Roho ya Upendo kwa Wote

“Naye alipoondoka huko, akamkuta Yehonadabu mwana wa Rekabu akija kumlaki; akamsalimu, akamwambia, Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako? Yehonadabu akajibu, Ndivyo. Kama ni hivyo, nipe mkono wako.”

1. Hata wale wasiolilipa deni hili kuu wanakubali kwamba upendo unastahili kutolewa kwa wanadamu wote; ile sheria ya kifalme, “Mpende jirani yako kama nafsi yako,” ikibeba ushahidi wake yenyewe kwa wote wanaoisikia: na hilo, si kwa ile tafsiri duni waliyoipa wenye juhudi kali wa zamani, “Mpende jirani yako,” yaani ndugu yako, mtu unayemfahamu, rafiki yako, “na umchukie adui yako;” sivyo hivyo; “Lakini mimi nawaambia,” alisema Bwana wetu, “Wapendeni adui zenu, wabarikini wanaowalaani, watendeeni mema wanaowachukia, waombeeni wanaowaudhi na kuwatesa; ili mpate kuwa wana,” yaani mwonekane hivyo kwa wanadamu wote, “wa Baba yenu aliye mbinguni; kwa maana yeye huwaangazia jua lake waovu na wema, huwanyeshea mvua wenye haki na wasio haki.

2. Lakini ni hakika kwamba kuna upendo wa pekee tunaowadai wale wampendao Mungu. Ndivyo alivyosema Daudi: “Furaha yangu yote i kwa watakatifu walioko duniani, na kwa wale walio bora katika wema.” Na vivyo hivyo alisema aliye mkuu kuliko yeye: “Amri mpya nawapa, Mpendane. Kama vile nilivyowapenda ninyi, nanyi mpendane vivyo hivyo. Hivyo watu wote watatambua ya kuwa ninyi mmekuwa wanafunzi wangu, mkiwa na upendo ninyi kwa ninyi” (Yohana 13:34, 35). Huu ndio ule upendo ambao Mtume Yohana anausisitiza mara nyingi hivyo na kwa nguvu hivyo: “Hii,” asema, “ndiyo habari mliyoisikia tangu mwanzo, kwamba tupendane” (1 Yohana 3:11). “Katika hili tumelifahamu pendo la Mungu, kwa kuwa yeye aliutoa uhai wake kwa ajili yetu; nasi imetupasa,” ikiwa upendo utatuita kufanya hivyo, “kuutoa uhai wetu kwa ajili ya ndugu” (mstari 16). Na tena: “Wapenzi, na tupendane; kwa kuwa pendo latoka kwa Mungu. Yeye asiyependa hakumjua Mungu; kwa maana Mungu ni upendo” (4:7, 8). “Si kwamba sisi tulimpenda Mungu, bali kwamba yeye alitupenda sisi, akamtuma Mwanawe kuwa kipatanisho kwa dhambi zetu. Wapenzi, ikiwa Mungu alitupenda hivi, imetupasa na sisi kupendana (mistari 10, 11).

3. Watu wote hukubali jambo hili; lakini je, watu wote hulitenda? Uzoefu wa kila siku waonyesha kinyume chake. Wako wapi hata Wakristo ambao “wanapendana, kama alivyotupa amri?” jinsi vikwazo vilivyo vingi njiani! Vikwazo viwili vikuu, vya jumla, ni hivi: kwanza, kwamba hawawezi wote kufikiri sawa; na, kwa sababu hiyo, pili, hawawezi wote kuenenda sawa; bali katika mambo kadhaa madogo mwenendo wao hauna budi kutofautiana kwa kadiri ya tofauti ya mawazo yao.

4. Lakini ingawa tofauti ya maoni au ya namna za ibada yaweza kuzuia muungano kamili wa nje, je, ni lazima izuie muungano wetu wa mapenzi? Ingawa hatuwezi kufikiri sawa, je, hatuwezi kupenda sawa? Je, hatuwezi kuwa na moyo mmoja, ingawa hatuna maoni mamoja? Bila shaka yoyote, twaweza. Katika hili watoto wote wa Mungu waweza kuungana, licha ya tofauti hizi ndogo. Tofauti hizo zikibaki kama zilivyo, bado waweza kusaidiana kusonga mbele katika upendo na katika matendo mema.

5. Hakika katika jambo hili mfano wa Yehu mwenyewe, ingawa tabia yake ilikuwa mchanganyiko kama ilivyokuwa, unastahili kabisa kuangaliwa na kuigwa na kila Mkristo mwenye moyo wa dhati. “Naye alipoondoka huko, akamkuta Yehonadabu mwana wa Rekabu akija kumlaki; akamsalimu, akamwambia, Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako? Yehonadabu akajibu, Ndivyo. Kama ni hivyo, nipe mkono wako.”

Andiko hili lajigawa lenyewe kwa kawaida katika sehemu mbili: —Kwanza, swali aliloliuliza Yehu kwa Yehonadabu: “Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako?” Pili, ombi lililotolewa baada ya Yehonadabu kujibu, “Ndivyo:” “Kama ni hivyo, nipe mkono wako.”

I. 1. Basi, kwanza, na tulitafakari swali aliloliuliza Yehu kwa Yehonadabu, “Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako?”

Jambo la kwanza kabisa tunaloweza kuliona katika maneno haya, ni kwamba hapa hakuna uchunguzi wowote kuhusu maoni ya Yehonadabu. Na hata hivyo ni hakika kwamba alishika baadhi ya maoni yasiyo ya kawaida kabisa, kwa kweli ya pekee kwake mwenyewe; na mengine yaliyogusa sana mwenendo wake; ambayo, tena, aliyatilia mkazo mkubwa hivi hata akawarithisha wana wa wanawe, hadi kizazi chao cha mwisho kabisa. Jambo hili ni dhahiri kutokana na habari aliyoitoa Yeremia miaka mingi baada ya kifo chake: “Nikamtwaa Yaazania, na ndugu zake, na wanawe wote, na nyumba yote ya Warekabi, . . . nikaweka mbele yao mabakuli yaliyojaa divai, na vikombe, nikawaambia, Kunyweni divai. Lakini wakasema, Hatutakunywa divai; kwa maana Yonadabu,” au Yehonadabu, “mwana wa Rekabu, baba yetu” (maneno haya yangekuwa na utata mdogo zaidi, kama yangepangwa hivi: “Yehonadabu baba yetu, mwana wa Rekabu,” ambaye kwa ajili ya upendo na heshima kwake, huenda alitaka wazao wake waitwe kwa jina lake), “alituamuru, akisema, Msinywe divai, ninyi wala wana wenu, milele. Wala msijenge nyumba, wala msipande mbegu, wala msipande shamba la mizabibu, wala msiwe nalo; bali siku zenu zote mtakaa katika hema.... Nasi tumetii, na kutenda sawasawa na yote aliyotuamuru Yonadabu baba yetu” (Yeremia 35:3–10).

2. Na hata hivyo Yehu (ingawa yaonekana ilikuwa desturi yake katika mambo ya kidunia na ya kidini pia, kuendesha kwa kasi kama mwenye wazimu) hajishughulishi hata kidogo na lolote la mambo haya, bali anamwacha Yehonadabu astawi katika ufahamu wake mwenyewe. Wala hakuna hata mmoja wao anayeonekana kumsumbua mwenzake hata kidogo kuhusu maoni aliyoyashika.

3. Inawezekana sana kwamba watu wengi wema sasa pia wanashika maoni ya pekee; na baadhi yao huenda wakawa wa kipekee katika hili kama vile Yehonadabu alivyokuwa. Na ni hakika kwamba, maadamu tunajua kwa sehemu tu, watu wote hawataona mambo yote sawasawa. Ni matokeo yasiyoepukika ya udhaifu na ufupi wa sasa wa ufahamu wa kibinadamu, kwamba watu mbalimbali watakuwa na mawazo mbalimbali katika dini kama vile katika maisha ya kawaida. Ndivyo ilivyokuwa tangu mwanzo wa ulimwengu, na ndivyo itakavyokuwa “hata zamani za kufanywa upya vitu vyote.”

4. Naam, zaidi ya hayo: ingawa kila mtu kwa lazima huamini kwamba kila oni moja moja analolishika ni kweli (kwa maana kuamini kwamba oni lolote si kweli, ni sawa na kutolishika); hata hivyo hakuna mtu awezaye kuwa na hakika kwamba maoni yake yote, yakichukuliwa pamoja, ni kweli. Naam, kila mtu afikiriye ana hakika kwamba sivyo, kwa kuwa humanum est errare et nescire: “Kutojua mambo mengi, na kukosea katika baadhi, ndiyo hali ya lazima ya ubinadamu.” Kwa hiyo, anatambua kwamba hii ndiyo hali yake mwenyewe. Anajua, kwa ujumla, kwamba yeye mwenyewe amekosea; ingawa ni katika mambo gani hasa anakosea, hajui, na huenda hawezi kujua.

5. Nasema “huenda hawezi kujua;” kwa maana ni nani awezaye kusema ujinga usioshindika unaweza kufika umbali gani? au (jambo ambalo ni sawa na hilo) chuki isiyoshindika? —ambayo mara nyingi hukazwa hivi katika akili changa, hata baadaye inakuwa haiwezekani kung’oa kile kilichotia mizizi mirefu hivyo. Na ni nani awezaye kusema, isipokuwa angejua kila hali inayohusiana nalo, kosa lolote lina hatia kwa kiasi gani? kwa kuwa hatia yote lazima ihusishe kiasi fulani cha ridhaa ya nia; jambo ambalo ni yeye peke yake awezaye kulihukumu, yeye aichunguzaye mioyo.

6. Kwa hiyo, kila mtu mwenye hekima atawapa wengine uhuru ule ule wa kufikiri ambao anatamani wao wampe yeye; wala hatasisitiza kwamba wayakubali maoni yake, zaidi ya vile ambavyo angetaka wao wasisitize kwamba yeye ayakubali maoni yao. Huwavumilia wale wanaotofautiana naye, na humwuliza tu yule ambaye anatamani kuungana naye katika upendo swali lile moja, “Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako?”

7. Tunaweza, pili, kuona kwamba hapa hakuna uchunguzi uliofanywa kuhusu namna ya ibada ya Yehonadabu; ingawa inaelekea sana kwamba kulikuwa, katika jambo hili pia, tofauti kubwa sana kati yao. Kwa maana twaweza kuamini kabisa kwamba Yehonadabu, pamoja na wazao wake wote, alimwabudu Mungu huko Yerusalemu! lakini Yehu hakufanya hivyo: alijali siasa za dola kuliko dini. Na kwa hiyo, ingawa aliwaua waabudu wa Baali, na “akamwangamiza Baali katika Israeli,” hata hivyo kutoka katika dhambi ile ya Yeroboamu iliyomfaa, yaani ibada ya “ndama za dhahabu,” yeye “hakuiacha” (2 Wafalme 10:29).

8. Lakini hata miongoni mwa watu wenye moyo mnyofu, watu wanaotamani “kuwa na dhamiri isiyo na hatia,” haina budi kuwa hivyo, kwamba maadamu kuna maoni mbalimbali, kutakuwa na njia mbalimbali za kumwabudu Mungu; kwa kuwa tofauti ya maoni kwa lazima huleta tofauti ya mwenendo. Na kama vile, katika vizazi vyote, watu hawajatofautiana katika jambo lolote zaidi kuliko katika maoni yao kuhusu Yeye Aliye Mkuu Kuliko Wote, vivyo hivyo hawajatofautiana katika jambo lolote zaidi kuliko katika namna ya kumwabudu. Kama hili lingekuwa katika ulimwengu wa wapagani tu, lisingeshangaza hata kidogo: kwa maana twajua kwamba hao “kwa hekima” yao “hawakumjua Mungu;” wala, kwa hiyo, hawangeweza kujua jinsi ya kumwabudu. Lakini je, si ajabu kwamba hata katika ulimwengu wa Kikristo, ingawa wote wanakubaliana kwa ujumla, “Mungu ni Roho: nao wamwabuduo yeye imewapasa kumwabudu katika roho na kweli;” hata hivyo namna mahususi za kumwabudu Mungu ni karibu nyingi kama zilivyo miongoni mwa wapagani?

9. Na tutachaguaje kati ya namna nyingi hivi? Hakuna mtu awezaye kumchagulia mwingine, wala kumwamuria. Bali kila mmoja hana budi kufuata maongozi ya dhamiri yake mwenyewe, kwa unyofu na kwa uaminifu wa kimungu. Hana budi kusadiki kabisa katika nia yake mwenyewe, kisha atende kulingana na nuru iliyo bora aliyo nayo. Wala hakuna kiumbe chochote chenye mamlaka ya kumlazimisha mwingine aenende kwa kanuni yake. Mungu hajampa haki yoyote mtu yeyote miongoni mwa wanadamu kuitawala hivyo dhamiri ya ndugu zake; bali kila mtu hana budi kujiamulia mwenyewe, kama vile kila mtu atakavyojitolea hesabu yake mwenyewe mbele za Mungu.

10. Kwa hiyo, ingawa kila mfuasi wa Kristo analazimika, kwa asili yenyewe ya mpango wa Kikristo, kuwa mshiriki wa kusanyiko fulani mahususi, kanisa fulani, kama linavyoitwa kwa kawaida (jambo linalomaanisha namna fulani mahususi ya kumwabudu Mungu; kwa maana “watu wawili hawawezi kwenda pamoja wasipokuwa wamepatana”); hata hivyo hakuna awezaye kulazimishwa na mamlaka yoyote duniani, isipokuwa ile ya dhamiri yake mwenyewe, kupendelea kusanyiko hili au lile kuliko jingine, namna hii au ile mahususi ya ibada. Najua kwamba kwa kawaida hudhaniwa kwamba mahali tulipozaliwa ndipo huamua Kanisa ambalo tunapaswa kuwa washiriki wake; kwamba mtu, kwa mfano, aliyezaliwa Uingereza, anapaswa kuwa mshiriki wa lile liitwalo Kanisa la Uingereza, na kwa hiyo, kumwabudu Mungu kwa namna mahususi iliyoagizwa na Kanisa hilo. Wakati mmoja nilikuwa mtetezi mwenye bidii wa jambo hili; lakini naona sababu nyingi za kuipunguza bidii hiyo. Nachelea kwamba lina magumu ambayo hakuna mtu mwenye akili timamu awezaye kuyashinda. Si dogo kati ya hayo ni hili, kwamba kama kanuni hii ingefuatwa, kusingeweza kuwa na Matengenezo yoyote ya kujitoa katika Upapa; kwa kuwa inaiharibu kabisa haki ya mtu kujiamulia mwenyewe, ambayo Matengenezo hayo yote yamesimama juu yake.

11. Kwa hiyo, sithubutu kujidai haki ya kumlazimisha mtu mwingine yeyote namna yangu ya ibada. Naamini kwamba ni ya kweli ya kale na ya kimitume: lakini imani yangu si kanuni kwa mwingine. Kwa hiyo, simwulizi yule ambaye ningetaka kuungana naye katika upendo, Je, wewe ni wa kanisa langu, wa kusanyiko langu? Je, unaukubali mfumo ule ule wa uongozi wa kanisa, na kuwakubali viongozi wale wale wa kanisa, pamoja nami? Je, unajiunga katika mpangilio ule ule wa sala ambao mimi humwabudu Mungu kwao? Siulizi, Je, unapokea meza ya Bwana katika mkao na namna ile ile kama mimi? wala kama, katika kutoa ubatizo, unakubaliana nami katika kuwakubali wadhamini kwa ajili ya wanaobatizwa, katika namna ya kuutoa; au umri wa wale wanaopaswa kupewa. Naam, sikuulizi (ingawa mimi mwenyewe nimethibitika wazi katika nia yangu), kama unakubali ubatizo na meza ya Bwana hata kidogo. Mambo haya yote na yakae kando: tutazungumza juu yake, ikiwa ni lazima, wakati unaofaa zaidi; swali langu pekee kwa sasa ni hili, “Je, moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako?”

12. Lakini ni nini hasa kinachomaanishwa katika swali hili? Simaanishi, Yehu alimaanisha nini ndani yake? Bali, Mfuasi wa Kristo anapaswa kuelewa nini kwalo, anapomwuliza yeyote wa ndugu zake?

Jambo la kwanza linalomaanishwa ni hili: Je, moyo wako ni mnyofu mbele za Mungu? Je, unaamini kuwako kwake na ukamilifu wake? umilele wake, ukuu wake usio na mipaka, hekima, uweza wake? haki yake, rehema, na kweli yake? Je, unaamini kwamba sasa yeye “anavihimili vitu vyote kwa neno la uweza wake?” na kwamba anavitawala hata vilivyo vidogo kabisa, hata vilivyo na madhara kabisa, kwa utukufu wake mwenyewe, na kwa mema ya wale wampendao? je, unao ushahidi wa kimungu, usadikisho uliopita uwezo wa asili, wa mambo ya Mungu? Je, “unaenenda kwa imani si kwa kuona?” ukitazama si mambo ya muda, bali mambo ya milele?

13. Je, unamwamini Bwana Yesu Kristo, “aliye juu ya yote, Mungu, mwenye kuhimidiwa milele?” Je, amefunuliwa katika nafsi yako? Je, unamjua Yesu Kristo, naye amesulubiwa? Je, anakaa ndani yako, nawe ndani yake? Je, ameumbika moyoni mwako kwa imani? ukiwa umezikana kabisa kazi zako zote, haki yako mwenyewe, je, “umejitia chini ya haki ya Mungu, iliyo kwa imani katika Kristo Yesu? Je, “umeonekana katika yeye, bila kuwa na haki yako mwenyewe, bali haki ile iliyo kwa imani?” Na je, kwa yeye, “unapiga vita vile vizuri vya imani, na kuushika uzima wa milele?”

14. Je, imani yako ni energoumene di agapes, —imejazwa nguvu ya upendo? Je, unampenda Mungu (sisemi “kuliko vitu vyote,” kwa maana huo ni usemi usio wa kimaandiko na wenye utata pia, bali) “kwa moyo wako wote, na kwa akili zako zote, na kwa roho yako yote, na kwa nguvu zako zote?” Je, unatafuta furaha yako yote ndani yake peke yake? Na je, unakipata kile unachokitafuta? Je, nafsi yako daima “inamwadhimisha Bwana, na roho yako inamfurahia Mungu Mwokozi wako?” ukiwa umejifunza “kushukuru kwa kila jambo, je, unaona kwamba “ni jambo la furaha na la kupendeza kushukuru?” Je, Mungu ndiye kitovu cha nafsi yako, jumla ya tamaa zako zote? Je, kwa hiyo unajiwekea hazina yako mbinguni, na kuyahesabu mambo mengine yote kuwa mavi na takataka? je, upendo wa Mungu umeutupa nje ya nafsi yako upendo wa dunia? Basi “umesulubiwa kwa ulimwengu;” umekufa kwa yote yaliyo chini; na “uhai wako umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu.”

15. Je, umejishughulisha katika kufanya, “si mapenzi yako mwenyewe, bali mapenzi yake yeye aliyekutuma” —yake yeye aliyekutuma chini ukae hapa kama mgeni kwa muda, utumie siku chache katika nchi ya ugenini, hata, ukiisha kuimaliza kazi aliyokupa uifanye, urudi nyumbani kwa Baba yako? Je, ndicho chakula na kinywaji chako “kuyafanya mapenzi ya Baba yako aliye mbinguni?” Je, jicho lako ni safi katika mambo yote? daima limekazwa kwake? daima likimtazama Yesu? Je, unamlenga yeye katika lolote ufanyalo? katika kazi yako yote, shughuli zako, mazungumzo yako? ukilenga utukufu wa Mungu peke yake katika yote, “lolote ufanyalo, kwa neno au kwa tendo, ukilifanya lote katika jina la Bwana Yesu; ukimshukuru Mungu Baba kwa yeye?”

16. Je, upendo wa Mungu unakubidisha kumtumikia kwa hofu, “kumfurahia kwa kicho?” Je, unaogopa zaidi kumchukiza Mungu, kuliko mauti au jehanamu? Je, hakuna kitu kinachokutisha kama wazo la kuyakosea macho ya utukufu wake? Kwa msingi huu, je, “unazichukia njia zote za uovu,” kila uvunjaji wa sheria yake takatifu na kamilifu; na katika hili “unajizoeza, kuwa na dhamiri isiyo na hatia mbele za Mungu, na mbele za watu?”

17. Je, moyo wako ni mnyofu kwa jirani yako? Je, unawapenda kama nafsi yako, wanadamu wote, bila kumtoa hata mmoja? “Mkiwapenda wale tu wawapendao ninyi, mwapata shukrani gani?” Je, “unawapenda adui zako?” Je, nafsi yako imejaa nia njema, mapenzi ya huruma, kwao? Je, unawapenda hata adui za Mungu, wasio na shukrani na wasio watakatifu? Je, moyo wako unaugua kwa huruma juu yao? Je, ungeweza “kutamani wewe mwenyewe” kwa muda “kuwa umelaaniwa” kwa ajili yao? Na je, unaonyesha hili kwa “kuwabariki wanaokulaani, na kuwaombea wanaokuonea, na kukuudhi?”

18. Je, unaonyesha upendo wako kwa matendo yako? Maadamu una wakati, kama unavyopata nafasi, je, kwa kweli “unawatendea watu wote mema,” majirani au wageni, rafiki au adui, wema au wabaya? Je, unawatendea mema yote uwezayo; ukijitahidi kuyakidhi mahitaji yao yote; ukiwasaidia katika mwili na katika roho pia, kwa kadiri ya uwezo wako wote? —Ikiwa una nia hii, kila Mkristo na aseme, naam, ikiwa unatamani hili kwa dhati tu, na kuendelea kulifuatilia hata ulifikie, basi “moyo wako ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na moyo wako.”

II. 1. “Kama ni hivyo, nipe mkono wako.” Simaanishi, “Uwe na maoni yangu.” Huhitaji: sitarajii wala sitamani hilo. Wala simaanishi, “Nitakuwa na maoni yako.” Siwezi; halitegemei uchaguzi wangu: siwezi kufikiri kama nipendavyo, zaidi ya ninavyoweza kuona au kusikia kama nipendavyo. Wewe shika maoni yako; nami yangu; tena kwa uthabiti kama siku zote. Huhitaji hata kujitahidi kuja upande wangu, au kunivuta upande wako. Sikutaki kubishana juu ya mambo hayo, wala kusikia au kusema neno moja kuyahusu. Maoni yote na yaachwe kando, upande huu na upande ule: ila tu “nipe mkono wako.”

2. Simaanishi, “Zikubali namna zangu za ibada,” au, “Nitazikubali zako.” Hili pia ni jambo lisilotegemea uchaguzi wako wala wangu. Sisi sote wawili hatuna budi kutenda kama kila mmoja anavyosadiki kabisa katika nia yake mwenyewe. Wewe shika sana kile unachoamini kuwa kinakubalika zaidi kwa Mungu, nami nitafanya vivyo hivyo. Naamini kwamba mfumo wa Kiaskofu wa uongozi wa kanisa ni wa kimaandiko na wa kimitume. Ikiwa wewe unadhani mfumo wa Kipresbiteri au wa makanisa huru ni bora zaidi, endelea kudhani hivyo, na utende ipasavyo. Naamini kwamba watoto wachanga wanapaswa kubatizwa; na kwamba hili laweza kufanywa ama kwa kuzamishwa au kwa kunyunyiziwa. Ikiwa wewe umesadiki vinginevyo, endelea hivyo, na ufuate usadikisho wako. Inaonekana kwangu kwamba sala zilizopangwa zina faida kubwa, hasa katika kusanyiko kubwa. Ikiwa wewe unaona sala za papo hapo kuwa na faida zaidi, tenda kulingana na uamuzi wako mwenyewe. Maoni yangu ni kwamba sipaswi kuyazuia maji, ambamo watu waweze kubatizwa; na kwamba napaswa kula mkate na kunywa divai, kama ukumbusho wa Bwana wangu aliyekufa: hata hivyo, ikiwa wewe hujasadiki hili, tenda kulingana na nuru uliyo nayo. Sina tamaa yoyote ya kubishana nawe hata dakika moja juu ya lolote la mambo yaliyotangulia. Mambo haya yote madogo na yakae kando. Yasije kamwe kuonekana “Ikiwa moyo wako ni kama moyo wangu,” ikiwa unampenda Mungu na wanadamu wote, siombi zaidi: “nipe mkono wako.”

3. Namaanisha, kwanza, unipende: tena si kama tu unavyowapenda wanadamu wote; si kama tu unavyowapenda adui zako, au adui za Mungu, wale wanaokuchukia, “wanaokuonea, na kukuudhi;” si kama mgeni tu, kama mtu ambaye hujui habari ya wema wala ubaya wake, —siridhiki na hili, —la; “ikiwa moyo wako ni mnyofu, kama wangu ulivyo pamoja na moyo wako,” basi nipende kwa mapenzi mororo sana, kama rafiki aambatanaye kuliko ndugu; kama ndugu katika Kristo, raia mwenzako wa Yerusalemu Mpya, askari mwenzako anayepigana vita vile vile, chini ya Kiongozi yule yule wa wokovu wetu. Nipende kama mwenzako katika ufalme na saburi ya Yesu, na mrithi pamoja nawe wa utukufu wake.

4. Nipende (lakini kwa kiwango cha juu zaidi kuliko unavyowapenda wanadamu walio wengi) kwa upendo ule uvumiliao, wenye fadhili; ulio na subira, —ikiwa mimi ni mjinga au nimepotea njia, ukiubeba mzigo wangu wala usiuongeze; ulio mpole, laini, na wenye huruma hata hivyo; upendo ule usiohusudu, ikiwa wakati wowote itampendeza Mungu kunifanikisha katika kazi yake hata kuliko wewe. Nipende kwa upendo ule usiokasirika, ama kwa upumbavu wangu au kwa udhaifu wangu; au hata kwa kutenda kwangu (ikiwa wakati mwingine itaonekana hivyo kwako) kinyume na mapenzi ya Mungu. Nipende hata usinihesabie mabaya; ukiondoa wivu wote na dhana mbaya zote. Nipende kwa upendo ule usitiriao yote; usiofichua kamwe makosa yangu wala udhaifu wangu, —uaminio yote; ulio tayari daima kudhani lililo jema kabisa, kuyafasiri kwa namna nzuri kabisa maneno na matendo yangu yote, —utumainio yote; ama kwamba jambo lililosimuliwa halikutendwa kamwe; au halikutendwa pamoja na hali zile zilizosimuliwa; au, angalau, kwamba lilitendwa kwa nia njema, au katika msukumo wa ghafla wa jaribu. Na utumaini hata mwisho, kwamba lolote lililo na kasoro, kwa neema ya Mungu, litarekebishwa; na lolote linalopungua, litajazwa, kwa utajiri wa rehema zake katika Kristo Yesu.

5. Namaanisha, Pili, uniombee kwa Mungu katika sala zako zote; shindana naye kwa ajili yangu, ili upesi ayarekebishe yale anayoyaona kuwa na kasoro, na kujaza kile kinachopungua ndani yangu. Unapokikaribia sana kiti cha neema, mwombe yeye aliye karibu nawe sana wakati huo, kwamba moyo wangu uwe zaidi kama moyo wako, mnyofu zaidi kwa Mungu na kwa mwanadamu pia; kwamba nipate usadikisho kamili zaidi wa mambo yasiyoonekana, na mtazamo wenye nguvu zaidi wa upendo wa Mungu ulio katika Kristo Yesu; niweze kuenenda kwa uthabiti zaidi kwa imani, si kwa kuona; na kuushika uzima wa milele kwa bidii zaidi. Omba kwamba upendo wa Mungu na wa wanadamu wote umiminwe kwa wingi zaidi moyoni mwangu; kwamba niwe na juhudi zaidi na bidii katika kuyafanya mapenzi ya Baba yangu aliye mbinguni, mwenye juhudi zaidi kwa matendo mema, na mwangalifu zaidi kujiepusha na kila namna ya ubaya.

6. Namaanisha, Tatu, unichochee katika upendo na matendo mema. Iunge mkono sala yako, kadiri unavyopata nafasi, kwa kuniambia, kwa upendo, lolote unaloamini kuwa ni kwa afya ya nafsi yangu. Unihuishe katika kazi ambayo Mungu amenipa niifanye, na unifundishe jinsi ya kuifanya kwa ukamilifu zaidi. Naam, “unipige kwa urafiki, na kunikemea,” popote nitakapoonekana kwako kuwa ninafanya mapenzi yangu mwenyewe zaidi, kuliko mapenzi yake yeye aliyenituma. Ee sema wala usiache, lolote unaloamini laweza kusaidia, ama kuyarekebisha makosa yangu, kuutia nguvu udhaifu wangu, kunijenga katika upendo, au kunifanya nifae zaidi, kwa namna yoyote, kwa matumizi ya Bwana.

7. Namaanisha, Mwisho, usinipende kwa neno tu, bali kwa tendo na kweli. Kadiri dhamiri yako inavyokuruhusu (ukiendelea kushika maoni yako mwenyewe, na namna yako mwenyewe ya kumwabudu Mungu), ungana nami katika kazi ya Mungu; nasi twende mbele tukishikana mikono. Na hadi hapo, ni hakika, waweza kwenda. Sema kwa heshima popote ulipo, juu ya kazi ya Mungu, kwa yeyote yule anayemtumia kuifanya, na sema kwa wema juu ya wajumbe wake. Na, ikiwa ni katika uwezo wako, si tu uwaonee huruma wanapokuwa katika shida au dhiki yoyote, bali uwape msaada wa moyo mkunjufu na wenye kufaa, ili wamtukuze Mungu kwa ajili yako.

8. Mambo mawili yanapaswa kuzingatiwa kuhusu yaliyonenwa chini ya kichwa hiki cha mwisho: la kwanza, kwamba upendo wowote, huduma zozote za upendo, msaada wowote wa kiroho au wa kimwili, ninaoudai kutoka kwa yule ambaye moyo wake ni mnyofu, kama moyo wangu ulivyo pamoja na wake, huo huo niko tayari, kwa neema ya Mungu, kwa kadiri ya kipimo changu, kumpa yeye: la pili, kwamba sijatoa dai hili kwa ajili yangu peke yangu, bali kwa ajili ya wote ambao moyo wao ni mnyofu kwa Mungu na kwa mwanadamu, ili sote tupendane kama Kristo alivyotupenda.

III. 1. Tunaweza kutoa hitimisho moja kutokana na yaliyosemwa. Twaweza kujifunza kutokana na hayo, roho ya upendo kwa wote ni nini.

Hakuna usemi wowote karibu ambao umeeleweka vibaya kupita kiasi, na kutumiwa vibaya kwa hatari zaidi, kuliko huu: lakini itakuwa rahisi kwa yeyote atakayeyatafakari kwa utulivu maelezo yaliyotangulia, kurekebisha kutoelewa kwa namna hiyo, na kuzuia matumizi mabaya ya namna hiyo.

Kwa maana, kutokana na hayo tunaweza kujifunza, kwanza, kwamba roho ya upendo kwa wote si ulegevu wa kinadharia usiojali mipaka ya imani. Si kutojali maoni yote: hilo ni zao la jehanamu, si mzao wa mbinguni. Hali hii ya mawazo yasiyotulia, hali hii ya “kuchukuliwa huku na huku, na kurushwa na kila upepo wa elimu,” ni laana kubwa, si baraka; ni adui asiyepatanishika, si rafiki, wa upendo wa kweli kwa wote. Mtu mwenye roho ya kweli ya upendo kwa wote hana sasa dini yake ya kutafuta. Amethibitika kama jua katika uamuzi wake kuhusu matawi makuu ya mafundisho ya Kikristo. Ni kweli, yuko tayari daima kusikia na kupima lolote liwezalo kutolewa dhidi ya kanuni zake; lakini kama vile hili halionyeshi kusitasita kokote katika nia yake, vivyo hivyo halisababishi kusitasita kokote. Hasiti kati ya mawazo mawili, wala hajitahidi bure kuyachanganya yawe moja. Liangalieni hili, ninyi msiojua mna roho ya namna gani: mnaojiita watu wenye roho ya upendo kwa wote, kwa sababu tu ufahamu wenu ni wa matope; kwa sababu nia yenu yote imo ukunguni; kwa sababu hamna kanuni zilizothibitika, zinazolingana, bali mnapenda kuyachanganya maoni yote pamoja. Sadikini kwamba mmeipoteza njia yenu kabisa; hamjui mlipo. Mnadhani mmeingia katika roho yenyewe ya Kristo; kumbe, kwa kweli, mko karibu zaidi na roho ya Mpinga Kristo. Nendeni, kwanza, mkajifunze mafundisho ya kwanza ya msingi ya injili ya Kristo, na ndipo mtajifunza kuwa na roho ya kweli ya upendo kwa wote.

2. Kutokana na yaliyosemwa, tunaweza kujifunza, pili, kwamba roho ya upendo kwa wote si aina yoyote ya ulegevu wa kimatendo. Si kutojali ibada ya hadhara, au namna ya nje ya kuifanya. Hili, vilevile, lisingekuwa baraka bali laana. Mbali na kuwa msaada kwake, lingekuwa, maadamu linadumu, kizuizi kisichoneneka kwa kumwabudu Mungu katika roho na kweli. Lakini mtu mwenye roho ya kweli ya upendo kwa wote, akiisha kuyapima mambo yote katika mizani ya patakatifu, hana shaka, hana wasiwasi wowote hata kidogo, kuhusu namna ile mahususi ya ibada ambamo anashiriki. Amesadiki waziwazi kwamba namna hii ya kumwabudu Mungu ni ya kimaandiko na ya busara pia. Hajui namna yoyote ulimwenguni iliyo ya kimaandiko zaidi, wala iliyo ya busara zaidi. Kwa hiyo, bila kutangatanga huku na huko, anaambatana nayo kwa karibu, na kumsifu Mungu kwa nafasi ya kufanya hivyo.

3. Kutokana na hayo tunaweza, tatu, kujifunza kwamba roho ya upendo kwa wote si kutojali makusanyiko yote. Hii ni aina nyingine ya ulegevu, isiyo pungufu kwa upuuzi wala kwa kupingana na Maandiko kuliko ile ya kwanza. Lakini iko mbali na mtu mwenye roho ya kweli ya upendo kwa wote. Amethibitika katika kusanyiko lake kama vile katika kanuni zake. Ameunganishwa na kusanyiko moja, si kwa roho tu, bali kwa vifungo vyote vya nje vya ushirika wa Kikristo. Huko hushiriki maagizo yote ya Mungu. Huko hupokea meza ya Bwana. Huko huimimina nafsi yake katika maombi ya hadhara, na hujiunga katika sifa na shukrani za hadhara. Huko hufurahi kusikia neno la upatanisho, injili ya neema ya Mungu. Pamoja na hawa, ndugu zake walio karibu naye kuliko wote, wapendwa wake kuliko wote, katika nyakati maalum, humtafuta Mungu kwa kufunga. Hawa hasa huwaangalia kwa upendo, kama wao wanavyoiangalia nafsi yake; wakionyana, wakihimizana, wakifarijiana, wakikemeana, na kwa kila namna wakijengana katika imani. Hawa huwahesabu kuwa watu wa nyumbani mwake; na kwa hiyo, kwa kadiri ya uwezo ambao Mungu amempa, kwa kawaida huwatunza, na huhakikisha kwamba wana vitu vyote vinavyohitajika kwa uzima na utauwa.

4. Lakini wakati amethibitika imara katika kanuni zake za kidini, katika kile anachoamini kuwa ndiyo kweli kama ilivyo katika Yesu; wakati anashikamana kwa uthabiti na ibada ile ya Mungu anayoiona kuwa inakubalika zaidi machoni pake; na wakati ameunganishwa kwa vifungo vilivyo mororo na vya karibu kabisa na kusanyiko moja mahususi, —moyo wake umepanuliwa kuwaelekea wanadamu wote, wale anaowajua na wale asiowajua; anawakumbatia kwa mapenzi yenye nguvu na ya moyoni majirani na wageni, rafiki na adui. Huu ndio upendo wa jumla, yaani upendo kwa wote. Na yeye aliye nao ana roho ya upendo kwa wote. Kwa maana upendo peke yake ndio humpa mtu haki ya sifa hii: upendo kwa wote ndio roho ya upendo kwa wote.

5. Basi, ikiwa tunalichukua neno hili kwa maana yake kamili kabisa, mtu mwenye roho ya upendo kwa wote ni yule ambaye, kwa namna iliyotajwa hapo juu, huwapa mkono wake wote ambao mioyo yao ni minyofu pamoja na moyo wake: yule ajuaye jinsi ya kuthamini faida zote anazozifurahia, na kumsifu Mungu kwa ajili yake, kuhusu kuyajua mambo ya Mungu, namna ya kweli ya kimaandiko ya kumwabudu, na, zaidi ya yote, muungano wake na kusanyiko linalomcha Mungu na kutenda haki: yule ambaye, akizishika baraka hizi kwa uangalifu mkubwa kabisa, akizilinda kama mboni ya jicho lake, wakati huo huo huwapenda—kama rafiki, kama ndugu katika Bwana, kama viungo vya Kristo na watoto wa Mungu, kama washiriki pamoja sasa wa ufalme wa Mungu uliopo, na warithi pamoja wa ufalme wake wa milele—wote, wa maoni yoyote au ibada yoyote, au kusanyiko lolote, wanaomwamini Bwana Yesu Kristo; wanaompenda Mungu na mwanadamu; ambao, wakifurahi kumpendeza Mungu, na kuogopa kumchukiza, ni waangalifu kujiepusha na uovu, na wenye juhudi kwa matendo mema. Yeye ndiye mtu mwenye roho ya kweli ya upendo kwa wote, awabebaye hawa wote moyoni mwake daima; ambaye, akiwa na huruma isiyoneneka kwa nafsi zao, na kutamani ustawi wao, haachi kuwaombea kwa Mungu, pamoja na kuwatetea mbele ya wanadamu; ambaye huwaambia maneno ya faraja, na hujitahidi, kwa maneno yake yote, kuitia nguvu mikono yao katika Mungu. Huwasaidia kwa kadiri ya uwezo wake wote katika mambo yote, ya kiroho na ya kimwili. Yuko tayari “kutumia na kutumiwa kwa ajili yao;” naam, kuutoa uhai wake kwa ajili yao.

6. Wewe, Ee mtu wa Mungu, yatafakari mambo haya! Ikiwa tayari uko katika njia hii, endelea. Ikiwa hapo kwanza uliikosa njia, mhimidi Mungu aliyekurudisha! Na sasa piga mbio katika mashindano yaliyowekwa mbele yako, katika njia ya kifalme ya upendo kwa wote. Jihadhari, usije ukawa ama mwenye kusitasita katika uamuzi wako, au mwenye moyo uliobanwa: bali shika mwendo ulio sawa, ukiwa na mizizi katika imani waliyokabidhiwa watakatifu mara moja tu, na ukiwa umejengwa juu ya upendo, juu ya upendo wa kweli kwa wote, hata utakapomezwa katika upendo milele na milele!