Mfano wa Mwana Mpotevu

HAKUNA MFANO WALA NENO LOLOTE LA BWANA WETU linalojulikana sana na kuzoeleka kama mfano wa mwana mpotevu. Hakuna mfano unaonukuliwa mara nyingi hivyo katika mijadala ya kidini, wala unaotumiwa hivyo kuunga mkono nadharia na hoja mbalimbali. Inashangaza kweli kuona njia karibu zisizo na hesabu ambazo unatumiwa hivyo, na aina karibu zisizo na kikomo za hitimisho ambazo inasemekana unaziongoza. Kila shule ya fikra inaonekana kudai kuwa na haki juu yake; unatumiwa kuthibitisha kila aina ya nadharia na mawazo yanayoangamizana na kutengana. Kwa hiyo ni wazi kabisa kwamba mfano huu unaweza kwa urahisi sana kutumiwa vibaya na kufasiriwa vibaya. Tunawezaje kuiepuka hatari hiyo? Ni kanuni gani zinazopaswa kutuongoza tunapoufasiri? Inaonekana kwangu kwamba kuna kanuni mbili za msingi ambazo, zikizingatiwa, zitahakikisha fasiri iliyo sahihi.

Ya kwanza ni kwamba tunapaswa daima kujihadhari tusifasiri sehemu yoyote ya Maandiko kwa namna inayopingana na mafundisho ya jumla ya Maandiko mahali pengine. Agano Jipya linapaswa kuendewa kama kitu kizima. Ni ufunuo kamili na mzima uliotolewa na Mungu kupitia watumishi wake, ufunuo uliofunuliwa kwa sehemu na vipande, ambavyo vyote kwa pamoja vinaunda kitu kimoja kizima. Kwa hiyo, ni dhahiri kwamba hakuna mipingano kati ya sehemu hizi mbalimbali, hakuna migongano, hakuna vifungu wala kauli zisizoweza kupatanishwa. Hii haimaanishi kwamba tunaweza kuelewa kila kauli moja moja. Ninachosema ni kwamba hakuna mipingano katika Maandiko. Kudai kwamba mafundisho ya Yesu Kristo na ya Paulo, au mafundisho ya Paulo na ya mitume wengine, hayapatani, ni kuubomoa kabisa msimamo wa Agano Jipya lenyewe na msimamo ambao kanisa limeshikilia juu yake katika karne zote, hadi ilipozuka ile iitwayo shule ya uhakiki wa juu yapata miaka mia moja iliyopita. Sina haja ya kuingia katika jambo hilo jioni hii. Inatosha kusema kwamba ni wahakiki wale wa juujuu tu, ambao kwa sasa wamepitwa na wakati kwa miaka mingi, ambao bado hujaribu kutunga na kulazimisha upinzani kati ya kile wanachokiita "dini ya Yesu" na "imani ya Mtakatifu Paulo." Maandiko yanapaswa kulinganishwa na Maandiko. Kila nadharia tunayoibuni inapaswa kupimwa kwa kundi imara la mafundisho na kanuni za imani zinazopatikana katika Biblia nzima na kufafanuliwa na kanisa. Kama kanuni hii rahisi ingekumbukwa, uzushi mwingi sana usingalizuka kamwe.

Kanuni ya pili ni mahususi zaidi kidogo. Ni kwamba tunapaswa daima kuepuka hatari ya kutoa hitimisho lolote hasi kutokana na mafundisho ya mfano. Hili halihusu mfano huu peke yake, bali mifano yote. Mfano haukusudiwi kamwe kuwa muhtasari kamili wa kweli. Kazi yake ni kuwasilisha somo moja kuu, kuonyesha upande mmoja mkubwa wa kweli chanya. Kwa kuwa hilo ndilo lengo na kusudi lake, hakuna upumbavu mkubwa kama kutoa hitimisho hasi kutokana nao. Kwamba mambo fulani hayasemwi katika mfano hakumaanishi chochote. Mfano ni muhimu, na una uzito, si kwa kuzingatia yale usiyoyasema, bali kwa kuzingatia yale unayoyasema. Thamani yake ni chanya kabisa na peke yake, wala si hasi kwa namna yoyote.

Basi nawaambia kwamba kushindwa kuikumbuka kanuni hiyo rahisi ndiko kulikosababisha nadharia na mawazo mengi ya ajabu na ya kubuni ambayo yametolewa, eti kwa msingi wa mfano wa mwana mpotevu. Kwamba jambo hili liliwezekana hata kidogo ni la kushangaza kweli, kwa maana kama wale waliofanya hivyo wangaliitazama tu ile mifano mingine miwili iliyo katika sura hiyo hiyo, wangaliona mara moja jinsi njia yao ilivyokuwa isiyo na haki. Kwa nini wasitoe hitimisho hasi kutokana na hiyo pia? Na hivyo hivyo kwa mifano yote?

Lakini hata tukiliacha hilo, ni jambo la kipuuzi na lisilo na mantiki kiasi gani kujenga mfumo wako wa mafundisho juu ya yale yasiyosemwa. Ni udanganyifu ulioje! Kunaondoa mamlaka yote na kukuacha bila kipimo chochote isipokuwa chuki zako mwenyewe, na tamaa yako mwenyewe, na mawazo yako mwenyewe. Basi hilo, nasema, ndilo ambalo limefanywa mara nyingi sana kwa mfano huu.

Niwape kielelezo kwa kuwakumbusha baadhi ya hitimisho za uongo ambazo zimetolewa kutokana nao. Je, huu si ule mfano ambao hurejewa daima na wale wanaojaribu kuthibitisha kwamba mawazo ya haki na hukumu na ghadhabu ni mageni kabisa kwa asili ya Mungu na kwa mafundisho ya Yesu kumhusu? "Hakuna chochote hapa," wasema, "cha ghadhabu ya baba, wala cha baba kudai matendo fulani kwa upande wa mwana; upendo tu, upendo mtupu, hakuna kitu ila upendo." Hiki ni kielelezo cha kawaida cha hitimisho hasi linalotolewa kutokana na mfano huu. Kwa sababu haufundishi waziwazi haki na ghadhabu ya Mungu, tunaambiwa kwamba sifa hizo si za Mungu hata kidogo. Kwamba Yesu Kristo mahali pengine anazisisitiza sifa hizo, bila shaka, nalo pia hupuuzwa kabisa kabisa.

Kielelezo kingine ni namna tunavyoambiwa kwamba mfano huu unaondoa ulazima kamili wa toba. Nimesikia habari za mhubiri mmoja aliyejaribu kuthibitisha kwamba yule mpotevu alikuwa mjanja hata aliporudi nyumbani, kwamba alikuwa ameamua kusema jambo lililosikika sawa, ingawa hakuliamini hata kidogo, ili amvutie baba yake, na kwamba kurudia kwake maneno yale yale hasa kunathibitisha hoja hiyo. Kilele cha hoja yake ni kwamba licha ya hayo, licha ya kurudia maneno kwa unafiki, licha ya yote, baba alisamehe. Hoja ya mwisho ya mhubiri huyu, iliyopaswa kumaliza mjadala, ilikuwa kwamba baba hakusema lolote kuhusu toba. Kwa hiyo, kwa sababu hakusema lolote, toba haina maana; kwa sababu toba haifundishwi wala haisisitizwi kwa mwana na baba, toba kwa Mungu haina maana!

Lakini labda hitimisho zito kuliko zote za uongo ni ile inayotuambia kwamba hakuna haja ya mpatanishi kati ya Mungu na mwanadamu, na kwamba wazo la upatanisho ni geni kwa injili na linapaswa badala yake kuhusishwa na akili ya kisheria ya Paulo. "Hakuna kutajwa katika mfano huu," wasema, "kwa mtu yeyote kusimama kati ya baba na mwana. Hakuna mazungumzo hata kidogo kuhusu mwingine kulipa fidia, au kufanya upatanisho; ni kushughulikiana moja kwa moja tu kati ya baba na mwana, kwa sharti la mwana kurudi kutoka nchi ya mbali peke yake." Kwa sababu mambo hayo hayatajwi mahususi wala kusisitizwa katika mfano huu, inakubaliwa kwamba hayahesabiki hata kidogo na kwa kweli hayana maana. Kana kwamba lengo la Bwana wetu katika mfano huu lilikuwa kutoa muhtasari kamili wa kweli yote ya Kikristo, na si kufundisha upande mmoja tu wa kweli. Hakika ni lazima iwe wazi kwenu kwamba kama njia kama hiyo ingefuatwa kwa mifano yote, hali ingekuwa ya vurugu tupu. Tungekabiliwa na rundo la mipingano.

Basi, kazi ya mfano ni kutuonyesha na kutufundisha kweli moja kuu chanya. Na kama kuna mahali ambapo jambo hilo linapaswa kuwa wazi na dhahiri, ni katika mfano huu hasa. Si bahati mbaya tu kwamba mfano huu ni mmojawapo wa mifano mitatu. Bwana wetu anaonekana alijitahidi kwa makusudi kutulinda dhidi ya hatari hiyo hiyo ninayoizungumzia. Lakini hata tukiacha hilo, ufunguo wa jambo zima umetolewa katika mistari miwili ya kwanza ya sura hii, inayotupa usuli na muktadha muhimu. "Basi watoza ushuru wote na wenye dhambi walikuwa wakimkaribia ili wamsikilize. Mafarisayo na waandishi wakanung'unika, wakisema, Mtu huyu huwakaribisha wenye dhambi, tena hula pamoja nao" (Luka 15:1-2). Kisha inafuata mifano hii mitatu, ambayo ni wazi inashughulikia hali hiyo hasa, na ambayo ni wazi ilikusudiwa kujibu manung'uniko ya Mafarisayo na waandishi. Na, kana kwamba kulisisitiza zaidi, Bwana wetu anatoa funzo au hitimisho fulani mwishoni mwa kila mfano.

Jambo kuu, hakika, ni kwamba kuna tumaini kwa wote, kwamba upendo wa Mungu unawafikia hata watoza ushuru na wenye dhambi. Kweli tukufu inayong'aa katika mifano hii, na ambayo imekusudiwa kuwekwa mioyoni mwetu, ni upendo wa ajabu wa Mungu, upana wake na ufikiaji wake. Hasa inatofautiana na mawazo ya Mafarisayo na waandishi kuhusu jambo hilo.

Mifano miwili ya kwanza imekusudiwa kutufundisha upendo wa Mungu kama tendo linalomtafuta mwenye dhambi, linalojitaabisha bila kikomo ili kumpata na kumwokoa, na kuonyesha furaha ya Mungu na jeshi lote la mbinguni hata nafsi moja inapookolewa. Kisha unakuja mfano huu wa mwana mpotevu. Kwa nini nyongeza hii? Kwa nini maelezo haya marefu zaidi? Kwa nini mtu, badala ya kondoo au shilingi iliyopotea? Hakika pawezekana kuwa na jibu moja tu. Kama vile mifano miwili ya kwanza imesisitiza tendo la Mungu peke yake bila kutuambia lolote kuhusu matendo, au miitikio, au hali ya mwenye dhambi, vivyo hivyo mfano huu umenenwa ili kusisitiza upande huo na sehemu hiyo ya jambo, mtu yeyote asije akawa mpumbavu kiasi cha kudhani kwamba sote tungeokolewa tu wenyewe kwa upendo wa Mungu kama vile kondoo na shilingi iliyopotea vilivyopatikana.

Jambo kuu lililo bayana bado ni lile lile, lakini matumizi yake yamefanywa kuwa ya moja kwa moja zaidi na ya kibinafsi zaidi. Basi, mfano huu unafundisha nini, una ujumbe gani kwetu jioni hii? Hebu tuutazame kwa njia zifuatazo.

Mfano wa Mwanzo Mpya

Kweli ya kwanza unayoitangaza ni uwezekano wa mwanzo mpya, uwezekano wa kuanza upya, fursa mpya, nafasi nyingine. Muktadha na mazingira yenyewe ya mfano huu, kama nilivyokwisha kuwakumbusha, yanaonyesha jambo hili kikamilifu. Ni kwa sababu walikuwa wamehisi na kuliona hili katika mafundisho yake ndipo watoza ushuru na wenye dhambi walipokuwa "wakimkaribia ili wamsikilize" (Luka 15:1). Walihisi kwamba kulikuwa na nafasi hata kwao, kwamba katika mafundisho ya mtu huyu kulikuwa na tumaini jipya na safi. Na hata Mafarisayo na waandishi waliliona jambo hilo hilo hasa. Kilichowaudhi ni kwamba Bwana wetu alishughulika kwa namna yoyote ile na watoza ushuru na wenye dhambi. Walikuwa wamewaona watu wa namna hiyo kuwa kabisa nje ya tumaini na nje ya ukombozi. Huo ndio ulikuwa mtazamo sahihi wa kidini kuhusu watu wa namna hiyo. Walikuwa hawana tumaini kiasi kwamba walipaswa kupuuzwa kabisa. Dini ilikuwa kwa ajili ya watu wema na haikuwa na uhusiano wowote na watu wabaya. Hakika haikuwa na chochote cha kuwapa, na kwa hakika kabisa haikuwaamuru watu wema kuchangamana na watu wabaya na kuwatendea wema na kuwaambia habari za uwezekano mpya. Kwa hiyo Mafarisayo na waandishi waliudhika na mafundisho ya Bwana wetu. Yeyote aliyeona tumaini lolote kwa mtoza ushuru au mwenye dhambi, kwao, lazima alikuwa amekosea kabisa, tena ni mkufuru. Jambo lile lile hasa linajitokeza katika mfano huu kupitia mitazamo tofauti ya baba na ya ndugu mkubwa kumwelekea yule mpotevu. Swali si jinsi anavyopaswa kupokelewa tena, bali kama anapaswa kupokelewa tena, kama alistahili chochote hata kidogo.

Hilo ndilo linalojitokeza juu juu kabisa. Kuna uwezekano wa kuanza upya, mwanzo mpya kwa wote, hata kwa walio katika hali ya kukata tamaa kabisa. Hakuna hali inayoweza kuwa mbaya kuliko ile ya mwana mpotevu. Hata hivyo hata yeye anaweza kuanza tena. Amefika chini kabisa, amezama hadi kwenye sira, ameshuka chini kiasi kwamba asingeweza kushuka zaidi. Hakujawahi kuchorwa picha isiyo na tumaini kuliko ile ya kijana huyu katika nchi ya mbali kati ya maganda na nguruwe, bila senti wala rafiki, bila tumaini kabisa na ametelekezwa, ameachwa ukiwa kabisa na amevunjika moyo. Lakini hata yeye anapata kuanza upya, hata yeye anaitwa kufanya mwanzo mpya. Kuna mahali pa kugeuka panapoongoza kwenye neema na furaha hata kwake.

Ni injili iliyobarikiwa kama nini, na hasa katika ulimwengu kama huu! Kuja kwa Yesu Kristo kumeleta tofauti kubwa kama nini! Ni tumaini jipya kama nini kwa wanadamu lililotokea ndani yake! Hakuna kitu kilichoonyesha na kuthibitisha kwamba injili ya Yesu Kristo ndiyo falsafa na mtazamo pekee wa maisha uliotolewa kwa mwanadamu wenye matumaini ya kweli, kama ukweli kwamba watoza ushuru na wenye dhambi walimkaribia ili wamsikilize. Na ujumbe waliousikia, kama katika mfano huu wa mwana mpotevu, ulikuwa kitu kipya kabisa.

Lakini ningependa mwone kwamba haukuwa mpya kwa Wayahudi na viongozi wao tu, bali pia mpya kwa ulimwengu mzima. Tumaini ambalo injili iliwapa waovu na wasio na tumaini halikupingana na mfumo duni wa Wayahudi tu, bali pia na falsafa ya Wayunani. Watu wale mashuhuri walikuwa wakibuni nadharia zao na falsafa zao. Hata hivyo hakuna hata mmoja wao aliyekuwa na chochote cha kuwapa walioanguka kabisa. Wote walidai kiasi fulani cha akili, na uadilifu wa kimaadili, na usafi. Wote walilazimika kudhania mengi katika asili ya kibinadamu ya wale waliowahudumia. Wala hawakuwa watu wa kuikabili hali halisi. Waliandika na kunena kwa namna ya kisomi na ya kuvutia kuhusu nchi zao za ndoto na dola zao kamilifu, lakini waliwaacha wanadamu pale pale walipokuwa, nao walikuwa wametengana kabisa na maisha ya kawaida na namna ya kuishi. Watu pekee ambao wamewahi kuwa katika nafasi hata ya kujaribu njia za kiitikadi na za kiutu za kutatua matatizo ya maisha ni matajiri na wale wenye nafasi ya starehe, na hata wao daima wamegundua kwamba njia hizo hazifanyi kazi. Hapakuwa na, wala hapajawahi kuwa na, tumaini lolote kwa wasio na tumaini ulimwenguni kabla Yesu Kristo hajaja. Yeye peke yake alifundisha uwezekano wa kuanza upya na wa mwanzo mpya.

Lakini fundisho hilo halikuwa jipya wakati ule tu, katika siku zake alipokuwa duniani; bado ni jipya. Na bado linashangaza na kustaajabisha, na linaushangaza ulimwengu wa kisasa kama vile lilivyoushangaza ulimwengu wa kale wa karibu miaka 2,000 iliyopita. Kwa maana ulimwengu bado hauna tumaini, na falsafa inayoutawala bado ni ya kukata tamaa kwa kina. Hili linaonekana wazi zaidi, labda, unapojaribu kuwa na matumaini, kwa maana tunaona daima kwamba unapojaribu kutufariji siku zote hulazimika kutuelekeza kwenye wakati ujao pamoja na uwezekano wake usiojulikana. Unatuambia kwamba katika mwaka mpya mambo hakika lazima yatakuwa bora, kwamba kwa vyovyote vile hayawezi kuwa mabaya zaidi. Unahoji kwamba mdororo wa uchumi lazima umedumu muda mrefu kiasi kwamba hakika mgeuko wa mambo lazima uwe karibu. Unafurahi kwamba mwaka mmoja umekwisha na kwamba mwingine mpya unaanza.

Siri halisi ya mwaka mpya ni nini? Siri yake halisi iko katika ukweli kwamba hatujui chochote kuuhusu. Yote tunayoyajua ni mabaya, kwa hiyo tunajaribu kujifariji kwa kutazama yasiyojulikana na kwa kujidanganya kwamba lazima yatakuwa angavu na bora zaidi. Kisha usikilize unapozungumza kuhusu mipango yake na mikakati yake ya kuwainua wanadamu. Yote unayoweza kukuambia ni kwamba unajaribu kujenga ulimwengu bora kwa ajili ya watoto wake, kujaribu kujenga kwa ajili ya wakati ujao na kwa ajili ya vizazi vijavyo. Daima wakati ujao! Hauwezi kujifanyia chochote wenyewe, unaweza tu kutumaini kuyafanya mambo kuwa bora kwa wale ambao bado hawajazaliwa. Na kadiri unavyoendelea kuzungumza juu ya jambo hilo na kujaribu kulitekeleza, ndivyo unavyozidi kusitasita. Ili kuthibitisha hili, linganisha tu lugha ya mwaka 1875 na ile ya 1935, au hata ile ya 1905 na 1935.

Lakini kama hali iko hivyo kuhusu jamii kwa ujumla na kwa upana wake, ni kwa kiasi gani zaidi isiyo na tumaini na iliyojaa kukata tamaa tunapoikabili kwa maana ya mtu mmoja mmoja na ya kibinafsi zaidi! Ulimwengu una nini cha kutoa kama suluhisho kwa matatizo yanayotusumbua kuliko yote! Jibu la swali hilo linaonekana katika juhudi za kuhangaika ambazo wanaume na wanawake wanazifanya katika majaribio yao ya kutatua matatizo yao. Na hata hivyo hakuna kitu kinachoonekana wazi zaidi kuliko ukweli kwamba majaribio yao yote ni kushindwa.

Mwaka baada ya mwaka wanaume na wanawake hufanya maazimio yao mapya. Wanatambua kwamba zaidi ya yote kinachohitajika ni kuanza upya na mwanzo mpya. Wanaamua kuyapa kisogo yaliyopita, kufungua ukurasa mpya, au hata kuanza kitabu kipya cha maisha. Hiyo ndiyo shauku yao, hiyo ndiyo imani yao thabiti na nia yao. Wanataka kuachana na yaliyopita, na kwa muda wanafanya kila wawezalo ili kufanya hivyo, lakini haidumu. Polepole lakini bila kuepukika wanateleza kurudi kwenye hali ile ya zamani na mambo yale ya zamani. Na baada ya mambo kama hayo kuwapata mara chache hawajaribu tena, wanafikia hitimisho kwamba yote hayana tumaini. Hadi kiwango fulani, pambano linaendelezwa na kudumishwa, lakini uchovu mtupu na kulegea hatimaye vinawashinda, shinikizo na nguvu za ulimwengu na njia zake vinaonekana kuwa upande ule mwingine kabisa, nao wanakubali kushindwa. Hali inaonekana kuwa isiyo na tumaini kabisa.

Najiuliza wapo wangapi, hata katika ibada hii sasa, wanaojisikia hivyo kwa namna moja au nyingine! Je, unajisikia kwamba maisha yako yameharibika, yamepotoka? Je, unadhihakiwa daima na "kivuli kinachokuandama cha yale ambayo yangaliweza kuwa?" Je, unajisikia kwamba umejitia katika hali kama hiyo, na katika mazingira kama hayo, kiasi kwamba huwezi kamwe kutoka humo na kujirekebisha tena? Je, unajisikia kwamba uko mbali sana na yale unayopaswa kuwa, na yale ambayo ungependa kuwa, kiasi kwamba huwezi kamwe kufika huko tena? Je, unajisikia huna tumaini juu yako mwenyewe kwa sababu ya hali fulani inayokukabili, au kwa sababu ya mtego fulani ulionaswa ndani yake, au kwa sababu ya dhambi fulani iliyokutawala na ambayo huwezi kuishinda? Je, umejigeukia na kusema, "Kuna faida gani kufanya juhudi yoyote zaidi, kuna faida gani kujaribu tena? Nimejaribu na kujaribu mara nyingi na nyingi hapo awali, lakini yote bure, na kujaribu kwangu sasa kunaweza tu kuleta matokeo yale yale. Nimeyaharibu maisha yangu, nimepoteza nafasi yangu na fursa yangu, na tangu sasa sina la kufanya ila kujikaza tu na hali mbaya iliyopo."

Je, hayo ndiyo mawazo yako na hisia zako? Je, hali yako ni kwamba umeikosa fursa yako maishani, kwamba yaliyokuwa yamekwisha kuwa, kwamba laiti ungalipata nafasi nyingine mambo yangeweza kuwa tofauti, lakini hilo haliwezekani, na ndivyo ilivyo? Je, ni hivyo? Ole! Ni wangapi walio katika hali kama hiyo. Maisha ya mwanamume na mwanamke wa kawaida hayana furaha kama nini. Hayana tumaini kama nini! Yanasikitisha kama nini!

Basi, neno la kwanza kabisa la injili kwa watu kama hao ni kwamba wainue vichwa vyao, kwamba si yote yamepotea, kwamba bado kuna tumaini, bado kuna uwezekano wa kuanza upya na mwanzo mpya, hapa na sasa bila kuchelewa hata kidogo, na bila kutegemea hata chembe kitu cha kuwaziwa tu ambacho huenda ni cha wakati ujao usiojulikana, bali kwa kutegemea kitu kilichotokea zamani, karibu miaka 2,000 iliyopita, lakini ambacho kina nguvu na uweza leo kama kilivyokuwa wakati ule. Hata mpotevu anaweza kurudi katika hali njema. Kuna mahali panapowezekana pa kugeuka hata katika njia yenye giza zaidi na isiyo na tumaini kuliko zote. Kuna mwanzo mpya unaotolewa hata kwa watoza ushuru na wenye dhambi.

Masharti Yaliyoambatanishwa

Lakini sina budi kuharakisha kueleza kwa kina yale ambayo nimekwisha kuyadokeza kwa kupita, kwamba ujumbe huu wa injili si kitu kisicho wazi na cha jumla kama ujumbe wa ulimwengu, bali ni kitu kilichoambatanishwa na masharti mahususi. Na ni hapa ndipo tunapoona wazi zaidi kwa nini Bwana wetu alinena mfano huu hasa pamoja na ile mingine miwili. Ili tuunufaike na mwanzo huu mpya na kuanza huku upya kunakotolewa na injili, tunapaswa kuzingatia mambo yafuatayo. Oh! niwasisitizie umuhimu wa kufanya hivi. Kama mtaketi tu hapo na kusikiliza na kujiruhusu kuguswa kwa ujumla na picha ing'aayo ya injili, mtarudi nyumbani vile vile kama mlivyokuja. Lakini kama, kwa upande mwingine, mtasikiliza kwa makini na kuzingatia kila jambo na kulitendea kazi, mtajikuta mnarudi nyumbani mkiwa watu tofauti kabisa. Kama una shauku ya kunufaika na tumaini jipya la injili na kuanza kwake upya, ni lazima uzifuate njia zake na maagizo yake. Ni yapi?

La kwanza ni kwamba tunapaswa kuikabili hali yetu ana kwa ana, kwa uaminifu na kwa kweli. Ni jambo moja kuwa katika hali mbaya na ngumu; ni jambo tofauti kabisa kuikabili kwa uaminifu. Mwana huyu mpotevu alikuwa katika hali mbaya kabisa kwa muda mrefu sana kabla hajaitambua kwa kweli. Mtu hafiki ghafla katika hali ile anayoelezwa kuwa nayo hapa. Ilitokea polepole, karibu bila yeye mwenyewe kujua. Na hata baada ya kutokea, hakuitambua ipasavyo kwa muda fulani. Mchakato huo ni wa kimya sana na wa hila sana hivi kwamba mtu mwenyewe hauoni hata kidogo. Anautazama uso wake kiooni kila siku wala haoni mabadiliko yanayotokea. Ni mtu yule anayemwona mara moja moja tu ndiye anayeyaona matokeo wazi zaidi. Na mara nyingi tunapoanza kuihisi hali yetu ya kutisha, tunaepuka kwa makusudi kuifikiria. Tunayaweka kando mawazo hayo na kujishughulisha na mambo mengine, kwa kiasi fulani tukijiambia huku tukifanya hivyo, "Kuna faida gani ya kufikiri, niko hapa hata hivyo." Lakini hatua ya kwanza kabisa ya kurudi ni kulikabili suala, kuikabili hali kwa uaminifu na kwa uwazi. Tunaambiwa kwamba kijana huyu "alipozingatia moyoni mwake" (mst. 17). Hivyo ndivyo mtu huyo alivyofanya hasa! Aliyakabili mambo na nafsi yake, na alifanya hivyo kwa uwazi kabisa. Aliona kwamba taabu zake zilitokana kabisa na matendo yake mwenyewe, kwamba alikuwa mpumbavu, na kwamba hakupaswa kamwe kumwacha baba yake, na hakika hakupaswa kamwe kumtendea kama alivyomtendea. Alijitazama na hakuweza kuamini kwamba kweli ni yeye mwenyewe. Aliyatazama maganda na nguruwe. Aliikabili hali moja kwa moja.

Je, umefanya hivyo? Je, kweli umejitazama? Je, kama ungeyaandika karatasini matendo yako yote ya mwaka uliopita? Je, kama ungekuwa umeweka kumbukumbu ya mawazo yako yote na tamaa zako zote, makusudi yako na njozi zako? Je, ungekubali yachapishwe na jina lako chini yake? Wewe ni nini sasa ukilinganisha na vile ulivyokuwa zamani? Tazama mikono yako, je, ni safi? Tazama midomo yako, je, ni safi? Tazama miguu yako, imekanyaga wapi, imekuwa wapi? Jitazame! Je, kweli ni wewe? Kisha tazama kukuzunguka, hali yako na mazingira yako! Usilikwepe! Kuwa mwaminifu! Unaishi kwa kula nini? Je, ni chakula au maganda ya nguruwe?

Umezitumia fedha zako kwa nini? Kwa kusudi gani umetumia fedha ambazo labda zingalipaswa kumlisha mkeo na watoto wako au kuwavisha? Umekuwa ukiishi kwa kula nini? Tazama! Je, ni chakula kinachowafaa wanadamu? Tazama yale unayoyafurahia. Yakabili kwa utulivu. Je, yanamstahili kiumbe aliyeumbwa na Mungu akiwa na akili na ufahamu? Je, yanamheshimu mwanadamu, sembuse Mungu? Je, ni chakula cha nguruwe au kweli kinafaa kuliwa na wanadamu? Haitoshi kwamba ulilalamikie tu jaaliwa lako au ujisikie mnyonge. Uliingiaje katika hali kama hiyo na namna hiyo ya maisha? Watazame nguruwe na maganda na utambue kwamba yote ni kwa sababu umeiacha nyumba ya Baba yako, kwamba kwa makusudi umeenda kinyume cha dhamiri yako, kwa makusudi umeidharau dini na amri zake zote na maagizo yake, kwamba ni kazi ya mikono yako mwenyewe kabisa kabisa. Uko hapo ulipo leo kabisa kama matokeo ya uchaguzi wako mwenyewe na matendo yako mwenyewe. Likabili hilo na ulikiri. Hiyo ndiyo hatua ya kwanza ya lazima katika njia ya kurudi.

Inayofuata ni kutambua kwamba kuna Mmoja tu unayeweza kumgeukia, na jambo moja tu la kufanya. Sina haja ya kulifafanua jambo hilo kwa kina kuhusiana na yule mpotevu. Ni wazi kabisa: "wala hakuna mtu aliyempa kitu" (mst. 16). Alikuwa amejaribu na alikuwa amemaliza juhudi zake mwenyewe na juhudi za watu wengine wote.

Alikuwa amekwisha na hakuna mtu aliyeweza kumsaidia. Alibaki mmoja tu. Baba! Tumaini la mwisho, tumaini pekee. Injili daima husisitiza kwamba tufike mahali hapo. Maadamu una senti moja yako mwenyewe iliyobaki, injili haitakusaidia. Maadamu una marafiki au taasisi unazoweza kuziomba msaada na unazoamini zinaweza kukusaidia, injili haitakupa chochote. Kwa kweli, bila shaka, maadamu mtu anadhani anaweza kujiendeleza kwa njia hizi nyingine, ataendelea kujaribu kufanya hivyo. Na ulimwengu bado uko mbali sana na kufilisika kwa makadirio yetu. Bado unaziamini njia zake na mawazo yake.

Ni jinsi gani tunavyoshikamana nazo kwa namna ya kusikitisha! Tunategemea nguvu ya nia yetu wenyewe na juhudi zetu wenyewe. Tunaitegemea miaka mipya ya kalenda yetu kana kwamba inaleta tofauti hata ndogo kabisa kwa hali halisi ya mambo! Tunaomba msaada wa marafiki na wenzetu, na wa jamaa na wapendwa. Ah! mnaujua mchakato huo wote, si katika majaribio yenu ya kujirekebisha wenyewe tu, bali pia katika majaribio yenu ya kuwarekebisha wengine ambao mnawajali na kuwahangaikia. Na tutaendelea hivyo mpaka tumemaliza kila kitu. Kama yule mpotevu, tunaendelea mpaka tunahangaika kupita kiasi na mpaka "hakuna mtu atupaye kitu." Hapo, na hapo tu, ndipo tunamgeukia Mungu. Oh! ni upumbavu ulioje.

Niache nijaribu kuulipua udanganyifu huo hapa na sasa. Ukabili kwa uwazi. Tambua kwamba juhudi zako zote lazima zishindwe kama zilivyoshindwa siku zote. Tambua kwamba nafuu itakuwa ya kupita tu na ya muda. Acha kujidanganya. Tambua jinsi hali ilivyo ya hatari kabisa. Tambua zaidi kwamba kuna nguvu moja tu inayoweza kukurekebisha: nguvu ya Mungu Mwenyezi. Unaweza kuendelea kujitegemea mwenyewe na kuwategemea wengine na kujaribu kwa nguvu zetu zote. Lakini mwaka mmoja kuanzia usiku wa leo hali haitakuwa ile ile tu, bali kwa kweli itakuwa mbaya zaidi. Mungu peke yake ndiye anayeweza kukuokoa.

Lakini unapomgeukia, lazima utambue zaidi kwamba huwezi kutoa hoja yoyote mbele zake isipokuwa rehema zake na huruma zake. Yule mpotevu alipoondoka nyumbani, neno lake kuu lilikuwa "nipe."

Alidai haki zake. Alijaa kujiamini, na alikuwa hata na hisia kwamba hakuwa akipewa stahili yake na haki zake. "Nipe!" Lakini anaporudi nyumbani, msamiati wake umebadilika na neno lake sasa ni "nifanye." Kabla, alijiona kuwa mtu fulani, na mtu wa maana, na kitu kinachoweza kudai haki zinazostahili hadhi yake na nafsi yake. Sasa anajiona kuwa si mtu, si kitu, na anatambua kwamba hitaji lake la kwanza ni kufanywa kuwa kitu. "Nifanye!" alisema.

Kama unaona kwamba una haki yoyote ya kudai msamaha na maondoleo kutoka kwa Mungu, nakuhakikishia kwamba umehukumiwa na umepotea. Kama unaona kwamba ni kazi ya Mungu na wajibu wa Mungu kukusamehe, hakika kabisa hutasamehewa. Kama unaona Mungu ni mgumu na yuko kinyume chako, una hatia ya dhambi iliyo kuu kuliko zote. Kama bado unaona kwamba wewe ni mtu fulani na kwamba una haki ya kusema "nipe," hutapokea chochote ila taabu na unyonge usiokoma.

Lakini kama unatambua kwamba umemtenda Mungu dhambi na kumkasirisha; kama unajiona kuwa mdudu na chini ya hapo, na usiyestahili hata jina la mwanadamu, sembuse kutomstahili Mungu; kama unajiona si kitu kabisa kwa kuzingatia jinsi ulivyomwacha na kumpa kisogo, na kumpuuza na kumdharau; kama unajitupa tu juu yake na juu ya rehema zake, ukimwomba kama kwa wema wake na fadhili zake zisizo na mwisho inawezekana akufanye kuwa kitu, yote yatakuwa tofauti. Mungu hakutamani kamwe kukuona ulivyo sasa. Ilikuwa kinyume cha matakwa yake na mapenzi yake kwamba umetangatanga mbali. Yote ni kazi yako mwenyewe. Mwambie hivyo, na mwambie zaidi kwamba kinachokusumbua na kukuhuzunisha kuliko yote si taabu tu uliyojiletea, bali ukweli kwamba umemwasi, na kumtukana, na kumkosea.

Kisha, ukiisha kuyatambua haya yote, yatendee kazi. Iache nchi ya mbali. Umesimama katika shamba la nguruwe na maganda kwa tendo lako tu la kuja kanisani hapa. Lakini tembea utoke kabisa katika nchi ile ya mbali. Waache nguruwe na maganda. Ipe dhambi kisogo na ujitoe kwa Mungu. Hisia na tamaa na mielekeo havitakufaa kitu.

Fanya hivyo!

Achana nayo kabisa.

Mfikie Mungu na upatane na Mungu!

Simama imara.

Jikabidhi!

Jitose kwake!

Mtumaini!

Ingalikuwa upuuzi kama nini kwa yule mpotevu kufikiri yote aliyoyafikiri na hata hivyo asitende! Angalibaki bado katika nchi ya mbali. Lakini alitenda. Alitenda kwa uamuzi wake. Aliutekeleza azimio lake. Alienda kwa baba yake na kujitupa juu ya rehema zake na huruma zake. Lazima ufanye vivyo hivyo kwa njia ambayo nimekwisha kuieleza.

Ugunduzi wa Ajabu

Kama ukifanya hivyo tu, utakuta kwamba katika hali yako, kama katika hali ya yule mpotevu, kutakuwa na mwanzo mpya halisi na thabiti, na kuanza upya kwa kweli. Lisilowezekana litatokea, nawe utashangaa na kustaajabu kwa yale utakayoyagundua. Usiku huu napita juu ya furaha, na raha, na msisimko wa hayo yote, ili nipate kuwasisitizia uhalisi wa kuanza upya ambako injili hutoa. Si kitu chepesi na cha hewani. Si jambo la hisia au mihemko tu. Si dawa ya kulevya tu wala nusukaputi inayofifisha fahamu zetu na hivyo kutufanya tuote juu ya ulimwengu fulani angavu. Ni halisi na la kweli. Katika Yesu Kristo kuanza upya kwa kweli, halisi, na mwanzo mpya vinawezekana. Na vinawezekana ndani yake peke yake!

Ukuu wa upendo wa baba katika mfano huu unaonekana si sana katika mtazamo wake bali katika yale aliyoyatenda. Upendo si hisia tu isiyo wazi wala mwelekeo wa jumla wa moyo. Upendo ni wa kutenda. Ndio tendo lenye nguvu kuliko yote ulimwenguni, nao hubadilisha kila kitu. Ndiyo sababu hapa pia, upendo wa Mungu peke yake ndio kwa kweli unaoweza kutupa kuanza upya na nafasi mpya. Upendo wa Mungu hauzungumzi tu juu ya mwanzo mpya; unafanya mwanzo mpya. "Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu, hata akamtoa" (Yohana 3:16). Baba alimtendea mpotevu mambo; Mungu peke yake ndiye anayeweza kututendea na kutufanyia lile ambalo linaweza kutusimamisha kwa miguu yetu tena. Hebu tuangalie jinsi anavyofanya hivyo. Oh! upendo wa ajabu wa Mungu ambao kwa kweli hufanya vitu vyote kuwa vipya, na ambao peke yake unaweza kufanya hivyo.

Angalia jinsi baba anavyoyafuta yaliyopita. Anatoka kumlaki mwanawe kana kwamba hakuna jambo lolote lililowahi kutokea. Anamkumbatia na kumbusu kana kwamba siku zote amekuwa mtiifu kabisa na wa kuigwa katika mwenendo wake wote! Na ni upesi kama nini anawaamuru watumishi wamvue matambara na vitambaa vilivyochanika vya nchi ya mbali na kumwondolea mwanawe kila dalili na alama ya maisha yake maovu yaliyopita. Anayafuta yaliyopita kwa matendo hayo yote, kwa namna ambayo hakuna mwingine angeweza kufanya. Yeye peke yake ndiye aliyeweza kusamehe kwa kweli, yeye peke yake ndiye aliyeweza kufuta yale ambayo kijana huyo alikuwa ameitenda familia na kumtenda yeye mwenyewe, naye alifanya hivyo. Anamvua kila dalili ya yaliyopita.

Hilo daima ndilo jambo la kwanza linalotokea mwenye dhambi anapomgeukia Mungu kwa njia ambayo tumekuwa tukiieleza. Tunamwendea tukitarajia kidogo tu kama yule mpotevu aliyekuwa ametarajia kufanywa mtumishi. Ni kwa kiasi kisicho na kikomo jinsi gani Mungu anavyopita matarajio yetu ya juu kabisa anapoanza kushughulika nasi. Tunachoomba ni aina fulani tu ya mwanzo mpya. Mungu anatushangaza na kutustaajabisha, katika tendo lake la kwanza kabisa, kwa kuyafuta yaliyopita yetu. Na hilo, hata hivyo, ndilo tunalolitamani kuliko yote. Tunawezaje kuwa na furaha na kuwa huru kwa kuzingatia yaliyopita yetu? Hata kama hatulitendi tena tendo fulani, au hatuitendi dhambi fulani, kuna yaliyopita, kuna yale ambayo tumekwisha kuyatenda. Hilo ndilo tatizo.

Ni nani anayeweza kutuokoa na yaliyopita yetu? Ni nani anayeweza kufuta katika kitabu cha maisha yetu yale ambayo tumekwisha kuyatenda? Yuko Mmoja tu! Naye anaweza! Ulimwengu hujaribu kunishawishi kwamba hayana maana, kwamba naweza kuyapa kisogo na kuyasahau. Lakini siwezi kuyasahau; yanaendelea kurudi. Nayo hunifanya mnyonge na mwenye huzuni. Najaribu kila kitu, lakini bado yaliyopita yangu yanabaki, ukweli thabiti, wa kuogofya, wa kutisha. Je, sitaweza kamwe kuwa huru nayo? Je, nitaweza kamwe kuondokana nayo?

Yuko Mmoja tu anayeweza kuyavua mgongoni mwangu. Najua tu kwamba matambara yangu na vitambaa vyangu vilivyochanika vimeondoka kweli ninapoviona juu ya nafsi ya Yesu Kristo, Mwana wa Mungu, aliyevivaa mahali pangu na kufanywa laana badala yangu. Baba alimwamuru anivue matambara yangu machafu, naye amefanya hivyo. Aliubeba uovu wangu, alijivika na kujifunika kwa dhambi yangu. Ameiondoa na ameizamisha katika bahari ya usahaulifu wa Mungu. Na ninapoona na kuamini kwamba Mungu ndani ya Kristo si kwamba ameyasamehe tu bali pia ameyasahau yaliyopita yangu, mimi ni nani hata nijaribu kuyatafuta na kuyapata? Faraja yangu pekee ninapoyafikiria yaliyopita ni kwamba Mungu ameyafuta. Hakuna mwingine angeweza kufanya hivyo. Lakini yeye amefanya hivyo. Ni hatua ya kwanza ya lazima katika mwanzo mpya. Yaliyopita lazima yafutwe, na katika Kristo na kifo chake cha upatanisho, yamefutwa!

Lakini ili kuwa na kuanza upya kwa kweli, nahitaji kitu zaidi. Haitoshi kwamba kila dalili ya yaliyopita yangu iondolewe. Nahitaji kitu katika wakati uliopo. Natamani kuvikwa, lazima nivikwe joho. Nahitaji ujasiri ili kuanza upya na kuyakabili maisha na watu wake na matatizo yake. Ingawa baba alimlaki kijana na kumbusu, hilo peke yake lisingalimpa ujasiri. Angalijua kwamba kila mtu alikuwa akiyatazama matambara na matope. Lakini baba haishii hapo. Anamvika kijana vazi linalomstahili mwana, na anamtia pete kidoleni. Anampa hadhi ya mwana na uthibitisho wa nje wa cheo hicho. Anawatangazia wote kwamba mwanawe amerudi, na anamvika hivi kwamba asione aibu anapokutana na watu. Hakuna mwingine angeweza kufanya hivyo ila baba. Wengine wangaliweza kumkaribisha kijana na kumsaidia, lakini hakuna aliyeweza kumfanya mwana ila baba. Hakuna mwingine angeweza kumpa nafasi yake na kumpatia mahitaji yake.

Ni vivyo hivyo hasa kwetu tunapomgeukia Mungu. Si kwamba anasamehe tu na kuyafuta yaliyopita; anatufanya wana. Anatupa uzima mpya na nguvu mpya. Atakuhakikishia upendo wake kiasi kwamba utaweza kuwakabili wengine bila aibu. Atakuvika joho la haki ya Kristo; hatakuambia tu kwamba anakuhesabu kuwa mtoto, bali atakufanya ujisikie kwamba u mtoto. Unapojitazama, hutajitambua. Utautazama mwili wako na kuliona joho hili lisilo na thamani ya kulinganishwa; utaitazama miguu yako na kuiona imetiwa viatu vipya; utautazama mkono wako na kuiona pete na muhuri wa upendo wa Mungu. Na unapofanya hivyo, utajisikia kwamba unaweza kuukabili ulimwengu mzima bila kuomba radhi, naam, na kumkabili Ibilisi pia, na nguvu zote zilizokudanganya zamani na kuyaharibu maisha yako. Bila hadhi hii na ujasiri huu, kuanza upya ni ndoto tu ya kuwaziwa. Ulimwengu hujaribu tu kusafisha suti ile ya zamani na kuifanya ionekane ya heshima. Mungu ndani ya Kristo peke yake ndiye anayeweza kutuvika joho jipya na kweli kutufanya kuwa hodari. Ulimwengu na ujaribu kunyoosha kidole chake na kutukumbusha yaliyopita yetu. Na ufanye ubaya wake wote; inatupasa tu kulitazama joho na viatu na pete, na yote ni salama.

Na kama unahitaji uthibitisho ulio wazi wa uhalisi wa haya yote, unapatikana katika ukweli kwamba hata ulimwengu unalazimika kukiri kwamba ni kweli. Msikilize mtumishi anapozungumza na ndugu mkubwa. Anasema nini? Je, ni, "Mtu mmoja wa sura ya ajabu mwenye matambara na vitambaa vilivyochanika amekuja kutoka mahali fulani?" La! "Ndugu yako amekuja" (15:27). Alijuaje kwamba ni ndugu yake? Ah! alikuwa ameyaona matendo ya baba na ameyasikia maneno ya baba. Yeye asingalimtambua kamwe yule mwana, lakini baba alimtambua, hata alipokuwa angali mbali sana. Baba alijua!

Na Mungu anakujua. Unapomwendea na kumruhusu akuvike, kila mtu atakuja kulijua. Hata ndugu mkubwa alilijua. Lilikuwa jambo la mwisho alilotaka kulijua, lakini hitimisho lililotokana na nyimbo na kelele za shangwe na furaha halikuepukika. Yeye ni mnyimivu mno kusema "ndugu yangu," lakini yeye, naam yeye, analazimika kusema "huyu mwana wako." Siahidi kwamba kila mtu atakupenda na kukusema vema ukijitoa kwa Mungu ndani ya Kristo. Wengi hakika watakuchukia na kukuudhi na kujaribu kukucheka na kukutendea mambo mengi, lakini, kwa kufanya hivyo, kwa kweli watakuwa wanashuhudia kwamba wao pia wameona kwamba wewe ni mtu mpya, na kwamba umefanywa upya na umepewa kuanza upya.

Njoo!

Hii hapa fursa ya mwanzo mpya wa kweli. Ndiyo njia pekee. Mungu mwenyewe ameiwezesha kwa kumtuma Mwanawe pekee katika ulimwengu huu, aishi na afe na afufuke tena. Haijalishi hata kidogo ulivyokuwa, wala ulivyo kwa sasa. Unahitaji tu kuja kwa Mungu ukikiri dhambi yako juu yake, ukijitupa juu ya rehema zake katika Yesu Kristo, ukikubali kwamba yeye peke yake ndiye anayeweza kuokoa na kulinda, nawe utakuta kwamba

Yaliyopita yatasahauliwa,

Furaha ya sasa utapewa,

Neema ya baadaye utaahidiwa,

Taji tukufu mbinguni utavikwa.

Njoo! Amina.