Tabia ya Kikristo, ya Kimbingu na ya Kimungu

"Ili nimjue yeye, na uweza wa kufufuka kwake, na ushirika wa mateso yake, nikifananishwa na kufa kwake; nipate kwa njia yo yote kuifikia kiyama ya wafu" (Wafilipi 3:10, 11).

Tabia ile tuliyokuwa tukiizungumzia si ya asili, bali ni ya kimbingu. Mmea huu mororo haukuoti katika udongo wa ulimwengu huu wa wakati, bali sharti upandikizwe kutoka katika udongo wa mbinguni na kukua kutoka katika mbegu ya kimbingu. Tunazungumza juu ya watoto wachanga wasio na hatia, wasichana walio kama malaika, na tabia zinazopendeza; lakini mambo haya yote hutoweka pale jaribu la kweli linapokuja, nasi tunajikuta kama mtu aketiye juu ya ukingo mzuri uliofunikwa kwa kuvu laini, majani mabichi na maua, kisha ghafla anamwona nyoka mwenye sumu akiteleza kutoka chini ya kiti chake. Maisha yanayoelezwa katika picha hii ya kimbingu sharti yatoke katika chemchemi ya kimbingu, nayo yanawezekana tu baada ya ile hali ya asili kufa kabisa na uzima wa ufufuo wa Kristo kuchukua mahali pake.

Katika fungu letu Mtume, kwa kurejelea uzoefu wake mwenyewe, anaeleza jinsi tabia ya Kikristo inavyokua hatua kwa hatua.

1. Kuna kitu kiitwacho wema wa asili. Kuna tofauti za kimaadili katika asili ya mwanadamu, wala Mungu haudharau wala haushushi thamani wema wo wote ambao bado umebaki baada ya maangamizi ya anguko. Paulo anakiri kwamba hata yeye mwenyewe alikuwa na sifa nyingi za wema na maadili. Kama mtu ye yote alikuwa na sababu ya kujitumainia nafsi yake, hakika ni yeye. Anaorodhesha fadhila zake, pamoja na faida zake za kimaadili na za kidini. Alikuwa mwenye imani sahihi kabisa, mzaliwa wa damu ya Kiebrania, aliyetahiriwa kwa kufuata taratibu kali za dini ya Kiyahudi, "Mwebrania wa Waebrania," Farisayo kati ya Mafarisayo, asiye na lawama kwa habari ya haki ya nje, na mwenye bidii kubwa mno kwa kadiri juhudi ya kidini iwezavyo kufika. Hata hivyo yote haya anayaacha na kuyakana kwa sentensi moja yenye msisitizo, "Mambo yale yaliyokuwa faida kwangu, naliyahesabu kuwa hasara kwa ajili ya Kristo."

2. Ili tuipokee haki ya Kristo sharti tuiache haki yetu wenyewe yote. Kujisalimisha ambako Ukristo unadai si kuuacha uovu tu, bali ni kuyaacha hata yale yaliyo mema kwa ajili ya yaliyo bora zaidi na bora kabisa ya Mungu. Haki yake yote mwenyewe na haki zake zote mwenyewe Paulo alizisalimisha kwa furaha. Alikuwa amezihesabu kuwa hasara. Alikuwa amepata hasara ya mambo hayo, kisha hakuruhusu hata majuto moja yanayosita, wala wazo moja la kusitasita, bali aliyahesabu kuwa takataka, yasiyostahili hata kutajwa yakilinganishwa na uzuri usio na kifani wa kumjua Bwana wake mpendwa na utukufu wa haki yake. Alikuwa amepokea haki mpya kwa imani kutoka kwa Kristo, nayo ilikuwa ya kimungu kabisa. Kwa maneno haya hakusudii tu kuhesabiwa haki kwake kutoka katika dhambi zilizopita kwa njia ya haki ya Kristo aliyohesabiwa; bali anamaanisha kwamba alikuwa amepokea kutoka kwa Bwana wake haki ya ndani, ya asili na ya kibinafsi, na kwamba tabia yake ya ndani na utu wake wote tangu hapo havikuwa matunda ya kujilea mwenyewe, bali ni kumiminiwa ndani yake uzima na roho ile ile ya Bwana wake mbarikiwa.

3. Lakini kuna mahali pa kina zaidi pa kujisalimisha kuliko kuikana haki yetu wenyewe. "Ili nimjue yeye, . . . na ushirika wa mateso yake." Kuifia hali yetu ya dhambi tu, au haki yetu wenyewe, ni hatua ya awali tu ya tabia takatifu. Kiini chake ni kuingia katika muungano wa ndani kabisa na mkamilifu na Bwana Yesu, hata kufikia kutamani kufanywa washiriki wa mateso yake yenyewe.

Wakati mmoja nilimjua rafiki Mkristo aliyeomba ombi hili la ajabu kwa ajili ya mpendwa wake, nami sijui jambo lo lote lililonigusa kuliko hilo. "Bwana," alisema, "nakuomba uniwekee mimi mizigo yote, mateso, majaribu na mahitaji ya rafiki yangu. Siombi kushiriki furaha zake, lakini naomba kweli kwamba, kama kuna maumivu, shinikizo au hatari ambayo naweza kuibeba, uniwekee mimi kwa njia ya kuhurumiana, ushirika, maombi, na uweza wa kuinua na kusaidia, ili maisha yale ninayoteseka kwa ajili yake yapate kuwa huru zaidi kukutumikia na kukufanyia kazi." Upendo daima hutamani kubeba maumivu ya mwingine, na hivyo moyo wa Mtume ulitamani sana kushiriki mateso ya Kristo. Kuna maana ambayo kwayo jambo hili laweza kufanyika ikiwa tunaishi karibu vya kutosha na moyo wake.

Kuna mateso mengine ambayo hatuwezi kuyaita mateso ya Kristo. Ni yetu wenyewe. Mateso tunayojiletea wenyewe kwa dhambi au kwa upumbavu hatuna haki ya kuyaita mateso yake. Mateso yanayotujia hata kwa njia ya ugonjwa twaweza kumtwika yeye, kwa maana amekwisha kuyachukua, wala hatudai sisi tuyachukue tena ikiwa tunaenenda katika mapenzi yake na kulitumainia Neno lake. Lawama na mateso, kama tunavyoyaita, tunayojiletea wenyewe kwa kukosa busara au kwa kutenda mabaya — hayo si mateso ya Kristo, ingawa yeye kwa upendo hutusaidia katika majaribu tunayoyavumilia bila sababu.

Tena alikuwa na mateso ambayo hatuwezi kuyashiriki. Mateso yake ya kusimama mahali petu kama Mbadala wetu na Dhabihu kwa ajili ya dhambi, hatuwezi kamwe kuyavumilia, wala hatuhitaji kamwe. Mara moja tu kwa wote amedhihirishwa, "aiondoe dhambi kwa dhabihu ya nafsi yake," na "haibaki tena dhabihu kwa ajili ya dhambi."

Lakini kuna mateso ambayo twaweza kuyashiriki pamoja naye. Kulikuwa na kujitoa kwake dhabihu kwa hiari kwa ajili ya wokovu wa ulimwengu, ambako twaweza kuingia ndani yake tunapojitoa kwa ajili ya wengine na kuziacha anasa za ulimwengu ili tupate kuenenda pamoja naye. Tena kuna kutoeleweka na upweke, mateso na dhiki, ambayo yatawajia wote wanaoishi maisha ya utauwa katika Kristo Yesu katika kila kizazi, ambayo twaweza kuyapokea kwa furaha, tukihesabu kuwa ni fursa kwamba tumehesabiwa kustahili kuteswa kwa ajili ya jina la Yesu. Na zaidi ya yote, kwa kina kuliko yote, kuna roho ya kuwahurumia wanaoteseka kandokando yetu, wanaojaribiwa na kupimwa, huzuni na hata dhambi za ulimwengu uliopotea. Hiki ndicho kipengele cha ndani kabisa katika ukuhani wa Kristo ambacho wanafunzi wake waweza kukishiriki. Yeye "aweza kuchukuliwa na hisia za udhaifu wetu," na maisha yanayofanana na Kristo yataingia pamoja naye katika hisia zake za kina juu ya mahitaji ya wengine, katika huduma ya maombi na ya kuugua sana kwa ajili ya dhambi na huzuni za wanadamu, na katika mawazo yake ya ndani kabisa na kujali kwake kwa wororo mwingi juu ya ulimwengu uliopotea. Paulo anatueleza katika nyaraka zake juu ya mizigo, mashaka na huzuni zilizomjia daima kwa ajili ya kazi ya Bwana wake na hali ya ndugu zake.

Basi katika waraka wake kwa Wakolosai anatuambia, "Sasa nayafurahia mateso yangu kwa ajili yenu, na kuyatimiliza katika mwili wangu yale yaliyopungua katika mateso ya Kristo, kwa ajili ya mwili wake, yaani, kanisa" (1:24). Maana yake ni kwamba, Kristo ameacha mateso fulani ili mwili wake, yaani Kanisa, uyamalize, na Paulo alifurahi kuwa mshiriki wa mateso hayo. Akiwaandikia Wafilipi anasema juu ya jambo hilo hilo, "Naam, hata ikiwa ninamiminwa juu ya dhabihu na huduma ya imani yenu, nafurahi; tena nafurahi pamoja nanyi nyote. Nanyi vivyo hivyo furahini, tena furahini pamoja nami." Ilikuwa furaha na fahari yake kuwa dhabihu iliyo hai kwa ajili ya ndugu zake wapendwa, naye alitazamia wao waitikie kwa roho ile ile, "Chukulianeni mizigo, nanyi mtaitimiza hivyo sheria ya Kristo." Na kwa hiyo katika mojawapo ya nyaraka zake kwa Wakorintho, anapaza sauti, "Ni nani aliye dhaifu, nisiwe dhaifu nami? Ni nani aliyekwazwa, nami nisiungue? Mbali na mambo ya nje, kuna yanayonisonga kila siku, yaani, kuyaangalia makanisa yote" (2 Wakorintho 11:29, 28).

4. Kuna hatua moja zaidi. "Nikifananishwa na kufa kwake." Tofauti kati ya kuteseka na kufa ni kwamba baada ya kufa hakuna mateso tena. Mtu aliyekufa ni yule ambaye mateso yamekoma kumuumiza, na tunapofananishwa kweli na kufa kwa Kristo, tuko katika mahali pale pa heri ambapo ahadi ya Yeremia inatimia, "Hataona hari ijapo, wala hatahangaika mwaka wa ukame, wala hataacha kuzaa matunda." Watu wale ambao daima huzungumza juu ya hali yao ya kufa bado hawajafa. Watu wale wanaopenda kuyakazia macho mateso yao bado hawajafananishwa na kufa kwake. Kuwa wafu pamoja na Kristo ni kuwa kana kwamba hatupo, na kujitambua ndani yake kiasi kwamba hatuzijui tena nafsi zetu za zamani, bali hata tunajifikiria na kujizungumzia kama Paulo aliposema, "Nalimjua mtu mmoja katika Kristo, miaka kumi na minne iliyopita." Ilikuwa kana kwamba ni mtu mwingine, wala si yeye mwenyewe. Mtume hazungumzii kufa pamoja na Kristo, bali KUWA MFU pamoja na Kristo. Kufa huku kusikokoma si hali ya ufu, bali ni hali ya kuwa hai. Wengi ni kama Nero yule mwoga, ambaye alipofuatiwa na adui zake, alijichoma kisu mahali kama ishirini, lakini kila mara alikuwa mwangalifu kuepuka sehemu ile ya kumuua. Mahali pa ushindi na raha ni pale tulipokufa kweli, tena tumekufa kiasi kwamba hata tumeacha kujitambua kuwa tumekufa, nasi tunamtambua Kristo peke yake na ule uzima wa ufufuo uliotujia kwa njia yake.

5. Lakini sasa tunafika kwenye jambo lililo muhimu zaidi sana kuliko hili; yaani, ufufuo wa kiroho ambao kwa huo tunawezeshwa kuingia katika mateso na kifo cha Bwana wetu. Basi fungu hili lote ni kitendawili kamili, nalo linakwenda kinyume kabisa na mpangilio wa asili wa mawazo ya kimantiki. Katika mpangilio huo tungetazamia kifo kije kwanza na ufufuo baadaye, lakini hapa ni tofauti kabisa. Ni "uweza wa kufufuka kwake" kwanza, kisha "ushirika wa mateso yake" na kufananishwa na kufa kwake. Maelezo ya jambo hili yanatuongoza kwenye kweli za kiroho zilizo za ndani kabisa. Hatuwezi kamwe kuteseka au kufa pamoja na Kristo kwa kweli kwa nguvu ya nia tu, wala kwa kujisalimisha kwa ukali, kwa ubaridi na bila uhai. Hatuwezi kamwe kufanya hivyo kwa kweli mpaka kwanza tuwe tumeingia katika uzima wake, na kuwezeshwa kwa ajili ya jambo hilo kwa uweza wa uzima, tumaini na upendo. Sababu iliyomwezesha Bwana Yesu kujishusha hata kaburini kabisa na kuziweka chini haki zake zote na heshima zake zote ni kwamba alikuwa na mengi mno juu na zaidi ya hayo yote katika upendo wa Baba yake na katika utukufu wake mwenyewe wa milele, kiasi kwamba dhabihu ile na kujisalimisha kule havingeweza kwa kweli kumdhuru wala kumfanya maskini. Uzima wake haukuwa katika mambo aliyoyaweka chini, bali katika mambo ambayo asingeweza kuyapoteza, na ilikuwa kwa ajili ya furaha iliyowekwa mbele yake ndipo alipoustahimili msalaba, akiidharau aibu. Uweza wa uzima usio na mwisho ulikuwa ukiijaza nafsi yake yote na kumpa nguvu ya kutoa dhabihu ile kuu na kushuka kati ya wafu, kwa sababu mbele yake kabisa aliona mng'ao wa ufufuo, utukufu wa kupaa, na Ufalme wa Nyakati zijazo. Na vivyo hivyo watu wake sharti waujue uweza wa kufufuka kwake na ushirika wa utukufu wake, kabla hawajaweza kwa roho yo yote ya kweli kuingia katika ushirika wa mateso yake na kushiriki kifo chake.

Ilikuwaje kwamba baba mkuu Ibrahimu aliweza kumtoa dhabihu juu ya madhabahu ya Moria yule ambaye matumaini yake yote, pamoja na mapenzi yake, yalikuwa yamefungamana naye, na ambaye ahadi zote za agano la Mungu ziliunganishwa naye bila kutengana? Ilikuwa tu kwa sababu ya uweza wa kufufuka kwake ambao alikuwa amekwisha kuuhisi na kuuona. Akilifafanua tukio hili Mtume anawaeleza Waebrania kwamba alihesabu ya kuwa "Mungu aweza hata kumfufua [Isaka], hata kutoka kwa wafu; na kutoka huko kwa mfano alimpata tena." Jambo hili linathibitisha kwamba alitazamia kwa uhakika ufufuo wa Isaka kabla hajamtoa afe.

Twaweza kuliona jambo hili waziwazi hata katika simulizi la Agano la Kale, alipomwambia mtumishi wake, "Kaeni hapa pamoja na punda, mimi na kijana tutakwenda kule, tuabudu, kisha turudi kwenu." Hakika alitazamia kurudi pamoja na Isaka, na ni tumaini hili lenye baraka na imani hii ya ushindi ndiyo iliyoondoa uchungu katika huzuni yake, na kuipa dhabihu yake ya kutisha uzima na ushindi.

Na vivyo hivyo sharti tuwe na chemchemi ya furaha ya kimungu na ya imani ya ushindi kabla hatujaweza kujishusha katika kujisalimisha kwa kweli. Si kujitoa kwa majaliwa yasiyoona; si kukata tamaa katika giza la kufa moyo; bali ni kuingia tu katika handaki lenye giza, tukijua kwamba nuru ya nyumbani iko upande wa pili, na kwamba tunalo tumaini na uhakika ambao hata kifo chenyewe hakiwezi kuuharibu.

Kwa kweli, rafiki wapendwa, hatuwezi kuachilia jambo lo lote kwa namna inayokubalika mbele za Mungu, isipokuwa tuna uzima na nguvu za Mungu ndani yetu za kulifanya liwezekane na liwe la kweli. Hatuwezi hata kujiweka wakfu kwa nguvu zetu wenyewe. Sharti tuupokee uzima wake kwa ajili ya yote, hata kwa ajili ya kujisalimisha kwenyewe, na kwa uweza wa kufufuka kwake tuingie katika kifo chake na kushiriki ushirika wa mateso yake. Jambo hili huiondoa roho ya kujitesa ya kimonaki katika maisha ya Kikristo, na huivika dhabihu yetu yenyewe taji ya furaha yote na utukufu wote wa imani ya ushindi. Ni imani itendayo kazi kwa upendo na kuushinda ulimwengu, hata na kaburi. Muwe na hakika, ndugu wapendwa, kwamba hii ndiyo siri ya ndani kabisa ya maisha ya kiroho. Hakuna sifa njema yo yote katika mateso ya kulazimishwa wala katika dhabihu isiyotolewa kwa hiari. Mungu hakuombi dhabihu yo yote mpaka iwe furaha kubwa kiasi kwamba imekoma kuwa dhabihu. Hataki machozi ya kusitasita juu ya madhabahu yake, bali anataka mioyo yetu ije kwa kujitoa kwa hiari na kwa furaha, na kuhesabu kuwa ni fursa na heshima kwamba yeye atajishusha kututwaa, kutumiliki, na kuyafanya mema kabisa maisha yetu yasiyo na thamani. Roho ya Agano Jipya ni hii, inayong'aa na kumetameta kwa nuru ya upendo na ya ahadi: "Basi, ndugu zangu, nawasihi, kwa huruma zake Mungu, itoeni miili yenu iwe dhabihu iliyo hai, takatifu, ya kumpendeza Mungu, ndiyo ibada yenu yenye maana. Wala msiifuatishe namna ya dunia hii; bali mgeuzwe kwa kufanywa upya nia zenu, mpate kujua hakika mapenzi ya Mungu yaliyo mema, ya kumpendeza, na ukamilifu."

6. Tena, hatuna nuru ya imani tu, bali pia nuru ya tumaini inayong'aa zaidi, kama msukumo wa kujisalimisha huku kwa furaha: "Nipate kwa njia yo yote kuifikia kiyama [kutoka miongoni mwa] wafu." Hakuna shaka yo yote juu ya kulihusisha fungu hili na ufufuo wa watu wa Mungu waliojiandaa, watakaofufuka na kwenda kumlaki Bwana Arusi wakati wa kuja kwake kwa utukufu. Si ufufuo wa jumla wa wafu wote, bali ni ufufuo wa wateule na kundi lililochaguliwa ambalo linatwaliwa kutoka miongoni mwa wafu wengine waliosalia. Ni ufufuo ule unaoelezwa katika sura ya ishirini ya Ufunuo, ambapo wale waliovikwa taji hutokea ili kuketi juu ya kiti cha enzi cha miaka elfu pamoja na Bwana wao atawalaye, "lakini wafu waliosalia hawakuwa hai hata ile miaka elfu itimie. Huo ndio ufufuo wa kwanza. Heri na mtakatifu ni yeye aliye na sehemu katika ufufuo wa kwanza; juu ya hao mauti ya pili haina nguvu; bali watakuwa makuhani wa Mungu na wa Kristo, nao watatawala pamoja naye hiyo miaka elfu." Hili ndilo tumaini lililomsukuma Mtume kuacha mengine yote yaende, na kupanda katika maisha haya ya sasa hata kufikia uwezekano ulio juu kabisa na mtakatifu kabisa wa uzoefu wa Kikristo na wa ushirika na Bwana wake. Kwa ajili ya hilo aliyahesabu yote kuwa hasara, akasema kwamba bado alikuwa akijitahidi kufikia jambo ambalo hakuwa amelifikia kikamilifu. Ni jambo zito sana kumsikia mtu huyu wa ajabu, hata katika hatua hii ya ukomavu wa maisha yake, akilizungumzia tumaini lenye baraka la ufufuo wa kwanza kama jambo ambalo bado hakuwa amelifikia kwa uhakika. Baadaye, katika waraka wake wa pili kwa Timotheo, mambo ni tofauti. Huko analizungumzia kama taji aliyowekewa akiba, vita vilivyokwisha kupigwa, mbio zilizokwisha kukimbiwa, mwendo uliokwisha kumalizwa, na tuzo lililo hakika. Lakini katika sura hii bado anakaza mwendo ili kulipata, nalo ndilo msukumo wa maisha yake matukufu. Je, litakuwa msukumo wa maisha yetu?

Wapendwa, je, si kweli hata katika maumbile ya mambo kwamba tabia yetu ya ndani huvaa umbo lake la nje linalolingana nayo? Ni sehemu ya sheria ya kufaana kwa mambo kwamba asili chafu na duni ya nguruwe ijidhihirishe katika umbo zito la nguruwe; kwamba ujanja wa kina na wa hila wa nyoka uchukue umbo la mtambaazi yule mwenye ute, atambaaye chini; na kwamba upole wa njiwa udhihirishwe katika kifua chake cha manyoya laini na umbo lake la upole na la kupendeza. Je, hatuoni jambo hili katika tabia ya mwanadamu? Je, hatuoni tabia ikijidhihirisha katika sura ya mtu? Je, mhalifu hachongwi na mistari ya ukatili, ugumu na ukali katika uso wake wenyewe? Je, usafi, upole na uungwana havitii alama yake juu ya paji la uso la mtu mwema, na kuufunika uso mtamu na wa heshima wa mtakatifu fulani mzee kwa uzuri na utukufu ung'aao kutoka patakatifu pa patakatifu palipo ndani? Je, sisi sote hatujapata kuzitazama nyuso zilizokuwa mwakisi kamili wa maisha yale safi tuliyojua yalikuwa nyuma ya uso ule wa kupendeza, na je, hatujapata kuzitazama nyuso zilizokuwa picha ya nje tu ya jehanamu ile ya giza, ya kina na ya kutisha iliyokuwa ikiwaka moyoni chini yake? Na kama jambo hili ni kweli kwa kiasi kikubwa hivyo katika hali hii isiyo kamili, si zaidi sana litatimizwa katika ulimwengu ule ambamo sheria ya kufaana kwa mambo itakuwa kamili na ya milele? Huko Yuda hatapata tu mahali pake mwenyewe, bali atavikwa umbo lake mwenyewe. Huko waovu watatoka wakitambaa kutoka katika makaburi yao ya giza wakiwa na unyonge wote, uovu na utisho wa maisha yao yaliyopita na hukumu yao ijayo vikidhihirishwa katika nafsi zao za kutisha; na huko watakatifu na wema watafufuka huku kila sura yao ikiangaza, na kila mwendo wao ukisimulia furaha iliyo ndani na utukufu ujao.

Naam, wapendwa, tunazifua taji zetu siku kwa siku. Tunayafuma mavazi yetu ya ushindi. Tunaitengeneza hatima yetu ya milele. Tunajiweka katika mahali petu pa mwisho, na utukufu ule ambao Bwana anamwandalia kila mmoja wetu, anautia ndani yetu sasa katika malimbuko ya Roho, ambaye ni "arabuni ya urithi wetu, hata ukombozi wa milki yake." "Agiza," akalia mama wa wanafunzi wawili, "kwamba hawa wanangu wawili waketi, mmoja mkono wako wa kuume, na mmoja mkono wa kushoto, katika ufalme wako." Bwana hakulikataa ombi lake, lakini aliwaambia kwa uzito mkubwa kwamba jambo hilo kwa kiasi kikubwa lilikuwa mikononi mwao wenyewe, na kwamba nafasi hizo za heshima zingetolewa kwa wale ambao Baba amewaandalia. Pia alionyesha waziwazi kabisa maana ya maandalizi hayo kwa swali hili: "Mwaweza kukinywea kikombe nitakachokinywea mimi, na kubatizwa ubatizo ninaobatizwa mimi?" Kwa njia hii peke yake ndipo wangeweza kuingia katika utukufu wake, "Maana kama tumekufa pamoja naye, tutaishi pamoja naye pia; kama tukiteseka, tutatawala pamoja naye pia."