Hai au Mfu?

“NINYI ALIWAHUISHA, MLIOKUWA WAFU.”

Msomaji,—

Yatazame maneno haya yaliyo mbele ya macho yako, uyatafakari vema. Uchunguze moyo wako mwenyewe, wala usikiweke chini kijitabu hiki bila kujihoji kwa unyenyekevu na uzito. Nakutana nawe leo na swali moja rahisi,—Je, wewe u miongoni mwa walio hai, au miongoni mwa wafu?

Nisikilize ninapojaribu kukusaidia kupata jibu. Unipe usikivu wako, ninapolifunua jambo hili, na kukuonyesha yale ambayo Mungu amesema juu yake katika Maandiko. Nikisema maneno magumu, si kwa sababu sikupendi. Ninaandika hivi kwa sababu nautamani wokovu wako. Rafiki yako aliye bora kuliko wote ni yule akuambiaye kweli nyingi zaidi.

I. Basi kwanza, acha nikuambie sisi sote tulivyo kwa asili,—sisi tu WAFU!

“Wafu” ni neno zito, lakini si neno nililolibuni wala kulitunga mwenyewe. Sikulichagua mimi. Roho Mtakatifu alimwambia Paulo aliandike kuhusu Waefeso,—“Ninyi aliwahuisha, mliokuwa wafu.” (Waefeso 2:1.) Bwana Yesu Kristo alilitumia katika mfano wa mwana mpotevu,—“Huyu mwanangu alikuwa amekufa, naye amefufuka.” (Luka 15:24, 32.) Utalisoma pia katika Waraka kwa Wakorintho,—“Mmoja alikufa kwa ajili ya wote, basi wote walikufa.” (2 Wakorintho 5:14.) Je, mwanadamu aliye mavumbi atajifanya mwenye hekima kupita yale yaliyoandikwa? Je, haimpasi mimi kujihadhari kusema yale ninayoyakuta katika Biblia, bila kupunguza wala kuongeza?

“Wafu” ni wazo la kutisha, na ni wazo ambalo mwanadamu hapendi kabisa kulipokea. Hapendi kukiri ukubwa wote wa ugonjwa wa nafsi yake.

Huyafumba macho yake asiuone ukubwa halisi wa hatari yake. Wengi wataniruhusu kusema kwamba kwa asili watu wengi “si vile walivyopaswa kuwa kabisa,—hawana fikira,—hawana msimamo,—ni wapenda anasa,—ni wakaidi,—hawana uzito wa kutosha.” Lakini wafu? La hasha! hapana!

Sipaswi kulitaja jambo hilo. Ni kupita kiasi kusema hivyo. Wazo hilo ni jiwe la kujikwaza, na mwamba wa kuangusha.

Msomaji wangu mpendwa, yale tunayoyapenda katika dini yana uzito mdogo sana. Swali pekee ni hili—Imeandikwa nini? Bwana asema nini? Mawazo ya Mungu si mawazo ya mwanadamu, na maneno ya Mungu si maneno ya mwanadamu. Mungu asema juu ya kila mtu aliye hai, asiye Mkristo kwa dhati,—awe mkubwa au mdogo, tajiri au maskini, mzee au kijana, kwamba yeye ni mfu.

Katika jambo hili, kama katika kila jambo jingine, maneno ya Mungu ni sahihi. Hakuna lingeweza kusemwa lililo sahihi zaidi, hakuna lililo kamili zaidi, hakuna la uaminifu zaidi, hakuna la kweli zaidi. Ngoja kidogo, nami nitalijadili jambo hili pamoja nawe. Njoo uone.

Ungalisema nini, kama ungalimwona Yusufu akimlilia baba yake Yakobo?—“Akamwangukia usoni, akamlilia, akambusu.” (Mwanzo 1:1.) Lakini upendo wake haukupata jibu lolote. Kila kitu katika uso ule wa uzee kilikuwa kimetulia, kimya, bila kutikisika. Bila shaka ungaliikisia sababu.—Yakobo alikuwa amekufa.

Ungalisema nini, kama ungalimsikia yule Mlawi akizungumza na mkewe, alipomkuta amelala mbele ya mlango huko Gibea? “Inuka,” akasema, “twende zetu. Lakini hakuna aliyejibu.” (Waamuzi 19:28.) Maneno yake yalipotea bure. Alilala pale, asiyetikisika, mgumu, na baridi. Unaijua sababu.—Alikuwa amekufa.

Ungalifikiri nini, kama ungalimwona yule Mwamaleki akimvua Sauli mapambo yake ya kifalme katika mlima Gilboa? Alimtwalia “taji iliyokuwa juu ya kichwa chake, na kikuku kilichokuwa katika mkono wake.” (2 Samweli 1:10.) Hapakuwa na upinzani wowote. Hakuna msuli hata mmoja uliotikisika katika uso ule wenye kiburi. Hakuna kidole kilichoinuliwa kumzuia. Na kwa nini?—Sauli alikuwa amekufa.

Ungalifikiri nini, kama ungalikutana na mwana wa yule mjane katika lango la Naini, amelala juu ya jeneza, amezungushiwa sanda, akifuatwa na mama yake anayelia, akichukuliwa polepole kuelekea kaburini? (Luka 7:12.) Bila shaka jambo hilo lingekuwa wazi kabisa kwako. Lisingehitaji maelezo yoyote.—Yule kijana alikuwa amekufa.

Basi, nasema kwamba hii ndiyo hali hasa ya kila mwanadamu kwa asili katika mambo ya nafsi yake. Nasema kwamba hii ndiyo hali hasa ya watu walio wengi mno wanaotuzunguka katika mambo ya kiroho. Mungu anawaita daima,—kwa rehema, kwa mateso, kwa wahudumu, kwa neno lake;—lakini hawaisikii sauti yake. Bwana Yesu Kristo anawaombolezea, anawasihi, anawapelekea mialiko ya neema, anabisha mlangoni pa mioyo yao;—lakini hawajali. Taji na utukufu wa uhai wao, ile johari ya thamani, nafsi yao isiyokufa, inakamatwa, inaporwa, na kuchukuliwa;—nao hawajali hata kidogo. Ibilisi anawachukua, siku baada ya siku, kando ya njia pana iendayo upotevuni;—nao wanamwacha awafanye mateka wake bila kupigana hata kidogo. Na jambo hili linaendelea kila mahali,—kote kukuzunguka,—miongoni mwa matabaka yote,—katika urefu na upana wote wa nchi. Unalijua katika dhamiri yako mwenyewe, unapokisoma kijitabu hiki. Huna budi kulitambua. Huwezi kulikana. Basi nakuuliza, ni nini kingeweza kusemwa kilicho kweli kikamilifu zaidi kuliko kile Mungu asemacho, Sisi sote kwa asili tu wafu kiroho?

Naam! moyo wa mtu unapokuwa baridi na usiojali mambo ya dini,—mikono yake isipotumika kamwe katika kazi ya Mungu,—miguu yake isipozizoea njia za Mungu, ulimi wake usipotumika ila mara chache au kamwe katika maombi na sifa,—masikio yake yanapokuwa viziwi kwa sauti ya Kristo katika Injili,—macho yake yanapokuwa vipofu kwa uzuri wa ufalme wa mbinguni,—akili yake inapokuwa imejaa ulimwengu, wala haina nafasi kwa mambo ya kiroho,—alama hizi zinapoonekana kwa mtu, neno la Biblia ndilo neno sahihi la kutumia juu yake, na neno hilo ni “mfu.”

Pengine hatupendi jambo hili. Twaweza kuyafumba macho yetu kwa mambo halisi ya ulimwenguni, na kwa maandiko ya Neno. Lakini kweli ya Mungu sharti isemwe, na kuizuia huleta madhara halisi. Kweli sharti isemwe, hata kama inahukumu kiasi gani. Muda wote mwanadamu asipomtumikia Mungu kwa mwili, nafsi, na roho, yeye hayuko hai kwa kweli. Muda wote anapoyaweka mambo ya kwanza mwisho na ya mwisho kwanza, analizika talanta yake kama mtumwa asiyefaa, wala hamletei Bwana mapato yoyote ya heshima, muda wote huo, machoni pa Mungu yeye ni mfu. Haijazi nafasi ile katika uumbaji aliyokusudiwa. Hazitumii nguvu zake na vipawa vyake kama Mungu alivyokusudia vitumike. Maneno ya mshairi ni kweli kabisa,

“Yu hai tu yeye aishiye kwa Mungu, Na wengine wote ni wafu.”

Haya ndiyo maelezo ya kweli ya dhambi isiyosikiwa uchungu, na mahubiri yasiyoaminiwa,—na mashauri mema yasiyofuatwa,—na Injili isiyopokelewa, na ulimwengu usioachwa,—na msalaba usiobebwa,—na ukaidi wa nafsi usiofishwa,—na tabia mbaya zisizowekwa kando,—na Biblia isiyosomwa ila mara chache—na goti lisilopigwa kamwe katika maombi. Kwa nini mambo haya yote yanaonekana kila upande? Jibu ni rahisi. Watu ni wafu.

Haya ndiyo maelezo ya kweli ya lile jeshi la visingizio vya kupuuza dini, ambavyo watu wengi hivi huvitoa kwa sauti moja. Wengine hawana elimu, na wengine hawana wakati. Wengine wamelemewa na shughuli, na wengine na umaskini.

Wengine wana matatizo katika jamaa zao wenyewe, na wengine katika afya zao wenyewe. Wengine wana vizuizi vya pekee katika kazi zao, ambavyo, tunaambiwa, wengine hawawezi kuvielewa; na wengine wana vikwazo vya pekee nyumbani, nao wanangoja viondolewe. Lakini Mungu ana neno fupi zaidi katika Biblia, linalowaeleza watu hawa wote kwa mara moja. Asema, wao ni wafu.

Haya ndiyo maelezo ya kweli ya mambo mengi yanayouumiza moyo wa mhudumu mwaminifu. Wengi wanaomzunguka hawahudhurii kabisa mahali pa ibada. Wengi huhudhuria bila utaratibu hata ni wazi kwamba wanaliona jambo hilo kuwa si la maana. Wengi huhudhuria mara moja siku ya Jumapili, ambao wangeweza kwa urahisi kabisa kuhudhuria mara mbili. Wengi hawaji kamwe kwenye meza ya Bwana,—hawaonekani kamwe katika njia yoyote ya neema siku za kazi. Na kwa nini mambo haya yote? Mara nyingi, mara nyingi mno, jibu moja tu laweza kutolewa juu ya watu hawa. Wao ni wafu.

Ona sasa, Msomaji mpendwa, jinsi Wakristo wote wanaokiri imani wanavyopaswa kujichunguza na kuijaribu hali yao wenyewe. Si katika makaburi peke yake ndimo wafu wanamopatikana. Wako wengi mno ndani ya makanisa yetu, na karibu na mimbari zetu,—wengi mno kwenye mabenchi, na wengi mno katika viti. Nchi ni kama lile bonde katika maono ya Ezekieli, lililojaa mifupa, nayo imekauka sana. Kuna nafsi zilizokufa katika parokia zetu zote, na nafsi zilizokufa katika mitaa yetu yote. Ni vigumu kupata jamaa moja ambamo wote wanaishi kwa Mungu. Ni vigumu kupata nyumba moja isiyokuwa na mtu mfu ndani yake. Lo! chunguza na utazame nyumbani kwako. Jijaribu mwenyewe.

Ona pia jinsi ilivyo ya kusikitisha hali ya wote ambao hawajapitia badiliko lolote la kiroho, ambao mioyo yao bado ni ile ile kama siku waliyozaliwa. Kuna mlima wa utengano kati yao na mbingu. Bado hawajapita kutoka mautini kuingia uzimani. Lo! laiti wangeiona na kuijua hatari yao! Ole! ni alama moja ya kutisha ya mauti ya kiroho kwamba, kama mauti ya mwili, haisikiki. Tunawalaza wapendwa wetu kwa upole na taratibu katika vitanda vyao vyembamba, lakini hawasikii lolote kati ya yale tuyafanyayo. “Wafu,” asema yule mwenye hekima, “hawajui neno lo lote.” (Mhubiri 9:5.) Na hivyo ndivyo ilivyo hasa kwa nafsi zilizokufa.

Ona pia sababu waliyo nayo wahudumu ya kuwahangaikia waumini wao. Tunahisi kwamba wakati ni mfupi, na maisha hayana hakika. Tunajua kwamba mauti ya kiroho ndiyo barabara kuu iendayo kwenye mauti ya milele. Tunaogopa yeyote kati ya wale tunaowahubiria asije akafa katika dhambi zake, hajajiandaa, hajafanywa upya, hajatubu, hajabadilika.

Lo! msistaajabu ikiwa mara nyingi tunasema kwa nguvu, na kuwasihi kwa bidii. Hatuthubutu kuwapa majina ya kujipendekeza, kuwafurahisha kwa mambo madogo madogo, kusema maneno laini, na kupiga kelele, amani, amani, wakati uzima na mauti viko hatarini, wala si kitu chochote kilicho chini ya hapo. Tauni iko kati yenu. Tunahisi kwamba tumesimama kati ya walio hai na wafu. Sharti, nasi tutatumia, maneno ya wazi kabisa. “Baragumu ikitoa sauti isiyodhihirika, ni nani atakayejifanya tayari kwa vita?” (1 Wakorintho 14:8.)

II. Acha nikuambie, katika nafasi ya pili, kile ambacho kila mtu atakaye kuokolewa anahitaji,—sharti ahuishwe na kufanywa hai.

Uzima ndio mali yenye nguvu kuliko mali zote. Kutoka mautini kuingia uzimani ndilo badiliko kuu kuliko mabadiliko yote. Na hakuna badiliko lililo pungufu kuliko hili litakaloweza kamwe kuifaa nafsi ya mwanadamu kwa ajili ya mbingu.

Naam! kinachohitajika si marekebisho kidogo na mabadiliko madogo, —kusafisha kidogo na kutakasa kidogo,—kupaka rangi kidogo na kutia viraka,—kugeuza ukurasa mpya kidogo, na kuvaa sura mpya ya nje. Kinachohitajika ni kuletwa kwa kitu kipya kabisa,—kupandwa ndani yetu kwa asili mpya,—uhai mpya,—kanuni mpya,—moyo mpya,—hili peke yake, wala si kitu kilicho pungufu kuliko hili, ndilo litakaloweza kamwe kukidhi mahitaji ya nafsi ya mwanadamu.

Kuchonga jiwe la marumaru kutoka machimboni, na kulichora kuwa sanamu bora,—kulima nyika iliyo ukiwa, na kuigeuza kuwa bustani ya maua,—kuyeyusha bonge la mawe ya chuma, na kulifua kuwa springi za saa;—haya yote ni mabadiliko makubwa. Lakini yote yanapungukiwa na badiliko ambalo kila mtoto wa Adamu analihitaji, kwa maana ni kitu kile kile tu katika umbo jipya, dutu ile ile katika sura mpya. Lakini mwanadamu anahitaji kupandikizwa ndani yake kitu ambacho hakuwa nacho hapo kabla. Anahitaji badiliko kubwa kama ufufuo kutoka kwa wafu. Sharti awe kiumbe kipya. Mambo ya kale sharti yapite, na yote sharti yawe mapya. Sharti azaliwe mara ya pili, azaliwe kutoka juu, azaliwe na Mungu. Kuzaliwa kwa mwili si lazima hata chembe zaidi kwa uhai wa mwili, kuliko kuzaliwa kwa roho kulivyo lazima kwa uzima wa nafsi.

Najua vema kwamba neno hili ni gumu. Najua vema kwamba wana wa ulimwengu huu hawapendi kusikia kwamba sharti wazaliwe mara ya pili. Linachoma dhamiri zao. Linawafanya wahisi kwamba wako mbali zaidi na mbingu kuliko walivyo tayari kukiri. Linaonekana kama mlango mwembamba ambao bado hawajainama kuuingia, nao wangependa kuupanua mlango huo, au kupanda kuingia kwa njia nyingine.

Lakini sithubutu kujitiisha na kulegeza msimamo katika jambo hili. Sitalea udanganyifu, na kuwaambia watu kwamba wanahitaji tu kutubu kidogo, na kukichochea kipawa walicho nacho ndani yao, ili wawe Wakristo wa kweli. Sithubutu kutumia lugha nyingine yoyote isipokuwa ile ya Biblia. Nami nasema kwa maneno yaliyoandikwa ili tujifunze, sisi sote tunahitaji kuzaliwa mara ya pili, sisi sote kwa asili tu wafu, na sharti tufanywe hai.

Msomaji, kama ungalimwona Manase, mfalme wa Yuda, wakati mmoja akiijaza Yerusalemu sanamu, na kuwaua watoto wake kwa heshima ya miungu ya uongo, na wakati mwingine akilitakasa hekalu, akiikomesha ibada ya sanamu, na kuishi maisha ya utauwa;—kama ungalimwona Zakayo, mtoza ushuru wa Yeriko, wakati mmoja akidanganya, akipora, na mwenye tamaa, na wakati mwingine akimfuata Kristo, na kuwapa maskini nusu ya mali zake;—kama ungaliwaona watumishi wa nyumba ya Nero, wakati mmoja wakizifuata njia za uasherati za bwana wao, na wakati mwingine wakiwa na moyo mmoja na nia moja pamoja na mtume Paulo; kama ungalimwona yule baba wa kale wa kanisa, Augustine, wakati mmoja akiishi katika uvunjaji wa wazi wa amri ya saba, na wakati mwingine akienenda karibu sana na Mungu;—kama ungalimwona Mwanamatengenezo wetu wenyewe, Latimer, wakati mmoja akihubiri kwa bidii dhidi ya kweli iliyo katika Yesu, na wakati mwingine akitumia na kutumiwa hata kufa kwa ajili ya kweli hiyo; kama ungaliwaona watu wa New Zealand, au Wahindu wa Tinnevelly, wakati mmoja wakiwa na kiu ya damu, wasio na maadili, na waliozama katika ushirikina wa kuchukiza, na wakati mwingine wakiwa Wakristo watakatifu, safi, na waaminio;—kama ungaliyaona mabadiliko haya ya ajabu, au lolote kati yao, nakuuliza, ungalisema nini? Je, ungaliridhika kuyaita kuwa si zaidi ya marekebisho na mabadiliko? Je, ungalitosheka kusema kwamba Augustine alikuwa amezirekebisha njia zake, na Latimer amegeuza ukurasa mpya? Hakika, kama usingalisema zaidi ya hayo, hata mawe yangalipiga kelele. Nakuambia kwamba katika mambo haya yote hapakuwa na kitu kilicho pungufu kuliko kuzaliwa upya, ufufuo wa asili ya kibinadamu, kuhuishwa kwa wafu. Haya ndiyo maneno sahihi ya kutumia. Lugha nyingine yoyote ni dhaifu, duni, hafifu, isiyo ya kimaandiko, na inayopungukiwa na kweli.

Basi sitasita kusema waziwazi, sisi sote tunahitaji badiliko la aina hiyo hiyo, ikiwa tutaokolewa. Tofauti kati yetu na yeyote kati ya wale niliowataja hivi punde ni ndogo sana kuliko inavyoonekana. Liondoe ganda la nje, nawe utaikuta asili ile ile chini yake ndani yetu na ndani yao, asili mbovu inayohitaji kubadilishwa kabisa. Uso wa dunia ni tofauti sana katika tabianchi mbalimbali, lakini kiini cha dunia, ninaambiwa, ni kile kile kila mahali. Nenda popote utakapo, kutoka mwisho mmoja hadi mwingine, ungeukuta daima mwamba wa graniti chini ya miguu yako, kama tu ungechimba chini kwa kina cha kutosha. Na ndivyo ilivyo hasa kwa mioyo ya wanadamu. Desturi zao na rangi zao, njia zao na sheria zao, zaweza kutofautiana kabisa, lakini mtu wa ndani ni yule yule daima;—mioyo yao yote inafanana chini kabisa, yote ni ya mawe, yote ni migumu, yote haina utauwa, yote inahitaji kufanywa upya kikamilifu. Mwingereza na mtu wa New Zealand wanasimama katika kiwango kimoja katika jambo hili. Wote wawili kwa asili ni wafu, na wote wawili wanahitaji kufanywa hai. Wote wawili ni watoto wa baba yule yule Adamu, aliyeanguka kwa dhambi, na wote wawili wanahitaji kuzaliwa mara ya pili, na kufanywa watoto wa Mungu.

Msomaji, sehemu yoyote ya dunia tunayoishi, macho yetu yanahitaji kufumbuliwa: kwa asili hatuuoni kamwe udhambi wetu, hatia yetu, na hatari yetu. Taifa lolote tulilo nalo, fahamu zetu zinahitaji kutiwa nuru: kwa asili tunajua kidogo au hatujui kitu kabisa juu ya mpango wa wokovu; kama wale wajenzi wa Babeli, tunadhani kufika mbinguni kwa njia yetu wenyewe. Kanisa lolote tunaloweza kuwa washirika wake, mapenzi yetu yanahitaji kupindwa kuelekea upande ulio sahihi;—kwa asili tusingechagua kamwe mambo yaletayo amani yetu,—tusingemjia Kristo kamwe. Cheo chochote tulicho nacho maishani, mapendo yetu yanahitaji kugeuzwa kuelekea mambo yaliyo juu;—kwa asili tunayaweka tu juu ya mambo yaliyo chini, ya kidunia, ya kimwili, ya muda mfupi, na ya ubatili. Kiburi sharti kiupishe unyenyekevu,—kujiona mwenye haki kuupishe kujishusha,—uzembe uupishe uzito—kupenda ulimwengu kuupishe utakatifu, kutokuamini kuipishe imani. Utawala wa Shetani sharti uangushwe ndani yetu, na ufalme wa Mungu usimikwe. Nafsi sharti isulibiwe, na Kristo sharti atawale. Mpaka mambo haya yatimie, sisi tu wafu kama mawe. Mambo haya yanapoanza kutokea, wala si kabla ya hapo, ndipo tulipo hai.

Msomaji, nathubutu kusema kwamba jambo hili linasikika kama upumbavu kwa wengine. Nakuambia kwamba wengi walio hai wangeweza kusimama leo hii na kushuhudia kwamba ni kweli. Wengi wangeweza kukuambia kwamba wanayajua yote kwa uzoefu, na kwamba kweli wanajihisi kuwa watu wapya. Mtu kama huyo anayapenda mambo aliyoyachukia hapo kwanza, na kuyachukia mambo aliyoyapenda hapo kwanza. Ana tabia mpya, wenzi wapya, njia mpya, ladha mpya, hisia mpya, maoni mapya, huzuni mpya, furaha mpya, mahangaiko mapya, starehe mpya, matumaini mapya, na hofu mpya. Kwa ufupi, mwelekeo wote na mkondo wote wa uhai wake umebadilika. Waulize jamaa zake wa karibu na rafiki zake, nao wangelishuhudia. Wapende wasipende, wangelazimika kukiri kwamba hakuwa tena yule yule.

Wengi wangeweza kukuambia kwamba hapo kwanza hawakujiona kuwa wakosaji wakubwa sana. Hata hivyo mtu kama huyo alidhani kwamba hakuwa mbaya kuliko wengine. Sasa angesema, pamoja na mtume Paulo, kwamba anajiona kuwa mkuu wa wenye dhambi.

Hapo kwanza hakudhani kwamba alikuwa na moyo mbaya. Huenda alikuwa na makosa yake, na kupotoshwa na marafiki wabaya na majaribu, lakini kwa ndani kabisa alikuwa na moyo mwema. Sasa angekuambia kwamba hajui moyo wowote ulio mbaya kama moyo wake mwenyewe. Anaona kwamba una hila kuliko vitu vyote, una ugonjwa usiotibika.

Hapo kwanza hakudhani kwamba ilikuwa kazi ngumu sana kufika mbinguni. Alidhani kwamba alihitaji tu kutubu, na kusali sala chache, na kufanya kadiri awezavyo, na Kristo angejaza kile kilichopungua. Sasa anaamini kwamba njia ni nyembamba, nao wanaoiona ni wachache. Amesadiki kwamba asingeweza kamwe kufanya amani yake mwenyewe na Mungu. Amethibitika moyoni kwamba hakuna kitu ila damu ya Kristo kingeweza kuziosha dhambi zake. Tumaini lake pekee ni kuhesabiwa haki kwa imani pasipo matendo ya sheria.

Hapo kwanza hakuweza kuona uzuri wala ubora wowote katika Bwana Yesu Kristo. Hakuweza kuelewa kwa nini wahudumu fulani walimzungumzia sana. Sasa angekuambia kwamba Yeye ni lulu ipitayo thamani yote, bora kuliko elfu kumi, —Mkombozi wake, Mwombezi wake, Kuhani wake, Mfalme wake, Tabibu wake, Mchungaji wake, kila kitu chake.

Hapo kwanza aliiona dhambi kuwa jambo dogo. Hakuweza kuona haja ya kuwa mwangalifu kiasi hicho juu yake. Hakuweza kufikiri kwamba maneno na mawazo na matendo ya mtu yalikuwa na uzito kiasi hicho, na kuhitaji kukesha kiasi hicho. Sasa angekuambia kwamba dhambi ni jambo la kuchukiza analolichukia, huzuni na mzigo wa maisha yake. Anatamani kuwa mtakatifu zaidi. Anaweza kuingia kikamilifu katika shauku ya Whitefield, “Nataka kwenda mahali ambapo sitatenda dhambi mimi mwenyewe, wala kuwaona wengine wakitenda dhambi tena.”

Hapo kwanza hakupata furaha yoyote katika njia za neema. Biblia ilipuuzwa. Sala zake, kama alikuwa nazo, zilikuwa desturi tupu. Mahubiri yalikuwa uchovu, na mara nyingi yalimlaza usingizi. Sasa yote yamebadilika. Mambo haya ndiyo chakula, faraja, na furaha ya nafsi yake.

Hapo kwanza aliwachukia Wakristo wenye bidii. Aliwaepuka akiwaona kuwa watu wenye huzuni, waliovunjika moyo, na dhaifu. Sasa wao ndio walio bora duniani, ambao hawezi kuwaona vya kutosha. Hafurahi kamwe kama anavyofurahi akiwa pamoja nao. Anahisi kwamba kama wanaume na wanawake wote wangekuwa watakatifu, ingekuwa mbingu duniani.

Hapo kwanza alijali ulimwengu huu tu, starehe zake, shughuli zake, kazi zake, thawabu zake. Sasa anauona kuwa mahali patupu pasipotosheleza,—nyumba ya wageni,—makao ya muda,—shule ya mafunzo kwa ajili ya maisha yajayo. Hazina yake iko mbinguni. Nyumbani kwake ni ng'ambo ya kaburi.

Msomaji, nakuuliza tena, haya yote ni nini ikiwa si uzima mpya? Badiliko kama nililolieleza si ndoto wala dhana. Ni jambo halisi la kweli, ambalo si wachache katika ulimwengu huu wamelijua au kulihisi. Si picha niliyoibuni mwenyewe. Ni jambo la kweli, ambalo wengi wangeweza kulikuta wakati huu huu karibu na milango yao wenyewe. Lakini popote badiliko kama hilo litokeapo, hapo unaliona jambo hili ninalolizungumzia sasa,—unamwona mtu aliyefanywa hai, mtu mpya, kiumbe kipya, nafsi iliyozaliwa mara ya pili.

Laiti Mungu angejalia mabadiliko kama haya yawe ya kawaida zaidi! Laiti Mungu angejalia kusiwe na umati mkubwa hivi wa watu ambao tunalazimika kusema juu yao, hata kwa machozi, kwamba hawajui lolote kabisa juu ya jambo hili. Lakini liwe la kawaida au la, jambo moja nalisema waziwazi, hili ndilo aina ya badiliko tunalolihitaji sote. Sishikilii kwamba wote sharti wawe na uzoefu ule ule hasa. Nakubali kikamilifu kabisa kwamba badiliko hili linatofautiana, kwa kiwango, upana, na nguvu, kwa watu mbalimbali. Neema yaweza kuwa dhaifu, na bado ikawa ya kweli;—uzima waweza kuwa hafifu, na bado ukawa halisi. Lakini nathibitisha kwa uhakika, sharti sote tupitie jambo fulani la aina hii, ikiwa kweli tunakusudia kuokolewa. Mpaka badiliko la aina hii litokee, hakuna uzima ndani yetu hata kidogo. Twaweza kuwa washirika wa Kanisa walio hai, lakini tu Wakristo waliokufa.

Lichukue moyoni, kila mwanamume au mwanamke asomaye kijitabu hiki, lichukue kwenye dhamiri yako mwenyewe, ulitazame vema. Wakati fulani au mwingine, kati ya utoto na kaburi, wote watakaookolewa sharti wafanywe hai. Maneno ambayo yule mzee mwema Berridge aliyachonga juu ya jiwe la kaburi lake ni ya kuaminiwa na ya kweli, “Msomaji, je, umezaliwa mara ya pili? Kumbuka! hakuna wokovu pasipo kuzaliwa upya.”

Ona sasa, Msomaji wangu mpendwa, jinsi kulivyo na shimo kubwa la ajabu kati ya Mkristo kwa jina na kwa sura, na Mkristo kwa tendo na kweli. Si tofauti ya mmoja kuwa bora kidogo, na mwingine mbaya kidogo kuliko jirani yake;—ni tofauti kati ya hali ya uzima na hali ya mauti. Jani duni kabisa la nyasi linaloota juu ya mlima wa Nyanda za Juu za Uskoti ni kitu bora zaidi kuliko ua zuri kupita yote la nta lililowahi kutengenezwa; kwa maana lina kile ambacho hakuna sayansi ya mwanadamu iwezayo kukitoa,—lina uhai. Sanamu ya marumaru yenye fahari kuliko zote katika Ugiriki au Italia si kitu ikilinganishwa na mtoto maskini mgonjwa atambaaye sakafuni katika kibanda; kwa maana pamoja na uzuri wake wote ni mfu. Na mshirika aliye dhaifu kuliko wote wa jamaa ya Kristo yuko juu zaidi sana na ana thamani kubwa zaidi machoni pa Mungu, kuliko mtu mwenye vipawa vingi kuliko wote wa ulimwengu huu. Yule mmoja anaishi kwa Mungu, naye ataishi milele;—yule mwingine, pamoja na akili zake zote, bado ni mfu katika dhambi.

Lo! ninyi mliopita kutoka mautini kuingia uzimani, kweli mna sababu ya kushukuru. Kumbukeni mlivyokuwa hapo kwanza kwa asili, wafu. Fikirini mlivyo sasa kwa neema, hai. Itazameni mifupa mikavu iliyotupwa juu kutoka makaburini. Ndivyo mlivyokuwa ninyi;—na ni nani aliyewatofautisha? Nendeni mkainame chini kabisa mbele ya kiti cha miguu cha Mungu wenu. Mhimidini kwa ajili ya neema yake. Neema yake ya bure, inayotofautisha. Mwambieni mara nyingi, “Mimi ni nani, Bwana, hata umenileta hata hapa? Kwa nini mimi, kwa nini umenirehemu?”

III. Acha nikuambie katika nafasi ya tatu, ni kwa njia gani peke yake kuhuishwa huku kunaweza kuletwa,—ni kwa njia gani nafsi iliyokufa inaweza kufanywa hai.

Hakika, kama nisingekuambia jambo hili, ingekuwa ukatili kuandika yale niliyoyaandika. Hakika, ingekuwa kukuongoza katika nyika ya ukiwa, kisha kukuacha bila mkate na maji;—ingekuwa kama kukupeleka hadi Bahari ya Shamu, kisha kukuamuru uvuke kwa miguu;—ingekuwa kukuamuru ufanye matofali, kama Farao, lakini kukataa kukupa majani;—ingekuwa kama kukufunga mikono na miguu, kisha kukutaka upige vita vizuri, na kupiga mbio hivi kwamba upate tuzo. Sitafanya hivyo. Sitakuacha, mpaka nikuonyeshe kile kilango ambacho sharti ukimbilie. Kwa msaada wa Mungu, nitaweka mbele yako riziki kamili iliyowekwa kwa ajili ya nafsi zilizokufa. Nisikilize kidogo zaidi, nami nitakuonyesha tena yale yaliyoandikwa katika Andiko la kweli.

Jambo moja liko wazi sana;—sisi wenyewe hatuwezi kufanya badiliko hili kuu. Haliko ndani yetu. Hatuna nguvu wala uwezo wa kulifanya. Twaweza kubadilisha dhambi zetu, lakini hatuwezi kubadilisha mioyo yetu. Twaweza kushika njia mpya, lakini si asili mpya. Twaweza kufanya marekebisho na mabadiliko makubwa. Twaweza kuweka kando tabia nyingi mbaya za nje, na kuanza wajibu mwingi wa nje. Lakini hatuwezi kuumba kanuni mpya ndani yetu. Hatuwezi kuleta kitu kutoka kwa kitu kisichokuwepo. Mkushi hawezi kuibadili ngozi yake, wala chui naye hawezi kuyabadili madoa yake; vivyo hivyo nasi hatuwezi kutia uzima ndani ya nafsi zetu wenyewe. (Yeremia 13:23.)

Jambo jingine liko wazi vilevile, hakuna mwanadamu awezaye kulifanya kwa ajili yetu. Wahudumu waweza kukuhubiria, na kuomba pamoja nawe,—kukupokea kwenye kisima cha ubatizo, kukukaribisha kwenye meza ya Bwana, na kukupa mkate na divai;—lakini hawawezi kukupa uzima wa kiroho. Waweza kuleta utaratibu mahali pa machafuko, na adabu ya nje mahali pa dhambi ya wazi. Lakini hawawezi kwenda chini ya uso wa juu. Hawawezi kuifikia mioyo yenu. Paulo aweza kupanda na Apolo kutia maji, lakini Mungu peke yake ndiye awezaye kukuza. (1 Wakorintho 3:6.)

Basi ni nani awezaye kuifanya nafsi iliyokufa iwe hai? Hakuna awezaye kulifanya ila Mungu. Yeye peke yake aliyempulizia Adamu puani pumzi ya uhai, ndiye awezaye kumfanya mwenye dhambi aliyekufa kuwa Mkristo aliye hai. Yeye peke yake aliyeuumba ulimwengu kutoka kwa kitu kisichokuwepo siku ya uumbaji, ndiye awezaye kumfanya mwanadamu kuwa kiumbe kipya. Yeye peke yake aliyesema, “Iwe nuru, ikawa nuru,” ndiye awezaye kuifanya nuru ya kiroho iangaze ndani ya moyo wa mwanadamu. Yeye peke yake aliyemwumba mwanadamu kwa mavumbi na kuupa mwili wake uhai, ndiye awezaye kamwe kuipa nafsi yake uzima. Ni kazi yake maalumu kulifanya hili kwa Roho wake, na uweza nao ni wake.

Msomaji, Injili tukufu ina riziki kwa ajili ya uzima wako wa kiroho, pamoja na uzima wako wa milele. Wafu sharti waje kwa Kristo, naye atawapa uzima pamoja na amani. Yeye aweza kufanya kila kitu ambacho wenye dhambi wanahitaji. Huwasafisha kwa damu yake,—huwafanya hai kwa Roho wake. Bwana Yesu ni Mwokozi kamili. Kichwa kile kikuu kilicho hai hakina viungo vilivyokufa. Watu wake si kwamba wamehesabiwa haki na kusamehewa tu, bali wamehuishwa pamoja naye, na kufanywa washiriki wa ufufuo wake. Kwake yeye Roho humuunganisha mwenye dhambi, na kwa muungano huo humwinua kutoka mautini kuingia uzimani. Ndani yake mwenye dhambi huishi, baada ya kuamini. Chemchemi ya uhai wake wote ni muungano kati ya Kristo na nafsi yake, ambao Roho huuanzisha na kuudumisha. Kristo ndiye chemchemi iliyoamriwa ya uzima wote wa kiroho, na Roho Mtakatifu ndiye wakala aliyeamriwa aletaye uzima huo ndani ya nafsi zetu.

Mjie Bwana Yesu Kristo, kama unataka kuwa na uzima. Hatakutupa nje. Ana vipawa, hata kwa ajili ya waasi. Mara yule mfu alipougusa mwili wa Elisha, akafufuka, akasimama kwa miguu yake. (2 Wafalme 13:21.) Mara unapomgusa Bwana Yesu kwa mkono wa imani, unakuwa hai kwa Mungu, pamoja na kusamehewa makosa yote. Njoo, na nafsi yako itaishi.

Mimi sikati tamaa kamwe juu ya mtu yeyote kuwa Mkristo kwa dhati, hata awe alikuwa mtu wa namna gani siku zilizopita. Najua jinsi badiliko lilivyo kubwa kutoka mautini kuingia uzimani. Naijua milima ya utengano inayoonekana kusimama kati ya baadhi yenu na mbingu. Naujua ugumu, chuki za kimazoea, na udhambi usio na tumaini wa moyo wa asili. Lakini nakumbuka kwamba Mungu Baba aliuumba ulimwengu huu mtukufu kutoka kwa kitu kisichokuwepo. Nakumbuka kwamba sauti ya Bwana Yesu iliweza kumfikia Lazaro alipokuwa amekufa siku nne, na kumwita arudi hata kutoka kaburini. Nakumbuka ushindi wa ajabu ambao Roho wa Mungu ameupata katika kila taifa chini ya mbingu. Nakumbuka haya yote, nami naona kwamba sihitaji kamwe kukata tamaa. Naam! mtu yule yule ambaye sasa anaonekana amekufa kabisa katika dhambi, bado aweza kuinuliwa kuwa kiumbe kipya, na kuenenda mbele za Mungu katika upya wa uzima.

Kwa nini isiwe hivyo? Roho Mtakatifu ni Roho wa rehema na wa upendo. Hamgeuzii mtu yeyote kisogo kwa sababu ya uovu wake. Hampiti mtu yeyote, kwa sababu dhambi zake ni nyeusi na nyekundu sana.

Hapakuwa na kitu chochote ndani ya Wakorintho kilichomfanya ashuke na kuwahuisha. Paulo anaripoti juu yao kwamba walikuwa “waasherati, waabudu sanamu, wazinzi, wafiraji, wevi, watamanio, walevi, watukanaji, wanyang'anyi.” “Baadhi yenu,” asema, “mlikuwa watu wa namna hii.” Lakini hata hao Roho aliwafanya hai. “Mmeoshwa,” anaandika, “mmetakaswa, mmehesabiwa haki katika jina la Bwana Yesu, na katika Roho wa Mungu wetu.” (1 Wakorintho 6:9, 10, 11.)

Hapakuwa na kitu chochote ndani ya Wakolosai, kilichomfanya aijilie mioyo yao. Paulo anatuambia kwamba “walienenda katika uasherati, uchafu, tamaa mbaya, mawazo mabaya, na kutamani, ndiko kuabudu sanamu.” Lakini hao nao Roho aliwahuisha. Aliwafanya “kuvua utu wa kale pamoja na matendo yake, na kuvaa utu mpya, unaofanywa upya upate ufahamu sawasawa na mfano wake yeye aliyeuumba.” (Wakolosai 3:5-9, 10.)

Hapakuwa na kitu chochote ndani ya Mariamu Magdalene kilichomfanya Roho aifanye nafsi yake hai. Hapo kwanza alikuwa amepagawa na pepo saba. Wakati fulani, kama habari zisemwazo ni za kweli, alikuwa mwanamke aliyejulikana sana kwa uovu na maasi. Lakini hata yeye Roho alimfanya kiumbe kipya, akamtenga na dhambi zake, akamleta kwa Kristo, akamfanya awe wa mwisho kuondoka msalabani, na wa kwanza kufika kaburini.

Kamwe, kamwe Roho hataigeuzia nafsi yoyote kisogo kwa sababu ya uchafu wake. Hajawahi kufanya hivyo;—wala hatafanya kamwe. Ni utukufu wake kwamba amezitakasa akili za walio wachafu kupita wote, na kuzifanya hekalu za makao yake mwenyewe. Bado aweza kumtwaa mtu mbaya kuliko wote asomaye kijitabu hiki, na kumfanya chombo cha neema.

Kweli, kwa nini isiwe hivyo? Roho ni Roho Mwenyezi. Aweza kuugeuza moyo wa jiwe kuwa moyo wa nyama. Aweza kuzivunja tabia mbaya zilizo na nguvu kuliko zote kama kitani mbele ya moto. Aweza kuyafanya mambo magumu kabisa yaonekane mepesi, na pingamizi kuu kuliko zote ziyeyuke kama theluji wakati wa majira ya kuchipua. Aweza kuyakata makomeo ya shaba, na kuyafungua wazi kabisa malango ya chuki za kimazoea. Aweza kujaza kila bonde, na kusawazisha kila mahali palipoparuza. Amefanya hivyo mara nyingi, naye aweza kufanya hivyo tena.

Roho aweza kumtwaa Myahudi,—adui mkali kuliko wote wa Ukristo,—mtesaji mkali kuliko wote wa waaminio wa kweli,—mshikiliaji sugu kuliko wote wa mawazo ya Kifarisayo,—mpinzani mwenye chuki kuliko wote wa mafundisho ya Injili,—na kumgeuza mtu huyo kuwa mhubiri mwenye bidii wa imani ile ile aliyoiharibu hapo kwanza. Amekwisha kufanya hivyo.—Alifanya hivyo kwa Mtume Paulo.

Roho aweza kumtwaa Mtawa wa Kanisa Katoliki la Roma, aliyelelewa katikati ya ushirikina wa Kirumi, aliyefundishwa tangu utoto wake kuamini mafundisho ya uongo, na kumtii Papa,—aliyezama hadi machoni katika upotovu,—na kumfanya mtu huyo kuwa mtetezi aliye wazi kuliko wote wa kuhesabiwa haki kwa imani ambaye ulimwengu umewahi kumwona. Amekwisha kufanya hivyo.—Alifanya hivyo kwa Martin Luther.

Roho aweza kumtwaa mfua-bati Mwingereza, asiye na elimu, wala mfadhili, wala fedha,—mtu ambaye wakati mmoja hakujulikana kwa jambo lolote zaidi kuliko kukufuru na kuapiza—na kumfanya mtu huyo aandike kitabu cha dini, ambacho kitasimama bila mpinzani wala kifani katika aina yake kati ya vitabu vyote tangu wakati wa Mitume. Amekwisha kufanya hivyo.—Alifanya hivyo kwa John Bunyan, mwandishi wa “Safari ya Msafiri.”

Roho aweza kumtwaa baharia, aliyelowa kabisa katika mambo ya kidunia na dhambi,—nahodha mpotovu wa meli ya watumwa,—na kumfanya mtu huyo kuwa mhudumu wa Injili aliyefanikiwa sana,—mwandishi wa barua, zilizo ghala la dini ya uzoefu,—na wa nyimbo zinazojulikana na kuimbwa popote Kiingereza kinapozungumzwa. Amekwisha kufanya hivyo.—Alifanya hivyo kwa John Newton.

Haya yote Roho amefanya, na mengi zaidi, ambayo siwezi kuyaeleza moja moja. Na mkono wa Roho haujapunguka. Uweza wake haujadhoofika. Kama alivyo Bwana Yesu Kristo, ndivyo alivyo Roho pia, yeye yule jana na leo na hata milele. Bado anafanya maajabu, naye ataendelea kufanya hivyo hata mwisho kabisa.

Basi nasema tena, mimi sikati tamaa kamwe juu ya nafsi ya mtu yeyote kufanywa hai. Ningekata tamaa kama jambo hilo lingetegemea mwanadamu mwenyewe. Wengine wanaonekana wagumu hivi kwamba nisingekuwa na tumaini lolote. Ningekata tamaa kama lingetegemea kazi ya wahudumu. Ole! hata walio bora kuliko wote kati yetu ni viumbe maskini, dhaifu. Lakini siwezi kukata tamaa, ninapokumbuka kwamba Mungu Roho ndiye wakala aletaye uzima ndani ya nafsi, kwa maana najua na nimesadiki kwamba kwake yeye hakuna lisilowezekana. Nisingeshangaa kusikia, hata katika maisha haya, kwamba mtu mgumu kuliko wote niliyewahi kukutana naye amelainika, na mwenye kiburi kuliko wote ameketi miguuni pa Yesu kama mtoto aliyeachishwa kunyonya.

Sitashangaa kukutana na wengi mkono wa kuume katika siku ya hukumu, ambao nitawaacha, nitakapokufa, wakisafiri katika njia pana. Sitashtuka, na kusema, “Nini! wewe hapa!” Nitawakumbusha tu, “Je, hili halikuwa neno langu, nilipokuwa bado pamoja nanyi,—hakuna lisilowezekana kwake yeye awahuishaye wafu.”

Je, kuna yeyote asomaye kijitabu hiki anayetamani kulisaidia Kanisa la Kristo? Basi omba kwa ajili ya kumiminwa kwingi kwa Roho. Yeye peke yake aweza kuyapa mahubiri makali, na mashauri ncha, na makaripio nguvu, na kuziangusha kuta ndefu za mioyo yenye dhambi. Kinachohitajika siku hizi si mahubiri bora zaidi na maandishi mazuri zaidi, bali uwepo zaidi wa Roho Mtakatifu.

Je, kuna yeyote asomaye kijitabu hiki anayehisi mvuto hata mdogo kabisa kuelekea kwa Mungu,—hangaiko hata dogo kabisa juu ya nafsi yake isiyokufa? Basi kimbilia ile chemchemi iliyo wazi ya maji ya uzima, Bwana Yesu Kristo, nawe utampokea Roho Mtakatifu. (Yohana 7:39.) Anza mara moja kuomba kwa ajili ya Roho Mtakatifu. Usidhani kwamba umefungiwa nje, na kukatiliwa mbali na tumaini. Roho Mtakatifu ameahidiwa kwa wale wamwombao. Jina lake lenyewe ni Roho wa ahadi na Roho wa uzima. Usimpe raha mpaka ashuke na kukufanyia moyo mpya. Mlilie Bwana kwa nguvu,—umwambie “Unibariki na mimi pia,—unihuishe, unifanye hai.”

Na sasa acha nihitimishe yote niliyoyasema, kwa maneno machache ya kuyatumia hasa. Nimekuambia kile ninachoamini kuwa kweli iliyo katika Yesu. Acha nijaribu, kwa baraka ya Mungu, kuileta moyoni mwako.

1. Kwanza, acha nimwulize swali hili kila nafsi isomayo kijitabu hiki,—“Je, wewe u hai, au wewe u mfu?”

Niruhusu, kama balozi wa Kristo, nilisisitize swali hili kwa kila dhamiri. Kuna njia mbili tu za kuenenda, nyembamba na pana;—makundi mawili katika siku ya hukumu, wale walio mkono wa kuume na wale walio mkono wa kushoto; matabaka mawili ya watu katika Kanisa la Kristo linalokiri imani, nawe sharti uwe wa mojawapo. Uko wapi wewe? Wewe ni nani? Je, u miongoni mwa walio hai, au miongoni mwa wafu?

Nasema nanyi wenyewe msomao kijitabu hiki, wala si na mwingine yeyote,—si na jirani yako, bali nawe,—si na Waafrika wala watu wa New Zealand, bali nawe. Sikuulizi kama wewe ni malaika, au kama una nia ya Daudi au ya Paulo,—lakini nakuuliza kama una tumaini lenye msingi imara kwamba wewe ni kiumbe kipya katika Kristo Yesu,—nakuuliza kama una sababu ya kuamini kwamba umeuvua utu wa kale na kuuvaa ule mpya,—kama unajua kwamba umewahi kupitia badiliko halisi la kiroho la moyo,—kama, kwa neno moja, wewe ni mfu au u hai?

Usidhani kunikwepa kwa kusema, “Ulipokelewa kanisani kwa ubatizo,—ulipokea neema na Roho katika sakramenti hiyo,—wewe u hai.” Haitakufaa kitu. Paulo mwenyewe asema juu ya mjane aliyebatizwa anayeishi kwa anasa, “Amekufa, ingawa yu hai.” (1 Timotheo 5:6.) Bwana Yesu Kristo mwenyewe anamwambia afisa mkuu wa kanisa la Sardi, “Una jina la kuwa hai, nawe umekufa.” (Ufunuo 3:1.) Uzima unaouzungumzia si kitu kama hauwezi kuonekana. Unionyeshe, ikiwa nitaamini kwamba upo. Neema ni nuru, na nuru itatambulika daima. Neema ni chumvi, na chumvi itaonjeka daima. Kukaa kwa Roho ndani ya mtu kusikojidhihirisha kwa matunda ya nje,—na neema ambayo macho ya watu hayawezi kuigundua, vyote viwili vinapaswa kutazamwa kwa shaka kubwa kabisa. Niamini, kama huna ushahidi mwingine wa uzima wa kiroho ila ubatizo wako, bado wewe ni nafsi iliyokufa.

Usidhani kuniambia, “Ni swali lisiloweza kuamuliwa, nawe unaona ni kiburi kutoa maoni katika jambo kama hilo.” Hiyo ni kimbilio la bure, na unyenyekevu wa uongo. Uzima wa kiroho si jambo hafifu na la mashaka kama unavyoonekana kudhani. Kuna alama na ushahidi ambao kwa huo kuwepo kwake kunaweza kutambulika na wale wanaoijua Biblia. Yohana asema, “Sisi twajua ya kuwa tumepita toka mautini kuingia uzimani.” (1 Yohana 3:14.) Wakati na majira kamili ya kupita huko mara nyingi yaweza kufichika kwa mtu. Jambo lenyewe na uhalisi wake mara chache litakuwa jambo lisilo na hakika kabisa. Lilikuwa neno la kweli na zuri, lile alilosema msichana mmoja wa Uskoti kwa Whitefield, alipoulizwa kama moyo wake ulikuwa umebadilika, “Kitu fulani kilikuwa kimebadilika, alijua; huenda ulikuwa ulimwengu, huenda ulikuwa moyo wake mwenyewe; lakini palikuwa na badiliko kubwa mahali fulani, alikuwa na hakika kabisa, kwa maana kila kitu kilionekana tofauti na kilivyokuwa hapo kwanza.” Lo! acha kulikwepa swali hili. Jipake macho yako dawa ya macho upate kuona. Je, wewe ni mfu au u hai?

Usidhani kujibu, “Hujui;—unakubali kwamba ni jambo la maana;—unatumaini kujua wakati fulani kabla hujafa;—unakusudia kulielekezea akili yako utakapopata wakati unaofaa;—lakini kwa sasa hujui.”

Hujui! Lakini mbingu au jehanamu imefungamana na swali hili. Umilele wa furaha au wa taabu unategemea jibu lako. Huyaachi mambo yako ya kidunia bila kuyapanga hivyo. Huziendeshi shughuli zako za duniani kwa ulegevu hivyo. Unatazama mbali mbele. Unajiandaa kwa kila jambo linaloweza kutokea. Unakatia bima maisha na mali. Lo! kwa nini usiishughulikie nafsi yako isiyokufa kwa namna ile ile?

Hujui! Lakini kila kitu kinachokuzunguka hakina hakika. Wewe ni mdudu maskini dhaifu,—mwili wako umeumbwa kwa jinsi ya ajabu ya kutisha,—afya yako yaweza kuharibika kwa njia elfu. Mara nyingine maua ya kando ya njia yatakapochanua, huenda yakachanua juu ya kaburi lako. Kila kitu kilicho mbele yako ni giza. Hujui siku moja itazaa nini, sembuse mwaka mzima. Lo! kwa nini usilifikishe shauri la nafsi yako mahali pa uamuzi bila kukawia?

Msomaji, anza kazi kuu ya kujichunguza. Usipumzike mpaka uijue urefu na upana wa hali yako mwenyewe machoni pa Mungu. Kusitasita katika jambo hili ni dalili mbaya. Kunatokana na dhamiri isiyo na raha. Kunaonyesha kwamba mtu anaiona hali yake mwenyewe kuwa mbaya. Anahisi, kama mfanyabiashara asiye mwaminifu, kwamba hesabu zake hazitastahimili uchunguzi. Anaiogopa nuru.

Msomaji, fanya kazi ya hakika. Usichukulie jambo lolote kuwa limekwisha kuthibitika. Usiipime hali yako kwa ile ya wengine. Leta kila kitu kwenye kipimo cha neno la Mungu. Kosa juu ya nafsi yako ni kosa la milele. “Hakika,” asema Leighton, “wale wasiozaliwa mara ya pili, siku moja watatamani kwamba wasingalizaliwa kamwe.”

Keti chini leo na ufikiri. Tafakari moyoni mwako, ukatulie. Nenda chumbani mwako ukatafakari. Ingia katika chumba chako cha siri, au kwa vyovyote vile tafuta njia ya kuwa peke yako na Mungu. Litazame swali hili usoni kwa haki, kikamilifu, na kwa uaminifu. Linakugusaje wewe? Je, u miongoni mwa walio hai, au miongoni mwa wafu?

2. Katika nafasi ya pili, acha niseme kwa upendo wote na wale walio wafu.

Niwaambie nini? Naweza kusema nini? Ni maneno gani yangu yanayoweza kuwa na matokeo yoyote juu ya mioyo yenu?

Hili nitasema, naziombolezea nafsi zenu. Kwa kweli kabisa naomboleza bila unafiki. Huenda ninyi hamna fikira wala hamjali. Huenda hamyajali sana haya ninayoyasema. Huenda mtapitisha tu macho juu ya kijitabu hiki, na baada ya kukisoma, mkakidharau, na kurudi ulimwenguni; lakini hamwezi kunizuia kuwaonea uchungu, hata kama ninyi wenyewe mnajionea uchungu kidogo kiasi gani.

Je, mimi huomboleza ninapomwona kijana akidhoofisha msingi wa afya ya mwili wake, kwa kuzitimiza tamaa zake na shauku zake, akijipandia uchungu kwa ajili ya uzee wake? Basi zaidi sana nitaziombolezea nafsi zenu.

Je, mimi huomboleza ninapowaona watu wakiitapanya urithi wao, na kuipoteza mali yao kwa mambo madogo madogo na ya kipumbavu? Basi zaidi sana nitaziombolezea nafsi zenu.

Je, mimi huomboleza ninaposikia habari za mtu anayekunywa sumu zinazoua polepole, kwa sababu zinapendeza, kama Wachina wanavyotumia afyuni,—akiisogeza mbele saa ya maisha yake, kana kwamba haiendi kasi ya kutosha,—akichimba kaburi lake mwenyewe inchi kwa inchi? Basi zaidi sana nitaziombolezea nafsi zenu.

Naomboleza ninapofikiri juu ya nafasi za dhahabu zilizotupwa,—juu ya Kristo aliyekataliwa,—juu ya damu ya upatanisho iliyokanyagwa chini ya miguu,—juu ya Roho aliyepingwa,—Biblia iliyopuuzwa,—mbingu iliyodharauliwa, na ulimwengu uliowekwa mahali pa Mungu, Naomboleza ninapofikiri juu ya furaha ya sasa mnayoikosa,—amani na faraja mnazozisukuma mbali nanyi,—taabu mnayojiwekea akiba, na kuamka kwa uchungu ambako bado kunakuja.

Naam! sina budi kuomboleza. Siwezi kujizuia. Wengine waweza kudhani inatosha kuiombolezea miili iliyokufa. Kwa upande wangu, nadhani kuna sababu kubwa zaidi sana ya kuziombolezea nafsi zilizokufa. Wana wa ulimwengu huu hutulaumu kwa kuwa wazito hivyo. Kweli, ninapoutazama ulimwengu, nashangaa kwamba twaweza hata kutabasamu kabisa.

Msomaji, Msomaji mpendwa, kwa nini utakufa? Je, mshahara wa dhambi ni mtamu na mzuri hivi kwamba huwezi kuuacha? Je, ulimwengu unatosheleza hivi kwamba huwezi kuuacha? Je, utumishi wa Shetani unapendeza hivi kwamba wewe na yeye hamtatengana kamwe? Je, mbingu ni kitu duni hivi kwamba haistahili kutafutwa? Je, nafsi yako ina thamani ndogo hivi kwamba haistahili jitihada ili iokolewe? Lo! geuka, geuka, kabla haijawa kuchelewa mno. Mungu hapendi upotee. “Kama niishivyo,” asema, “sipendezwi na kufa kwake afaye.” Yesu anakupenda, naye anahuzunika kuuona upumbavu wako. Aliulilia Yerusalemu mwovu, akisema, “Ningalikukusanya, lakini hukutaka kukusanywa.” Hakika ukipotea, damu yako itakuwa juu ya kichwa chako mwenyewe. “Amka, ufufuke katika wafu, na Kristo atakuangaza.”

Niamini, niamini, toba ya kweli ni ile hatua moja ambayo hakuna mtu aliyewahi kuijutia. Maelfu wamesema mwishoni mwa maisha yao, “wamemtumikia Mungu kidogo mno:” hakuna mtoto wa Adamu aliyewahi kusema, alipokuwa akiuacha ulimwengu huu, kwamba aliishughulikia nafsi yake kupita kiasi. Njia ya uzima ni njia nyembamba, lakini nyayo zilizo ndani yake zote zinaelekea upande mmoja,—hakuna hata mmoja aliyewahi kurudi na kusema kwamba ilikuwa udanganyifu. Njia ya ulimwengu ni njia pana, lakini mamilioni juu ya mamilioni wameiacha, na kutoa ushuhuda wao kwamba ilikuwa njia ya huzuni.

Lo! laiti mwaka huu ungekuwa mwaka wa uzima kwa nafsi yako! Lo! laiti Roho angeshuka juu ya moyo wako, na kukufanya mtu mpya. Namwomba Bwana jambo hili, kama nabii alivyofanya zamani, “Njoo, toka katika pepo nne, Ewe pumzi, ukawapulizie hawa waliouawa, ili wapate kuwa hai.” (Ezekieli 37:9.)

3. Acha, katika nafasi ya tatu, niseme na wale walio hai.

Je, kweli wewe u hai kwa Mungu? Je, waweza kusema kwa kweli, Nalikuwa nimekufa, nami ni hai tena, nalikuwa kipofu, na sasa naona? Basi vumilia neno la mawaidha, ukaelekeze moyo wako kwenye hekima.

Je, wewe u hai? Basi hakikisha unalithibitisha kwa matendo yako. Uwe shahidi thabiti. Maneno yako, na kazi zako, na njia zako, na hali ya moyo wako vyote viseme habari ile ile. Maisha yako yasiwe maisha duni ya uzito na usingizi, kama yale ya kobe au mnyama mvivu; bali yawe maisha yenye nguvu na bidii, kama yale ya paa au ndege. Neema yako na iangaze kupitia madirisha yote ya mwenendo wako, ili wale wanaoishi karibu nawe waone kwamba Roho anakaa mioyoni mwenu. Nuru yako isiwe mwali hafifu, unaopepesuka, usio na hakika, bali iwake kwa uthabiti kama moto wa milele juu ya madhabahu, wala isififie kamwe. Harufu nzuri ya dini yako, kama marhamu ya thamani ya Mariamu, na ijaze nyumba zote unazokaa. Uwe Waraka wa Kristo, ulioandikwa kwa uwazi hivi, kwa herufi kubwa na nzito hivi, kwamba hata apitaye mbio aweze kuusoma. Ukristo wako na uwe usiokosa kutambulika,—jicho lako safi hivi, —moyo wako mkamilifu hivi,—mwenendo wako mnyoofu hivi, kwamba wote wakuonao wasiwe na shaka wewe ni wa nani, na unamtumikia nani. Lo! msomaji mpendwa, kama tumehuishwa na Roho, hakuna mtu anayepaswa kuweza kulitilia shaka. Mwenendo wetu unapaswa kutangaza waziwazi kwamba tunatafuta nchi. Haipaswi kuwa lazima kuwaambia watu, kama ilivyo kwa picha iliyochorwa vibaya, “Huyu ni Mkristo.” Hatupaswi kuwa wavivu na wa kimya hivi, hata watu walazimike kukaribia na kutazama kwa makini, na kusema, “Je, huyu ni mfu au yu hai?”

Je, wewe u hai? Basi hakikisha unalithibitisha kwa kukua kwako. Badiliko lile kuu la ndani na lizidi kudhihirika kila mwaka. Nuru yako na iwe nuru inayoongezeka,—si kama jua la Yoshua katika bonde la Ayaloni, lililosimama kimya,—wala jua la Hezekia, lililorudi nyuma,—bali ikizidi kung'aa zaidi na zaidi hata mwisho kabisa wa siku zako. Sura ya Bwana wako, ambayo umefanywa upya kwa mfano wake, na izidi kuwa wazi na dhahiri kila mwezi. Isiwe kama sura na maandishi juu ya sarafu, inayozidi kufifia na kufutika kadiri inavyotumika muda mrefu zaidi. Bali na izidi kuwa wazi, kadiri inavyozeeka, na mfano wa Mfalme wako ujitokeze kikamilifu zaidi. Sina imani yoyote na dini isiyosonga mbele, Sidhani kwamba Mkristo alikusudiwa kuwa kama mnyama, akue hadi umri fulani, kisha aache kukua. Naamini badala yake kwamba alikusudiwa kuwa kama mti, na kuzidi zaidi na zaidi katika nguvu na uchangamfu siku zake zote. Kumbuka maneno ya Mtume Petro, “Katika imani yenu tieni na wema, na katika wema wenu maarifa, na katika maarifa yenu kiasi, na katika kiasi chenu upendano wa ndugu, na katika upendano wa ndugu upendo.” (2 Petro 1:5, 6, 7.) Hii ndiyo njia ya kuwa Mkristo wa manufaa. Watu wataamini kwamba una bidii ya kweli watakapoona maendeleo ya daima, na huenda wakavutwa kwenda pamoja nawe. Hii ni njia moja ya kupata uhakika wenye faraja. “Ndivyo mtakavyoruzukiwa kwa ukarimu mwingi kuingia.” (2 Petro 1:11.) Lo! kama kweli unataka kuwa wa manufaa na mwenye furaha katika dini yako, kauli mbiu yako na iwe, “Mbele, mbele,” hata siku yako ya mwisho kabisa.

Msomaji, nasema na nafsi yangu mwenyewe pamoja nawe. Nasema kwamba uzima wa kiroho ulio ndani ya Wakristo unapaswa kudhihirika zaidi. Taa zetu zinahitaji kupunguzwa utambi,—hazipaswi kuwaka kwa ufifivu hivyo. Kutengana kwetu na ulimwengu kunapaswa kuwa dhahiri zaidi,—kuenenda kwetu na Mungu kuwe kwa uamuzi zaidi. Wengi mno kati yetu ni kama Lutu, wakawiaji,—au kama Reubeni, Gadi, na Manase, wakaao mipakani,—au kama Wayahudi wa wakati wa Ezra, waliochanganyika sana na wageni, hata ukoo wetu wa kiroho hauwezi kutambulika. Haipaswi kuwa hivyo. Na tuinuke tufanye kazi. Tukiishi kwa Roho, na tuenende kwa Roho. Kama kweli tuna uzima, na tuudhihirishe.

Hali ya ulimwengu inalidai jambo hili. Siku za mwisho zimetufikia. Falme za dunia zinatikisika, zinaanguka, zinavunjika kwa kishindo, na kubomoka. (Isaya 24:1, n.k.) Ufalme ule mtukufu usioweza kuondolewa kamwe unakaribia. Mfalme mwenyewe yu karibu kabisa. Wana wa ulimwengu huu wanatazama huku na huko kuona watakatifu wanafanya nini. Mungu, katika maongozi yake ya ajabu, anatuita, —“Ni nani aliye upande wangu?” Nani?—Hakika tunapaswa kuwa, kama Ibrahimu, tayari kabisa na jibu letu, “Mimi hapa.”

“Aa!” waweza kusema, “haya ni mambo ya kale, haya ni maneno ya ushujaa. Tunayajua yote. Lakini sisi ni dhaifu, hatuna uwezo wa kuwaza wazo jema, hatuwezi kufanya lolote, sharti tukae kimya.” Lakini nisikilize kidogo. Ni nini chanzo cha udhaifu wako? Je, si kwa sababu chemchemi ya uzima inatumika kidogo? Je, si kwa sababu unategemea uzoefu wa zamani, wala huokoti mana mpya kila siku,—kila siku ukichota nguvu mpya kutoka kwa Kristo? Amekuachia ahadi ya Msaidizi. Yeye hutujalia neema iliyozidi,—neema juu ya neema kwa wote wanaoiomba. Alikuja ili mpate uzima, kisha mwe nao tele. Yeye asema leo hivi: “Fumbua kinywa chako sana, nami nitakijaza.” (Zaburi 81:10.)

Msomaji, kama wataka uzima wako wa kiroho uwe na afya zaidi na nguvu zaidi, sharti tu uje kwa ujasiri zaidi kwenye kiti cha neema. Sharti uiache roho hii ya kusitasita,—kusita huku kwa kumshika Bwana kwa neno lake mwenyewe. Bila shaka wewe ni mwenye dhambi maskini, na si kitu kabisa. Bwana analijua hilo, naye amekuwekea akiba ya nguvu. Lakini huchoti katika akiba aliyoiweka; hamna kitu kwa sababu hamwombi. Siri ya udhaifu wako ni imani yako haba, na maombi yako machache. Chemchemi imefunguliwa muhuri, lakini wewe wanywa matone machache tu. Mkate wa uzima uko mbele yako, lakini wewe unakula makombo machache tu. Hazina ya mbinguni iko wazi, lakini wewe unachukua senti chache tu. Ewe mwenye imani haba, kwa nini unaona shaka? Amka uzijue haki zako;—amka, wala usilale tena. Usiniambie habari za njaa ya kiroho, na kiu, na umaskini, maadamu kiti cha neema kiko mbele yako. Afadhali useme kwamba una kiburi, wala hutaki kukijia kama mwenye dhambi maskini. Afadhali useme kwamba wewe ni mvivu, wala hutaki kujitaabisha kupata zaidi.

Itupe kando sanda ya kiburi, ambayo bado inakuning'inia. Livue lile vazi la Kimisri la uvivu, ambalo halikupaswa kuletwa kupitia Bahari ya Shamu. Ondoa kutokuamini huko, kunakoufunga na kuupooza ulimi wako. Hukubanwa na Mungu, bali umebanwa na nafsi yako. Njoo kwa ujasiri kwenye kiti cha neema, mahali ambapo Baba anangoja daima kutoa, na Yesu anasimama karibu naye daima kuomba kwa ajili yetu. Njoo kwa ujasiri, kwa maana waweza, ingawa una dhambi kiasi hicho, ukija kwa jina la Kuhani Mkuu. Njoo kwa ujasiri, na uombe kwa wingi, nawe utapata majibu tele,—rehema kama mto, na neema na nguvu kama mkondo mkubwa. Njoo kwa ujasiri, nawe utapata riziki zipitazo yote unayoweza kuomba au kuwaza. Hata sasa hujaomba kitu. Ombeni, nanyi mtapata, furaha yenu iwe timilifu.

Msomaji, nakukabidhi kwa Mungu, na kwa Bwana Yesu Kristo. Maadamu unaishi, na uishi kwa Bwana. Utakapokufa, na ufe kifo cha mwenye haki. Na Bwana Yesu atakapokuja, na uonekane uko tayari, na “usiaibike mbele zake wakati wa kuja kwake.”