Nuru ya Ulimwengu

Katika mstari wa 14 tuna, bila shaka, mojawapo ya maneno ya kushangaza na ya ajabu kabisa kuwahi kusemwa juu ya Mkristo, hata na Bwana na Mwokozi wetu Yesu Kristo Mwenyewe. Unapoyafikiria mazingira yake, na kuwakumbuka watu ambao Bwana wetu aliwaambia maneno haya, kweli yanakuwa ya ajabu mno. Ni tamko lililojaa maana na lenye matokeo mazito kuhusu kuielewa asili ya maisha ya Kikristo. Ni sifa kuu ya kweli ya Maandiko kwamba inaweza kukusanya, kwa namna fulani, yote yaliyomo katika msimamo wetu mzima ndani ya mstari mmoja uliojaa maana kama huu. "Ninyi", alisema Bwana wetu, akiwatazama watu wale wa kawaida, watu wale wasio na maana yoyote kwa mtazamo wa ulimwengu, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu." Ni mojawapo ya maneno yale ambayo yanapaswa sikuzote kutufanya tuinue vichwa vyetu, yakitufanya tutambue tena jinsi lilivyo jambo la ajabu na tukufu kuwa Mkristo. Na bila shaka kwa hiyo yanakuwa, kama maneno yote ya namna hii yanavyokuwa bila kuepukika, kipimo kizuri na kamili cha msimamo wetu na uzoefu wetu. Maneno haya yote yanayosemwa hivyo juu ya Mkristo sikuzote hurudi kwetu kwa namna hiyo, nasi tunapaswa sikuzote kuwa waangalifu kuhakikisha kwamba yanatutendea hivyo. Hilo "Ninyi" linalotajwa katika tamko hili linamaanisha sisi wenyewe tu. Hatari iliyopo sikuzote ni kwamba tunaweza kusoma tamko kama hili na kumfikiria mtu mwingine, Wakristo wa kwanza, au watu wa Kikristo kwa ujumla. Lakini ni sisi wenyewe tunaohusika nalo ikiwa kweli tunadai kuwa Wakristo.

Basi, tamko kama hili ni wazi linadai uchambuzi wa kina. Hata hivyo, kabla ya kujaribu kufanya hivyo, tutalitazama kwa ujumla na kujaribu kutoa ndani yake baadhi ya maana zake zilizo dhahiri zaidi.

Kwanza kabisa hebu tuitazame maana yake hasi, au dai lake hasi. Kwa maana nguvu halisi ya tamko hili ni hii: "Ninyi, na ninyi peke yenu, ni nuru ya ulimwengu"; hilo "ninyi" limesisitizwa, nalo linabeba dokezo hilo. Basi mara moja mnaona kwamba kuna mambo fulani yanayodokezwa. La kwanza ni kwamba ulimwengu uko katika hali ya giza. Hakika, hili sikuzote ni mojawapo ya matamko ya kwanza ambayo injili ya Kikristo inapaswa kuyatoa. Labda hakuna mahali ambapo tunaona tofauti hii kubwa kati ya mtazamo wa Kikristo juu ya maisha na mitazamo mingine yote kwa uwazi zaidi kuliko katika mstari kama huu. Ulimwengu sikuzote huzungumza juu ya kuangazwa kwake. Hilo ni mojawapo ya maneno yake inayoyapenda, hasa tangu Mwamko (Renaissance) wa karne ya kumi na tano na ya kumi na sita, watu walipoanza kuwa na shauku mpya katika maarifa. Kipindi hicho kinahesabiwa na wanafikra wote kuwa badiliko kubwa katika historia, kigawanyiko kikuu kinachotenganisha historia ya staarabu, na wote wanakubaliana kwamba ustaarabu wa kisasa, kama mimi na wewe tunavyoujua, kweli ulianza wakati huo. Kulikuwa na aina fulani ya kuzaliwa upya kwa maarifa na elimu. Maandiko ya kale ya Kigiriki yaligunduliwa upya; na mafundisho yao, na maarifa, kwa maana ya kifalsafa tu, na zaidi sana kwa maana ya kisayansi, kweli yalijitokeza na kuanza kutawala mtazamo na maisha ya watu wengi.

Kisha kulikuwa, kama mjuavyo, na uamsho kama huo katika karne ya kumi na nane, ambao kwa kweli ulijipa jina hili hasa la "Kuelimika" (Enlightenment). Yeyote anayejali historia ya Kanisa la Kikristo na ya imani ya Kikristo hana budi kuizingatia harakati hiyo. Kwa maana fulani, ilikuwa mwanzo wa shambulio juu ya mamlaka ya Biblia, kwa kuwa iliiweka falsafa na fikira za kibinadamu mahali pa ufunuo wa kimungu wenye mamlaka na tangazo la kweli ya Mungu kwa mwanadamu. Basi jambo hilo limeendelea hadi saa hii ya sasa, na hoja ninayoisisitiza ni kwamba sikuzote hujieleza kwa maneno ya nuru, na watu wanaopendezwa na harakati ya aina hiyo sikuzote huiita "kuelimika". Maarifa, wasema, ndiyo yaletayo nuru, na, bila shaka, kwa mambo mengi sana ndivyo yalivyo. Ingekuwa upumbavu kulipinga hilo. Kuongezeka kwa maarifa juu ya michakato ya maumbile na juu ya magonjwa ya mwili na maradhi na mambo mengine mengi kumekuwa kwa kweli kwa ajabu. Maarifa mapya pia yametoa nuru zaidi juu ya utendaji wa ulimwengu wote mzima, na yameleta ufahamu mkubwa zaidi kuhusu sura nyingi mbalimbali za maisha. Ndiyo sababu watu kwa kawaida huzungumza juu ya "kuelimika" kama matokeo ya maarifa na ya utamaduni. Na bado, licha ya yote hayo, hili ndilo bado tamko la Maandiko: "Ninyi, na ninyi peke yenu, ni nuru ya ulimwengu."

Maandiko bado yanatangaza kwamba ulimwengu kama ulivyo uko katika hali ya giza nene, na mara unapoanza kuyatazama mambo kwa uzito unaweza kuthibitisha kwa urahisi kwamba hii si kitu kingine ila kweli tupu. Msiba wa karne yetu umekuwa kwamba tumeelekeza nguvu zetu zote katika upande mmoja tu wa maarifa. Maarifa yetu yamekuwa maarifa ya vitu, vitu vya kimashine, vitu vya kisayansi, maarifa ya maisha kwa maana ambayo kwa kiasi kikubwa ni ya kibiolojia au ya kimashine tu. Lakini maarifa yetu ya mambo halisi yanayoyafanya maisha kuwa maisha hayajaongezeka hata kidogo. Ndiyo sababu ulimwengu uko katika taabu kama hii leo. Kwa maana, kama ilivyoonyeshwa mara nyingi, licha ya sisi kugundua maarifa haya yote makubwa na mapya, tumeshindwa kugundua jambo lililo muhimu kuliko yote, yaani, la kufanya na maarifa yetu. Hicho ndicho kiini cha tatizo zima kuhusu nguvu za atomiki wakati huu. Hakuna kosa lolote katika kugundua nguvu za atomiki. Msiba ni kwamba bado hatuna maarifa ya kutosha juu yetu wenyewe ili tuweze kujua la kufanya na nguvu hii sasa kwa kuwa tumeigundua.

Hiyo ndiyo shida. Maarifa yetu yamekuwa ya kimashine na ya kisayansi kwa maana hiyo tupu. Lakini unaporudi kwenye matatizo makuu, ya msingi na ya kimsingi ya maisha na ya kuishi, ya kuwako na ya uhai, je, si dhahiri kwamba tamko la Bwana wetu bado ni kweli, kwamba ulimwengu uko katika hali ya giza la kutisha? Lifikirie katika eneo la maisha ya mtu binafsi na mwenendo na tabia. Kuna watu wengi wenye maarifa makubwa katika nyanja nyingi za fikira ambao ni watu walioshindwa kwa kusikitisha katika maisha yao wenyewe. Litazame katika eneo la mahusiano kati ya mtu na mtu. Wakati uleule tulipokuwa tukijivunia kuelimika kwetu na maarifa yetu na ufahamu wetu, kuna kuvunjika huku kwa kusikitisha kwa mahusiano ya kibinafsi. Ni mojawapo ya matatizo makuu ya kimaadili na ya kijamii ya jamii. Angalia jinsi tulivyoziongeza taasisi zetu na mashirika yetu. Sasa inatubidi kutoa mafundisho kuhusu mambo ambayo watu hawakuwahi kufundishwa zamani. Kwa mfano, sasa inatubidi kuwa na madarasa ya Ushauri wa Ndoa. Hadi karne hii wanaume na wanawake walioana bila ushauri huu wa kitaalamu ambao sasa unaonekana kuwa wa lazima sana. Yote haya yanatangaza kwa ufasaha mkubwa kwamba kuhusu maswali yale makuu na mazito ya jinsi ya kuishi, jinsi ya kuepuka uovu, na dhambi, na yote yaliyo duni na yasiyostahili, jinsi ya kuwa safi, na mnyoofu, na mtakatifu, na mwenye usafi wa moyo, na mwenye afya ya kiroho, kuna giza nene. Kisha, unapopanda ngazi na kutazama mahusiano kati ya kundi na kundi, ni dhahiri tena kuna hali ileile, na hivyo tunayo matatizo haya makubwa ya viwanda na ya kiuchumi. Katika ngazi ya juu zaidi, tazama mahusiano kati ya taifa na taifa. Karne hii, kuliko karne zote, ambapo tunazungumza sana juu ya maarifa yetu na kuelimika kwetu, inathibitisha kwamba ulimwengu uko katika hali ya giza lisiloneneka kuhusu matatizo haya muhimu na ya msingi.

Hata hivyo, ni lazima twende mbele zaidi ya hapo. Bwana wetu si tu kwamba anatangaza kwamba ulimwengu uko katika hali ya giza, bali anafika hata kusema kwamba hakuna mtu ila Mkristo awezaye kutoa shauri lolote lenye msaada, maarifa au mafundisho kuhusu hali hiyo. Hilo ndilo dai letu na fahari yetu kama watu wa Kikristo. Wanafikra na wanafalsafa wakubwa kabisa wamechanganyikiwa kabisa wakati huu wa sasa, nami ningeweza kwa urahisi kuwapa manukuu mengi kutoka katika maandishi yao kulithibitisha hilo. Sijali unatazama wapi katika eneo la sayansi tupu au la falsafa kuhusu maswali haya ya mwisho; waandishi hawajui kabisa jinsi ya kuieleza au kuielewa karne yao wenyewe. Hii ni kwa sababu nadharia yao iliyowaongoza ilikuwa kwamba kila alichohitaji mwanadamu ni maarifa zaidi. Waliamini kwamba mwanadamu akiwa na maarifa bila shaka angeyatumia kutatua matatizo yake. Lakini, waziwazi, mwanadamu hafanyi hivyo. Anayo maarifa, lakini hayatumii; na hapo ndipo hasa "wanafikra" wanapochanganyikiwa. Hawalielewi tatizo halisi la mwanadamu; hawawezi kutuambia ni nini kinachosababisha hali ya sasa ya ulimwengu, na kwa hiyo, sembuse kutuambia ni nini kinachoweza kufanywa juu yake.

Nakumbuka miaka kadhaa iliyopita, nikisoma uhakiki ulioandikwa na mwalimu mashuhuri wa falsafa katika nchi hii juu ya kitabu kilichokusudiwa kushughulikia matatizo haya. Aliliweka jambo hilo kwa namna yenye maana sana hivi. "Kitabu hiki kwa upande wa uchambuzi ni kizuri sana, lakini hakiendi mbele zaidi ya uchambuzi na kwa hiyo hakisaidii. Sisi sote tunaweza kuchambua, lakini swali muhimu tunalotaka lijibiwe ni hili, Ni nini chanzo cha mwisho cha taabu hii? Ni nini kinachoweza kufanywa juu yake? Hapo hakina la kusema," alisema, "ingawa kinabeba jina hilo la fahari, The Condition of Man (Hali ya Mwanadamu)." Basi hilo ni kweli kabisa. Unaweza leo kuwageukia wanafalsafa na wanafikra wakubwa kabisa na tena na tena utaona kwamba hawatakupeleka kamwe mbele zaidi ya uchambuzi. Wao ni hodari sana katika kulieleza tatizo na kuonyesha mambo mbalimbali yanayofanya kazi ndani yake. Lakini unapowauliza ni nini hasa kinachosababisha jambo hili, na wanakusudia kufanya nini, wanakuacha tu bila jibu. Ni wazi hawana la kusema. Ni dhahiri kwamba hakuna nuru yoyote katika ulimwengu huu isipokuwa nuru inayotolewa na watu wa Kikristo na imani ya Kikristo. Huko si kutia chumvi. Ninadokeza kwamba ikiwa tunataka kuwa halisi hatuna budi kulikabili jambo hilo, na kutambua kwamba Bwana wetu aliponena, karibu miaka elfu mbili iliyopita, hakunena tu kweli rahisi, ya kushtua, juu ya kizazi chake Mwenyewe, bali pia alinena kweli kuhusu kila kizazi kilichofuata. Tusisahau kamwe kwamba Plato, Sokrates, Aristotle, na wengineo, walikuwa wametoa mafundisho yao kamili karne kadhaa kabla ya maneno haya kusemwa. Ilikuwa baada ya kuchanua kule kwa ajabu kwa akili na fikira ndipo Bwana wetu alipotoa tamko hili. Aliwatazama kikundi hiki cha watu wa kawaida, wasio na umuhimu, akasema, "Ninyi na ninyi peke yenu ni nuru ya ulimwengu." Basi hili ni tamko kuu mno na la kusisimua sana; nami ningesema tena kwamba kuna mambo mengi ambayo kwayo namshukuru Mungu kwamba ninaihubiri injili hii leo wala si miaka mia moja iliyopita. Kama ningalitoa tamko hilo miaka mia moja iliyopita watu wangalitabasamu, lakini leo hawatabasamu. Historia yenyewe sasa inathibitisha, zaidi na zaidi, kweli ya injili. Giza la ulimwengu halijapata kamwe kuwa dhahiri zaidi kuliko lilivyo sasa, na hapa linakuja tamko hili la kushangaza na la kushtua. Basi, hiyo ndiyo maana hasi ya andiko letu.

Sasa hebu tuzifikirie maana zake chanya. Linasema "ninyi". Kwa maneno mengine dai lake ni kwamba Mkristo wa kawaida, ingawa huenda hajawahi kusoma falsafa yoyote hata kidogo, anajua na kuelewa zaidi juu ya maisha kuliko mtaalamu mkubwa kabisa asiye Mkristo. Hii ni mojawapo ya dhamira kuu za Agano Jipya. Mtume Paulo, alipowaandikia Wakorintho, analiweka waziwazi kabisa aliposema, "ulimwengu kwa hekima yake haukumjua Mungu," na kwa hiyo "ilimpendeza Mungu kwa upuzi wa kuhubiri kuwaokoa wale waaminio". Jambo hili linaloonekana kuwa upuzi mtupu kwa ulimwengu ndilo hekima safi ya Mungu. Huu ndio ukinzani wa ajabu tunaokabiliwa nao. Maana yake lazima iwe dhahiri kabisa; inaonyesha kwamba tumeitwa kufanya jambo chanya. Hili ndilo tamko la pili ambalo Bwana wetu analitoa kuhusu kazi ya Mkristo katika ulimwengu huu. Akiisha kumweleza Mkristo kwa ujumla katika Heri, jambo la kwanza analosema baadaye ni, "Ninyi ni chumvi ya dunia." Sasa anasema, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu, na ninyi peke yenu." Lakini hebu tukumbuke sikuzote kwamba ni tamko linalomhusu Mkristo wa kawaida, wa wastani, si Wakristo fulani tu. Linawahusu wote wanaolidai jina hili kwa haki.

Mara moja swali linazuka, Basi, ni kwa jinsi gani jambo hili linakuwa kweli kwetu? Kwa mara nyingine tena tunaongozwa mara moja katika fundisho kuhusu asili ya mtu Mkristo. Njia bora ya kulielewa, nadhani, ni hii. Bwana yule aliyesema, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu," pia alisema, "Mimi ndimi nuru ya ulimwengu." Matamko haya mawili lazima sikuzote yachukuliwe pamoja, kwa kuwa Mkristo ni "nuru ya ulimwengu" tu kwa sababu ya uhusiano wake na Yeye ambaye Yeye Mwenyewe ni "nuru ya ulimwengu". Dai la Bwana wetu lilikuwa kwamba alikuja kuleta nuru. Ahadi yake ni kwamba "yeye anifuataye hatakwenda gizani kamwe, bali atakuwa na nuru ya uzima". Hapa, hata hivyo, anasema pia, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu." Kwa hiyo jambo lenyewe ni hili, kwamba Yeye na Yeye peke yake ndiye anayetupa nuru hii muhimu kuhusu maisha. Lakini haishii hapo; anatufanya pia kuwa "nuru". Mnakumbuka jinsi mtume Paulo alivyoliweka katika Waefeso 5, aliposema, "Kwa maana zamani mlikuwa giza, bali sasa mmekuwa nuru katika Bwana". Kwa hiyo si kwamba tumepokea nuru tu, bali tumefanywa kuwa nuru; tunakuwa wapitishaji wa nuru. Kwa maneno mengine, ni fundisho hili la ajabu la muungano wa fumbo kati ya mwamini na Bwana wake. Asili yake inaingia ndani yetu hata tunakuwa, kwa maana fulani, kile alicho Yeye Mwenyewe. Ni muhimu tuzikumbuke pande zote mbili za jambo hili. Kama watu wanaoiamini injili tumepokea nuru na maarifa na mafundisho. Lakini, zaidi ya hayo, imekuwa sehemu yetu. Imekuwa uzima wetu, hata tunakuwa hivyo waakisi wake. Kwa hiyo, jambo la ajabu tunalokumbushwa hapa ni uhusiano wetu wa karibu sana pamoja Naye. Mkristo ni mtu aliyepokea, na aliyefanywa mshirika wa, tabia ya uungu. Nuru iliyo Kristo Mwenyewe, nuru ambayo hatimaye ni Mungu, ndiyo nuru iliyo ndani ya Mkristo. "Mungu ni nuru, wala giza lo lote hamna ndani yake." "Mimi ndimi nuru ya ulimwengu." "Ninyi ni nuru ya ulimwengu." Njia ya kulielewa jambo hili ni kulishika fundisho la Bwana wetu kuhusu Roho Mtakatifu katika Yohana 14-16 anaposema, kwa maana, "Matokeo ya kuja kwake yatakuwa haya: Baba yangu na Mimi tutafanya makao Yetu ndani yenu; Sisi tutakuwa ndani yenu nanyi mtakuwa ndani Yetu." Mungu, aliye "Baba wa mianga", ndiye nuru iliyo ndani yetu; Yeye yu ndani yetu, nasi tu ndani yake, na hivyo inaweza kusemwa juu ya Mkristo, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu."

Inavutia kuona kwamba, kwa mujibu wa Bwana wetu, hili ndilo tokeo kuu la pili la sisi kuwa mtu Mkristo wa aina ile ambayo tayari ameieleza katika Heri. Tunapaswa pia kuufikiria mpangilio ambao matamko haya yanatolewa. Jambo la kwanza Bwana wetu alilosema juu yetu lilikuwa, "Ninyi ni chumvi ya dunia"; na ni baada ya hapo tu ndipo anaposema, "Ninyi ni nuru ya ulimwengu". Kwa nini anaweka hivyo kwa mpangilio huo badala ya kinyume chake? Hili ni jambo la kuvutia sana na muhimu la kimatendo. Athari ya kwanza ya Mkristo juu ya ulimwengu ni ya jumla; kwa maneno mengine, kwa kiasi kikubwa ni hasi. Hapa kuna mtu aliyekuwa Mkristo; anaishi katika jamii, katika ofisi yake au karakana yake. Kwa sababu yeye ni Mkristo mara moja ana athari fulani, athari ya kuzuia, ambayo tuliifikiria pamoja hapo awali. Ni baada ya hapo tu ndipo anapokuwa na kazi hii mahususi na maalumu ya kutenda kama nuru. Kwa maneno mengine Maandiko, yanaposhughulika na Mkristo, sikuzote husisitiza kwanza jinsi alivyo, kabla ya kuanza kusema juu ya kile anachofanya. Kama Mkristo, sikuzote ninapaswa kuwa na athari hii ya jumla juu ya watu kabla sijawa na athari hii mahususi. Popote nitakapojikuta, mara moja kile "kitu tofauti" kilicho ndani yangu kinapaswa kuwa na athari yake; na hicho nacho kinapaswa kuwaongoza wanaume na wanawake kunitazama na kusema, "Kuna jambo lisilo la kawaida kuhusu mtu yule." Kisha, wanapoutazama mwenendo wangu na tabia yangu, wanaanza kuniuliza maswali. Hapa, kipengele cha "nuru" kinajitokeza; ninaweza kunena na kuwafundisha. Mara nyingi mno sisi Wakristo huelekea kuugeuza mpangilio huu. Tumenena kwa namna ya kuelimika sana, lakini hatujaishi sikuzote kama chumvi ya dunia. Tupende tusipende, maisha yetu yanapaswa sikuzote kuwa jambo la kwanza kunena; na ikiwa midomo yetu inanena zaidi kuliko maisha yetu itafaa kidogo sana. Mara nyingi sana msiba umekuwa kwamba watu huitangaza injili kwa maneno, lakini maisha yao yote na mwenendo wao umekuwa ukiikana. Ulimwengu hauwajali sana. Tusiusahau kamwe mpangilio huu ulioteuliwa kwa makusudi na Bwana wetu; "chumvi ya dunia" kabla ya "nuru ya ulimwengu". Tunakuwa kitu fulani kabla hatujaanza kutenda kama kitu hicho. Mambo haya mawili yanapaswa sikuzote kwenda pamoja, lakini mpangilio na mfuatano unapaswa kuwa ule anaouweka hapa.

Tukilikumbuka hilo, hebu sasa tulitazame kwa namna ya kimatendo. Mkristo ataonyeshaje kwamba kweli yeye ni "nuru ya ulimwengu"? Jambo hilo linakuwa swali rahisi: Nuru ina athari gani? Kwa kweli hufanya nini? Hakuna shaka kwamba jambo la kwanza nuru inalofanya ni kulifichua giza na mambo yaliyo ya giza. Wazia chumba kilicho gizani, kisha ghafula taa inawashwa. Au fikiria taa za mbele za motokaa ikija kando ya barabara ya mashambani yenye giza. Kama Maandiko yanavyoliweka, "kila kitu kidhihirishacho ni nuru". Kuna maana ambayo kwayo hatulitambui giza kwa kweli mpaka nuru itokee, na hili ni jambo la msingi. Akinena juu ya kuja kwa Bwana katika ulimwengu huu, Mathayo anasema, "Watu wale waliokaa katika giza wameona nuru kuu". Kuja kwa Kristo na injili ni jambo la msingi mno hata linaweza kuelezwa kwa namna hiyo; na athari ya kwanza ya kuja kwake ulimwenguni ni kwamba amelifichua giza la maisha ya ulimwengu. Hilo ni jambo linalofanywa sikuzote, na bila kuepukika, na mtu yeyote mwema au mtakatifu. Sikuzote tunahitaji kitu cha kutuonyesha tofauti, na njia bora ya kulifunua jambo ni kuweka kitu kinachotofautiana nalo. Injili hufanya hivyo, na kila aliye Mkristo hufanya hivyo. Kama mtume Paulo anavyoliweka, nuru hufichua "mambo yaliyositirika ya giza", na kwa hiyo anasema, "nao walevi hulewa usiku." Ulimwengu wote umegawanyika kuwa "watoto wa nuru" na "watoto wa giza". Sehemu kubwa sana ya maisha ya ulimwengu ni maisha chini ya aina fulani ya sanda ya giza. Mambo mabaya kabisa sikuzote hutokea chini ya kificho cha giza; hata mwanadamu wa asili, aliyepotoka na aliye katika hali ya dhambi, angeyaonea haya mambo kama hayo katika mwangaza mkali wa nuru. Kwa nini? Kwa sababu nuru hufichua; "kila kitu kidhihirishacho ni nuru."

Basi Mkristo ni "nuru ya ulimwengu" kwa namna hiyo. Haiwezi kuepukika kabisa, hawezi kujizuia. Kwa kuwa Mkristo tu anaonyesha aina tofauti ya maisha, na hilo mara moja linaifunua tabia halisi na asili ya ile njia nyingine ya kuishi. Kwa hiyo, ulimwenguni, yeye ni kama taa inayowashwa, na mara moja watu wanaanza kufikiri, na kustaajabu, na kuona haya. Kadiri mtu alivyo mtakatifu zaidi, bila shaka, ndivyo jambo hili litakavyotokea kwa uwazi zaidi. Hahitaji kusema neno; kwa kuwa kile alicho tu anawafanya watu waone haya kwa yale wanayoyafanya, na kwa njia hiyo kweli anatenda kazi kama nuru. Anatoa kipimo, anaonyesha kwamba kuna aina nyingine ya maisha inayowezekana kwa wanadamu. Kwa hiyo analidhihirisha kosa na kushindwa kwa njia ya mwanadamu ya kufikiri na ya kuishi. Kama tulivyoona tulipomzungumzia Mkristo kama "chumvi ya dunia", jambo lilo hilo laweza kusemwa juu yake kama "nuru ya ulimwengu". Kila uamsho wa kweli sikuzote umekuwa na athari hii. Idadi fulani ya watu wa Kikristo katika wilaya yoyote au jamii yoyote huelekea kuyaathiri maisha ya wote. Iwe watu wengine wanakubaliana na kanuni zao au hapana, wao huwafanya tu wajisikie kwamba njia ya Kikristo ni sahihi hata hivyo, na ile njia nyingine haistahili. Ulimwengu umegundua kwamba "uaminifu ndiyo sera bora". Kama mtu mmoja anavyoliweka, hiyo ndiyo aina ya heshima ambayo unafiki sikuzote huilipa kweli; unalazimika kukiri ndani kabisa ya moyo wake kwamba kweli ni sahihi. Mvuto alio nao Mkristo kama nuru ulimwenguni ni kuonyesha kwamba mambo haya mengine ni ya giza. Hustawi gizani, na kwa namna fulani hayawezi kustahimili nuru. Jambo hili limesemwa waziwazi katika Yohana 3, ambapo mtume anasema, "Na hii ndiyo hukumu, ya kuwa nuru imekuja ulimwenguni, na watu wakapenda giza kuliko nuru; kwa maana matendo yao yalikuwa maovu." Bwana wetu anaendelea kusema kwamba watu wa namna hiyo hawaji kwenye nuru kwa sababu wanajua kwamba, wakija, matendo yao yatakemewa, nao hawataki jambo hilo.

Hicho, bila shaka, ndicho kilichokuwa kwa kweli chanzo cha mwisho cha uadui wa Mafarisayo na waandishi dhidi ya Bwana na Mwokozi wetu Yesu Kristo. Hawa walikuwa watu waliokuwa walimu wa sheria, watu waliokuwa wataalamu, kwa maana fulani, wa maisha ya kidini. Kwa nini walimchukia na kumtesa hivyo? Maelezo pekee yanayotosheleza ni usafi wake mkamilifu, utakatifu wake mkamilifu. Bila Yeye kusema neno dhidi yao mwanzoni — kwa maana hakuwakemea hadi mwisho — usafi wake uliwafanya wajione jinsi walivyokuwa kwa kweli, nao wakamchukia kwa ajili ya hilo. Hivyo walimtesa, na mwishowe wakamsulubisha, kwa sababu tu Yeye alikuwa "nuru ya ulimwengu". Nuru hiyo iliyafunua na kuyadhihirisha mambo yaliyositirika ya giza yaliyokuwa ndani yao. Basi mimi na wewe inatupasa kuwa hivyo katika ulimwengu huu: kwa kuishi tu maisha ya Kikristo tunapaswa kuwa na athari hiyo.

Hebu sasa twende hatua moja mbele zaidi na kusema kwamba nuru si tu kwamba inayafunua mambo yaliyositirika ya giza, bali pia inaeleza chanzo cha giza. Hapo ndipo inapokuwa ya kimatendo sana na muhimu wakati huu wa sasa. Tayari nimewakumbusha kwamba wanafikra wa kitaaluma walio bora na wakubwa kabisa ulimwenguni leo wamechanganyikiwa kabisa kuhusu ni nini kilichoharibika katika ulimwengu. Mihadhara miwili ilitangazwa miaka kadhaa iliyopita kwenye redio na watu walioelezwa kuwa wanahumanisti, Dkt. Julian Huxley na Profesa Gilbert Murray. Wote wawili walikiri waziwazi kabisa katika mazungumzo yao kwamba hawakuweza kuyaeleza maisha kama yalivyo. Dkt. Julian Huxley alisema hakuweza kuona mwisho wowote wala kusudi lolote katika maisha. Jambo zima kwake lilikuwa la kubahatisha tu. Profesa Gilbert Murray, pia, hakuweza kuieleza vita kuu ya pili ya dunia na kushindwa kwa Shirikisho la Mataifa. Hakuwa na la kutoa kama dawa ya kurekebisha ila "utamaduni" ambao umepatikana kwa karne nyingi, na ambao tayari umeshindwa.

Ni hapa hasa ambapo sisi Wakristo tunayo nuru inayoeleza hali hii. Chanzo pekee cha taabu za ulimwengu wakati huu, kuanzia ngazi ya mtu binafsi hadi ngazi ya kimataifa, si kitu kingine ila kutengwa kwa mwanadamu mbali na Mungu. Hiyo ndiyo nuru ambayo Wakristo peke yao wanayo, na ambayo wanaweza kuipa ulimwengu. Mwanadamu ameumbwa na Mungu kwa namna ambayo hawezi kuishi kwa kweli isipokuwa yuko katika uhusiano sahihi na Mungu. Aliumbwa hivyo. Aliumbwa na Mungu; aliumbwa kwa ajili ya Mungu. Na Mungu ameweka kanuni fulani katika asili yake na utu wake na uhai wake, na asipozifuata ni lazima atapotoka. Hicho ndicho chanzo kizima cha taabu. Kila shida katika ulimwengu leo inaweza kufuatiliwa nyuma, hatimaye, hadi kwenye dhambi, ubinafsi na kujitafutia mwenyewe. Magomvi yote, mabishano na kutoelewana, wivu wote, husuda na uovu, mambo haya yote yanarudi kwenye jambo hilo wala si jingine. Kwa hiyo sisi ni "nuru ya ulimwengu" kwa maana halisi kabisa wakati huu wa sasa; sisi peke yetu tunayo maelezo yanayotosheleza ya chanzo cha hali ya ulimwengu. Yote yanaweza kufuatiliwa hadi kwenye anguko; taabu nzima inatokana na hilo. Nataka kunukuu tena Yohana 3:19: "Na hii ndiyo hukumu, ya kuwa nuru imekuja ulimwenguni, na watu wakapenda giza kuliko nuru; kwa maana matendo yao yalikuwa maovu." "Na hii ndiyo hukumu" wala si kitu kingine. Hiki ndicho chanzo cha taabu. Basi, kuna nini? Ikiwa nuru imekuja ulimwenguni katika uso wa Yesu Kristo, ni nini kilichoharibika katika ulimwengu katikati ya karne hii ya ishirini? Mstari tuliounukuu sasa hivi unatoa jibu. Licha ya maarifa yote yaliyokusanywa katika miaka mia mbili iliyopita tangu mwanzo wa kuelimika katikati ya karne ya kumi na nane, mwanadamu aliyeanguka kwa asili yake bado "anapenda giza kuliko nuru". Matokeo yake ni kwamba, ingawa anajua lililo sahihi, anapendelea na kutenda lililo ovu. Anayo dhamiri inayomwonya kabla hajafanya jambo lolote analojua kuwa ni kosa. Hata hivyo analifanya. Huenda akajutia, lakini bado analifanya. Kwa nini? Kwa sababu analipenda. Taabu ya mwanadamu haimo katika akili yake, imo katika asili yake — tamaa kali na tamaa mbaya. Hilo ndilo jambo linalotawala. Na ingawa unajaribu kumwelimisha na kumdhibiti mwanadamu haitafaa kitu maadamu asili yake ni ya dhambi na imeanguka naye ni kiumbe cha tamaa kali na cha aibu.

Basi, hiyo ndiyo hukumu; na hakuna mtu wa kuuonya ulimwengu wa kisasa ila Mkristo. Mwanafalsafa si tu kwamba hasemi; bali anachukizwa na mafundisho kama hayo. Mtu wa namna hiyo hapendi kuambiwa kwamba yeye, pamoja na maarifa yake mapana, bado si kitu kingine ila bonge la udongo wa kawaida wa kibinadamu kama kila mtu mwingine, na kwamba yeye mwenyewe ni kiumbe cha tamaa kali na tamaa mbaya na matamanio. Lakini hiyo ndiyo kweli tupu kumhusu. Kama ilivyokuwa katika wakati wa Bwana wetu kwa wengi wa wanafalsafa wale katika ulimwengu ule wa kale, walioondoka maishani kwa mlango ule uliokatazwa wa kujiua, ndivyo ilivyo mara nyingi leo. Wakiwa wamechanganyikiwa, wamefadhaika, wakijiona wamekwama, wakiisha kujaribu matibabu yao yote ya kisaikolojia na mengineyo, lakini bado wakizidi kuharibika, watu hukata tamaa na kuacha. Injili hukwaza kwa kuwa inamfanya mtu ajikabili mwenyewe, na sikuzote inamwambia jambo lilo hilo, "Kosa, mpendwa Brutus, halimo katika nyota zetu, bali ndani yetu wenyewe, kwamba sisi ni duni." "Wanadamu hupenda giza kuliko nuru", hiyo ndiyo taabu, na injili peke yake ndiyo inayolitangaza. Inasimama kama nuru mbinguni na inapaswa kujidhihirisha kupitia sisi sote katikati ya matatizo ya ulimwengu huu wa wanadamu wenye giza, wenye taabu, usio na furaha.

Lakini ashukuriwe Mungu hatuishii hapo. Nuru si tu kwamba inalifichua giza; inaonyesha na kutoa njia pekee ya kutoka katika giza. Hapa ndipo kila Mkristo anapaswa kuikimbilia kazi hii kwa hamu. Tatizo la mwanadamu ni tatizo la asili iliyoanguka, yenye dhambi, iliyochafuka. Je, hakuna kinachoweza kufanywa juu yake? Tumejaribu maarifa, tumejaribu elimu, tumejaribu sheria za kisiasa, tumejaribu mikutano ya kimataifa, tumejaribu yote lakini hakuna kinachofaa. Je, hakuna tumaini? Ndiyo, lipo tumaini tele na la milele: "Hamna budi kuzaliwa mara ya pili". Kile anachohitaji mwanadamu si nuru zaidi; anahitaji asili itakayoipenda nuru na kulichukia giza — kinyume kabisa cha yeye kulipenda giza na kuichukia nuru. Mwanadamu anahitaji kushikwa, naye anahitaji kurudi kwa Mungu. Haitoshi kumwambia hilo tu, kwa sababu, tukifanya hivyo, tunamwacha katika hali kubwa zaidi ya kukosa tumaini. Hataipata kamwe njia yake ya kwenda kwa Mungu, ajitahidi kadiri awezavyo. Lakini Mkristo yuko hapa kumwambia kwamba ipo njia ya kwenda kwa Mungu, njia rahisi sana. Ni kumjua Mtu mmoja aitwaye Yesu Kristo wa Nazareti. Yeye ni Mwana wa Mungu naye alikuja kutoka mbinguni hadi duniani "kutafuta na kuokoa kile kilichopotea". Alikuja kuliangaza giza, kukifichua chanzo cha giza, na kufanya njia mpya iliyo hai ya kutoka katika yote hayo na kurudi kwa Mungu na mbinguni. Si tu kwamba ameichukua hatia ya uovu huu wa kutisha ambao umetutumbukiza katika taabu kama hii, bali anatupa uzima mpya na asili mpya. Hatupi tu mafundisho mapya au ufahamu mpya wa tatizo; hatupatii tu msamaha wa dhambi zetu zilizopita; anatufanya kuwa watu wapya wenye matamanio mapya, shauku mpya, mtazamo mpya na mwelekeo mpya. Lakini zaidi ya yote anatupa uzima ule mpya, uzima unaoipenda nuru na kulichukia giza, badala ya kulipenda giza na kuichukia nuru.

Enyi watu wa Kikristo, mimi na ninyi tunaishi katikati ya wanaume na wanawake walio katika hali ya giza nene. Hawatapata kamwe nuru yoyote mahali popote katika ulimwengu huu isipokuwa kutoka kwenu na kutoka kwangu na kutoka kwa injili tunayoiamini na kuifundisha. Wanatutazama. Je, wanaona kitu tofauti ndani yetu? Je, maisha yetu ni karipio la kimya kwao? Je, tunaishi kwa namna ambayo inawaongoza kuja kutuuliza, "Kwa nini sikuzote mnaonekana wenye amani hivyo? Imekuwaje mko na utulivu hivyo? Mnawezaje kuyakabili mambo kama mnavyoyakabili? Kwa nini hamtegemei misaada na anasa za kubuni kama sisi? Ni kitu gani hiki mlicho nacho?" Wakifanya hivyo, basi tunaweza kuwaambia habari ile ya ajabu, ya kushangaza, lakini iliyopuuzwa kwa kusikitisha, kwamba "Kristo Yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi", na kuwapa watu asili mpya na uzima mpya na kuwafanya kuwa watoto wa Mungu. Watu wa Kikristo peke yao ndio nuru ya ulimwengu leo. Hebu tuishi na kutenda kazi kama watoto wa nuru.