Kufunuliwa kwa Neema ya Mungu

1. Imeandikwa katika kitabu cha Nehemia (sura 4) kwamba Wayahudi, walipokuwa wakiujenga upya Yerusalemu, walifanya kazi kwa mkono mmoja, na kwa mkono mwingine wakashika upanga, kwa sababu ya adui aliyetaka kuzuia ujenzi. Paulo katika Tito 1:9 anaendeleza wazo la mfano huo katika fundisho hili, kwamba askofu, mchungaji au mhubiri anapaswa kuwa hodari katika Maandiko Matakatifu, ili aweze kufundisha na kuonya, na pia kuwapinga wapingaji. Basi, tunapaswa kulitumia Neno la Mungu kwa njia mbili: kama mkate na kama silaha; kwa kulisha na kwa kupinga; wakati wa amani na wakati wa vita. Kwa mkono mmoja tunapaswa kujenga, kuboresha, kufundisha na kuulisha Ukristo wote; kwa mkono mwingine, kumpinga Ibilisi, wazushi na ulimwengu. Kwa maana malisho yasipolindwa, Ibilisi atayaharibu upesi; yeye analichukia Neno la Mungu kwa uchungu mwingi. Basi, Mungu akitupa neema yake, na tuishughulikie Injili kwa namna ambayo si tu kwamba roho za watu zitalishwa, bali watu watajifunza kuivaa Injili hiyo kama silaha na kupigana na adui zao. Hivyo itatupatia malisho na silaha pia.

2. Jambo la kwanza la kutafakari katika somo hili ni kwamba Paulo anafundisha ni nini kinachopaswa kuwa kiini kimoja cha mahubiri ya Tito na ya kila mhubiri mwingine, yaani, Kristo. Watu wanapaswa kufundishwa Kristo ni nani, kwa nini alikuja, na ni baraka gani kuja kwake kulituletea. "Neema ya Mungu imefunuliwa," asema mtume, akimaanisha kwamba neema ya Mungu imedhihirika waziwazi. Ilidhihirishwa jinsi gani? Kwa mahubiri ya mitume ilitangazwa ulimwenguni kote. Kabla ya kufufuka kwake Kristo, neema ya Mungu ilikuwa haijafunuliwa. Kristo alikaa kati ya Wayahudi peke yao, naye alikuwa bado hajatukuzwa. Lakini baada ya kupaa kwake aliwapa wanadamu Roho Mtakatifu. Kuhusu Roho, alikuwa ameshuhudia kabla (Yohana 16:14) kwamba Roho wa kweli, ambaye angemtuma, angemtukuza yeye.

Maana ya mtume ni hii: Kristo hakuja kukaa duniani kwa faida yake mwenyewe, bali kwa ajili ya mema yetu. Kwa hiyo hakuuweka wema wake na neema yake ndani yake mwenyewe tu. Baada ya kupaa kwake, aliyafanya yatangazwe katika mahubiri ya hadharani ulimwenguni kote—kwa watu wote. Wala hakuruhusu ufunuo huo uwe tangazo tu la jambo lililotokea, kama uvumi au habari; uliwekwa ili uzae matunda ndani yetu. Ni ufunuo na tangazo linalotufundisha kukana—kukataa—mambo yasiyo ya utauwa, tamaa zote za duniani, shauku zote za kidunia, na tangu hapo kuishi maisha ya kiasi, ya haki na ya utauwa.

3. Katika mstari wa kwanza, ambao ndio kiini halisi cha maandiko haya, "Maana neema ya Mungu iwaletayo wokovu wanadamu wote imefunuliwa," Paulo anahukumu fadhili za ulimwengu na za wanadamu kuwa za kuangamiza, zinazostahili hukumu, zisizo na faida; naye angetaka kuamsha ndani yetu hamu ya neema ya Mungu. Anatufundisha kuidharau fadhili ya wanadamu. Yeye atakaye kuwa na neema na fadhili ya Mungu sharti afikiri kuziacha neema na fadhili nyingine zote. Kristo asema (Mathayo 10:22), "Nanyi mtakuwa watu wa kuchukiwa na watu wote kwa ajili ya jina langu." Mtunga Zaburi asema (Zaburi 53:5,), "Mungu ameitawanya mifupa yake aliyekuhusuru." Na Paulo atangaza (Wagalatia 1:10), "Kama ningekuwa ninawapendeza wanadamu bado, nisingekuwa mtumwa wa Kristo." Mahali inapofika neema ya Mungu iokoayo, fadhili ile iangamizayo lazima isijaliwe tena. Yeye atakaye kuionja ile ya kwanza sharti aikatae na kuisahau hii ya pili.

4. Kwa mujibu wa maandiko haya, neema hii imefunuliwa, imetangazwa, kwa wanadamu wote. Kristo aliamuru (Marko 16:15) kwamba Injili ihubiriwe kwa viumbe vyote katika ulimwengu wote. Na Paulo mahali pengi—kwa mfano Wakolosai 1:23—asema, "Injili ile mliyoisikia, iliyohubiriwa katika viumbe vyote vilivyo chini ya mbingu." Wazo ni kwamba Injili ilihubiriwa hadharani masikioni mwa viumbe vyote, sembuse wanadamu wote. Hapo mwanzo Kristo aliihubiri Injili, tena katika nchi ya Wayahudi peke yake, maarifa ya Maandiko Matakatifu yakiwa yamefungiwa katika taifa hilo, kama Zaburi 76:2 na Zaburi 147:19 zinavyotangaza. Lakini baadaye Neno likawekwa huru kwa wanadamu wote; halikufungiwa katika sehemu yoyote maalum. Zaburi 19:4 yatangaza, "Sauti yao imetoka duniani mwote, na maneno yao hata miisho ya ulimwengu." Hili limenenwa juu ya mitume.

5. Lakini huenda ukapinga, ukisema, "Hakika maneno ya mitume, katika wakati wao, hayakufika miisho ya ulimwengu; kwa maana karibu miaka mia nane ilipita baada ya zama za mitume kabla Ujerumani haijaongolewa, na pia uvumbuzi wa karibuni waonyesha kwamba kuna visiwa vingi na nchi nyingi ambako hapakuonekana dalili yoyote ya neema ya Mungu kabla ya karne hii." Najibu: Mtume anarejea tabia ya Injili. Ni ujumbe ulioandaliwa, kwa asili ya chanzo chake na kusudi lake, kwenda ulimwenguni kote. Wakati wa mitume ilikuwa imekwisha kuingia katika sehemu kubwa zaidi na bora zaidi ya ulimwengu. Hadi siku ile, hakuna ujumbe wa aina hiyo uliowahi kuamriwa. Sheria ya Musa ilifungiwa katika taifa la Wayahudi. Kwa kuwa kutangazwa kwa Injili ulimwenguni kote kulikuwa kumekwisha kutimizwa kwa sehemu kubwa wakati ule, na kukamilika kwake hakuepukiki leo—mtindo wa Maandiko unalifanya kuwa jambo lililokwisha kutimizwa. Katika Maandiko mara nyingi tunakutana na kile kiitwacho "sinekdoke;" yaani, tamathali ya usemi ambayo kwayo sehemu husimama badala ya kitu kizima. Kwa mfano, imesemwa kwamba Kristo alikaa kaburini siku tatu mchana na usiku, wakati kwa kweli alikaa mahali pale siku moja nzima, usiku miwili, na sehemu za siku nyingine mbili. Mathayo 12:40. Tena, tunasoma (Mathayo 23:37) juu ya Yerusalemu ukiwapiga manabii kwa mawe, lakini sehemu kubwa ya wakazi wake walikuwa watu wacha Mungu. Vivyo hivyo, watu wa kanisa husemwa kuwa ni wenye tamaa ya mali, lakini miongoni mwao wamo watu wengi wenye haki. Namna hii ya kusema ni ya kawaida katika lugha zote; hasa inapatikana katika Maandiko Matakatifu.

6. Basi Injili, katika siku za mitume, ilihubiriwa kwa viumbe vyote; kwa maana ni ujumbe ulioletwa, uliokusudiwa na kuamriwa kuwafikia viumbe vyote. Kwa mfano: Mfalme, akiisha kutuma ujumbe kutoka makao yake na kuuona umeanza safari, angeweza kusema kwamba ujumbe umekwenda mahali ulipopangiwa, ingawa bado haujafika unakokwenda. Vivyo hivyo, Mungu ameipeleka Injili yake kwa viumbe vyote ingawa hadi sasa haijawafikia wote. Angalia, nabii asema sauti ya mitume "imetoka duniani mwote." Hasemi kwamba sauti yao imeufikia ulimwengu wote, bali kwamba iko njiani—"imetoka." Na hivyo Paulo anamaanisha kwamba Injili inahubiriwa daima na kudhihirishwa kwa wanadamu wote. Sasa iko njiani; tendo limekwisha kufanyika ingawa matokeo yake bado hayajakamilika.

UOVU WA KWANZA—KUTOMCHA MUNGU.

7. Kufunuliwa kwa neema, asema Paulo, kunatufundisha mambo mawili: la kwanza limeelezwa kuwa "kukana kutomcha Mungu na tamaa za kidunia." Hatuna budi kuyaeleza maneno haya. Neno la Kilatini "impietas," ambalo mtume analitumia kwa Kigiriki "asebia" na ambalo kwa Kiebrania ni "resa," siwezi kupata neno moja la Kijerumani la kulieleza. Nimelitafsiri "ungoettlich wesen," "kutomcha Mungu." Maneno ya Kilatini na Kigiriki hayaelezi kikamilifu maana ya Kiebrania. "Resa," kwa usahihi, ni dhambi ya kushindwa kumheshimu Mungu; yaani, ya kutomwamini, kutomtumaini, kutomcha, kutojisalimisha kwake, kutojitiisha chini ya maongozi yake, kutomwacha awe Mungu. Katika dhambi hii, wale walio na hatia ya maovu makubwa ya nje wamezama kwa kina kweli; lakini wamezama kwa kina zaidi sana wale wenye hekima, watakatifu na wasomi wa kanisa ambao, wakizitegemea kazi zao, hujiona kuwa wacha Mungu na huonekana hivyo machoni pa ulimwengu. Kwa kweli, watu wote wasioishi maisha yaliyokabidhiwa kwa wema na neema safi ya Mungu ni "waovu," wasiomcha Mungu, hata kama wangekuwa watakatifu kiasi cha kuwafufua wafu, au wakamilifu katika kujizuia na katika fadhila nyingine zote. "Wasio na neema" au "wasio na imani" yaonekana kuwa ndilo neno linalofaa kuwaeleza. Hata hivyo, nitatumia neno "wasiomcha Mungu." Paulo anatuambia kwamba neema iokoayo imefunuliwa kwa wasio na neema ili kuwafanya matajiri katika neema na matajiri katika Mungu; kwa maneno mengine, ili kuwaleta wamwamini, wamtumaini, wamche, wamheshimu, wampende na kumsifu, na hivyo kugeuza kutomcha Mungu kuwa utauwa.

8. Kufunuliwa kwa neema iokoayo kungekuwa na faida gani, kama tungejaribu kuwa wacha Mungu katika maisha kwa njia nyingine? Hapa Paulo anatangaza kwamba neema ilifunuliwa na kutangazwa kwa kusudi hilo hasa, ili tukane kutomcha Mungu na tangu hapo tuishi kwa haki; si kwa nguvu zetu wala kutoka kwetu wenyewe, bali kwa neema. Hakuna anayeidharau neema ya Mungu zaidi, wala kukipinga kufunuliwa kwake zaidi, kuliko wanafiki na watakatifu wasiomcha Mungu; kwa maana, kwa kutotaka kuziona kazi zao wenyewe kuwa hazifai, zenye dhambi na zenye kasoro, wanajiona kuwa na mema mengi ndani yao. Wakijipima kwa nia zao njema, wanadhani wanastahili sifa kubwa pasipo neema. Lakini Mungu haioni kazi yoyote kuwa njema—wala si njema—isipokuwa yeye kwa neema yake ameitenda ndani yetu. Ni kwa ajili ya kutimiza ndani yetu sote kazi nyingi za namna hiyo, na kutuzuia na majaribio yetu wenyewe, kwamba Mungu aliidhihirisha neema yake iokoayo kwa wanadamu.

9. Basi, uovu mkuu kabisa wa wanadamu ni kutomcha Mungu kwao, hali yao ya kutookolewa, ukosefu wao wa neema. Unajumuisha kwanza moyo usio na imani, kisha mawazo yote, maneno, kazi na mwenendo wote kwa jumla unaotokana nao. Akiachwa peke yake, maisha ya ndani ya mtu na mwenendo wake wa nje huongozwa tu na uwezo wake wa asili na akili ya kibinadamu. Katika hayo uzuri wake na ung'avu wake wakati mwingine huwapita watakatifu halisi. Lakini anatafuta faida yake mwenyewe tu. Hawezi kumheshimu Mungu katika maisha na mwenendo, ingawa kweli hujipatia sifa na utukufu mkubwa zaidi katika matumizi ya akili kuliko wale watakatifu wa kweli wanaotajwa mara nyingi katika Maandiko. Uovu huu wa mwenendo usiomcha Mungu na usio na neema umeenea sana ulimwenguni, tena ni wa hila nyingi mno, hata unamnyima mtu uwezo wa kuuona ubaya wa njia yake, wa kuamini kwamba anakosea, hata kosa lake linapowekwa mbele yake. Nabii (Zaburi 32:2) anauona upofu huu si kuwa wa akili, wala wa ulimwengu, wala wa mwili, bali kuwa udanganyifu wa kiroho, unaopotosha si akili tu bali roho ya mwanadamu.

10. Kwa kweli, kwamba kutomcha Mungu ni dhambi ni jambo linalopaswa kuaminiwa kuliko kusikiwa moyoni. Kwa kuwa Mungu aliruhusu neema yake idhihirishwe kwa wanadamu wote ili kuwaongoza kukana kutomcha Mungu, tunapaswa kumwamini kuwa ndiye anayeijua mioyo yetu kuliko tunavyoijua sisi wenyewe. Tunapaswa pia kukiri kwamba kama kazi zetu zisingekuwa zisizo za utauwa na zenye kasoro, Mungu asingeamuru neema yake itangazwe kwa ajili ya kutuboresha. Kama mtu angempa dawa mtu asiye mgonjwa, angeonekana kuwa hana akili. Hivyo ndivyo Mungu anavyopaswa kuonekana na wale ambao, wakijipima kwa nia zao njema na hisia zao, hawataki kuamini kwamba kazi zao zote hazimchi Mungu na zinastahili hukumu, na kwamba neema ya Mungu iokoayo ni ya lazima. Kwao hili ni fundisho la kutisha. Kristo (Mathayo 21:32) anawashtaki wakuu wa makuhani, waalimu na watu wa kanisa (wazee) kwa kutomwamini Yohana Mbatizaji, aliyewaita watubu; walikataa kuijua dhambi yao. Manabii wote waliuawa kwa sababu ya kuwashtaki watu kwa dhambi ya kutomcha Mungu. Hakuna aliyewaamini manabii. Hakuna hata mmoja wa watu aliyejiona kuwa na hatia ya dhambi hiyo. Walijihukumu kwa hisia zao, nia zao na kazi zao; si kwa Neno la Mungu, si kwa shauri lake lililotolewa kupitia manabii.

11. Paulo anatumia neno zito la Kigiriki, "paedeusa," lenye maana ya "kufundisha"—mafundisho ya msingi kama yale tunayowapa watoto kuhusu jambo ambalo hawana ujuzi nalo hata kidogo. Watoto huongozwa, si kwa akili zao, bali kwa neno la baba yao linalowafundisha. Kwa kadiri anavyowaeleza, wanakiona kitu fulani kuwa cha faida au cha madhara. Wanamwamini na kuongozwa naye. Lakini kwa watu wenye akili na wasomi, tunaeleza kwa namna ambayo akili zao zinaweza kuelewa kwa nini kitu fulani kina faida na kitu kingine hakina faida. Mungu anakusudia kwamba sisi, kama wanafunzi wachanga, tufundishwe na neema yake iokoayo. Kisha, hata kama hatuwezi kuhisi, bado tunaweza kuamini kwamba tabia zetu hazimchi Mungu na zina kasoro, na hivyo tupokee neema na kuenenda ndani yake. Kristo anashuhudia vema (Mathayo 18:3), "Msipoongoka na kuwa kama vitoto, hamtaingia kamwe katika ufalme wa mbinguni;" na Isaya (sura 7:9), "Hakika, msipoamini hamtathibitika." Basi, neema ya Mungu iokoayo imefunuliwa, si ili kutusaidia tu, bali pia kutufundisha kwamba tunahitaji neema. Kwa maana ukweli wa kuja kwake unaonyesha kwamba kazi zetu zote hazimchi Mungu, hazina neema, zimehukumiwa. Mtunga Zaburi (Zaburi 119:5-8) anamsihi Mungu kwa bidii amfundishe hukumu zake, sheria zake na amri zake, ili asiongozwe na mawazo yake mwenyewe na hisia zake, jambo ambalo Mungu amelikataza (Kumbukumbu la Torati 12:8), akisema: "Msifanye . . . kila mtu kila lililo jema machoni pake mwenyewe."

UOVU WA PILI—TAMAA ZA KIDUNIA.

12. Uovu mwingine ulio ndani ya mwanadamu Paulo anauita "tamaa za kidunia." Humo umejumuishwa mwenendo wote usio na utaratibu ambao mtu anaweza kuwa na hatia yake, unaomhusu yeye mwenyewe na jirani yake; wakati uovu wa kwanza— kutomcha Mungu—unajumuisha makosa yote dhidi ya Mungu. Angalia jinsi Paulo alivyochagua maneno kwa busara— "tamaa," "tamaa za kidunia." Kwa kutumia neno "kidunia" anataka kujumuisha tamaa zote mbaya, ziwe za mali, anasa, heshima, fadhili au kitu chochote cha ulimwengu ambacho mtu anaweza kukitamani na kutenda dhambi. Hata hivyo, hasemi kwamba ni lazima tujinyime mali za duniani, au kwamba tusizitumie. Ni viumbe vyema vya Mungu. Hatuna budi kutumia chakula, kinywaji, mavazi na mahitaji mengine ya maisha. Hakuna kitu kama hicho kilichokatazwa; ni tamaa ya kuvitafuta tu, upendo na uchu uliopita kiasi juu yake, ndivyo tunavyopaswa kuvikana, kwa maana hutuingiza katika dhambi zote dhidi yetu wenyewe na dhidi ya jirani zetu.

13. Katika usemi huu pia unahukumiwa mwenendo wa wanafiki wasiomcha Mungu, ambao, ingawa wanaweza kuwa wamevaa mavazi ya kondoo na wakati mwingine kujizuia na tendo ovu kwa sababu ya woga au aibu au kwa kuogopa adhabu ya jehanamu, hata hivyo wamejaa tamaa mbaya za mali, heshima na mamlaka. Hakuna anayependa maisha kwa moyo wote zaidi, anayeogopa kifo kwa hofu kuu zaidi, wala anayetamani kwa shauku zaidi kubaki katika ulimwengu huu kuliko wao; lakini hawazitambui tamaa za kidunia walizozama ndani yake, na kazi zao nyingi zinafanywa bure. Haitoshi kuacha kazi za kidunia na maneno ya kidunia; shauku za kidunia, au tamaa, hazina budi kuondolewa. Hatupaswi kuyaweka mapenzi yetu juu ya mambo ya maisha haya, bali matumizi yetu yote ya maisha haya yawe kwa kuyaangalia maisha yajayo; kama yanavyofuata maandiko: "Tukilitazamia . . . mafunuo ya utukufu," n.k.

14. Angalia hapa, neema ya Mungu inadhihirisha ukweli kwamba watu wote wamejaa tamaa za kidunia, ingawa wengine wanaweza kuzificha tamaa zao kwa unafiki wao. Kama wanadamu wasingekuwa chini ya tamaa hizo, pasingekuwa na haja ya neema kufunuliwa, hakuna haja ya faida zake, hakuna sababu ya kudhihirishwa kwake kwa watu wote, hakuna haja ya kufundisha kuzivua tamaa. Kwa maana yeyote asiye chini ya tamaa haambiwi aziache. Maneno ya Paulo hapa hayamhusu mtu kama huyo. Kwa kweli, mtu huyo hawezi kuwa mwanadamu; kwa hiyo hana haja ya neema, na kwa upande wake kudhihirishwa kwake si jambo la lazima. Basi, lazima awe nini? Bila shaka, ni ibilisi, naye amehukumiwa milele pamoja na utakatifu wake wote na usafi wake. Hata kama wanafiki wangeweza kuzificha kabisa tamaa zao za kidunia, hawawezi kuficha hamu yao kuu ya kuyashikilia maisha haya, na kutotaka kwao kufa. Hivyo wanadhihirisha ukosefu wao wa neema, na hali ya kidunia na ya kutomcha Mungu ya kazi zao zote. Hata hivyo, hawaioni hali yao ya kukosa neema wala udhaifu wao wa hatari.

15. Zaidi ya hayo, Paulo anasema juu ya "kukana," au kukataa. Kwa neno hilo anakataa mbinu nyingi za kipumbavu zilizobuniwa na wanadamu ili kupata haki. Wengine hukimbilia nyikani, wengine katika nyumba za watawa. Wengine hujitenga na jamii, wakidhani kwamba kwa kukimbia kimwili watakimbia kutomcha Mungu na tamaa za kidunia. Na wengine hujitesa na kuiumiza miili yao, wakijitwika njaa, kiu, kukesha, kazi ngumu kupita kiasi na mavazi yasiyostarehesha. Basi, kama kutomcha Mungu na tamaa za kidunia vingekuwa ni kitu kilichochorwa ukutani tu, ungeweza kuviepuka kwa kukimbia nje ya nyumba; kama vingefumwa katika koti jekundu, ungeweza kulivua koti hilo na kuvaa la kijivu; kama vingeota katika nywele zako, ungeweza kuzinyoa na kukaa na kichwa kipara; kama vingeokwa ndani ya mkate, ungeweza kula mizizi badala yake. Lakini kwa kuwa vimo ndani ya moyo wako na vimekupenya kabisa, utakimbilia wapi ambako hutavibeba pamoja nawe? Utavaa nini ambacho chini yake utaviepuka? Utakula na kunywa nini ambacho ndani yake havitakuwa pamoja nawe? Kwa neno moja, unaweza kufanya nini ili ujiepuke mwenyewe, kwa kuwa huwezi kutoka nje ya nafsi yako? Mtu mpendwa, majaribu makubwa yamo ndani yako. Kuyakimbia kungehitaji, kwanza, ujikimbie mwenyewe. Yakobo asema (sura 1:14), "Kila mtu hujaribiwa, anapovutwa na tamaa yake mwenyewe na kudanganywa."

16. Mtume anamaanisha, si tu kwamba tunapaswa kuyakimbia majaribu ya nje ya dhambi, bali, kama asemavyo, kwamba tunapaswa "kuyakana," tunapaswa kuzifisha tamaa, au shauku, zilizo ndani yetu. Tamaa zetu zikiisha kufishwa, hakuna jaribu la nje liwezalo kutudhuru. Kwa kujitiisha namna hiyo ndipo tunakimbia kweli. Tusipozifisha shauku zetu, haitafaa kitu kukimbia majaribu ya nje. Tunapaswa kubaki katikati ya majaribu na hapo kujifunza kwa neema kukana tamaa na kutomcha Mungu. Imeandikwa (Zaburi 110:2), "Tawala wewe"—au jishughulishe—katikati ya adui zako." Vita wala si kukimbia, bidii wala si kupumzika, ndiyo inapaswa kuwa kanuni ya maisha haya ikiwa tutaipata taji.

17. Tunasoma juu ya baba mmoja wa zamani ambaye, akishindwa kustahimili majaribu katika nyumba ya watawa, aliiacha ili amtumikie Mungu kwa amani nyikani. Lakini siku moja jangwani kijungu chake kidogo cha maji kilipinduka. Akakisimamisha, lakini kikapinduka mara ya pili. Akakasirika sana, akakivunja chombo hicho vipande vipande. Kisha, akisema moyoni mwake, "Kwa kuwa siwezi kupata amani nikiwa peke yangu, kasoro lazima iwe ndani yangu mwenyewe," akarudi katika nyumba ya watawa ili kustahimili majaribu, na tangu wakati huo akafundisha kwamba tunapaswa kupata ushindi, si kwa kuzikimbia tamaa za kidunia, bali kwa kuzikana.

MAISHA YA MKRISTO.

18. Paulo anaendelea kuonyesha jambo jingine tunalofundishwa na neema—namna ya maisha ya Mkristo baada ya kutomcha Mungu na tamaa za kidunia kukanwa: "Tuishi kwa kiasi, na kwa haki, na kwa utauwa katika ulimwengu huu wa sasa." Ni kanuni bora iliyoje ya jumla ya maisha anayotupa! kanuni inayofaa hali zote. Hatoi nafasi yoyote kwa madhehebu. Haleti maoni tofauti ya wanadamu, kama ilivyo katika mafundisho ya kibinadamu.

Kwanza, anataja "kiasi," ambamo inaonyeshwa jinsi mwenendo wa mtu kuelekea nafsi yake unavyopaswa kuwa katika mambo yote. Kinataka mwili utiishwe, uwekwe katika nidhamu nzuri. Kila mahali katika maandiko yetu ambapo neno "kiasi" linatumika, Paulo ana neno la Kigiriki "sophron," ambalo lina maana, si ya kiasi tu, bali ya kujizuia katika kila jambo linalouhusu mwili, katika kila huduma kwa mwili; kwa mfano, katika kula, kunywa na kulala; katika mavazi, maneno, tabia na mienendo. Kiasi cha namna hiyo ndicho kinachojulikana kwa Kijerumani kuwa maisha ya heshima na malezi mema. Mtu mwenye kiasi anajua jinsi, katika mambo yote ya mwili, ya kujiendesha kwa kiasi, kwa busara na kwa ushujaa; asiishi maisha ya kishenzi, yasiyo na aibu, yasiyozuiliwa, yasiyo na utaratibu, akiwa mlegevu katika kula, kunywa, kulala, na katika maneno, tabia na mienendo. Katika sehemu ya mwanzo ya sura hii, Paulo anaagiza kwamba wanawake wazee wawafundishe wanawake vijana kuwa "wenye kiasi" na safi.

19. Ulafi na ulevi kwa kweli huzuia sana juhudi zetu za kuishi maisha ya heshima. Kwa upande mwingine, kujizuia husaidia sana kuyatimiza. Mara mtu anapoiachilia hamu yake kupita kiasi, hupoteza uwezo kamili wa kujitawala; hisi zake tano hazitawaliki tena. Uzoefu unafundisha kwamba tumbo linapojazwa nyama na kinywaji, kinywa hujaa maneno, masikio hujaa tamaa ya kusikia, macho hujaa tamaa ya kuona. Mwili wote ama huwa mvivu, wenye usingizi, mzito, ama huwa mkaidi na mpotovu, viungo vyote vikiruka mipaka ya akili na adabu, hata pasibaki nidhamu wala kiasi. Kwa hiyo, neno lililo katika maandiko yetu halikutafsiriwa vibaya kwa Kilatini kuwa "sobrius," "kiasi." Kwa Kigiriki, neno "sophron" ni kinyume cha "asotos," kama vile kwa Kijerumani "voellerei" na "maeszigkeit," "ulevi" na "kiasi," ni maneno yanayopingana. Tukichunguza neno la Kilatini "sobrius," tunaona kwamba halimaanishi kujinyima kabisa chakula na kinywaji. "Sobrius" na "ebrius" pia ni maneno yanayopingana, kama yale ya Kijerumani "trunkenheit oder voellerei" na "nuechterkeit," "ulevi au kulewa" na "kiasi." Sisi Wajerumani pia tunamwita mtu "nuechtern," "mwenye kiasi," ambaye, ingawa amekula na kunywa, hajalewa, bali anajitawala kikamilifu.

20. Sasa unaona aina ya matendo mema yanayohimizwa na mtume. Hatutaki tufanye safari za hija; hakatazi vyakula fulani; wala haagizi vazi fulani, wala siku fulani za kufunga. Fundisho lake si la kundi lile ambalo, kwa kutii sheria za wanadamu, hujitenga na watu, likiweka utawa wao na wema wao juu ya upekee wa mavazi yao na vyakula vyao, namna yao ya kusuka nywele, kuzishika kwao nyakati; watu wanaotafuta kuwa wenye haki kwa kutofuata desturi katika mambo ya mavazi, vyakula, kazi, majira na mienendo. Wamepewa jina linalowafaa katika Injili—"pharisaei," lenye maana ya "waliotengwa" au "waliojitenga." Katika Zaburi 80:13, nabii anawaita "monios," maana yake "aliye peke yake." Jina hilo kwanza linatumika kwa nguruwe-mwitu mwenye tabia ya kukaa peke yake. Tangu sasa tutaliita kundi hili "wapweke." Kama mtunga Zaburi analalamika, wanaliharibu shamba la mizabibu la Mungu kwa uharibifu wa kutisha. Mafarisayo hawa, au wapweke, hujionyesha sana kwa mapokeo yao, mavazi yao ya pekee, vyakula vyao, siku zao na mikao yao ya mwili. Kwa urahisi huuvuta umati kutoka katika desturi za kawaida za maisha na kuuingiza katika njia zao. Kama Kristo anavyotuambia (Mathayo 24:24), hata wateule hawawezi kuwapinga ila kwa shida.

21. Na tujifunze hapa kutoka kwa Paulo kwamba hakuna vyakula, vinywaji, mavazi, rangi, nyakati wala mikao iliyokatazwa, wala hakuna iliyoagizwa. Katika mambo haya yote, kila mtu amepewa uhuru, ilimradi tu yatumike kwa kiasi, au kwa kadiri. Kama ilivyosemwa kabla, mambo haya ya muda hayakukatazwa. Ni matumizi mabaya tu, ni kupita kiasi na kukosa utaratibu ndani yake tu, ndiko kulikokatazwa. Mahali palipo na kutofautisha na kusisitiza mambo kama hayo, hapo hakika utakuta sheria za wanadamu; si fundisho la Injili, si uhuru wa Kikristo. Pasipo kiasi, au kadiri, matokeo ya mwisho hayana budi kuwa kujifanya na unafiki. Kwa hiyo, vitumie vitu vyote vya duniani wakati na mahali upendapo, ukimshukuru Mungu. Hili ndilo fundisho la Paulo. Jilinde tu na kupita kiasi, kukosa utaratibu, matumizi mabaya na uasherati kuhusu mambo ya muda, nawe utakuwa katika njia iliyo sawa. Usikubali kupotoshwa na ukweli kwamba mababa watakatifu walianzisha nyumba za utawa na madhehebu, walitumia vyakula fulani na mavazi fulani, na walijiendesha hivi na hivi. Kusudi lao halikuwa kujitukuza kwa upekee—hapo wangekuwa si watakatifu— bali mwenendo wao ulikuwa wa kupenda kwao, na kama njia ya kujizoeza kiasi. Vivyo hivyo nawe zoezea kiasi kama uonavyo inafaa, na uudumishe uhuru wako. Usijifunge katika desturi na mbinu, kana kwamba maisha ya utauwa yamo ndani yake. La sivyo utakuwa mpweke na kunyimwa ushirika wa watakatifu. Jilinde kwa bidii na ufinyu huo. Hatuna budi kufunga, kukesha na kufanya kazi, kuvaa mavazi duni, na kadhalika; lakini ni wakati tu mwili unapoonekana kuhitaji kuzuiliwa na kufishwa. Usitenge wakati maalum na mahali maalum, bali jizoeze kujinyima kadiri haja inavyotaka. Ndipo utakapokuwa ukifunga ipasavyo. Utafunga kila siku kwa kuzikana tamaa za kidunia. Hivyo ndivyo Injili inavyofundisha, na wale wanaofuata njia hii ni wa mpango wa Agano Jipya.

22. Pili, Paulo anasema kwamba tunapaswa kuwa "wenye haki" katika maisha yetu. Hata hivyo, hakuna kazi, wala wakati maalum, unaotajwa hapa kuwa njia ya kufikia haki. Katika njia za Mungu kuna uhuru kamili. Kila mtu ameachiwa kuutumia uhuru wake; kutenda haki wakati wowote, mahali popote na kwa yeyote nafasi inapojitokeza. Hapa Paulo anadokeza jinsi tunavyopaswa kujiendesha kwa jirani yetu—kwa haki. Tunamdai haki ile iliyo katika kumtendea kama tungependa yeye atutendee; katika kumpa yote tungependa yeye atupe. Hatupaswi kumdhuru jirani yetu mwilini, wala kumdhuru mke wake, watoto wake, rafiki zake, mali yake, heshima yake au kitu chochote kilicho chake. Bali tunawajibika, popote tunapoona anahitaji msaada wetu, kumsaidia, kusimama pamoja naye, hata kwa hatari ya miili yetu, mali zetu, heshima yetu na kila kitu kilicho chetu. Haki ni kumpa kila mtu kilicho chake. Ni neno dogo kama nini kujumuisha mambo mengi hivi! Ni wachache kama nini wanaotembea katika njia hii ya haki, ingawa kwa namna nyingine wanaishi bila lawama! Tunafanya kila kitu kingine isipokuwa kile ambacho neema iokoayo inatufunulia kuwa ni wajibu wetu kukifanya.

23. Neno "jirani" linapaswa kueleweka kuwa linamjumuisha hata adui. Lakini njia ya haki imefutika kabisa. Imeota majani zaidi sana kwa kutelekezwa kuliko njia ya kiasi, ambayo nayo yenyewe karibu haikanyagwi kabisa na imefutika kwa sababu ya kuingizwa kwa vyakula fulani na mavazi fulani, mienendo fulani na maonyesho. Mambo haya yameingizwa kwa wingi kupita kiasi, zaidi ya wingi wenyewe. Tunaiga taratibu zilizowekwa, na kujifanya wapumbavu kwa rozari, kwa taasisi za kanisa na za kimwinyi, kwa kusikiliza misa, kwa sikukuu, kwa kazi tulizojibunia wenyewe ambazo hazina amri yoyote ya Mungu. Ee Bwana Mungu, jinsi kuzimu kulivyopanua kinywa chake (tazama Isaya 5:14); na jinsi mlango wa mbinguni ulivyokuwa mwembamba kwa sababu ya mafundisho yaliyolaaniwa na mbinu za hawa wapweke na watu wa kifarisayo! Manabii, bila wao wenyewe kujua, wanaichora picha ya hali ya leo. Wanaionyesha kuzimu kama kinywa cha joka kilichopanuliwa wazi, na mbingu kama mlango uliofungwa. Lo, jinsi picha hiyo ilivyo ya kusikitisha!

24. Si lazima kuuliza ni kazi gani za nje unazoweza kufanya. Mwangalie jirani yako. Hapo utapata mengi ya kufanya, huduma elfu za wema za kutoa. Usikubali kupotoshwa ukaamini kwamba utafika mbinguni kwa kusali na kwenda kanisani, kwa kutoa michango kwa taasisi na makumbusho, huku ukimpita jirani yako. Ukimpita katika maisha haya, atakuwa amelala njiani mwako katika maisha yajayo na kukufanya upite mlango wa mbinguni kama alivyofanya yule tajiri aliyemwacha Lazaro amelala mlangoni pake. Ole wetu sisi makuhani, watawa, maaskofu na Papa! Tunahubiri nini? tunafundisha nini? Jinsi tunavyouongoza umati wa kusikitisha nje ya njia! Kipofu akimwongoza kipofu, watatumbukia shimoni wote wawili. Mafundisho kama yale ambayo Paulo anayatangaza katika hitimisho la somo hili—hayo ndiyo tunayopaswa kufundisha.

25. Tatu, tunafundishwa kwamba tunapaswa kuishi maisha ya "utauwa." Hapa tunakumbushwa jinsi ya kujiendesha kwa Mungu. Sasa tumefundishwa kikamilifu kuhusu wajibu wetu kwa nafsi zetu, kwa jirani zetu na kwa Mungu. Kama ilivyosemwa kabla, kukosa utauwa kunamaanisha uovu, kutomcha Mungu, kukosa neema. Utauwa, kwa upande mwingine, unamaanisha kuwa na imani, kumcha Mungu, neema. Maisha ya utauwa ni kumtumaini Mungu, kuitegemea neema yake peke yake, bila kuiona kuwa kitu kazi yoyote isiyotendwa ndani yetu na yeye, kwa neema. Tukiwa wacha Mungu, tutamtambua, tutamheshimu, tutamwabudu, tutamsifu na kumpenda Mungu. Kwa ufupi, kwa maneno mawili, kuishi kwa utauwa ni kumcha Mungu na kumtumaini. Kama ilivyoandikwa (Zaburi 147:11), "Bwana huwaridhia wamchao, wale wanaozitumaini fadhili zake." Tazama pia Zaburi 33:18. Kumcha Mungu ni kuziona mbinu zetu wenyewe kuwa kutomcha Mungu kutupu katika nuru ya neema yake iliyodhihirishwa. Kwa kuwa hizo hazimchi Mungu, tunapaswa kumcha Mungu na kuziacha, na tangu hapo kujilinda nazo. Kumtumaini Mungu ni kuwa na uhakika kamili kwamba atatufanyia neema, akitujaza neema na utauwa.

26. Mtu hujisalimisha kwa Mungu anapojitoa kabisa kwa Mungu, bila kujaribu kitu chochote kwa nguvu zake mwenyewe bali akimwacha Bwana atende kazi ndani yake na kumtawala; wakati shughuli yake yote na hofu yake, maombi yake ya daima na shauku yake, ni kwamba Mungu amzuie asifuate kazi zake mwenyewe na njia zake, ambazo sasa anazitambua kuwa hazimchi Mungu na zinastahili ghadhabu, na kwamba amtawale na kutenda kazi ndani yake kwa neema. Hivyo mtu atapata dhamiri safi na atampenda Mungu na kumsifu. Angalia, wao ndio wacha Mungu na waliojaa neema, wasioenenda kwa akili, wasioitumaini tabia ya kibinadamu, bali wanaoitegemea neema ya Mungu peke yake, wakiogopa daima wasije wakaanguka kutoka katika neema na kuingia katika kuitegemea akili yao wenyewe, majivuno yao, nia zao njema na kazi walizojibunia wenyewe. Kiini cha zaburi nzima ya mia moja na kumi na tisa ni kumtumaini Mungu. Katika kila mmoja wa mistari yake mia moja sabini na sita, Daudi anaomba ombi lilo hilo. Kumtegemea Mungu ni jambo la muhimu mno, na magumu na hatari zinazoambatana na tabia ya kibinadamu na akili na mafundisho ya kibinadamu ni nyingi mno, hata hatuwezi kuwa waangalifu kupita kiasi.

27. Njia ya Mungu haitutaki tujenge makanisa na makanisa makuu, tufanye safari za hija, tusikilize misa, na kadhalika. Mungu anataka moyo ulioguswa na neema yake, maisha yasiyoziamini njia zote zisizotoka katika neema. Mtu hawezi kumpa Mungu kitu zaidi ya uaminifu huo. Kila kitu kingine ni zaidi zawadi yake kwetu. Asema (Zaburi 50:14-15), kwa maana hii: "Usidhani, Ee Israeli, kwamba nauliza habari za zawadi zako na sadaka zako; kwa maana kila kitu kilicho mbinguni na duniani ni changu. Huu ndio utumishi ninaoutaka kwako: unitolee dhabihu za kushukuru na kunitimizia nadhiri zako. Ukaniite siku ya mateso, nami nitakuokoa, na wewe utanitukuza." Kwa maneno mengine: Uliweka nadhiri kwamba mimi niwe Mungu wako. Basi itimize nadhiri hii. Niache nitende kazi; usizitende kazi zako mwenyewe. Niache nikusaidie katika shida yako. Kwa kila kitu, nitazame mimi. Niache mimi peke yangu niyaongoze maisha yako. Ndipo utakapoweza kunijua mimi na neema yangu; kunipenda na kunisifu. Hii ndiyo njia ya kweli ya wokovu. Ukifanya vinginevyo, ukizitenda kazi zako mwenyewe, utajisifu mwenyewe, utanidharau na kukataa kunipokea kuwa Mungu wako. Utakuwa msaliti na kuivunja nadhiri yako.

28. Angalia, utii wa namna hiyo kwa Mungu ndio ibada halisi ya Kimungu. Kwa ibada hii hatuhitaji kengele wala makanisa, vyombo wala mapambo. Taa na mishumaa si za lazima; wala vinanda na nyimbo, sanamu na picha, meza na madhabahu. Hatuhitaji vichwa vipara wala kofia, ubani wala kunyunyiza maji, maandamano wala kuubeba msalaba; wala vyeti vya msamaha wala hati si vya lazima. Hivi vyote ni uvumbuzi wa kibinadamu, mambo ya kupenda tu. Mungu havijali, na mara nyingi mno huifunika ibada ya kweli ya Mungu kwa kung'aa kwake. Kitu kimoja tu ni cha lazima kwa ibada iliyo sawa—Injili. Injili na isisitizwe ipasavyo; kupitia hiyo ibada ya Kimungu na ijulishwe kwa watu. Injili ndiyo kengele ya kweli, kinanda cha kweli, kwa ajili ya ibada ya Kimungu.

29. Zaidi ya hayo, Paulo anasema tunapaswa kuishi kama anavyoeleza "katika ulimwengu huu wa sasa." Kwanza: maisha makamilifu hayawezi kutimizwa kwa kazi; maisha yetu yote, maadamu tuko hapa, hayana budi kuwa ya kiasi, ya haki na ya utauwa. Kristo anaahidi (Mathayo 10:22), "Mwenye kuvumilia hata mwisho ndiye atakayeokoka." Basi, wapo wengine ambao, lazima ikubaliwe, mara kwa mara hutenda mema; lakini kutenda mema mara kwa mara si maisha kamili ya wema, wala haimaanishi kuvumilia hata mwisho. Pili: Hakuna mtu anayeweza kumudu kuliahirisha jambo hili la maisha ya utauwa hadi kifo, au hadi afike ulimwengu mwingine. Chochote tunachotaka kuwa nacho katika maisha yajayo lazima kipatikane hapa.

30. Wengi wanaitegemea toharani, wakiishi kama wapendavyo hadi mwisho na kutazamia kufaidika kwa kesha na misa za roho baada ya kifo. Kweli, hawatapata faida yoyote humo. Ingekuwa vema kama toharani isingalibuniwa kamwe. Kuamini toharani kunazuia mema mengi, kunaanzisha nyumba nyingi za watawa na monasteri na kuwaajiri makuhani na watawa wengi. Ni kizuizi kikubwa kwa sifa hizi tatu za maisha ya Kikristo: kiasi, haki na utauwa. Zaidi ya hayo, Mungu hajaamuru, wala hata kutaja, toharani. Fundisho hilo ni udanganyifu mtupu, au kwa sehemu kubwa; Mungu anisamehe ikiwa nimekosea. Ni hatari, kwa uchache kabisa, kukubali, kujenga juu ya, kitu chochote ambacho Mungu hakukiweka, wakati tunajitahidi kwa nguvu zetu zote kusimama tukijenga juu ya maagizo ya Mungu yasiyoweza kutikisika kamwe. Agizo la Paulo la kuishi ipasavyo katika ulimwengu huu wa sasa kwa kweli ni pigo zito dhidi ya toharani. Hataki tuihatarishe imani yetu. Si kwamba mimi, katika siku hizi za mwisho (tunapoandika mwaka 1522), nakana kuwepo kwa toharani; lakini ni hatari kuihubiri, kwa ukweli wowote ule uliomo katika fundisho hilo, kwa sababu Neno la Mungu, Maandiko, halitaji toharani hata kidogo.

31. Hata hivyo, sababu kuu ya Paulo ya kutumia usemi "katika ulimwengu huu wa sasa" ni kusisitiza nguvu ya neema ya Mungu iokoayo. Katika uovu mkubwa kupita kiasi wa ulimwengu, mcha Mungu ni kama mtu aliye peke yake, asiye na mfano wake, kama waridi katikati ya miiba; kwa hiyo hana budi kustahimili kila aina ya msiba, lawama, aibu na dhuluma. Wazo la mtume ni hili: Yeye atakaye kuishi kwa kiasi, kwa haki na kwa utauwa hana budi kutarajia kukutana na kila aina ya uadui na hana budi kuujitwika msalaba. Asikubali kupotoshwa, hata kama inampasa kuishi peke yake, kama Lutu katika Sodoma na Ibrahimu katika Kanaani, katikati ya walafi, walevi, wasiojizuia, wasio haki, waongo na wasiomcha Mungu tu. Mazingira yake ni ulimwengu na hayana budi kubaki ulimwengu. Hana budi kupinga na kushinda vishawishi vya dunia, akizikemea shauku za kidunia. Kuishi ipasavyo katika ulimwengu huu wa sasa, zingatia, ni kama kuishi kwa kiasi katika kilabu cha pombe, kwa usafi katika danguro, kwa utauwa katika ukumbi wa anasa, kwa unyofu katika pango la wauaji. Tabia ya ulimwengu ni ya namna ambayo inayafanya maisha yetu ya duniani kuwa magumu na ya dhiki, hata tunalilia kifo na siku ya hukumu kwa shauku, na kuvisubiri kwa hamu kuu; kama sehemu inayofuata katika maandiko inavyoonyesha. Kwa kuwa maisha yako chini ya maovu mengi hivi, tumaini lake pekee ni kuongozwa na neema. Tabia ya kibinadamu na akili hazijui la kufanya katika kuyaongoza. "Tukilitazamia lile tumaini lenye baraka."

32. Kwa maneno haya mtume anayatenga maisha ya utauwa waziwazi na kila aina nyingine ya maisha. Haya ndiyo maandiko yanayomwezesha mtu kutambua jinsi anavyolingana na maisha ya neema. Wote wanaodhani kwamba wanaishi kwa utauwa na wasonge mbele na kujibu kama wanalifurahia au hawalifurahii tumaini hili, kama lilivyochorwa hapa; kama wamejiandaa hivi kwa siku ya hukumu hata wanaisubiri kwa furaha; kama wanaiona kuwa zaidi ya kitu kinachovumilika, kuwa hata tukio lenye baraka la kutafakariwa kwa shauku na kwa uhakika wa furaha. Je, si kweli kwamba tabia ya kibinadamu hurudi nyuma daima mbele ya hukumu? Je, si kweli kwamba kama kuja kwa siku ile kungetegemea ridhaa ya ulimwengu katika jambo hilo, isingekuja kamwe? na hasa kwa upande wa watakatifu wanafiki? Basi, tabia ya kibinadamu inasimama wapi? akili iko wapi? ile hiari inayosifiwa sana kuwa inaelekea mema na ina uwezo wa kutenda mema iko wapi? Kwa nini hiari si tu inakimbia mema bali inaikwepa heshima ile kwa Mungu wa wokovu ambayo mtume hapa anaiita "tumaini lenye baraka" na ambamo katika tumaini hilo tutabarikiwa? Ni nini kinachozuia hitimisho hapa kwamba wale wanaoikwepa hukumu wanaishi maisha yasiyomcha Mungu, yenye lawama na yasiyo na neema, ambayo maovu yake na kutomcha Mungu kwake wangeweza, kama si kukaribia kwa siku ile, kuyaficha? Ni nini kisichomcha Mungu zaidi kuliko kushindana na mapenzi ya Mungu? Lakini je, si hilo hasa analofanya mtu atakaye kuikimbia siku ambayo heshima ya Mungu itafunuliwa, asiyelisubiri tukio hilo kwa moyo wa upendo na wa furaha? Zingatia, basi, yeye asiyeitamani siku ile, wala asiyeisubiri kwa furaha na kwa upendo kwa Mungu, haishi maisha ya utauwa, hata kama anaweza hata kuwafufua wafu.

33. "Basi lazima iwe," wasema, "kwamba ni wachache wanaoishi maisha ya utauwa, hasa miongoni mwa wale wapweke, wa kiroho, ambao kuliko watu wote huikimbia mauti na hukumu." Hilo ndilo hasa nililolisema. Watu hawa waliojitenga huwaongoza wenyewe na wengine kutoka katika njia ya kweli, wakizifuta njia zilizowekwa na Mungu. Waziwazi tunaona sasa jinsi akili na tabia ya asili zisivyoweza kutimiza mengi; hushindana tu na Mungu. Na tunaona jinsi neema iokoayo ilivyo ya lazima. Kwa maana kazi zetu wenyewe zinapoachwa, Mungu huja na kutenda kazi ndani yetu peke yake, akituwezesha kuinuka kutoka katika nafsi zetu, kutoka katika mwenendo wetu usiomcha Mungu, hadi maisha ya kupita asili, yaliyojaa neema, ya utauwa. Ndipo si tu kwamba hatuiogopi siku ya hukumu, bali tunaisubiri kwa furaha, hata kwa shauku, tukiitafakari kwa furaha na raha. Jambo hili limeelezwa zaidi katika somo la Injili la Jumapili ya pili ya Majilio.

34. Utauwa wa kweli, unaona, haufundishwi na tabia ya kibinadamu wala na akili ya mwanadamu, bali na neema ya Mungu iliyodhihirishwa. Kwa neema tunawezeshwa kuzikana tamaa za kidunia, hata kuzichukia, kutamani kuwekwa huru kutoka kwazo, kutoridhika na namna ya maisha yetu kwa jumla. Zaidi ya hayo, huumba ndani yetu mwelekeo ulio wa lazima kwa utauwa, mwelekeo wa kumsihi Mungu kwa uhakika kamili na kukisubiri kuja kwake kwa furaha. Ndivyo tunavyopaswa kuwa.

35. Sasa, na tuyapime kwa uangalifu maneno "tumaini lenye baraka." Linaonyeshwa tofauti na yale maisha ya huzuni mno ambamo, tunapojaribu kuenenda kwa unyofu, tunasumbuliwa tu na msiba, hatari na dhambi. Yote katika maisha haya hutumika tu kutuudhi, wakati tuna kila sababu ya kutiwa moyo katika tumaini lile. Hivyo ndivyo walivyo wale wanaojitahidi kwa bidii kuishi kwa kiasi, kwa haki na kwa utauwa. Ulimwengu hauwezi kulivumilia kundi hili kwa muda mrefu; upesi huliona kuwa la kuchukiza. Paulo anashuhudia (Warumi 5:3): "Tunafurahi pia katika dhiki zetu; tukijua ya kuwa dhiki huleta saburi; na saburi huleta uthabiti wa moyo; na uthabiti wa moyo huleta tumaini; na tumaini halitahayarishi." Hivyo macho yetu hubaki yamefumbwa kwa mambo ya kidunia na yanayoonekana, na kufunguka kwa mambo ya milele na yasiyoonekana. Hali hii yote iliyogeuzwa ni kazi ya neema, kupitia msalaba, ambao hatuna budi kuustahimili tukijaribu kuishi maisha ya utauwa, maisha ambayo ulimwengu hauwezi kuyavumilia. "Na mafunuo ya utukufu."

36. Neno la Paulo kwa "kuja" hapa ni "epiphaniam," "mafunuo" au "kudhihirishwa." Vivyo hivyo, alinena hapo juu juu ya "kufunuliwa" au "kudhihirishwa" kwa neema. Kwa hiyo neno la Kilatini la "kuja" halielezi yote. Mtume angetaka kutofautisha kati ya kufunuliwa kwa kwanza na kwa mwisho. Kufunuliwa kwa kwanza kuliambatana na unyenyekevu na kudharauliwa, kwa kusudi la kuvuta uangalifu mdogo na kutoleta udhihirisho wowote isipokuwa ule unaofanyika katika imani na kupitia Injili. Kristo kwa sasa hadhihiriki kwa nafsi yake, lakini siku ya hukumu atafunuliwa katika fahari ing'aayo, katika heshima isiyofifia; fahari na heshima itakayodhihirika milele kwa viumbe vyote. Siku ya mwisho itakuwa siku ya milele. Papo hapo itakapofunuliwa, kila moyo na vitu vyote vitakuwa wazi. Hiyo ndiyo maana ya "mafunuo ya utukufu" yaliyotajwa, kufunuliwa kwa heshima ya Kristo. Hapo hakutakuwa na mahubiri wala imani. Kwa watu wote kila kitu kitakuwa wazi kwa uzoefu, na kwa kuona kama katika mchana ulio wazi. Kwa hiyo Paulo anaongeza, "Wa Mungu mkuu na Mwokozi wetu Yesu Kristo."

Si kwamba yupo Mungu mwingine aliye mdogo; bali kwamba Mungu ameiweka akiba hadi siku ya mwisho kudhihirisha ukuu wake na enzi yake, utukufu wake na mng'ao wake. Tunamwona sasa katika Injili na katika imani—mtazamo finyu juu yake. Hapa yeye si mkuu kwa sababu anaeleweka kidogo tu. Lakini katika kufunuliwa kwa mwisho atatuwezesha kumwona katika ukuu wake na enzi yake.

37. Maneno ya mstari huu yanawapa faraja wote wanaoishi kwa kiasi, kwa haki na kwa utauwa. Kwa maana ndani yake mtume anatangaza utukufu ujao, si wa adui yetu wala wa hakimu wetu, bali wa Mwokozi wetu, Yesu Kristo, ambaye wakati ule atatupa furaha kamilifu. Kwa maana siku ile ya kufunuliwa kwake kwa utukufu ataifanya kuwa nafasi ya kutuweka huru kutoka katika ulimwengu huu ambamo inatupasa kustahimili mengi mno katika juhudi ya kuishi maisha ya utauwa kwa kuitikia mapenzi yake. Kwa kuzingatia kuja kwake na ukombozi wetu mkuu na wa utukufu, tunapaswa kustahimili kwa uthabiti na kwa furaha mateso, mauaji, aibu na misiba ambayo ulimwengu huleta, na kuwa hodari katikati ya mauti. Tukiwa na furaha hizi mbele yetu, tunapaswa kudumu kwa uthabiti zaidi katika maisha ya utauwa, tukimtegemea kwa ujasiri Mwokozi, Yesu Kristo.

38. Kwa upande mwingine, maneno ya mstari huu yanawatisha wenye nia ya kidunia na waovu wasiotaka kustahimili, kwa ajili ya utauwa, mateso ya ulimwengu. Wanapendelea utauwa wao usiende mbali zaidi ya kuishi bila msuguano na ulimwengu na hivyo kuepuka kujipatia uadui na taabu. Lakini waasherati, wazembe, wakaidi, huyapuuza kabisa maneno hayo. Hawalifikirii kamwe jambo la kulazimika kutokea mbele siku ya mwisho. Kama wanyama waliopagawa, hukimbia kwa upofu na bila kujali hadi siku ya hukumu na kuingia katika shimo la kuzimu. Huenda ukauliza, "Nitaupataje utauwa unaofaa kuniwezesha kuisubiri siku ile kwa uhakika, kwa kuwa tabia ya kibinadamu na akili huyakimbia maisha ya utauwa na haziwezi kuyatimiza?" angalia yanayofuata, "Aliyejitoa nafsi yake kwa ajili yetu."

39. Mambo ambayo mtume amekuwa akiyaeleza kwa uangalifu mwingi hivi yamewekwa mbele yako ili kukuwezesha kutambua na kukiri kutokuwa na uwezo kwako, ukate tamaa kabisa na nguvu zako mwenyewe, ili ujinyenyekeze kwa unyofu na kutambua ubatili wako, na kutomcha Mungu kwako, uovu wako na hali yako ya kutookolewa. Angalia, neema inayofunuliwa kupitia Injili inafundisha unyenyekevu; na mtu akiisha kunyenyekezwa, hutamani neema na yuko tayari kutafuta wokovu. Popote palipo na hamu ya unyenyekevu ya neema, hapo mlango wa neema u wazi kwako. Hamu hiyo haiwezi kuwepo bila kuwekewa njia ya kutimizwa. Petro asema (1 Petro 5:5), "Mungu huwapinga wenye kiburi, bali huwapa wanyenyekevu neema." Na Kristo mara nyingi katika Injili anatangaza: "Kila ajikwezaye atadhiliwa, naye ajidhiliye atakwezwa."

40. Hivyo Injili yenye baraka inaletwa mbele yako. Inaiacha neema iokoayo ifunuliwe ndani yako na kuangaza kutoka kwako, ikikufundisha ni nini zaidi kinachohitajika ili kukuzuia usianguke katika kukata tamaa. Basi, Injili, kufunuliwa kwa nuru ya neema, ni hiki ambacho mtume anakitangaza hapa, yaani, kwamba Kristo alijitoa nafsi yake kwa ajili yetu, n.k. Kwa hiyo, isikilize Injili; fungua madirisha ya moyo wako na uiache neema iokoayo iangaze, ikuangazie na kukufundisha. Kweli hii, kwamba Kristo alijitoa nafsi yake kwa ajili yetu, ndio ujumbe unaosemwa kuwa umetangazwa kwa watu wote. Ndio maelezo ya maana ya kufunuliwa kwa neema.

41. Basi, liondoe akilini mwako kosa ambalo huenda umeangukia, la kudhani kwamba kusikia nyaraka za Paulo na Petro si kuisikia Injili. Usikubali kupotoshwa na jina "waraka." Yote ambayo Paulo anaandika katika nyaraka zake ni Injili safi. Yeye mwenyewe anasema hivyo katika Warumi 1:1 na katika 1 Wakorintho 4:15. Kwa kweli, nathubutu kusema kwamba Injili imeelezwa kwa uwazi zaidi katika nyaraka za Paulo kuliko katika vitabu vinne vya wainjilisti. Hivi vya mwisho vinaeleza kwa kina maisha na maneno ya Kristo, ambayo yalieleweka tu baada ya kuja kwa Roho Mtakatifu, aliyemtukuza Kristo. Ndivyo Mwokozi mwenyewe anavyoshuhudia. Paulo, ingawa haandiki habari za maisha ya Kristo, anaeleza waziwazi kusudi la kuja kwa Bwana wetu, na kuonyesha ni baraka gani kuja kwake kunatuletea. Injili ni nini kingine isipokuwa ujumbe kwamba Kristo alijitoa nafsi yake kwa ajili yetu, ili atukomboe kutoka katika dhambi, na kwamba wote wanaoliamini hilo hakika wataokolewa? Basi, tunapaswa kukata tamaa na juhudi zetu wenyewe na kushikamana na Kristo, tukimtegemea yeye peke yake. Ujumbe huu kwa kweli ni wa neema na wa faraja, na unakaribishwa kwa furaha na mioyo iliyokata tamaa na juhudi zake yenyewe. "Evangelium," au Injili, inamaanisha ujumbe wa upendo, wa wema, wa neema, unaofaa kuufurahisha na kuutia moyo moyo wenye huzuni na uliotishika.

42. Jihadhari uamini kuwa ni kweli yale ambayo Injili inatangaza—kwamba Kristo alijitoa nafsi yake kwa ajili yako kwa kusudi la kukukomboa kutoka katika udhalimu wote na kukutakasa uwe urithi wake maalum. Inafuata kwamba, kwanza kabisa, unapaswa kuamini na kukiri kwamba juhudi zako zote ni najisi, si za haki; na kwamba tabia yako ya kibinadamu, akili, ujuzi na hiari havifai kitu mbali na Kristo. Usipoamini hivyo, unaibatilisha Injili; kwa maana, kwa mujibu wa Injili, Kristo hakujitoa kwa ajili ya wenye haki na walio safi. Kwa nini afanye hivyo? Kama haki na usafi vingekuwepo, angekuwa anajitoa bure. Kungekuwa kujitoa kusiko na maana. Pili, unapaswa kuamini kwamba Kristo alijitoa kwa ajili yako, ili kuuondoa unajisi wako na udhalimu wako na kukufanya safi na mwenye haki ndani yake. Ukiamini hili, litakuwa hivyo. Imani italitimiza. Ukweli kwamba alijitoa kwa ajili yako unaweza kukufanya safi na mwenye haki kwa njia ya imani yako tu. Petro (Matendo 15:9) anasema juu ya kutakaswa kwa mioyo kwa imani. Angalia, Kristo hatiwi mkononi mwako, hapewi kwako ndani ya sanduku, hawekwi kifuani mwako wala kinywani mwako. Analetwa kwako kupitia Neno, Injili; anainuliwa mbele ya moyo wako, kupitia masikio unatolewa kwako, kama Yeye aliyejitoa kwa ajili yako—kwa ajili ya udhalimu wako na unajisi wako. Ni kwa moyo wako tu unaweza kumpokea. Na moyo wako hupokea unapoiitikia akili yako iliyofunguliwa, ukisema, "Ndiyo, naamini." Hivyo kupitia Injili Kristo huingia moyoni mwako kwa njia ya kusikia kwako, na kukaa humo kwa imani yako. Ndipo unakuwa safi na mwenye haki; si kwa juhudi zako mwenyewe, bali kwa sababu ya mgeni aliyekaribishwa moyoni mwako kwa imani. Baraka hizi ni tajiri na za thamani kama nini!

43. Basi, imani ikaayo ndani yako inapomleta Kristo moyoni mwako, huwezi kumdhania kuwa maskini na asiye na kitu. Huleta uzima wake mwenyewe, Roho wake—yote alivyo na yote anayoyamiliki. Paulo asema Roho hutolewa, si kwa kujibu kazi yoyote ya mwanadamu, bali kwa ajili ya Injili. Injili humleta Kristo, na Kristo humleta Roho—Roho wake. Ndipo mtu hufanywa mpya; anakuwa mcha Mungu. Ndipo matendo yake yote hutendwa vema. Hakai bure; kwa maana imani haikai bila kutenda kamwe. Daima, kwa neno na kwa tendo, humtangaza Kristo. Hivyo ulimwengu huamshwa dhidi ya Kristo; hautamsikia, hautamvumilia. Matokeo yake ni misalaba kwa Mkristo, na misalaba huyafanya maisha kuwa ya kuchukiza na siku ya hukumu kuwa ya kutamanika. Hili, zingatia, ndilo linaloeleza Injili na kufunuliwa kwa neema ya Mungu iokoayo.

44. Mauti na siku ya hukumu vinawezaje kuutisha moyo unaompokea Kristo? Ni nani atakayemdhuru mtu kama huyo, wakati Mungu mkuu na Mwokozi, Yesu Kristo, aliyeiweka siku ya hukumu, amesimama karibu pamoja na utukufu wake wote, ukuu, enzi na uweza wake? Yeye aliyejitoa kwa ajili yetu, yeye wala si mwingine, ndiye atakayeitawala siku ile. Hakika hatakana ushuhuda wake mwenyewe, bali ataithibitisha imani yako kwa kutangaza kwamba alijitoa kwa ajili ya dhambi zako. Na una nini cha kuogopa kutoka kwa dhambi wakati hakimu mwenyewe anakiri kwamba ameiondoa kwa dhabihu yake mwenyewe? Ni nani atakayekushtaki? Ni nani awezaye kumhukumu hakimu? ni nani atakayekuwa na mamlaka juu yake? Uweza wake unazidi ule wa ulimwengu wote pamoja na dhambi zake zisizohesabika. Kama angeununua wokovu wako kwa kitu kingine chochote isipokuwa nafsi yake, pangeweza kuwa na kosa kubwa katika fundisho hili. Lakini ni nini kiwezacho kutisha wakati amejitoa mwenyewe kwa ajili yako? Ingemlazimu ajihukumu mwenyewe kabla dhambi haijaweza kuzihukumu roho alizozifia.

45. Hapa kuna usalama imara usio na shaka. Lakini uhusiano wetu nao unategemea uthabiti wa imani yetu. Kristo hakika hatayumba. Yeye ni thabiti kabisa. Basi, tunapaswa kuihimiza na kuisisitiza imani kwa mahubiri yetu na katika kazi yetu na mateso yetu, tukiifanya daima kuwa imara na ya kudumu. Kazi hazifai kitu hapa. Roho mwovu ataishambulia imani yetu tu, akijua vema kwamba yote yanategemea imani hiyo. Ni msiba ulioje kwamba tunashindwa kuiona faida yetu! kwa maana tunaipuuza Injili pamoja na neema yake iokoayo. Ole wenu, Papa, maaskofu, makuhani na watawa! Mna faida gani makanisani na mkiyakalia mimbari? Basi na tuyachambue maneno, "Ili atukomboe."

46. Alijitoa ili akomboe—si nafsi yake, bali sisi. Ni wazi, kwa asili sisi ni mateka. Basi tunawezaje kuwa na kiburi na wasio na shukrani kiasi cha kuipa hiari yetu na akili yetu ya asili sifa nyingi hivyo? Tukidai kwamba kuna kitu chochote ndani yetu kisichofungwa katika dhambi, tunaidharau neema ambayo kwayo, kwa mujibu wa Injili, tumekombolewa. Ni nani awezaye kutenda jambo lolote jema akiwa mateka katika dhambi, akiwa asiye na haki kabisa? Juhudi zetu wenyewe zinaweza kuonekana kwetu kuwa njema, lakini kwa kweli si njema; la sivyo, Injili ya Kristo lazima iwe ya uongo. "Na maasi yote."

47. Neno ambalo Paulo analitumia kwa "maasi" ni "anomias," ambalo maana yake mahususi ni, kitu chochote kisicholingana na Sheria, liwe kosa la roho au la mwili, kosa la kwanza likiwa kutomcha Mungu au uovu, na la pili tamaa za kidunia. Anajali kuongeza neno "yote," ili kuweka wazi kwamba zimejumuishwa dhambi za mwili na udhalimu wa roho ambazo Kristo ametukomboa kutoka kwazo kabisa. Fundisho hili ni pigo kwa wanaojiona wenye haki na waliojitenga, wanaojikomboa wenyewe, na wengine pia, kutoka katika aina fulani za udhalimu kwa njia ya Sheria, au kwa akili yao wenyewe na hiari yao. Kwa kweli wanaliepuka tendo la nje la kosa, wakizuiliwa na makatazo, au hofu ya maumivu na adhabu, au matarajio ya thawabu au faida. Lakini huku ni kuondoa tu povu la udhalimu; moyo unabaki umejaa mielekeo isiyomcha Mungu, isiyozaliwa upya, na tamaa za kidunia, na hakuna mwili wala roho iliyo na haki. Lakini kwa imani Kristo hutukomboa na udhalimu wote. Hutuweka huru, akituwezesha kuishi kwa utauwa na kwa namna ya kimbingu, nguvu ambayo hatukuwa nayo tulipokuwa katika gereza la udhalimu. "Na kujisafishia."

48. Dhambi huambatana na maovu mawili: Kwanza, hutuchukua mateka. Tukiwa katika nguvu zake hatuwezi kutenda mema, kutamani wala hata kutambua mema. Hivyo dhambi hutunyang'anya nguvu, uhuru na nuru. Uovu wa pili unaoambatana na dhambi ni matokeo ya kawaida ya ule wa kwanza: tunayaacha mema ili tujishughulishe na uovu na unajisi tu, tukiilima kwa kazi ngumu na nzito nchi ya Farao mwovu huko Misri. Lakini Kristo anapokuja, kwa njia ya imani, hutuweka huru kutoka katika utumwa wa Misri na kutupa nguvu ya kutenda mema. Nguvu hiyo ndiyo faida yetu ya kwanza.

49. Baadaye, juhudi ya maisha yetu yote inapaswa kuwa kuutakasa mwili na roho kutoka katika mwenendo usio wa haki, usiozaliwa upya na wa kidunia. Hadi kifo maisha yetu yanapaswa kuwa si kitu kingine ila kutakaswa. Ingawa ni kweli kwamba imani papo hapo hukomboa kutoka katika hatia yote ya kisheria na kuweka huru, hata hivyo tamaa mbaya hubaki katika mwili na roho, kama harufu na ugonjwa unavyoganda katika gereza la chini ya ardhi. Imani hujishughulisha na kutakasa kutoka katika hizo. Kama mfano wa kanuni hii, Lazaro katika Injili alifufuliwa kutoka kwa wafu kwa neno moja tu (Yohana 11:44), lakini baadaye sanda na leso vilipaswa kuondolewa. Na yule mtu aliyekuwa karibu kufa, ambaye Msamaria alimfunga jeraha zake na ambaye Msamaria alimchukua hadi nyumbani, ilimlazimu abaki katika nyumba ya wageni hadi alipopona. "Watu wawe milki yake mwenyewe."

50. Wazo ni la umiliki—urithi maalum au milki. Maandiko huwaita watu wa Mungu urithi wake. Kama mwenye shamba anavyoulima, kuutunza na kuuboresha urithi wake, vivyo hivyo, kwa njia ya imani yetu, Kristo, ambaye sisi ni urithi wake, hutulima, au hutusukuma kukua kila siku tukiwa bora zaidi na wenye kuzaa matunda zaidi. Hivyo unaona, imani huweka huru kutoka katika dhambi, lakini zaidi ya hilo, hutufanya kuwa urithi wa Kristo, ambao yeye huukubali na kuulinda kuwa wake mwenyewe. Ni nani awezaye kutudhuru tukiwa urithi wa Mungu mwenye uweza?

51. Kama vile kutomcha Mungu kunavyopingwa na urithi, vivyo hivyo juhudi au bidii katika jitihada zetu za kutafuta mema hupinga tamaa za kidunia. Kwa utauwa wa ndani tunakuwa urithi wa Kristo, na kwa maisha ya kiasi na ya haki matendo mema hutendwa. Kama urithi wake tunamtumikia yeye, na kwa matendo mema tunawatumikia jirani zetu na nafsi zetu; kwanza urithi, kisha matendo mema. Kwa maana matendo mema hayatendwi bila utauwa, na tunafundishwa kwamba tunapaswa kuwa wenye juhudi—zelotaeyaani, tunapaswa kushindana sisi kwa sisi katika kutenda mema, au kushindana sisi kwa sisi katika jitihada ya kutenda mema kwa wote, tukibishana ni nani aliyekuwa bora zaidi na ni nani aliyetenda mema mengi zaidi. Hii ndiyo maana halisi ya neno "zelotae." Hao wako wapi sasa? "Nena maneno hayo, uonye."

52. Kweli, Ee Bwana Mungu, ni agizo la maana kuu, hili—si tu kuzihubiri kanuni zinazofundishwa katika somo hili, bali kuwahimiza watu daima, kuwaonya na kuwaamsha, kuwaongoza kwenye imani na kwenye matendo mema halisi. Ingawa tunaweza kuwa tumefundisha, tunapaswa kufuatilia kwa maonyo ya kudumu, ili Neno la Mungu liwe na nguvu yake.

53. Ee Papa, maaskofu, makuhani na watawa, ninyi mnaolifurika Kanisa kwa hadithi za uongo na mafundisho ya wanadamu, mambo haya na yaingie akilini mwenu. Mtakuwa na zaidi ya kutosha kuhubiri mkijaribu kuhubiri tu yale yaliyomo katika maandiko haya, ilimradi mwawaonye watu daima na kuyasisitiza. Yanachora kwa uzuri maisha ya Mkristo. Fundisho lake, na hilo peke yake, ndilo mnalopaswa kulihubiri na kulisisitiza. Mungu na ajalie! Amina.

54. Angalia, kazi ya mhudumu inahitaji mambo mawili—kufundisha na kuonya. Hatuna budi kuwafundisha wasiojua, na kuwaonya wale ambao tayari wanajua, wasije wakarudi nyuma, wakawa wavivu au kuanguka kabisa badala ya kudumu dhidi ya majaribu yote.

SILAHA TUNAZOPEWA NA MAANDIKO HAYA.

55. Kwanza, maandiko haya yanatupa mamlaka ya kushikilia kwamba bila neema hakuna jema linaloweza kutendwa na juhudi zote za wanadamu ni za dhambi. Kanuni hii inathibitishwa na maneno ya Paulo, "Neema imefunuliwa." Ni wazi, kabla ya kuja huko kulikotajwa, hapakuwa na neema miongoni mwa wanadamu. Kama hapakuwa na neema, ni wazi kulikuwa na ghadhabu tu. Kwa hiyo, bila neema, ndani yetu hakuna kitu ila hali ya kutozaliwa upya na ghadhabu, badala ya mema.

56. Tena, Paulo anapotaja neema iokoayo anaonyesha waziwazi kwamba chochote kisicho na neema kimekwisha kuhukumiwa na kiko nje ya uwezo wa kupata msaada na wokovu. Basi, hiari iko wapi? Fadhila za kibinadamu, akili ya kibinadamu na maoni yake viko wapi? Vyote havina neema iokoayo, vyote vimehukumiwa, ni vya dhambi na vya aibu mbele za Mungu, ingawa ni vya thamani machoni petu.

57. Jambo linalogusa zaidi ni usemi "wanadamu wote." Hakuna aliyeachwa. Ni dhahiri, basi, kwamba hadi Injili ilipotambuliwa, hakuna kitu ila ghadhabu kilichotawala katika wanadamu wote. Mtume asema (Waefeso 2:3), "Tulikuwa kwa asili watoto wa hasira kama na wengine." Hapa anawarudisha nyuma kwa silaha salama, na kuvifumba vinywa vya, wote wanaojisifu kwa akili, kazi, maoni, hiari, nuru ya asili, n.k., kuwa vina nguvu bila neema. Anawafanya wote kuwa waliopotoka, waovu, wasiomcha Mungu na wasio na neema.

58. Zaidi ya hayo, Paulo anatangaza kwamba neema ya Mungu ilifunuliwa kwa "wanadamu wote" ili kuwawezesha "kukana kutomcha Mungu na tamaa za kidunia." Ni nani awezaye kusimama mbele ya silaha anazotumia? Hitimisho lisiloepukika ni nini isipokuwa hili: bila neema ya Mungu, kazi za wanadamu wote ni kutomcha Mungu na tamaa za kidunia? Kwa maana kama pangekuwa na utauwa, au matamanio ya kiroho, ndani ya mtu yeyote, pasingekuwa na sababu kwa "wanadamu wote" kukana kutomcha Mungu na tamaa za kidunia; wala kufunuliwa kwa neema iokoayo kusingehitajika kwa watu wote. Kwa njia hii, zingatia, tunapaswa kuyatumia Maandiko kama silaha dhidi ya walimu wa uongo. Si kwa ajili ya kuitumia imani yetu katika maisha yetu ya kila siku tu, bali pia kwa ajili ya kuitetea imani hadharani na kupigana vita vyake dhidi ya mashambulizi ya upotofu.

59. Mbele ya ushuhuda wa maandiko haya, wanafiki wote, watu wote wa kanisa, hawana budi kulala chini wakiwa wameshindwa, hata kama wamefunga, wameomba, wamekesha na kufanya kazi kwa bidii kiasi gani. Juhudi hizi hazitafaa kitu; kutomcha Mungu na tamaa za kidunia bado vitaendelea kuishi ndani yao. Ingawa aibu inaweza kuwafanya waficha maonyesho mabaya, moyo bado ni najisi. Kama kazi zetu, mavazi, nyumba za watawa, kufunga na maombi vingeweza kutufanya wacha Mungu, mtume angeweza kusema kwa kufaa zaidi kwamba sala au mfungo, safari ya hija au shirika la kitawa, au kitu kingine, kimefunuliwa kikitufundisha kuwa wacha Mungu. Lakini kwa msisitizo si mojawapo ya hayo; ni kufunuliwa kwa neema iokoayo. Hii, hii peke yake, wala si kitu kingine, ndiyo inayotufanya wacha Mungu.60. Hatari na upotofu wa sheria za wanadamu, mashirika ya kitawa, madhehebu, nadhiri, na kadhalika, ni rahisi kuonekana. Kwa maana hayo si neema; ni kazi tu, ambazo kwa sura yake ya uongo zinauongoza ulimwengu wote katika upotofu, dhiki na taabu. Chini ya ushawishi wake, ulimwengu huisahau neema na imani, na kutafuta utauwa na furaha katika makosa hayo.

61. Tena, agizo la Paulo kwetu la kuyatazamia mafunuo yenye baraka na ya utukufu ya Mungu mkuu linathibitisha ukweli wa kuwepo kwa maisha mengine baada ya haya. Waziwazi, ni dhahiri kwamba roho haifi; naam, kwamba hata mwili hauna budi kufufuka tena. Tunasema katika kanuni ya imani, "Naamini ufufuo wa mwili na uzima wa milele."

62. Zaidi ya hayo, inaweza kukisiwa kimantiki kutokana na maneno ya Paulo—"Mungu mkuu na Mwokozi wetu Yesu Kristo"—kwamba Kristo ni Mungu wa kweli. Ni wazi, basi, inafuata kwamba Yeye atakayekuja katika utukufu siku ya hukumu ni Mungu mkuu na Mwokozi wetu, Yesu Kristo.

63. Kama mtu kwa roho ya ubishi angeyahusisha na Baba peke yake maneno haya ya "Mungu mkuu," nadharia yake isingesimama. Kwa maana mafunuo haya ya utukufu yanashirikiwa na Mungu mkuu na Mwokozi wetu, Yesu Kristo. Kama Kristo asingekuwa Mungu wa kweli, utukufu na fahari ya Mungu visingehusishwa naye. Kwa kuwa fahari, utukufu, kazi, ya "Mungu mkuu na Mwokozi wetu" vimetajwa, huyu wa pili hana budi kuwa Mungu pamoja na yule wa kwanza. Kwa kinywa cha Isaya, Mungu amesema zaidi ya mara moja, "Utukufu wangu sitampa mwingine," na hata hivyo hapa anaushiriki pamoja na Kristo. Kwa hiyo Kristo hawezi kuwa mwingine ila Mungu. Utukufu wa Mungu ni wake. Hata hivyo yeye ni nafsi tofauti na Baba.

64. Tena, hoja yenye nguvu dhidi ya mafundisho ya wanadamu tunapewa katika maneno ya Paulo, "Nena maneno hayo, uonye." Kama Paulo angekusudia kitu kingine zaidi kifundishwe kuliko mambo anayoyataja, hakika angesema hivyo. Maaskofu wetu na mapapa leo wanadhani wamefanya ya kutosha wanaporuhusu maagizo haya ya Paulo yaandikwe vitabuni na kwenye vipande vya karatasi, bila kuyasisitiza kwa amri zozote zao wenyewe; lakini ukweli ni kwamba sauti zao wenyewe zinapaswa kusikika katika kuhubiri na kuisisitiza Injili daima. Ole wao!