Mkristo wa Nusu

“Kwa maneno machache wewe wanishawishi kuwa Mkristo.”

NAO wako wengi waendao mbali kiasi hiki: tangu dini ya Kikristo ilipoingia ulimwenguni, wamekuwako wengi katika kila kizazi na kila taifa waliokaribia kushawishika kuwa Wakristo. Lakini kwa kuwa haifai kitu mbele za Mungu kwenda mbali kiasi hicho tu, yatupasa sana kuyatafakari haya,

Kwanza. Ni nini kimo katika kuwa Mkristo wa nusu,

Pili. Ni nini kimo katika kuwa Mkristo kamili.

I. (I.) 1. Basi, katika kuwa Mkristo wa nusu kumo, kwanza, uadilifu wa kipagani. Sidhani ya kuwa mtu ye yote atalifanyia hili swali; hasa kwa kuwa kwa uadilifu wa kipagani hapa, simaanishi ule unaosifiwa katika maandishi ya wanafalsafa wao peke yao, bali ule ambao wapagani wa kawaida waliutazamia kila mmoja kwa mwenzake, na wengi wao waliutenda kweli kweli. Kwa kanuni za huu walifundishwa ya kwamba haiwapasi kuwa wadhalimu; wasiondoe mali za jirani yao, kwa unyang’anyi wala kwa wizi; wasiwaonee maskini, wala kutumia dhuluma kwa mtu ye yote; wasidanganye wala kupunja maskini au tajiri, katika biashara yo yote waliyokuwa nayo; wasimnyime mtu haki yake; na, ikiwezekana, wasiwiwe na mtu kitu cho chote.

2. Tena: wapagani wa kawaida walikubali ya kuwa heshima fulani yapaswa kutolewa kwa kweli, kama vile kwa haki. Na, kwa hiyo, hawakumchukia tu yule aliyeapa kwa uongo, aliyemwita Mungu kuwa shahidi wa uongo; bali pia yule aliyejulikana kuwa msingiziaji wa jirani yake, aliyemshtaki mtu kwa uongo. Na kweli, hawakuwahesabu kuwa bora zaidi waongo wa makusudi wa namna yo yote, wakiwaona kuwa aibu ya wanadamu, na tauni ya jamii.

3. Tena pia: kulikuwa na namna ya upendo na msaada waliotazamiana wao kwa wao. Walitazamia msaada wo wote ambao mmoja aweza kumpa mwenzake, pasipo hasara kwake mwenyewe. Na huu waliueneza si kwa zile huduma ndogo za kibinadamu zitendwazo pasipo gharama wala taabu tu, bali pia kwa kumlisha mwenye njaa, kama walikuwa na chakula cha ziada; kumvika aliye uchi kwa nguo zao za ziada; na, kwa jumla, kumpa kila mwenye uhitaji vitu vile ambavyo wao wenyewe hawakuvihitaji. Kiasi hiki, kwa hesabu yake iliyo ndogo kuliko zote, ndipo ulipofika uadilifu wa kipagani; jambo la kwanza kimo katika kuwa Mkristo wa nusu.

4. Jambo la pili kimo katika kuwa Mkristo wa nusu, ni kuwa na sura ya utauwa; utauwa ule ulioamriwa katika injili ya Kristo; kuwa na sura ya nje ya Mkristo wa kweli. Kwa hiyo, Mkristo wa nusu hatendi lo lote linalokatazwa na injili. Halitaji jina la Mungu bure; hubariki, wala halaani; haapi kamwe, bali maneno yake ni, Ndiyo, ndiyo; Siyo, siyo. Haitii unajisi siku ya Bwana, wala hairuhusu itiwe unajisi, hata na mgeni aliye ndani ya malango yake. Haepuki uzinzi wote wa kweli, uasherati, na uchafu tu, bali kila neno au tazamo ambalo kwa dhahiri au kwa siri huelekeza huko; naam, na maneno yote ya ubatili, akijiepusha na masengenyo, na fitina, na uchongezi, na kunena vibaya, na “maneno yote ya upumbavu na mzaha”—eutrapelia, namna ya wema katika hesabu ya mwana-maadili wa kipagani;—kwa kifupi, na maongezi yote yasiyo “mema kwa kujenga,” na ambayo, kwa hiyo, “humhuzunisha Roho Mtakatifu wa Mungu, ambaye kwa yeye mmetiwa muhuri hata siku ya ukombozi.”

5. Hujizuia na “mvinyo mle mna ufisadi”; na ulevi na ulafi. Huepuka, kwa kadiri awezavyo, mashindano yote na magombano, akijitahidi daima kukaa kwa amani na watu wote. Naye akitendwa mabaya, hajilipizi kisasi, wala halipi ovu kwa ovu. Si mtukanaji, si mgomvi, si mdhihaki, wa makosa wala udhaifu wa jirani yake. Hamkosei mtu ye yote kwa kupenda, wala kumwumiza au kumhuzunisha; bali katika mambo yote hutenda na kunena kwa kanuni ile iliyo dhahiri, “Lo lote usiotaka afanyiwe wewe, usimfanyie mwenzako.”

6. Na katika kutenda mema, hajifungi kwa huduma za wema zilizo rahisi na nyepesi tu, bali hujitaabisha na kuteseka kwa faida ya wengi, ili kwa njia zote apate kuwaokoa wengine. Ijapokuwa taabu au maumivu, “lo lote mkono wake upatalo kulitenda, hulitenda kwa nguvu zake;” kikiwa ni kwa ajili ya rafiki zake, au kwa adui zake; kwa waovu, au kwa wema. Kwa kuwa “si mvivu” katika hili, wala katika “shughuli” yo yote, kwa kadiri “apatavyo nafasi” hutenda “mema,” mema ya kila namna, “kwa watu wote;” na kwa nafsi zao kama vile kwa miili yao. Huwakemea waovu, huwafundisha wajinga, huwathibitisha waliositasita, huwahuisha wema, na huwafariji wenye huzuni. Hujitaabisha kuwaamsha wale walalao; kuwaongoza wale ambao Mungu amekwisha kuwaamsha waende kwenye “Chemchemi iliyofunguliwa kwa dhambi na kwa uchafu,” wapate kuoga humo na kuwa safi; na kuwachochea wale waliookolewa kwa njia ya imani, waipambe injili ya Kristo katika mambo yote.

7. Yeye aliye na sura ya utauwa hutumia pia njia za neema; naam, zote, na katika kila nafasi. Huihudhuria daima nyumba ya Mungu; na hiyo, si kama ilivyo desturi ya wengine, waingiao mbele za Aliye juu, ama wamejitwika dhahabu na mavazi ya thamani, au katika ubatili wote wa mapambo, na ama kwa adabu zao zisizo wakati kwa mmoja na mwenzake, au kwa uchangamfu usiofaa wa mwenendo wao, wakikana madai yote ya sura na ya nguvu ya utauwa. Laiti Mungu asingekuwako hata miongoni mwetu waangukao chini ya hukumu ile ile! ambao huingia nyumbani humu, yamkini, wakikodoa macho huku na huko, au kwa alama zote za kutojali na uzembe usio kifani, ijapokuwa nyakati nyingine waweza kuonekana wakiomba dua kwa Mungu abariki jambo waanzalo; ambao, wakati wa ibada ile ya kutisha, ama wamelala usingizi, au wameegama katika hali iliyo rahisi zaidi kwa hilo; au, kama kwamba wadhani ya kuwa Mungu amelala, wakisemezana wao kwa wao, au wakitazama huku na huko, kama wasio na shughuli kabisa. Wala hawa wasihesabiwe kuwa na sura ya utauwa. La; yeye aliye na hii tu, hujiendesha kwa uzito na uangalifu, katika kila sehemu ya ibada ile ya adhama. Zaidi sana, ainukiapo meza ya Bwana, si kwa mwenendo mwepesi au wa kutojali, bali kwa hali, na ishara, na mwenendo usionena neno jingine ila, “Ee Mungu, unirehemu mimi mwenye dhambi!”

8. Kwa haya, tukiongeza matumizi ya daima ya sala ya jamaa, na wale walio wakuu wa jamaa, na kutenga nyakati kwa dua za faraghani kwa Mungu, pamoja na uzito wa mwenendo wa kila siku; yeye aitendaye dini hii ya nje kwa ukamilifu, ana sura ya utauwa. Lahitajiwa jambo moja tu zaidi ili awe Mkristo wa nusu, nalo ni unyofu.

(III.) 9. Kwa unyofu namaanisha, kanuni ya kweli, ya ndani, ya dini, ambamo matendo haya ya nje hububujika. Na kwa kweli tusipokuwa na huu, hatuna uadilifu wa kipagani; la, hata kiasi kile kitakachokidhi haja ya mshairi Mpikureo wa kipagani. Hata maskini huyu, katika nyakati zake za kiasi, aweza kushuhudia,

Oderunt peccare boni, virtutis amore;

Oderunt peccare mali, formidine poenae.

[Watu wema huepuka dhambi kwa kupenda wema;

Watu waovu huepuka dhambi kwa kuogopa adhabu.]

Basi, mtu akijizuia tu na kutenda mabaya ili aepuke adhabu, Non pasces in cruce corvos, [Hutaangikwa.], asema Mpagani; hapo, “umekwisha pata thawabu yako.” Lakini hata yeye hatamruhusu mtu asiyedhuru kama huyu kuwa hata mpagani mwema. Basi, mtu ye yote, kwa nia ile ile, yaani, kuepuka adhabu, kuepuka kupoteza rafiki zake, au faida yake, au sifa yake, akijizuia si na kutenda mabaya tu, bali pia akatenda mema kwa wingi; naam, na kutumia njia zote za neema; hata hivyo tusingeweza kusema kwa haki, mtu huyu ni hata Mkristo wa nusu. Kama hana kanuni iliyo bora zaidi moyoni mwake, ni mnafiki mtupu.

10. Basi, unyofu ni lazima kimo katika kuwa Mkristo wa nusu; kusudi la kweli la kumtumikia Mungu, shauku ya moyoni ya kuyatenda mapenzi yake. Ni lazima kimo, ya kwamba mtu awe na nia ya kweli ya kumpendeza Mungu katika mambo yote; katika maongezi yake yote; katika matendo yake yote; katika yote ayatendayo au ayaachayo. Kusudi hili, mtu akiwa Mkristo wa nusu, hupenya katika mwenendo wote wa maisha yake. Hii ndiyo kanuni iendeshayo, katika kutenda kwake mema, na kujizuia kwake na mabaya, na kutumia kwake amri za Mungu.

11. Lakini hapa yamkini litaulizwa, “Je! yawezekana mtu ye yote aliye hai aende mbali kiasi hiki, na, hata hivyo, awe Mkristo wa nusu tu”? Ni nini zaidi ya hili, kiwezacho kuwa kimo katika kuwa Mkristo kamili? Najibu, Kwanza, ya kwamba yawezekana kwenda mbali kiasi hiki, na bado kuwa Mkristo wa nusu tu, najifunza, si kwa maneno ya Mungu tu, bali pia kwa ushuhuda wa hakika wa uzoefu.

12. Ndugu zangu, kuu ni “ujasiri wangu kwenu katika jambo hili.” Na “nisameheni kosa hili,” nikiitangaza upumbavu wangu mwenyewe juu ya dari, kwa ajili yenu na kwa ajili ya injili. —Niruhusuni, basi, ninene kwa uhuru habari zangu mwenyewe, kama vile za mtu mwingine. Naridhika kudharauliwa, ili mpate kutukuzwa, na kuwa duni zaidi kwa ajili ya utukufu wa Bwana wangu.

13. Nalikwenda mbali kiasi hiki kwa miaka mingi, kama wengi wa mahali hapa wawezavyo kushuhudia; nikitumia bidii kuepuka mabaya yote, na kuwa na dhamiri isiyo na hatia; nikiukomboa wakati; nikinunua kila nafasi ya kutenda mema yote kwa watu wote; nikitumia daima na kwa uangalifu njia zote za neema, za dhahiri na za faraghani; nikijitahidi kupata uzito wa mwenendo ulio thabiti, nyakati zote, na mahali pote; na, Mungu ni shahidi wangu, ambaye mbele zake nasimama, nikiyatenda haya yote kwa unyofu; nikiwa na kusudi la kweli la kumtumikia Mungu; shauku ya moyoni ya kuyatenda mapenzi yake katika mambo yote; kumpendeza yeye aliyeniita “kupigana vita vile vizuri,” na “kushika uzima wa milele.” Lakini dhamiri yangu mwenyewe hunishuhudia katika Roho Mtakatifu, ya kwamba wakati huu wote nalikuwa Mkristo wa nusu tu.

II. Ikiulizwa, “Ni nini zaidi ya hili kimo katika kuwa Mkristo kamili?” Najibu,

(I.) 1. Kwanza. Upendo kwa Mungu. Kwa maana neno lake lasema hivi, “Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa akili zako zote, na kwa nguvu zako zote.” Upendo huu ndio ule uumilikio moyo wote, uzikusanyao hisia zote, uujazao uwezo wote wa nafsi na kuutumia mwisho wote wa nguvu zake zote. Yeye ampendaye Bwana Mungu wake hivi, roho yake daima “hufurahi katika Mungu Mwokozi wake.” Furaha yake i katika Bwana, Bwana wake na Yeye ni Yote yake, ambaye “katika kila jambo humshukuru. Shauku yake yote i kwa Mungu, na kwa kumbukumbu ya jina lake.” Moyo wake daima hulia, “Ni nani niliye naye mbinguni ila wewe? wala duniani sina cha kukupendelea.” Kweli, aweza kutamani nini zaidi ya Mungu? Si ulimwengu, wala vitu vya ulimwengu: kwa maana “amesulubiwa kwa ulimwengu, na ulimwengu umesulubiwa kwake.” Amesulubiwa kwa “tamaa ya mwili, na tamaa ya macho, na majivuno ya uzima.” Naam, amekufa kwa kiburi cha kila namna: kwa maana “upendo haujivuni” bali “yeye akaaye katika pendo hukaa ndani ya Mungu, na Mungu ndani yake,” ni kitu kisicho kitu machoni pake mwenyewe.

(II.) 2. Jambo la pili kimo katika kuwa Mkristo kamili ni upendo kwa jirani yetu. Kwa maana Bwana wetu alisema hivi katika maneno yafuatayo, “Mpende jirani yako kama nafsi yako.” Mtu akiuliza, “Jirani yangu ni nani?” twajibu, Kila mtu ulimwenguni; kila mwana wa yeye aliye Baba wa roho za wenye mwili wote. Wala hatuwezi kwa njia yo yote kuwatoa adui zetu au adui za Mungu na za nafsi zao wenyewe. Bali kila Mkristo huwapenda hawa nao kama nafsi yake, naam, “kama Kristo alivyotupenda sisi.” Yeye atakaye kuufahamu zaidi upendo huu ni wa namna gani, na aitafakari maelezo yake ya Mtakatifu Paulo. “Huvumilia na hufadhili.” “Hauhusudu.” Si mwepesi wala wa haraka katika kuhukumu. “Haujivuni;” bali humfanya yeye apendaye kuwa mdogo kuliko wote, mtumishi wa wote. Upendo “haukosi kuwa na adabu,” bali huwa “vyote kwa watu wote.” “Hautafuti mambo yake;” bali mema ya wengine tu, wapate kuokolewa. “Upendo hauoni uchungu.” Huitupa nje ghadhabu, ambayo aliye nayo hana upendo. “Hauwazi ubaya. Haufurahii udhalimu, bali hufurahi pamoja na kweli. Husitiri yote, huamini yote, hutumaini yote, hustahimili yote.”

(III.) 3. Bado kuna jambo moja zaidi liwezalo kutazamwa peke yake, ijapokuwa haliwezi kutengwa kweli na yale yaliyotangulia, kimo katika kuwa Mkristo kamili; nalo ni msingi wa yote, yaani, imani. Mambo bora sana yanenwa juu ya hii katika maneno yote ya Mungu. “Kila mtu,” asema yule mwanafunzi mpendwa, “aaminiye amezaliwa na Mungu.” “Bali wote waliompokea aliwapa uwezo wa kufanyika watoto wa Mungu, ndio wale waliaminio jina lake.” Na “huku ndiko kushinda kuushindako ulimwengu, hiyo imani yetu.” Naam, Bwana wetu mwenyewe atangaza, “Amwaminiye Mwana yuna uzima wa milele; wala haingii hukumuni, bali amepita kutoka mautini kuingia uzimani.”

4. Lakini hapa mtu ye yote asijidanganye nafsi yake. “Yapasa kuangaliwa kwa bidii, ya kwamba imani isiyozaa toba, na upendo, na matendo mema yote, siyo ile imani ya kweli iletayo uzima, bali ni imani iliyokufa na ya kishetani. Kwa maana, hata mashetani huamini ya kuwa Kristo alizaliwa na bikira: ya kuwa alitenda miujiza ya kila namna, akijitangaza kuwa Mungu kweli kweli: ya kuwa, kwa ajili yetu, aliteswa mauti yenye maumivu makuu, ili kutukomboa na mauti ya milele; ya kuwa alifufuka siku ya tatu: ya kuwa alipaa mbinguni, na ameketi mkono wa kuume wa Baba, na mwisho wa ulimwengu atakuja tena kuwahukumu walio hai na waliokufa. Ibara hizi za imani yetu mashetani huziamini, na hivyo huyaamini yote yaliyoandikwa katika Agano la Kale na Jipya. Na pamoja na imani hii yote, wao ni mashetani tu. Wanakaa bado katika hali yao ya laana, wakipungukiwa na ile imani ya Kikristo iliyo ya kweli kabisa.” [Mahubiri ya Wokovu wa Mwanadamu.]

5. “Imani ya Kikristo iliyo sahihi na ya kweli ni” (kwa kuendelea na maneno ya Kanisa letu wenyewe), “si kuamini tu ya kuwa Maandiko Matakatifu na Ibara za Imani yetu ni kweli, bali pia kuwa na tumaini na uhakika thabiti wa kuokolewa na laana ya milele kwa njia ya Kristo. Ni tumaini na uhakika thabiti alio nao mtu katika Mungu, ya kuwa, kwa sababu ya sifa za Kristo, dhambi zake zimesamehewa, naye amepatanishwa na kibali cha Mungu; na hufuata moyo wenye upendo, wa kuzitii amri zake.”

6. Basi, kila aliye na imani hii, “iusafishayo moyo” (kwa nguvu za Mungu, akaaye ndani yake) na “kiburi, na hasira, na tamaa, na udhalimu wote,” na “uchafu wote wa mwili na roho;” iujazayo upendo ulio na nguvu kuliko mauti, kwa Mungu na kwa wanadamu wote; upendo utendao kazi za Mungu, ukijisifu kutumia na kutumiwa kwa ajili ya watu wote, na ustahimilio kwa furaha, si mashutumu ya Kristo tu, kudhihakiwa, kudharauliwa, na kuchukiwa na watu wote, bali lo lote hekima ya Mungu iruhusuyo uovu wa watu au mashetani kuleta juu yake,—kila aliye na imani hii itendayo kazi kwa upendo si nusu tu, bali ni Mkristo kamili.

7. Lakini ni akina nani mashahidi wenye uhai wa mambo haya? Nawasihi, ndugu zangu, kama mbele za Mungu yule ambaye mbele zake “kuzimu na uharibifu havina kifuniko—si zaidi sana mioyo ya wanadamu?”—kila mmoja wenu na auulize moyo wake mwenyewe, “Je! mimi ni katika hesabu hiyo? Je! natenda haki, na rehema, na kweli, kiasi hata kanuni za uadilifu wa kipagani zitakavyo? Ikiwa hivyo, je! nina sura ya nje ya Mkristo? sura ya utauwa? Je! najizuia na mabaya,—na lo lote lililokatazwa katika Neno la Mungu lililoandikwa? Je! lo lote jema mkono wangu upatalo kulitenda, nalitenda kwa nguvu zangu? Je! natumia kwa uzito amri zote za Mungu katika kila nafasi? Na je! haya yote nayatenda kwa kusudi na shauku ya kweli ya kumpendeza Mungu katika mambo yote?”

8. Je! si wengi wenu mnajua ya kuwa hamkufika hata kiasi hiki; ya kuwa hamkuwa hata Mkristo wa nusu; ya kuwa hamkufikia kipimo cha uadilifu wa kipagani; hata, si kufikia sura ya utauwa wa Kikristo? —achilia mbali Mungu kuona unyofu ndani yenu, kusudi la kweli la kumpendeza katika mambo yote. Hamkukusudia kamwe kuvitoa vyote maneno yenu na matendo yenu, shughuli zenu, masomo yenu, na anasa zenu, kwa utukufu wake. Hamkukusudia wala kutamani kamwe ya kwamba lo lote mlifanyalo lifanyike “kwa jina la Bwana Yesu,” na hivyo liwe “dhabihu ya kiroho, yenye kukubaliwa na Mungu kwa njia ya Kristo.”

9. Lakini, hata tuseme mlikusudia, je! makusudi mema na shauku njema humfanya mtu kuwa Mkristo? Sivyo kabisa, isipokuwa yaletwe kwa matokeo mema. “Kuzimu kumesakafiwa,” asema mmoja, “kwa makusudi mema.” Basi, swali kuu la yote lasalia bado. Je! upendo wa Mungu umekwisha kumiminwa moyoni mwako? Je! waweza kulia, “Mungu wangu, na Yote yangu”? Je! hutamani kitu ila yeye? Je! una furaha katika Mungu? Je! yeye ni utukufu wako, furaha yako, taji yako ya kushangilia? Na je! amri hii imeandikwa moyoni mwako, “Ya kwamba yeye ampendaye Mungu ampende na ndugu yake pia”? Je! basi wampenda jirani yako kama nafsi yako? Je! wampenda kila mtu, hata adui zako, hata adui za Mungu, kama nafsi yako mwenyewe? kama Kristo alivyokupenda? Naam, je! waamini ya kwamba Kristo alikupenda, na kujitoa nafsi yake kwa ajili yako? Je! una imani katika damu yake? Je! waamini ya kuwa Mwana-Kondoo wa Mungu amekwisha kuziondoa dhambi zako, na kuzitupa kama jiwe katika vilindi vya bahari? ya kuwa amekifuta kile kilichoandikwa kilichokuwa juu yako, akikiondoa, akikigongomea msalabani mwake? Je! una kweli ukombozi kwa njia ya damu yake, yaani, ondoleo la dhambi zako? Na je! Roho wake hushuhudia pamoja na roho yako, ya kuwa wewe u mwana wa Mungu?

10. Mungu, Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo, asimamaye sasa katikati yetu, ajua, ya kwamba mtu ye yote akifa pasipo imani hii na upendo huu, ingekuwa afadhali kwake kama asingezaliwa kamwe. Amka, basi, wewe ulalaye, umwite Mungu wako; mwite katika siku ambayo aweza kuonekana. Usimwache apumzike, hata amfanye “wema wake kupita mbele yako;” hata akutangazie jina la Bwana, “Bwana, Bwana, Mungu mwingi wa huruma, mwenye fadhili, si mwepesi wa hasira, mwingi wa rehema na kweli; mwenye kuwaonea huruma watu elfu elfu, mwenye kusamehe uovu na makosa na dhambi.” Mtu ye yote asikushawishi, kwa maneno ya ubatili, upumzike pasipo kufikia thawabu hii ya mwito wako ulio juu. Bali umlilie mchana na usiku, yeye ambaye, “hapo tulipokuwa hatuna nguvu, alikufa kwa ajili ya waovu,” hata umjue yeye uliyemwamini, na uweze kusema, “Bwana wangu, na Mungu wangu!” Kumbuka, “kuomba sikuzote wala usikate tamaa,” hata wewe nawe uweze kuinua mkono wako mbinguni, na kumtangazia yeye aliye hai milele na milele, “Bwana, wewe wajua yote; wewe wafahamu ya kuwa nakupenda.”

11. Na sisi sote na tupate hivi kuonja maana ya kuwa, si nusu tu; bali Wakristo kamili; tukihesabiwa haki bure kwa neema yake, kwa njia ya ukombozi ulio katika Yesu; tukijua ya kuwa tuna amani na Mungu kwa njia ya Yesu Kristo; tukifurahi katika tumaini la utukufu wa Mungu; na tukiwa na upendo wa Mungu umekwisha kumiminwa mioyoni mwetu, kwa Roho Mtakatifu tuliyepewa!