Siri Kuu

"Nimejifunza kuwa radhi na hali yo yote niliyo nayo. Najua kudhiliwa, tena najua kufanikiwa; katika hali yo yote, na katika mambo yote, nimefundishwa kushiba na kuona njaa, kuwa na vingi na kupungukiwa. Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu" (Wafilipi 4:11-13).

Kila jambo lina siri yake. Nyuma ya uvumbuzi wa watu wenye vipaji, ubunifu wa sanaa, na mabadiliko ya ajabu ya maisha yetu ya kisasa ya biashara na viwanda, daima imefichwa ndani ya akili fulani yenye kipawa siri kubwa ambayo thamani yake inaweza kukadiriwa kwa mamilioni na mabilioni ya dola. Njia yenyewe ambayo sentensi hii itageuzwa kuwa chapa, kwa mguso mwepesi tu juu ya kibodi, ni mojawapo ya siri za ajabu kabisa za mashine za kisasa, yaani linotype. Yule mchawi wa sayansi ya umeme, kutoka maabara yake kule New Jersey, anafumbua siri mpya kila mwaka katika matumizi ya vitendo ya mkondo wa umeme. Ofisi ya hataza huko Washington inalinda siri ndogo zisizohesabika za uvumbuzi wa taratibu zote za biashara na mashine za kisasa.

Katika ulimwengu wa juu zaidi wa mambo ya roho, kila kitu kinategemea kujua namna ya kulitenda. Maadili ya kibinadamu yameshindwa kwa sababu hayakujifunza siri ya Mungu. Wanafalsafa wa kale walikuwa na duara zao za nje na za ndani, mafumbo yao ambayo wachache tu walifundishwa, na sayansi na falsafa yao ya siri. Lakini yote hayo yalikuwa kizungumkuti cha makisio yasiyo na faida, wala hayakuwa na uwezo wa kuuinua ubinadamu kutoka katika hali yake ya kutojiweza na ya dhambi. Ni kwa ufunuo wa Mungu peke yake tatizo hilo lingeweza kutatuliwa na fumbo hilo kufunuliwa. Lakini Mtume mkuu anatuambia kwamba siri hiyo hatimaye imejulishwa. Tafsiri ya Revised Version inatoa tafsiri ya kushangaza na nzuri ya sehemu ya mwisho ya andiko letu. "Nimejifunza siri, ... Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu." Hii si mara ya kwanza Paulo anaizungumzia siri hii. Katika waraka wake kwa Wakolosai, kuna fungu la kushangaza ambalo ndani yake anaitaja "siri," yaani kwa neno halisi jambo lililofichwa, "iliyositirika tangu zamani za kale na tangu vizazi vingi, ila sasa imefunuliwa kwa watakatifu wake; ambao Mungu alipenda kuwajulisha jinsi ulivyo utajiri wa utukufu wa siri hii [fumbo hili] katika Mataifa." Kisha anatuambia ni nini, "Kristo ndani yenu, tumaini la utukufu."

Hii ndiyo amana kuu aliyokabidhiwa ili aipeleke kwa ulimwengu. Ni siri iliyo wazi, na bado inaeleweka tu na wale wanaoingia "mahali pa siri pake Aliye juu [na] kukaa chini ya uvuli wake Mwenyezi." Ni kwa hao ndipo anapoinong'ona katika andiko letu zuri, anapowaambia jinsi ambavyo, kwa uweza ulio juu yao wenyewe, wanaweza kuuishi ule mfano bora mzuri ambao amekuwa akiwaonyesha katika waraka huu wa kupendeza mno.

I. ASILI YA SIRI HII

Hatuachi katika shaka hata kwa dakika moja kuhusu jambo hili. Ni hivi, "Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu." Tafsiri halisi ya mstari huu inauongezea nguvu nyingi. "Nina nguvu kwa kila jambo katika Kristo anitiaye uweza wake kama baruti." Mzizi wa Kiyunani wa maneno haya ya mwisho umepata maana ya pekee. Neno dynamite, yaani baruti, linaashiria nguvu yenye uwezo mkuu kuliko zote za kimwili. Mtume anamaanisha kwamba amepata nguvu iliyo nje yake na iliyo juu ya nguvu zake mwenyewe, yaani uweza usio na kikomo wa Kristo, na kwamba ameunganishwa na nguvu hii kwa namna ambayo imekuwa tayari kwa kila hitaji lake, na maadamu anaigusa yeye ana nguvu kwa kila jambo na kwa mambo yote.

Tuangalie kwa makini kwamba nguvu hii yote imo ndani ya Mtu mmoja; yaani, Kristo aliye hai, na ni maadamu tu mtu yumo ndani ya Kristo huyu, akikaa ndani yake, akimtegemea, akichota uzima wake kutoka kwake, ndipo anapoimiliki nguvu hii itoshelezayo kwa yote. Si kwa njia ya Kristo tu, bali ni ndani ya Kristo; yaani, katika muungano halisi naye, ndipo nguvu inapokuja. Si kwamba kiasi fulani cha nguvu kinakabidhiwa kwake ili kiwe chini ya mamlaka na matumizi yake mwenyewe kama vile dainamo au betri ingekuwa, bali kwamba nguvu inabaki ndani ya nafsi ya Kristo, na inashirikiwa na mwamini tu maadamu yumo katika muungano na ushirika wa moja kwa moja na Bwana mwenyewe.

Basi, hii ndiyo iliyokuwa siri kuu ya Paulo, kwamba Mungu alikuwa amemuunganisha na Bwana Yesu kama chemchemi hai ya kila baraka iwezekanayo, nguvu na utoshelevu, na kwamba lilikuwa pendeleo lake kuchota kutoka kwake dakika kwa dakika riziki ya mahitaji yake yote, kama vile mwili wa mwanadamu unavyopata uhai kutoka kwa oksijeni tunayoivuta kwa kuingiza hewa mapafuni mwetu.

Akili ya mwanadamu daima imekuwa ikijitahidi kufikia muungano wa karibu zaidi na nguvu za kimungu, na sanaa ya kale ni jaribio tu la kuwashusha miungu katika sura ya wanadamu kwa njia ya sanamu za kuchongwa, michoro na hadithi za miungu za Ugiriki ya kale. Lakini hayo yote yalikuwa baridi na yasiyoridhisha; ni kunyoosha mkono ulio mfupi mno kuufikia msaada wa mbinguni ambao mioyo ya wanadamu inazimia kwa kuutamani. Paulo, hata hivyo, alikuwa ameipata siri. Si Mungu wa marumaru, wa mashairi, wala wa hadithi za kale za miungu, bali Mungu katika mwili wa kibinadamu, Mungu aliyeishi maisha yetu pamoja na majaribu na mambo yake yote, na ambaye, sasa akiwa ametukuzwa katika ubinadamu wa kiroho na wa kimbingu, bado huja kukaa ndani ya mioyo ya wanadamu na kuyaishi tena maisha yake katika mambo yetu halisi ya kila siku. Si msaada wa mara kwa mara tu, bali ni uzima wake na uwepo wake wa kudumu. Hakuna sehemu ya maisha yetu asiyoweza kuigusa. Hakuna mahali katika mambo yetu mbalimbali ambapo hawezi kukutana nasi. Ubinadamu wake ni mpana kama wetu, na uwepo wake na mguso wake ni halisi na wa upole kama ilivyokuwa katika siku zile za zamani za Galilaya. Hii ndiyo siri ya utoshelevu wa yote, yaani urafiki wa Yesu, uzima wa Kristo akaaye ndani, muungano wetu wa moyo kwa moyo na Yeye ambaye, kama asivyoweza kufanya rafiki mwingine ye yote, huyaishi maisha yake mwenyewe ndani ya maisha yetu.

Mpendwa, je, umejifunza siri hii? kujiacha kujitumainia mwenyewe na kumtumaini Yeye kikamilifu? kuacha kazi zako mwenyewe na kumwacha atende ndani yako kutaka na kutenda kwa kulitimiza kusudi lake jema?

II. MATUMIZI YA SIRI HII

1. Inahusu mambo yote. Ni siri ya ulimwengu mzima, nayo inaenea katika upana wote wa maisha yetu na mahitaji yetu. Inafika hadi roho zetu, nafsi zetu na miili yetu, hadi mambo yetu ya kidunia kama vile ya kidini, hadi familia zetu na rafiki zetu kama vile kwetu sisi wenyewe, hadi biashara yetu, hali zetu, afya yetu, maisha yetu, kifo chetu, umilele wetu wote. Ni siri ya ulimwengu mzima.

2. Inahusu kila jambo, kama vile inavyohusu mambo yote. Ni ya kipekee, kama vile ilivyo ya jumla. Ni lazima itumiwe dakika kwa dakika katika mambo yote madogo ya maisha. Si jambo la kulifikiria kanisani tu, wakati wa Meza ya Bwana, siku za kuzaliwa na za kumbukumbu, katika maombi ya asubuhi na jioni, na katika nyakati kuu za majaribu na mahitaji. Bali ni jambo linalokuja upya kwa kila pumzi, na ambalo, ili lifanye kazi, ni lazima litumiwe daima na kuwekwa katika kila kiungo kimoja kimoja cha mnyororo mzima wa maisha ya mwanadamu, sekunde sitini kwa dakika, na saa ishirini na nne kwa siku. Hapa ndipo mara nyingi tunaposhindwa. Tunajaribu kuishi maisha ya jumla jumla. Njia ya Mungu ni dakika kwa dakika, pumzi kwa pumzi, kanuni juu ya kanuni, huku kidogo na huku kidogo. Ole wetu, mara nyingi mno tunagundua kwamba mnyororo hauna nguvu kuliko kiungo chake dhaifu zaidi, na kwamba mishono tuliyoiacha, viungo tulivyovipoteza, vimeharibu ufanisi wa maisha kwa ujumla.

3. Ni siri inayojitosheleza yenyewe. Kuna usemi mzuri katika lugha ya asili ya neno lililotafsiriwa "radhi" katika tafsiri yetu iliyorekebishwa. Si radhi hasa, bali ni kujitosheleza au kujikamilisha mwenyewe. "Nimejifunza kujitosheleza ndani yangu mwenyewe katika hali zote." Wazo ni kwamba Mkristo awe huru na hali za nje, na awe na chemchemi ya kuridhika na faraja ndani ya nafsi yake mwenyewe inayomwinua juu ya mambo yaliyo nje yake. "Akili yangu ni ufalme kwangu," ndiyo njia ya kibinadamu ya kueleza uhuru wa tabia na utoshelevu wa rasilimali. Juu zaidi sana ni ule usemi uliovuviwa wa kweli kuu zaidi, "ufalme wa Mungu umo ndani yenu," na "ufalme wa Mungu si kula wala kunywa, bali ni haki na amani na furaha katika Roho Mtakatifu."

Mmoja wa watenda kazi wa Kikristo walio na hekima kuliko wote, alipokuwa akihutubia hivi karibuni kundi la watarajiwa wa umisionari, aliwashauri wasiende uwanja wa ng'ambo isipokuwa wawe na rasilimali za kiroho za kutosha kuwafanya wawe na furaha ndani ya mioyo yao wenyewe hata katika upweke na kutengwa. Kama utakuwa ukihangaika baada ya miezi sita kwa sababu ya kutamani nyumbani au upweke, usiende China. Lakini kama una Kristo na furaha vinavyokufanya uwe na furaha mahali palipo na upweke kuliko pote, bila kutegemea kabisa mambo yanayokuzunguka, basi waweza kuwa na furaha mahali po pote na kuwa huru na shughuli zako mwenyewe ili umfanyie Mungu kazi kwa ufanisi.

Basi hiki ndicho Paulo alichomaanisha alipozungumza juu ya kujitosheleza katika kila hali. Alikuwa na ufalme wa amani na furaha ndani yake ambao mambo ya nje tu yasingeweza kuuvuruga.

Usemi huu ulikuwa neno la kitaalamu kwa Wastoiki wa kale. Walipenda kuzungumza juu ya kuwa kwao huru na hali na mambo ya nje. Falsafa yao iliwafundisha kuzidharau hali za nje na anasa za kimwili, nao waliweza kudumisha sura ya ustahimilivu wa nje, kama vile Mhindi Mwekundu aliweza kusimama mtini pa kuchomwa moto bila uso wake kubadilika rangi katikati ya vitisho vyote vya kifo cha kikatili. Lakini hii ilikuwa ya kuonekana tu. Moyo ulikuwa ukishikamana na kivuli na kwa kweli ukijishikilia wenyewe. Mtume alimaanisha jambo tofauti na hili; si uamuzi tu wa nia imara iliyokata shauri, bali kuridhika kwa utulivu kwa moyo uliojazwa amani na furaha ya Bwana, na unaoipata mbingu yake ndani yake. Hili Kristo aweza kulitoa, na katika amani yake kamili moyo unaweza kuimba:

"Kila kitu ndani ya Yesu,

Na Yesu ndiye kila kitu."

4. Siri hii inatosha kwa majaribu makali kuliko yote na kwa huzuni nzito kuliko zote. "Najua kudhiliwa," anapaza sauti, "Nimejifunza kuona njaa. Najua kupungukiwa." Haya yote alikuwa ameyathibitisha kwa uzoefu mkali kuliko wowote ambao maisha ya mwanadamu yamewahi kupitia. Hapakuwa na aina yo yote ya jaribu ambalo hakuwa amelionja, na bado siri yake ilikuwa imestahimili jaribio. Mtazame juu ya sitaha ya meli iliyokuwa ikirushwa-rushwa katika Bahari ya Kati, roho pekee iliyokuwa na nuru na isiyo na hofu katika kundi lile lote. Mtazame akiwa amefungwa kwa mnyororo pamoja na askari katika kambi ya Kirumi, akifurahi kwamba ameruhusiwa kumshuhudia Kristo kwa watu wale wakorofi waliomzunguka. Msikilize anapowaaga rafiki zake waliokuwa wakilia huko Efeso, akieleza nia moja tu, yaani kuumaliza mwendo wake kwa furaha. Wakati mwingine tunaona roho yake ikizama kiasi cha kutosha tu kumfanya ashirikiane na ndugu zake wanaoteseka na kuwajulisha kwamba anaelewa majaribu na dhiki zao. Wakati pekee ambao roho yake inaonekana kuvunjika ni anapowafikiria wengine na kuteseka kwa ajili yao. Kwa ajili yake mwenyewe roho yake daima ni ya ushindi, naye kweli aliumaliza mwendo wake kwa furaha, na kuthibitisha hadi mwisho kwamba Kristo alitosheleza kwa yote hata kwa maisha yaliyojaribiwa na kuteseka kuliko yote.

Ni mara ngapi watu hufanikiwa katika hali nzuri na kuanguka jaribu linapokuja. Mimea ya kitropiki haiwezi kustahimili pumzi ya baridi kali. Mungu hana budi kuyaweka maisha ya kila mtu motoni, na ni kile tu kinachostahimili moto wa majaribu kinachoweza kuwa na sehemu katika thawabu ya mwisho.

5. Siri yake ilitosha hata kwa jaribio kali zaidi la ufanisi. Furaha na mafanikio ni vigumu zaidi kustahimili hata kuliko majaribu. Nafsi nyingi zilizosimama kwa ushujaa katikati ya dhoruba za taabu zimezama katika udhaifu laini na wa ulegevu chini ya nguvu zinazodhoofisha za ufanisi na kibali cha ulimwengu. Mali uliyoitamani imekuja, lakini moyo wa ukarimu umetoweka. Nafasi za kuwa na manufaa ulizozionea shauku umepewa, lakini roho ile isiyo ya kujipenda na ya utii ambayo hapo zamani ingezitumia vizuri imetoweka. Ujasiri ule mtakatifu uliosimama kwa ajili ya Mungu wakati wengine walipotetemeka, sasa hauwezi kumudu kupoteza sifa njema mbele ya ulimwengu ambao tabasamu lake limethibitika kuwa tamu mno kwa kusudi lako na kanuni zako zilizokuwa za juu hapo zamani. Ulimwengu umekuwa wa lazima mno kwa furaha yako hata huwezi kuutoa sadaka, na ile kazi iliyokuwa na nguvu katika Mungu hapo zamani katika siku ya mambo madogo sasa, ole wetu, ni kama Laodikia, "tajiri, na kujitajirisha, wala hana haja ya kitu"; lakini ole, Bwana amesimama mlangoni akisema, "Wewe hujui ya kuwa u mnyonge, na mwenye kulaumiwa, na maskini, na kipofu, na uchi."

Lakini hili si lazima. Neema ya Kristo inaweza kuutegemeza moyo mahali pa juu kabisa kama vile mahali pa chini kabisa, kukujaza shukrani ya unyenyekevu kwa ufanisi ambao si kitu ila amana ya Mungu, na kukufanya wakili mwaminifu wa mali na rasilimali ambazo amekupa ili tu uzitumie kwa ajili yake. Na hivyo kuna mifano mitukufu ya mali iliyowekwa wakfu, ya vipawa vikuu vya akili visivyo na kiburi, ya baraka za kiroho ambazo hazijatutenga na Mtoaji, ya talanta tano zilizozidishwa kuwa kumi, na ya amana zilizotumiwa kwa ajili ya Mungu kiasi kwamba zimeongezeka mara mia.

Utaona katika mpangilio huu aina nyingi mno za hali za kupita kiasi zinazohusishwa na uzoefu huu. Ni siri inayofaa vilevile kwa hali za maisha zilizo kinyume kabisa kati yake. Lile Daraja la Brooklyn kule, inasemekana, hujikunja na kujipanua kwa baridi ya majira ya baridi na joto la kiangazi karibu futi mbili katika urefu wake wote. Lakini nyaya kubwa za chuma zimepangwa ili ziteleze kupitana juu ya minara ile mikubwa na kuruhusu hali hizi za kupita kiasi. Kamili zaidi ni mpango wa Mungu kwa ajili ya mabadiliko ya maisha ya watu wake. Kuna uzima wa ndani usiotikiswa na joto wala baridi, kanuni iliyo imara na thabiti inayosonga mbele katika giza na katika nuru, kwa njia yake Yeye aliye chemchemi yake, "yeye yule, jana na leo na hata milele."

III. KUJIFUNZA SIRI HII

Mara tatu Mtume anataja elimu yake ya kiroho. Kwanza anasema, "Nimejifunza." Kisha anaongeza baadaye, "Najua." Na mwishowe anatuambia, "Nimefundishwa." Usemi huu wa mwisho umetafsiriwa katika tafsiri mpya, "Nimejifunza siri"; na katika mojawapo ya tafsiri zilizo bora zaidi ni, "Nimeingizwa katika siri." Kwa kweli kuna hatua mbili katika kujifunza siri hii kuu. Ya kwanza ni kuipata kanuni yenyewe. Ya pili ni kuzoea kuitumia, hata tuwe tumeizoea kabisa matumizi yake, na kuwa stadi kamili katika kuitumia. Kwa kutumia mfano unaojulikana: katika sanaa ya hati mkato kanuni yake hupatikana upesi. Katika siku chache waweza kujifunza alama zake na kanuni zake za jumla. Lakini huchukua miezi na wakati mwingine miaka ya bidii ya subira ili kuweza kuzitumia kwa upesi na kwa ufanisi. Na hivyo twaweza upesi kuielewa kanuni kuu ya maisha ya kiroho, yaani Kristo akaaye ndani na Roho Mtakatifu, nasi twaweza upesi sana, kama mioyo yetu ni ya kweli na ya unyofu, kuanza maisha ya ndani zaidi na kumpokea Roho Mtakatifu. Lakini ni jambo tofauti kabisa kuichukua siri hii ya kina na kuitumia dakika kwa dakika katika mambo yote madogo ya maisha matakatifu. Ni hapa ndipo tunaposhindwa daima. Katika mkutano fulani wa kujiweka wakfu, katika madhabahu fulani takatifu, ulijitoa kwa Kristo na kumpokea kama uzima wako na nguvu zako. Lakini huo ulikuwa mwanzo tu. Ni kukaa ndani yake ndiko kunakoleta tofauti. Ni kutembea pamoja naye hatua kwa hatua ndiko kunakomfanya awe halisi na kuthibitisha utoshelevu wake kwa yote. Ole wetu, wengi wetu tunaridhika na ujuzi wa juu juu tu wa sanaa takatifu ya kutembea pamoja na Mungu. Tunachohitaji ni kile ambacho mwandishi mmoja wa zamani anakiita "Kuzoea kukaa mbele za Mungu." Yaani kumtegemea daima, kwa subira, bila kukoma, kwa kila jambo, kuitumia siri yetu katika kila jaribio linalokuja maishani, katika kila dakika ya kila siku, hata tuweze kusema pamoja na Mtume mkuu, "Nimeingizwa katika siri, nimefundishwa, nayaweza mambo yote katika Kristo aliye nguvu yangu."

Mpendwa, je, tutaichukua siri hii kuu, na kwenda kuiishi hatua kwa hatua na siku kwa siku, hata tutakapokuwa tumetembea katika "nchi yote katika urefu wake na upana wake"; na hata, katika mambo yote na kila jambo, kila wakati na kila mahali, tutakapokuwa tumethibitisha "mapenzi ya Mungu yaliyo mema, ya kumpendeza, na ukamilifu."