Tohara ya Moyo

“Tohara ni ya moyoni, katika roho, si katika andiko.”

1. Ni neno la huzuni la mtu mmoja mwema sana, kwamba yeye ahubiriye sasa wajibu ulio wa msingi kabisa wa Ukristo, yuko hatarini kuhesabiwa, na sehemu kubwa ya wasikilizaji wake, kuwa “mtangazaji wa mafundisho mapya.” Watu wengi wamekwisha kukipoteza kwa maisha yao kiini cha dini ile ambayo bado wanadai kuishika, hata mara tu linapotajwa lolote la kweli zile zinazomtofautisha Roho wa Kristo na roho ya ulimwengu, mara hupiga kelele, “Unaleta mambo mageni masikioni mwetu; basi twataka kujua maana ya mambo haya:” — Ingawa anawahubiri tu “Yesu na ufufuo,” pamoja na matokeo yake ya lazima, — Ikiwa Kristo amefufuka, imewapasa ninyi basi kuufia ulimwengu, na kuishi kwa ajili ya Mungu kabisa.

2. Hili ni neno gumu kwa mwanadamu wa tabia ya asili, Aliye hai kwa ulimwengu, na aliyekufa kwa Mungu; tena ni neno ambalo hatashawishika upesi kulipokea kuwa kweli ya Mungu, isipokuwa limepunguzwa hivyo katika kufasiriwa, hata lisibakie na faida wala maana yoyote. Yeye “hayapokei” neno “la Roho wa Mungu,” likichukuliwa kwa maana yake iliyo wazi na dhahiri; “kwake ni upuzi: wala” kweli “hawezi kuyafahamu, kwa kuwa yatambulikana kwa jinsi ya rohoni:” — Yanatambulika tu kwa hisi ile ya kiroho, ambayo ndani yake haijaamshwa bado kamwe; na kwa kuikosa hiyo hana budi kuyakataa, kama njozi tupu za wanadamu, yale yaliyo hekima na nguvu ya Mungu.

3. Kwamba “tohara ni ya moyoni, katika roho, si katika andiko;” — kwamba alama ipambanuayo mfuasi wa kweli wa Kristo, mtu aliye katika hali ya kukubaliwa na Mungu, si tohara ya nje, wala ubatizo, wala namna nyingine yoyote ya nje, bali ni hali njema ya nafsi, nia na roho iliyofanywa upya kwa mfano wake yeye aliyeiumba; — ni mojawapo ya kweli zile kuu ambazo zaweza kutambulikana kwa jinsi ya rohoni tu. Na hili Mtume mwenyewe analidokeza katika maneno yanayofuata, — “Ambaye sifa yake haitoki kwa wanadamu, bali kwa Mungu.” Kana kwamba alisema, “Usitazamie, wewe uwaye yote, umfuataye hivi Bwana wako mkuu, kwamba ulimwengu, wale wasiomfuata, watakuambia, ‘Vema, mtumwa mwema na mwaminifu!’ Jua kwamba tohara ya moyo, muhuri wa wito wako, ni upuzi kwa ulimwengu. Uridhike kuingoja sifa yako hata siku ya kufunuliwa kwake Bwana wako. Siku ile utapata sifa kutoka kwa Mungu, katika kusanyiko kuu la wanadamu na malaika.”

Nakusudia, Kwanza, kuchunguza hasa tohara hii ya moyo iko katika nini; na, Pili, kutaja mafikara kadhaa yanayozuka kwa kawaida kutokana na uchunguzi huo.

I. 1. Basi, Kwanza, nitachunguza tohara ile ya moyo iko katika nini, ile itakayopata sifa ya Mungu. Kwa ujumla twaweza kuona ya kuwa ni ile tabia ya kudumu ya nafsi ambayo katika Maandiko matakatifu huitwa utakatifu; na ambayo moja kwa moja inamaanisha kutakaswa na dhambi, “na uchafu wote wa mwili na roho;” na, kwa sababu hiyo, kupewa zile fadhila zilizokuwamo pia ndani ya Kristo Yesu; kufanywa upya hivyo “katika roho ya nia zetu,” hata kuwa “wakamilifu, kama Baba yetu wa mbinguni alivyo mkamilifu.”

2. Kwa kueleza zaidi: Tohara ya moyo inamaanisha unyenyekevu, imani, tumaini, na upendo. Unyenyekevu, yaani hukumu iliyo sawa juu ya nafsi zetu, huisafisha mioyo yetu na mawazo yale ya kujivuna juu ya ukamilifu wetu wenyewe, na maoni yale yasiyofaa juu ya uwezo wetu na mafanikio yetu, yaliyo tunda halisi la asili iliyoharibika. Huyakata kabisa mawazo yale ya ubatili, “Mimi ni tajiri, na mwenye hekima, wala sina haja ya kitu;” na hututhibitishia kwamba kwa asili sisi tu wanyonge, na maskini, na wenye mashaka, na vipofu, na uchi. “Hututhibitishia kwamba hata katika hali yetu iliyo bora kabisa sisi, kwa nafsi zetu wenyewe, tu dhambi tupu na ubatili; kwamba machafuko, na ujinga, na makosa yanatawala juu ya akili zetu; kwamba tamaa zisizo na akili, za kidunia, za kimwili, za kishetani, zimenyakua mamlaka juu ya mapenzi yetu; kwa neno moja, kwamba hakuna sehemu iliyo nzima ndani ya nafsi yetu, kwamba misingi yote ya asili yetu imeondoka mahali pake.

3. Wakati huo huo twathibitishwa kwamba hatutoshi kwa nafsi zetu kujisaidia wenyewe; kwamba, pasipo Roho wa Mungu, hatuwezi kufanya lolote ila kuongeza dhambi juu ya dhambi; kwamba ni Yeye peke yake atendaye kazi ndani yetu kwa uweza wake mkuu, tupate kutaka au kutenda lililo jema; kwa kuwa haiwezekani kwetu hata kuwaza wazo moja jema, pasipo msaada wa kimungu wa Roho wake, kama isivyowezekana kujiumba wenyewe, au kuzifanya upya nafsi zetu zote katika haki na utakatifu wa kweli.

4. Tunda la hakika la kuwa tumefanya hukumu hii iliyo sawa juu ya udhambi na unyonge wa asili yetu, ni kutoijali ile “heshima itokayo kwa wanadamu,” ambayo kwa kawaida hutolewa kwa ubora fulani unaodhaniwa kuwa ndani yetu. Yeye aijuaye nafsi yake hayatamani wala hayathamini makofi ambayo ajua kuwa hayastahili. Kwa hiyo kwake “ni neno dogo sana kuhukumiwa na hukumu ya kibinadamu.” Ana kila sababu ya kufikiri, kwa kulinganisha yale ambayo ulimwengu umesema, iwe kwa kumuunga mkono au kwa kumpinga, na yale anayoyaona katika kifua chake mwenyewe, kwamba ulimwengu, sawa na mungu wa ulimwengu huu, ni “mwongo tangu mwanzo.” Na hata kuhusu wale wasio wa ulimwengu; ingawa angechagua, kama yangekuwa mapenzi ya Mungu, kwamba wamhesabu kuwa mtu atamaniye kuonekana wakili mwaminifu wa mali za Bwana wake, ikiwa huenda hilo lingekuwa njia ya kumwezesha kuwafaa zaidi watumishi wenzake, lakini kwa kuwa hilo ndilo kusudi pekee la kutamani kwake kibali chao, basi hategemei juu yake hata kidogo: Kwa maana ana hakika kwamba, lolote Mungu alitakalo, hatakosa kamwe vyombo vya kulitimiza; kwa kuwa aweza, hata katika mawe haya, kuwainua watumishi wa kutenda mapenzi yake.

5. Huu ndio unyenyekevu wa moyo ambao wamejifunza kwa Kristo wale wafuatao kielelezo chake na kuzikanyaga nyayo zake. Na kuujua huku ugonjwa wao, ambako kwako wanazidi kutakaswa na sehemu moja yake, yaani kiburi na majivuno, huwaelekeza kukubali, kwa moyo wa radhi, jambo la pili lililomo katika tohara ya moyo, — ile imani ambayo peke yake yaweza kuwaponya, iliyo dawa moja tu iliyotolewa chini ya mbingu ili kuuponya ugonjwa wao.

6. Kiongozi aliye bora wa vipofu, nuru iliyo ya hakika kwa walio gizani, mwalimu aliye kamili wa wajinga, ni imani. Lakini lazima iwe imani iliyo “yenye nguvu katika Mungu hata kuangusha ngome,” — hata kupindua chuki zote za akili iliyoharibika, kanuni zote za uongo zinazoheshimiwa kati ya wanadamu, desturi na mazoea yote mabaya, yote ya “hekima ya dunia hii ambayo ni upuzi mbele za Mungu;” kama vile “huangusha mawazo,” hoja, “na kila kitu kilichoinuka, kijiinuacho juu ya elimu ya Mungu, na kuteka nyara kila fikira ipate kumtii Kristo.”

7. “Yote yawezekana kwake” hivyo “aaminiye.” “Macho ya moyo wake yakiwa yametiwa nuru,” anaona wito wake ni nini; yaani kumtukuza Mungu, aliyemnunua kwa thamani kubwa hivyo, katika mwili wake na katika roho yake, ambavyo sasa ni mali ya Mungu kwa ukombozi, sawasawa na kwa uumbaji. Anaona “ukuu wa uweza huu upitao kiasi,” ambao, kama ulivyomfufua Kristo katika wafu, ndivyo uwezavyo kutuhuisha sisi, tuliokufa katika dhambi,” kwa Roho wake akaaye ndani yetu.” “Huku ndiko kushinda kuushindako ulimwengu, hiyo imani yetu;” imani ile, ambayo si kukubali tu kusikotikisika yote ambayo Mungu ameyafunua katika Maandiko, — na hasa zile kweli kuu, “Kristo Yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi;” “Yeye mwenyewe alizichukua dhambi zetu katika mwili wake juu ya mti;” “Yeye ndiye kipatanisho kwa dhambi zetu; wala si kwa dhambi zetu tu, bali pia kwa dhambi za ulimwengu wote;” — bali pia ni kufunuliwa kwa Kristo mioyoni mwetu; ushahidi au uthibitisho wa kimungu wa upendo wake, upendo wake wa bure, usiostahiliwa, kwangu mimi mwenye dhambi; tumaini thabiti katika rehema yake isameheyo, lililotendwa ndani yetu na Roho Mtakatifu; tumaini ambalo kwalo kila mwamini wa kweli huwezeshwa kushuhudia, “Najua ya kuwa Mkombozi wangu yu hai,” kwamba ninaye “Mwombezi kwa Baba,” na kwamba “Yesu Kristo mwenye haki” ni Bwana wangu, na “kipatanisho kwa dhambi zangu,” — Najua “amenipenda, akajitoa nafsi yake kwa ajili yangu,” — Amenipatanisha mimi, naam mimi, na Mungu; nami “nina ukombozi kwa damu yake, yaani, msamaha wa dhambi.”

8. Imani kama hii haiwezi kukosa kuudhihirisha waziwazi uweza wa Yeye aivuviaye, kwa kuwaokoa watoto wake na kongwa la dhambi, na “kuzisafisha dhamiri zao na matendo mafu;” kwa kuwatia nguvu hivi, kwamba hawalazimiki tena kuitii dhambi katika tamaa zake; bali badala ya kuitolea viungo vyao, kuwa silaha za dhuluma,” sasa “wanajitoa nafsi zao” kabisa “kwa Mungu, kama walio hai baada ya kufa.”

9. Wale waliozaliwa hivi na Mungu kwa imani, wana pia faraja iliyo imara kwa njia ya tumaini. Hili ndilo jambo linalofuata ambalo tohara ya moyo inamaanisha; yaani, ushuhuda wa roho yao wenyewe pamoja na Roho ashuhudiaye mioyoni mwao kwamba wao ni watoto wa Mungu. Kweli ni Roho yule yule atendaye ndani yao tumaini lile lililo wazi na la furaha kwamba moyo wao ni mnyofu mbele za Mungu; uhakika ule mwema, kwamba sasa wanatenda, kwa neema yake, mambo yale yanayopendeza machoni pake; kwamba sasa wamo katika njia iendayo uzimani, na kwamba, kwa rehema ya Mungu, watadumu ndani yake hata mwisho. Ni Yeye awapaye tazamio lililo hai la kupokea mambo yote mema mkononi mwa Mungu; matarajio ya furaha ya taji ile ya utukufu, iliyowekwa akiba mbinguni kwa ajili yao. Kwa nanga hii Mkristo hushikwa imara katikati ya mawimbi ya ulimwengu huu wenye taabu, na huhifadhiwa asigonge mojawapo ya miamba ile miwili ya maangamizi, — kujiamini kupita kiasi au kukata tamaa. Hakatishwi tamaa na ukali wa Bwana wake unaodhaniwa vibaya, wala Yeye haudharau wingi wa wema wake.” Haoni kwamba magumu ya mashindano aliyowekewa mbele yake ni makubwa kuliko nguvu alizo nazo za kuyashinda, wala hatazamii kuwa ni madogo kiasi cha kukubali kushindwa, hata awe ametumia nguvu zake zote. Uzoefu alio nao tayari katika vita vya Kikristo, kama unavyomhakikishia kwamba “taabu yake si bure,” ikiwa “lo lote mkono wake upatalo kulitenda, hulitenda kwa nguvu zake;” ndivyo unavyomkataza kuwa na wazo la ubatili hivyo, kwamba aweza kupata faida yoyote kwa njia nyingine, kwamba fadhila yoyote yaweza kuonyeshwa, au sifa yoyote kupatikana, kwa mioyo iliyozimia na mikono iliyolegea; au, kwa kweli, kwa mtu yeyote ila wale wanaofuata mwendo ule ule pamoja na Mtume mkuu wa Mataifa - “Mimi,” asema yeye, “napiga mbio vivyo hivyo, si kama asiyejua ninakokwenda; napigana vivyo hivyo, si kama apigaye hewa: Bali nautesa mwili wangu, na kuutumikisha; isiwe, nikiisha kuwahubiri wengine, mwenyewe niwe mtu wa kukataliwa.” 10. Kwa nidhamu hiyo hiyo kila askari mwema wa Kristo yampasa kujizoeza kustahimili taabu. Akiwa amethibitishwa na kutiwa nguvu na hili, ataweza si kuyakana tu matendo ya giza, bali pia kila tamaa, na kila shauku, isiyotii sheria ya Mungu. Kwa maana “kila mtu,” asema Mtakatifu Yohana, “aliye na tumaini hili hujitakasa, kama Yeye alivyo safi.” Ni shughuli yake ya kila siku, kwa neema ya Mungu katika Kristo, na kwa damu ya agano, kuzisafisha pembe za ndani kabisa za nafsi yake na tamaa zilizoimiliki na kuinajisi hapo kwanza; na uchafu, na husuda, na uovu, na hasira; na kila shauku na tabia iliyo ya mwili, ambayo ama hutoka katika upotovu wake wa asili ama huulea: akijua vema kwamba yeye ambaye mwili wake wenyewe ni hekalu la Mungu, haimpasi kuingiza ndani yake kitu chochote kilicho najisi au kichafu; na kwamba utakatifu ndio uifaao nyumba ile milele, ambamo Roho wa utakatifu anakubali kukaa. 11. Hata hivyo umepungukiwa na neno moja, wewe uwaye yote, uliyeunganisha na unyenyekevu wa kina, na imani thabiti, tumaini lililo hai, na kwa hilo umeusafisha kwa kiasi kizuri moyo wako na uchafu wake wa asili. Ukitaka kuwa mkamilifu, ongeza juu ya hayo yote, upendo; ongeza upendo, nawe utakuwa na tohara ya moyo “Upendo ndio utimilifu wa sheria, lengo la agizo.” Mambo matukufu mno yanenwa juu ya upendo; ndio kiini, roho, uhai wa kila fadhila. Si amri ya kwanza na iliyo kuu tu, bali ni amri zote kwa pamoja. “Mambo yo yote yaliyo ya haki, yo yote yaliyo safi, yo yote yenye kupendeza,” au yenye staha; “ukiwapo wema wo wote, ikiwapo sifa njema yo yote,” yote yamo katika neno hili moja, — upendo. Katika huu mna ukamilifu, na utukufu, na furaha. Sheria ya kifalme ya mbingu na nchi ni hii, “Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa akili zako zote, na kwa nguvu zako zote.” 12. Si kwamba hii inatukataza kupenda kitu kingine chochote pamoja na Mungu: Inamaanisha kwamba tumpende ndugu yetu pia. Wala haitukatazi (kama wengine walivyodhani kwa ajabu) kufurahia kitu chochote ila Mungu. Kudhani hivyo, ni kudhani kwamba Chemchemi ya utakatifu ndiye moja kwa moja mwanzilishi wa dhambi; kwa kuwa ameunganisha pasipo kutengana furaha na matumizi ya viumbe vile vilivyo vya lazima kudumisha uhai aliotupa. Kwa hiyo, hii haiwezi kamwe kuwa maana ya amri yake. Maana yake halisi ni nini, Bwana wetu mbarikiwa na Mitume wake wanatuambia mara nyingi mno, na waziwazi mno, isiweze kueleweka vibaya. Wote kwa kinywa kimoja wanashuhudia, kwamba maana ya kweli ya matamko yale mbalimbali, “Bwana, Mungu wako, Bwana ndiye mmoja;” “Usiwe na miungu mingine ila mimi;” “Mpende Bwana Mungu wako kwa nguvu zako zote” “Ushikamane naye;” “Shauku ya nafsi yako itakuwa kwa jina lake;” — si kitu kingine ila hiki: Yule Mwema mmoja mkamilifu atakuwa lengo lenu moja la mwisho. Kitu kimoja mtakitamani kwa ajili yake chenyewe, — kumfurahia Yeye aliye Yote katika Yote. Furaha moja mtaikusudia kwa nafsi zenu, yaani, kuungana na Yeye aliyeziumba; kuwa na “ushirika na Baba na Mwana;” kuungwa na Bwana katika Roho mmoja. Kusudi moja mnapaswa kulifuatilia hata mwisho wa nyakati, — kumfurahia Mungu katika wakati na katika milele. Tamanini mambo mengine, kwa kadiri yanavyoelekea kwenye hili. Mpendeni kiumbe kwa kadiri kinavyoongoza kwa Muumba. Lakini katika kila hatua mnayochukua, hili na liwe ndilo lengo tukufu ambapo macho yenu yanakomea. Kila shauku, na wazo, na neno, na tendo, na liwe chini ya hili. Lo lote mtamanilo au mnaloliogopa, lo lote mtafutalo au mnaloliepuka, lo lote mnaloliwaza, mnalolinena, au mnalolitenda, na liwe kwa ajili ya furaha yenu katika Mungu, aliye Mwisho pekee, sawa na Chanzo, cha uhai wenu. 13. Msiwe na lengo, lengo la mwisho, ila Mungu. Ndivyo asemavyo Bwana wetu: “Kunahitajika kitu kimoja tu:” Na jicho lako likikazwa kwa unyofu juu ya kitu hiki kimoja, “mwili wako wote utakuwa na nuru.” Ndivyo asemavyo Mtakatifu Paulo: “Neno moja nalifanya; nakaza mwendo, niifikilie mede kwa ajili ya thawabu ya mwito mkuu wa Mungu katika Kristo Yesu.” Ndivyo asemavyo Mtakatifu Yakobo: “Itakaseni mikono yenu, enyi wenye dhambi; na kuisafisha mioyo yenu, enyi wenye nia mbili.” Ndivyo asemavyo Mtakatifu Yohana: “msiipende dunia, wala mambo yaliyomo katika dunia. Kwa sababu kila kilichomo duniani, yaani, tamaa ya mwili, na tamaa ya macho, na kiburi cha uzima, havitokani na Baba, bali vyatokana na dunia.” Kutafuta furaha katika kile kinachopendeza ama tamaa ya mwili, kwa kuzigusa hisi za nje kwa namna ya kupendeza; tamaa ya macho, yaani ya mawazo, kwa upya wake, ukuu wake, au uzuri wake; ama kiburi cha uzima, iwe kwa fahari, utukufu, mamlaka, au, matokeo yake ya kawaida, makofi na kusifiwa; — “havitokani na Baba,” havitoki kwake, wala havikubaliwi na, Baba wa roho; “bali vyatokana na dunia:” Ndiyo alama ipambanuayo wale wasiotaka Yeye awatawale.

II. 1. Hivyo nimechunguza hasa tohara ile ya moyo ni nini, ile itakayopata sifa ya Mungu. Basi, Mahali pa Pili, nitataja mafikara kadhaa yanayozuka kwa kawaida kutokana na uchunguzi huo, kama kanuni iliyo wazi ambayo kwayo kila mtu aweza kujipima nafsi yake, kama yeye ni wa ulimwengu au ni wa Mungu. Na, Kwanza, ni dhahiri kutokana na yale yaliyosemwa, kwamba hakuna mtu mwenye haki ya sifa ya Mungu, isipokuwa moyo wake umetahiriwa kwa unyenyekevu; isipokuwa yeye ni mdogo, na duni, na hafifu machoni pake mwenyewe; isipokuwa amethibitishwa kwa kina juu ya ule “upotovu wa asili yake,” uliozaliwa ndani yake, “ambao kwa huo yuko mbali sana na haki ya asili,” akielekea kwenye uovu wote, akichukia wema wote, mpotovu na mwenye machukizo; akiwa na “nia ya mwili ambayo ni uadui juu ya Mungu, kwa maana haitii sheria ya Mungu, wala haiwezi kuitii,” isipokuwa anaona daima ndani ya nafsi yake ya ndani kabisa, kwamba pasipo Roho wa Mungu kukaa juu yake, hawezi kuwaza, wala kutamani, wala kunena, wala kutenda neno lolote jema, au la kumpendeza machoni pake. Nasema, hakuna mtu mwenye haki ya sifa ya Mungu, hata aone kwamba anamhitaji Mungu; wala kwa kweli, hata aitafute ile “heshima itokayo kwa Mungu peke yake;” wala asiitamani wala asiifuate ile itokayo kwa wanadamu, isipokuwa kwa kadiri tu inavyoelekea kwenye hii.

2. Kweli nyingine, inayofuata kwa kawaida kutokana na yale yaliyosemwa, ni kwamba hakuna atakayepata heshima itokayo kwa Mungu, isipokuwa moyo wake umetahiriwa kwa imani; naam, “imani ya kazi ya Mungu:” Isipokuwa, akikataa kuongozwa tena na hisi zake, tamaa zake, au shauku zake, au hata na yule kiongozi kipofu wa vipofu, anayeabudiwa sana na ulimwengu, yaani akili ya asili, anaishi na kuenenda kwa imani; anaongoza kila hatua, kama “akimtafuta Yeye asiyeonekana;” “haviangalii vinavyoonekana, vilivyo vya muda tu, bali visivyoonekana, vilivyo vya milele;” na anatawala tamaa zake zote, makusudi yake, na mawazo yake, matendo yake yote na mwenendo wake, kama mtu aliyeingia ndani ya pazia, ambako Yesu ameketi mkono wa kuume wa Mungu.

3. Ingetamaniwa kwamba wangeifahamu zaidi imani hii, wale wanaotumia sehemu kubwa ya wakati wao na juhudi zao katika kuweka msingi mwingine; katika kuiweka dini juu ya kufaa kwa milele kwa mambo, juu ya ubora wa ndani wa fadhila, na uzuri wa matendo yatokayo ndani yake; juu ya sababu, kama wanavyoziita, za mema na mabaya, na mahusiano ya viumbe wao kwa wao. Ama maelezo haya ya misingi ya wajibu wa Kikristo yanapatana na yale ya Maandiko, ama hayapatani. Kama yanapatana, kwa nini watu wenye nia njema wanatatanishwa, na kuvutwa mbali na mambo makuu ya sheria, kwa wingu la istilahi, ambazo kwazo kweli zilizo rahisi kabisa zinaelezwa hata zikawa giza? Kama hayapatani, basi yawapasa kufikiri ni nani mwanzilishi wa fundisho hili jipya; kama huenda yeye ni malaika wa mbinguni, ahubiriye injili nyingine isiyo ile ya Kristo Yesu; ingawa, hata kama angekuwa hivyo, Mungu, wala si sisi, amekwisha kutamka hukumu yake: “Na alaaniwe.”

4. Injili yetu, kama isivyojua msingi mwingine wa matendo mema ila imani, wala wa imani ila Kristo, ndivyo inavyotujulisha waziwazi, kwamba sisi si wanafunzi wake maadamu tunakana kwamba Yeye ndiye Mwanzilishi, au kwamba Roho wake ndiye Mvuviaji na Mkamilishaji, wa imani yetu na wa matendo yetu pia. “Mtu awaye yote asipokuwa na Roho wa Kristo, huyu si wake.” Yeye peke yake aweza kuwahuisha wale Waliokufa kwa Mungu, aweza kuwapulizia pumzi ya uzima wa Kikristo. na hivyo kuwatangulia, kuandamana nao, na kuwafuata kwa neema yake, hata kuzifikisha tamaa zao njema kwenye matokeo mema. Na, kwa kuwa wote wanaoongozwa hivyo na Roho wa Mungu, hao ndio wana wa Mungu.” Hii ndiyo habari fupi na iliyo wazi ya Mungu juu ya dini ya kweli na fadhila; na “msingi mwingine hakuna mtu awezaye kuuweka.”

5. Kutokana na yale yaliyosemwa, twaweza, Tatu, kujifunza, kwamba hakuna aliye kweli “anayeongozwa na Roho,” isipokuwa “Roho huyo ashuhudie pamoja na roho yake, kwamba yeye ni mtoto wa Mungu;” isipokuwa aione thawabu na taji mbele yake, na “kufurahi katika tumaini la utukufu wa Mungu.” Wamekosea vibaya mno wale waliofundisha kwamba, katika kumtumikia Mungu, hatupaswi kuitazamia furaha yetu wenyewe! La, bali twafundishwa na Mungu mara nyingi na waziwazi, kuwa na “macho yetu yakielekea kwenye thawabu;” kulinganisha taabu na “furaha iliyowekwa mbele yetu,” “dhiki hizi nyepesi” na ule “utukufu wa milele uzidio kuwa mwingi.” Naam, sisi tu “wageni kwa maagano ya ahadi,” sisi tu “wasiokuwa na Mungu duniani,” hata Mungu, “kwa rehema zake nyingi, alipotuzaa mara ya pili tupate tumaini lenye uzima, tupate urithi usioharibika, usio na uchafu, usionyauka.

6. Lakini ikiwa mambo haya ni hivyo, ni wakati sasa kwa watu wale kushughulika kwa uaminifu na nafsi zao wenyewe, ambao wako mbali sana na kuona ndani yao uhakika huu wa furaha kwamba wanatimiza masharti, na kwamba watazipata ahadi, za agano lile, hata wanashindana na agano lenyewe, na kuyakufuru masharti yake; kulalamika kwamba ni makali mno; na kwamba hakuna mtu aliyewahi wala atakayeweza kuyaishi. Hili ni nini ila kumlaumu Mungu, kana kwamba Yeye ni Bwana mgumu, anayedai kwa watumishi wake zaidi ya anavyowawezesha kutenda? — kana kwamba amezidhihaki kazi za mikono yake zisizo na msaada, kwa kuzifunga kwa mambo yasiyowezekana; kwa kuziamuru kushinda, mahali ambapo nguvu zao wenyewe wala neema haikuwatosha?

7. Wakufuru hawa karibu wangeweza kuwashawishi wale wajione hawana hatia, ambao, katika upande mwingine uliopita kiasi, wanatumaini kutimiza amri za Mungu, pasipo kujitaabisha hata kidogo. Tumaini la bure! kwamba mtoto wa Adamu angetazamia kamwe kuuona ufalme wa Kristo na wa Mungu, pasipo kujitahidi, pasipo kushindana kwa uchungu, kwanza “kuingia katika mlango ulio mwembamba;” — kwamba mtu “aliyechukuliwa mimba na kuzaliwa katika dhambi,” ambaye “ndani yake ni uovu mtupu,” angewaza hata mara moja kwamba atakuwa “safi kama Bwana wake alivyo safi,” isipokuwa azifuate nyayo Zake, na “ajitwike msalaba wake kila siku;” isipokuwa “aukate mkono wake wa kuume,” na “kuling’oa jicho la kuume, na kulitupa mbali naye;” — kwamba angeota kamwe kuondokana na maoni yake ya zamani, tamaa zake, tabia zake, kwa “kutakaswa kabisa katika roho, nafsi, na mwili,” pasipo kujikana nafsi kwa ujumla, kwa daima na kwa kuendelea!

8. Ni nini kilicho pungufu ya hili tuwezacho kukisia kutokana na maneno yaliyotajwa hapo juu ya Mtakatifu Paulo, ambaye, akiishi “katika udhaifu, katika kutukanwa, katika mahitaji, katika adha, katika shida” kwa ajili ya Kristo; — ambaye, akiwa amejaa “ishara, na maajabu, na miujiza,” — ambaye, akiwa “amenyakuliwa hata mbingu ya tatu;” — hata hivyo alihesabu, kama mwandishi mmoja wa karibuni anavyoeleza kwa nguvu, kwamba fadhila zake zote zingekuwa bila usalama, na hata wokovu wake ungekuwa hatarini, pasipo kujikana nafsi huku kwa daima? “Napiga mbio vivyo hivyo,” asema yeye, “si kama asiyejua ninakokwenda; napigana vivyo hivyo, si kama apigaye hewa ambamo anatufundisha waziwazi, kwamba yeye asiyepiga mbio hivyo, asiyejikana nafsi hivyo kila siku, hupiga mbio kama asiyejua anakokwenda, na hupigana bure kama yule “apigaye hewa.”

9. Vivyo hivyo bure anazungumza juu ya “kupigana vita vya imani,” na kutumaini kwa ubatili kupata taji ya kutoharibika, (kama tuwezavyo, Mwisho, kukisia kutokana na mafikara yaliyotangulia,) yule ambaye moyo wake haujatahiriwa kwa upendo. Upendo, ukikata tamaa ya mwili, tamaa ya macho, na kiburi cha uzima, — ukimshughulisha mtu mzima, mwili, nafsi, na roho, katika kuufuatilia kwa bidii ile shabaha moja,-ni wa lazima mno kwa mtoto wa Mungu, hata, pasipo huo, yeyote aishiye huhesabiwa kuwa amekufa mbele zake. “Nijaposema kwa lugha za wanadamu na za malaika, kama sina upendo, nimekuwa shaba iliayo au upatu uvumao. Tena nijapokuwa na unabii, na kujua siri zote na maarifa yote; tena nijapokuwa na imani timilifu kiasi cha kuweza kuhamisha milima, kama sina upendo, si kitu mimi.” Naam, “nikitoa mali yangu yote kuwalisha maskini, tena nikijitoa mwili wangu niungue moto, kama sina upendo, hainifaidii kitu.”

10. Basi, hapa ndipo jumla ya sheria kamilifu; hii ndiyo tohara ya kweli ya moyo. Roho na imrudie Mungu aliyeitoa, pamoja na msururu wote wa shauku zake. “Mahali ambapo mito yote ilitoka, huko na irudi tena. Dhabihu nyingine kutoka kwetu hakuzitaka; bali dhabihu iliyo hai ya moyo ndiyo aliyoichagua. Na itolewe kwa Mungu daima kwa njia ya Kristo, katika miali ya upendo mtakatifu. Wala kiumbe chochote kisiruhusiwe kushiriki pamoja naye: Kwa maana yeye ni Mungu mwenye wivu. Kiti chake cha enzi hatakigawanya na mwingine: Atatawala pasipo mshindani. Kusiwe na kusudi lolote, wala tamaa yoyote itakayoingizwa humo, ila ile iliyo na Yeye kuwa lengo lake la mwisho. Hii ndiyo njia ambayo walienenda wale watoto wa Mungu zamani, ambao, ingawa wamekufa, bado wanasema nasi:” Usitamani kuishi, ila kulisifu jina lake: Mawazo yako yote, maneno yako, na matendo yako, na yaelekee utukufu wake. Uukaze moyo wako juu yake, na juu ya mambo mengine kwa kadiri tu yalivyo ndani yake na yatokavyo kwake. Nafsi yako na ijazwe na upendo wake ulio kamili kiasi kwamba usipende kitu chochote ila kwa ajili yake.” “Uwe na nia safi ya moyo, uangalifu thabiti kwa utukufu wake katika matendo yako yote.” “Kaza jicho lako juu ya tumaini lenye baraka la wito wako, na uyafanye mambo yote ya ulimwengu yalitumikie.” Kwa maana hapo, na si kabla ya hapo, ndipo tulipo na ile “nia ndani yetu ambayo ilikuwamo pia ndani ya Kristo Yesu;” wakati, katika kila mwendo wa moyo wetu, katika kila neno la ulimi wetu, katika kila kazi ya mikono yetu, “hatufuatilii kitu ila kwa kuhusiana naye, na kwa kujitiisha chini ya mapenzi yake;” wakati sisi, pia, hatuwazi, wala hatusemi, wala hatutendi, ili kutimiza “mapenzi yetu wenyewe, bali mapenzi yake yeye aliyetutuma;” wakati, tukila, au tukinywa, au lo lote tufanyalo, twafanya yote kwa utukufu wa Mungu.”