Mungu Hutukuzwa Katika Utegemezi wa Mwanadamu

Ili mwenye mwili awaye yote asione fahari mbele zake. Bali kwa yeye ninyi mmo katika Kristo Yesu, aliyefanywa kwetu na Mungu hekima, na haki, na utakaso, na ukombozi; ili, kama ilivyoandikwa, Yeye aonaye fahari, na aone fahari katika Bwana.

WAKRISTO wale ambao mtume aliwaandikia waraka huu waliishi katika sehemu ya dunia ambamo hekima ya kibinadamu iliheshimiwa sana; kama mtume anavyoeleza katika mstari wa 22 wa sura hii, "Wayunani hutafuta hekima." Korintho haikuwa mbali na Athene, mji ambao kwa vizazi vingi ulikuwa kitovu mashuhuri kuliko vyote duniani cha falsafa na elimu. Kwa hiyo mtume anawaeleza jinsi Mungu, kwa njia ya injili, alivyoiharibu hekima yao na kuibatilisha. Wayunani waliosoma, na wanafalsafa wao wakuu, kwa hekima yao yote hawakumjua Mungu; hawakuweza kuigundua kweli katika mambo ya kimungu. Lakini walipokwisha kufanya juhudi yao yote bila kufanikiwa, hatimaye ikampendeza Mungu kujifunua kwa njia ya injili, ambayo wao waliihesabu kuwa upuzi. Yeye "alivichagua vitu vipumbavu vya dunia ili awaaibishe wenye hekima, na vitu dhaifu vya dunia ili aviaibishe vyenye nguvu, na vitu duni vya dunia, na vilivyodharauliwa, naam, na vile visivyokuwako, ili avibatilishe vile vilivyoko." Na mtume anawajulisha katika andiko hili sababu ya kufanya hivyo, Ili mwenye mwili awaye yote asione fahari mbele zake, n.k.- Katika maneno haya twaweza kuona,

1. Lile ambalo Mungu analikusudia katika mpango wa mambo katika kazi ya ukombozi, yaani, kwamba mwanadamu asione fahari katika nafsi yake, bali katika Mungu peke yake; Ili mwenye mwili awaye yote asione fahari mbele zake, --ili, kama ilivyoandikwa, Yeye aonaye fahari, na aone fahari katika Bwana.

2. Jinsi lengo hili linavyofikiwa katika kazi ya ukombozi, yaani, kwa ule utegemezi kamili na wa moja kwa moja walio nao wanadamu kwa Mungu katika kazi hiyo, kwa mema yao yote. Kwa kuwa,

Kwanza, Mema yote waliyo nayo yamo ndani ya Kristo na kwa njia yake; Yeye amefanywa kwetu hekima, haki, utakaso, na ukombozi. Mema yote ya kiumbe kilichoanguka na kukombolewa yamo katika mambo haya manne, wala hayawezi kugawanywa vizuri zaidi kuliko katika mambo hayo; lakini Kristo ndiye kila mojawapo kwetu, wala hatuna hata mojawapo kwa njia nyingine yoyote isipokuwa ndani yake. Amefanywa kwetu na Mungu hekima: ndani yake mna mema yote halisi na ubora wa kweli wa ufahamu. Hekima ilikuwa jambo ambalo Wayunani walilistaajabia; lakini Kristo ndiye nuru ya kweli ya ulimwengu; ni kwa yeye peke yake hekima ya kweli hutolewa kwa akili. Ni ndani ya Kristo na kwa yeye tunayo haki: ni kwa kuwa ndani yake tunahesabiwa haki, tunasamehewa dhambi zetu, na kupokewa kama wenye haki katika kibali cha Mungu. Ni kwa Kristo tunao utakaso: ndani yake tunao ubora wa kweli wa moyo na vilevile wa ufahamu; naye amefanywa kwetu haki iliyo ndani yetu na vilevile haki tuliyohesabiwa. Ni kwa Kristo tunao ukombozi, yaani, kuokolewa hasa kutoka katika taabu yote, na kupewa furaha yote na utukufu wote. Hivyo tunayo mema yetu yote kwa Kristo, aliye Mungu.

Pili, Mfano mwingine ambamo utegemezi wetu kwa Mungu kwa mema yetu yote unaonekana ni huu, Kwamba ni Mungu aliyetupa Kristo, ili tupate baraka hizi kwa njia yake; yeye amefanywa kwetu na Mungu hekima, haki, n.k.

Tatu, Ni kwa yeye kwamba tumo ndani ya Kristo Yesu, na kupata kuwa na sehemu ndani yake, na hivyo kuzipokea baraka zile ambazo yeye amefanywa kwetu. Ni Mungu atupaye imani ambayo kwayo tunaungana na Kristo.

Kwa hiyo katika mstari huu unaonyeshwa utegemezi wetu kwa kila Nafsi ya Utatu kwa mema yetu yote. Tunamtegemea Kristo Mwana wa Mungu, kwa kuwa yeye ndiye hekima yetu, haki, utakaso, na ukombozi. Tunamtegemea Baba, aliyetupa Kristo, na kumfanya kuwa mambo haya kwetu. Tunamtegemea Roho Mtakatifu, kwa maana ni kwa yeye kwamba tumo ndani ya Kristo Yesu; ni Roho wa Mungu atoaye imani ndani yake, ambayo kwayo tunampokea, na kuungana naye.

FUNDISHO.

"Mungu hutukuzwa katika kazi ya ukombozi kwa jambo hili, kwamba ndani yake unaonekana utegemezi kamili na wa kila hali namna hii wa waliokombolewa kwake." -- Hapa nakusudia kuonyesha, kwanza, Kwamba upo utegemezi kamili na wa kila hali wa waliokombolewa kwa Mungu kwa mema yao yote. Na, pili, Kwamba kwa hilo Mungu hutukuzwa na kuadhimishwa katika kazi ya ukombozi.

I. Upo utegemezi kamili na wa kila hali wa waliokombolewa kwa Mungu. Asili na mpango wa ukombozi wetu ni wa namna hii, kwamba waliokombolewa humtegemea Mungu katika kila jambo moja kwa moja, bila kitu kati yao, na kikamilifu: wanamtegemea kwa yote, tena wanamtegemea kwa kila njia.

Njia mbalimbali ambazo kiumbe kimoja chaweza kukitegemea kingine kwa mema yake, na ambazo waliokombolewa na Yesu Kristo humtegemea Mungu kwa mema yao yote, ni hizi, yaani: Kwamba wanayo mema yao yote kutoka kwake, na kwamba wanayo yote kwa njia yake, na kwamba wanayo yote ndani yake: Kwamba yeye ndiye sababu na chanzo ambacho mema yao yote hutoka, na kwa hiyo ni kutoka kwake; na kwamba yeye ndiye njia ambayo kwayo mema hayo hupatikana na kufikishwa, na kwa hiyo wanayo kwa njia yake; na kwamba yeye ndiye mema yenyewe yanayotolewa na kufikishwa, na kwa hiyo ni ndani yake. Basi wale waliokombolewa na Yesu Kristo, katika mambo haya yote, humtegemea Mungu moja kwa moja kabisa na kikamilifu kwa kila walicho nacho.

Kwanza, Waliokombolewa wanayo mema yao yote kutoka kwa Mungu. Mungu ndiye mwanzilishi mkuu wa mema hayo. Yeye ndiye sababu ya kwanza ya mema hayo; wala si hivyo tu, bali ndiye sababu pekee halisi. Ni kutoka kwa Mungu tunaye Mkombozi wetu. Ni Mungu aliyetuandalia Mwokozi. Yesu Kristo si tu kwamba ametoka kwa Mungu katika nafsi yake, kwa kuwa yeye ni Mwana pekee wa Mungu, bali ametoka kwa Mungu pia kwa jinsi tunavyohusika naye, na katika kazi yake ya Mpatanishi. Yeye ni zawadi ya Mungu kwetu: Mungu alimchagua na kumtia mafuta, akamwagiza kazi yake, akamtuma ulimwenguni. Na kama ni Mungu atoaye, vivyo hivyo ni Mungu amkubaliye Mwokozi. Yeye humtoa mnunuzi, naye hutoa kile kilichonunuliwa.

Ni kwa Mungu kwamba Kristo anakuwa wetu, kwamba tunaletwa kwake, na kuunganishwa naye. Ni kwa Mungu tunapokea imani ya kuungana naye, ili tupate kuwa na sehemu ndani yake. Waefeso 2:8. "Kwa maana mmeokolewa kwa neema, kwa njia ya imani; ambayo hiyo haikutokana na nafsi zenu, ni kipawa cha Mungu." Ni kwa Mungu kwamba tunapokea hasa baraka zote ambazo Kristo amezinunua. Ni Mungu asameheye na kuhesabia haki, na kuokoa kutoka katika kushuka jehanamu; na katika kibali chake waliokombolewa hupokewa, wanapohesabiwa haki. Vivyo hivyo ni Mungu aokoaye kutoka katika utawala wa dhambi, atutakasaye kutoka katika uchafu wetu, na kutubadilisha kutoka katika ubaya wetu. Ni kwa Mungu kwamba waliokombolewa hupokea ubora wao wote wa kweli, hekima, na utakatifu; tena kwa njia mbili, yaani, kwa kuwa Roho Mtakatifu, ambaye kwa yeye mambo haya hutendwa moja kwa moja, ametoka kwa Mungu, hutoka kwake, na hutumwa naye; na tena kwa kuwa Roho Mtakatifu mwenyewe ni Mungu, ambaye kwa utendaji wake na kukaa kwake ndani yetu kumjua Mungu na mambo ya kimungu, moyo mtakatifu na neema yote, hutolewa na kudumishwa. Na ingawa njia hutumiwa katika kuzipa roho za wanadamu neema, hata hivyo ni kwa Mungu kwamba tunazo njia hizi za neema, naye ndiye azifanyaye ziwe na matokeo. Ni kwa Mungu kwamba tunayo Maandiko Matakatifu; ni neno lake. Ni kwa Mungu kwamba tunazo huduma zake takatifu, na nguvu zake hutegemea mvuto wa moja kwa moja wa Roho wake. Wahudumu wa injili wametumwa na Mungu, na utoshelevu wao wote ni kutoka kwake.-- 2 Wakorintho 4:7. "Tuna hazina hii katika vyombo vya udongo, ili adhama ya uweza huo iwe ya Mungu, wala si yetu." Kufanikiwa kwao kunategemea kabisa na kikamilifu baraka na mvuto wa Mungu wa moja kwa moja.

1. Waliokombolewa wanayo yote kutokana na neema ya Mungu. Ilikuwa ni kwa neema tupu Mungu alitupa Mwanawe pekee. Neema ni kubwa kwa kadiri ya ubora wa kile kinachotolewa. Zawadi hiyo ilikuwa ya thamani isiyo na kikomo, kwa sababu ilikuwa ya nafsi yenye kustahili pasipo kikomo, nafsi ya utukufu usio na kikomo; tena kwa sababu ilikuwa ya nafsi iliyo karibu na Mungu na kupendwa naye pasipo kikomo. Neema ni kubwa kwa kadiri ya faida tuliyopewa ndani yake. Faida hiyo haina kikomo maradufu, kwa kuwa ndani yake tunaokolewa kutoka katika taabu isiyo na kikomo, kwa sababu ni ya milele, na pia tunapokea furaha na utukufu wa milele. Neema katika kutoa zawadi hii ni kubwa kwa kadiri ya kutostahili kwetu sisi tuliopewa; badala ya kustahili zawadi ya namna hiyo, tulistahili mabaya yasiyo na kikomo mikononi mwa Mungu. Neema ni kubwa kwa kadiri ya namna ya kutoa, au kwa kadiri ya unyenyekevu na gharama ya njia na mbinu ambazo kwazo njia imefunguliwa ili tupate zawadi hiyo. Alimtoa akae kati yetu; alimtoa kwetu akiwa amefanyika mwili, yaani, katika hali yetu ya kibinadamu; tena katika madhaifu yale yale, ingawa pasipo dhambi. Alimtoa kwetu katika hali ya unyonge na mateso; wala si hivyo tu, bali akiwa amechinjwa, ili awe karamu kwa roho zetu.

Neema ya Mungu katika kutoa zawadi hii ni ya bure kabisa. Ilikuwa ni jambo ambalo Mungu hakulazimika kulitoa. Angeweza kumkataa mwanadamu aliyeanguka, kama alivyowakataa malaika walioanguka. Ilikuwa ni jambo ambalo hatukuwahi kufanya chochote kulistahili; ilitolewa tulipokuwa bado adui, na kabla hatujatubu hata kidogo. Ilitoka katika upendo wa Mungu ambaye hakuona ubora wowote ndani yetu wa kuuvuta; tena ilikuwa pasipo kutazamia kulipwa kwa ajili yake kamwe. Na ni kwa neema tupu kwamba baraka za Kristo huwafikia watu fulani hawa na wale. Wale walioitwa na kutakaswa wanapaswa kulihusisha na mapenzi mema ya wema wa Mungu peke yake, ambayo kwayo wametofautishwa. Yeye ni mwenye enzi, naye humrehemu yeye amtakaye.

Sasa mwanadamu anaitegemea neema ya Mungu zaidi kuliko alivyoitegemea kabla ya anguko. Anautegemea wema wa bure wa Mungu kwa mambo mengi zaidi kuliko alivyotegemea wakati ule. Wakati ule alitegemea wema wa Mungu kwa kupewa thawabu ya utii mkamilifu; kwa maana Mungu hakulazimika kuahidi na kutoa thawabu hiyo. Lakini sasa tunaitegemea neema ya Mungu kwa mambo mengi zaidi; tunahitaji neema, si tu ili atupe utukufu, bali ili atuokoe kutoka jehanamu na ghadhabu ya milele. Chini ya agano la kwanza tulitegemea wema wa Mungu ili atupe thawabu ya haki; na ndivyo tufanyavyo sasa; lakini tunahitaji neema ya Mungu iliyo ya bure na ya enzi ili atupe haki hiyo; ili atusamehe dhambi yetu, na kutufungua kutoka katika hatia yake na ustahili wake wa adhabu usio na kikomo.

Na kama vile sasa tunautegemea wema wa Mungu kwa mambo mengi zaidi kuliko chini ya agano la kwanza, vivyo hivyo tunautegemea wema ulio mkuu zaidi sana, wa bure zaidi na wa ajabu zaidi. Sasa tunayategemea zaidi mapenzi mema ya Mungu ya hiari na ya enzi. Katika hali yetu ya kwanza tulimtegemea Mungu kwa utakatifu. Tulipata haki yetu ya asili kutoka kwake; lakini wakati ule utakatifu haukutolewa kwa namna ya mapenzi mema ya enzi kama unavyotolewa sasa. Mwanadamu aliumbwa mtakatifu, kwa maana ilimpasa Mungu kuwaumba viumbe wake wote wenye akili wakiwa watakatifu. Ingekuwa ni kuudunisha utakatifu wa asili ya Mungu, kama angekiumba kiumbe chenye akili kisicho kitakatifu. Lakini sasa, mwanadamu aliyeanguka anapofanywa mtakatifu, ni kwa neema tupu na ya hiari; Mungu aweza kukinyima kiumbe kilichoanguka utakatifu milele akipenda, bila kuudunisha ukamilifu wake wowote.

Wala si kwamba kweli tunaitegemea neema ya Mungu zaidi tu, bali utegemezi wetu unaonekana wazi zaidi sana, kwa sababu kutotosha kwetu na kutokuwa na msaada ndani ya nafsi zetu kunaonekana waziwazi zaidi sana katika hali yetu ya kuanguka na kupotea, kuliko ilivyokuwa kabla hatujawa wenye dhambi wala wenye taabu. Tunaonekana waziwazi zaidi kumtegemea Mungu kwa utakatifu, kwa sababu kwanza tu wenye dhambi, tumechafuka kabisa, na baadaye tu watakatifu. Hivyo kuzalishwa kwa matokeo hayo kunaonekana, na kutoka kwake kwa Mungu kunakuwa dhahiri zaidi. Kama mwanadamu angekuwa mtakatifu daima na siku zote, isingekuwa dhahiri hivyo kwamba hakuwa na utakatifu kwa lazima, kama sifa isiyotengana na asili ya kibinadamu. Vivyo hivyo tunaonekana waziwazi zaidi kuitegemea neema ya bure kwa kibali cha Mungu, kwa maana kwanza kwa haki tu walengwa wa machukizo yake, na baadaye tunapokewa katika kibali chake. Tunaonekana waziwazi zaidi kumtegemea Mungu kwa furaha, kwa kuwa kwanza tu wenye taabu, na baadaye tu wenye furaha. Inaonekana waziwazi zaidi kuwa ni ya bure na pasipo stahili ndani yetu, kwa sababu kwa kweli hatuna ubora wa aina yoyote wa kustahili, hata kama kungekuwako kitu kama kustahili katika ubora wa kiumbe. Wala hatukosi tu ubora wowote wa kweli, bali tumejaa, na tumetiwa unajisi kabisa na, kile kilicho chukizo pasipo kikomo. Mema yetu yote yanaonekana waziwazi zaidi kutoka kwa Mungu, kwa sababu kwanza tu uchi na hatuna jema lolote kabisa, na baadaye tunatajirishwa kwa kila jema.

2. Tunapokea yote kutokana na uweza wa Mungu. Ukombozi wa mwanadamu mara nyingi hunenwa kuwa kazi ya uweza wa ajabu na vilevile ya neema. Uweza mkuu wa Mungu unaonekana katika kumtoa mwenye dhambi kutoka katika hali yake duni, kutoka katika vilindi vya dhambi na taabu, hadi hali ya juu namna hiyo ya utakatifu na furaha. Waefeso 1:19. "Na ukuu usio na kipimo wa uweza wake ndani yetu tuaminio ni nini, kwa kadiri ya utendaji wa nguvu za uweza wake."----

Tunautegemea uweza wa Mungu katika kila hatua ya ukombozi wetu. Tunautegemea uweza wa Mungu ili atuongoe, na kutupa imani katika Yesu Kristo, na asili mpya. Ni kazi ya uumbaji: "Mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya," 2 Wakorintho 5:17. "Tuliumbwa katika Kristo Yesu," Waefeso 2:10. Kiumbe kilichoanguka hakiwezi kuufikia utakatifu wa kweli, ila kwa kuumbwa upya. Waefeso 4:24. "Mvae utu mpya, ulioumbwa kwa mfano wa Mungu katika haki na utakatifu wa kweli." Ni kufufuliwa kutoka kwa wafu. Wakolosai 2:12-13. "Ambamo pia mlifufuliwa pamoja naye kwa imani ya utendaji wa Mungu, aliyemfufua katika wafu." Naam, ni kazi ya uweza yenye utukufu zaidi kuliko uumbaji tu, au kuufufua mwili uliokufa uwe hai, kwa kuwa matokeo yanayofikiwa ni makubwa zaidi na bora zaidi. Ule kuwepo kutakatifu na kwenye furaha, na uzima wa kiroho, vinavyozalishwa katika kazi ya kuongoka, ni matokeo makuu zaidi sana na yenye utukufu zaidi sana, kuliko kuwepo tu na uhai. Na hali ambayo badiliko hilo hufanywa kutoka kwake -- mauti katika dhambi, uovu kamili wa asili, na kina cha taabu -- iko mbali zaidi sana na hali inayofikiwa, kuliko mauti tu au kutokuwepo kabisa.

Ni kwa uweza wa Mungu pia kwamba tunahifadhiwa katika hali ya neema. 1 Petro 1:5. "Mnaolindwa kwa nguvu za Mungu kwa njia ya imani hata mpate wokovu." Kama vile neema hapo mwanzo ilitoka kwa Mungu, vivyo hivyo hutoka kwake daima, na hudumishwa naye, kama vile nuru katika anga hutoka kwa jua mchana kutwa, na vilevile wakati wa mapambazuko, au jua linapochomoza. -- Wanadamu huutegemea uweza wa Mungu kwa kila tendo la neema, na kwa kuiendeleza kazi hiyo moyoni, kwa kuishinda dhambi na uovu, kwa kuiongeza misingi mitakatifu, na kwa kuwawezesha kuzaa matunda katika matendo mema. Mwanadamu huutegemea uweza wa kimungu katika kuifikisha neema kwenye ukamilifu wake, katika kuifanya roho ipendeze kabisa katika mfano wa utukufu wa Kristo, na kuijaza furaha na heri ya kuridhisha; na kwa kuufufua mwili uwe hai, na kuwa katika hali kamilifu namna hiyo, hata ufae kuwa makao na chombo cha roho iliyokamilishwa na kubarikiwa hivyo. Haya ndiyo matokeo yenye utukufu kuliko yote ya uweza wa Mungu, yanayoonekana katika mfululizo wa matendo ya Mungu kuhusu viumbe.

Mwanadamu aliutegemea uweza wa Mungu katika hali yake ya kwanza, lakini sasa anautegemea uweza wake zaidi; anahitaji uweza wa Mungu umfanyie mambo mengi zaidi, na anautegemea utendaji wa ajabu zaidi wa uweza wake. Ilikuwa ni matokeo ya uweza wa Mungu kumfanya mwanadamu mtakatifu hapo mwanzo: lakini ni hivyo kwa namna ya kushangaza zaidi sasa, kwa sababu kuna upinzani mwingi na ugumu njiani. Ni matokeo ya uweza yenye utukufu zaidi kukifanya kitakatifu kile kilichokuwa kimeharibika hivyo, na kilicho chini ya utawala wa dhambi, kuliko kukipa utakatifu kile ambacho hapo kwanza hakikuwa na chochote kinyume chake. Ni kazi ya uweza yenye utukufu zaidi kuiokoa roho kutoka mikononi mwa ibilisi, na kutoka katika nguvu za giza, na kuileta katika hali ya wokovu, kuliko kutoa utakatifu mahali ambapo hapakuwa na kitu kilichotangulia kukaa wala upinzani. Luka 11:21-22. "Mtu mwenye nguvu, aliyejifunga silaha, akilinda nyumba yake, mali zake ziko salama; lakini mtu mwenye nguvu kuliko yeye akimshambulia na kumshinda, humnyang'anya silaha zake zote alizokuwa akizitegemea, na kugawanya nyara zake." Vivyo hivyo ni kazi ya uweza yenye utukufu zaidi kuihifadhi roho katika hali ya neema na utakatifu, na kuiendeleza mpaka iletwe utukufuni, wakati kuna dhambi nyingi hivyo iliyobaki moyoni ikipinga, na Shetani kwa nguvu zake zote akipinga, kuliko ingekuwa kumlinda mwanadamu asianguke hapo mwanzo, wakati Shetani hakuwa na kitu ndani ya mwanadamu.-- Hivyo tumeonyesha jinsi waliokombolewa wanavyomtegemea Mungu kwa mema yao yote, kwa kuwa wanayo yote kutoka kwake.

Pili, Wanamtegemea Mungu pia kwa yote, kwa kuwa wanayo yote kwa njia yake. Mungu ndiye njia yake, na vilevile ndiye mwanzilishi na chemchemi yake. Yote tuliyo nayo, hekima, msamaha wa dhambi, kuokolewa kutoka jehanamu, kukubaliwa katika kibali cha Mungu, neema na utakatifu, faraja na furaha ya kweli, uzima wa milele na utukufu, ni kutoka kwa Mungu kwa njia ya Mpatanishi; na Mpatanishi huyu ni Mungu; ambaye tunamtegemea Mpatanishi huyo kabisa, kama yeye ambaye kwa njia yake tunapokea yote. Kwa hiyo hapa kuna njia nyingine ambamo tunamtegemea Mungu kwa kila jema. Mungu si tu kwamba anatupa Mpatanishi, na kuukubali upatanishi wake, na kwa uweza wake na neema yake kutupa mambo yaliyonunuliwa na Mpatanishi; bali yeye Mpatanishi ni Mungu.

Baraka zetu ni mambo tuliyo nayo kwa kununuliwa; na ununuzi umefanywa kutoka kwa Mungu, baraka zimenunuliwa kutoka kwake, na Mungu humtoa mnunuzi; wala si hivyo tu, bali Mungu ndiye mnunuzi. Naam, Mungu ndiye mnunuzi na vilevile ndiye thamani; kwa maana Kristo, aliye Mungu, alitununulia baraka hizi, kwa kujitoa nafsi yake kuwa thamani ya wokovu wetu. Aliununua uzima wa milele kwa dhabihu ya nafsi yake. Waebrania 7:27. "Alijitoa nafsi yake." Na 9:26. "Amedhihirishwa ili aiondoe dhambi kwa dhabihu ya nafsi yake." Kweli ni asili ya kibinadamu iliyotolewa; lakini ilikuwa nafsi ile ile moja na ile ya kimungu, na kwa hiyo ilikuwa thamani isiyo na kikomo.

Kwa kuwa hivyo tunayo mema yetu kwa njia ya Mungu, tunamtegemea kwa namna ambayo mwanadamu katika hali yake ya kwanza hakumtegemea. Wakati ule mwanadamu alipaswa kupata uzima wa milele kwa njia ya haki yake mwenyewe; hivyo kwa sehemu alitegemea kile kilichokuwa ndani yake mwenyewe; kwa maana tunakitegemea kile ambacho kwa njia yake tunapata mema yetu, na vilevile kile ambacho kutoka kwake tunayapata; na ingawa haki ya mwanadamu aliyoitegemea wakati ule kweli ilitoka kwa Mungu, hata hivyo ilikuwa yake mwenyewe, ilikuwa ndani yake mwenyewe; hivyo utegemezi wake haukuwa kwa Mungu moja kwa moja kiasi hicho. Lakini sasa haki tunayoitegemea haimo ndani yetu, bali ndani ya Mungu. Tunaokolewa kwa njia ya haki ya Kristo: Yeye amefanywa kwetu haki; na kwa hiyo ametabiriwa, Yeremia 23:6, kwa jina hilo, "Bwana ni haki yetu." Kwa kuwa haki ambayo kwayo tunahesabiwa haki ni haki ya Kristo, ni haki ya Mungu. 2 Wakorintho 5:21. "Ili sisi tupate kufanywa haki ya Mungu katika yeye." --Hivyo katika ukombozi hatuna tu mambo yote kutoka kwa Mungu, bali pia kwa yeye na kwa njia yake, 1 Wakorintho 8:6. "Lakini kwetu sisi Mungu ni mmoja tu, aliye Baba, ambaye vitu vyote vimetoka kwake, na sisi ndani yake; na Bwana ni mmoja tu, Yesu Kristo, ambaye kwa yeye vitu vyote vimekuwako, na sisi kwa yeye."

Tatu, Waliokombolewa wanayo mema yao yote ndani ya Mungu. Hatuyapati tu kutoka kwake, na kwa njia yake, bali yamo ndani yake; yeye ndiye mema yetu yote.-- Mema ya waliokombolewa ni ya nje au ya ndani. Kwa mema yao ya nje, namaanisha kile kitu kilicho nje yao, ambacho katika kukimiliki na kukifurahia wanakuwa na furaha. Mema yao ya ndani ni ule ubora au ile furaha iliyo ndani ya roho yenyewe. Kwa habari ya yote mawili waliokombolewa wanayo mema yao yote ndani ya Mungu, au, ambalo ni jambo lile lile, Mungu mwenyewe ndiye mema yao yote.

1. Waliokombolewa wanayo mema yao yote ya nje ndani ya Mungu. Mungu mwenyewe ndiye yule mema makuu ambayo kwa ukombozi wanaletwa kuyamiliki na kuyafurahia. Yeye ndiye mema yaliyo juu kuliko yote, na jumla ya mema yote ambayo Kristo aliyanunua. Mungu ndiye urithi wa watakatifu; yeye ndiye fungu la roho zao. Mungu ndiye mali yao na hazina yao, chakula chao, Uzima wao, makao yao, pambo lao na taji yao, na heshima yao na utukufu wao wa milele. Hawana mwingine mbinguni ila Mungu; yeye ndiye mema makuu ambayo waliokombolewa hupokewa kwayo wakati wa kufa, na ambayo watafufuka kuyaendea mwisho wa dunia. Bwana Mungu ndiye nuru ya Yerusalemu wa mbinguni; naye ndiye "mto wa maji ya uzima" utiririkao, na "mti wa uzima umeao katikati ya Paradiso ya Mungu." Ubora wa utukufu na uzuri wa Mungu ndio utakaozifurahisha akili za watakatifu milele, na upendo wa Mungu utakuwa karamu yao ya milele. Kweli waliokombolewa watafurahia mambo mengine; watawafurahia malaika, na watafurahiana wao kwa wao; lakini kile watakachokifurahia katika malaika, au katika mtu mwingine, au katika kitu kingine chochote kitakachowapa raha na furaha, kitakuwa ni kile kitakachoonekana cha Mungu ndani yao.

2. Waliokombolewa wanayo mema yao yote ya ndani ndani ya Mungu. Mema ya ndani ni ya aina mbili; ni ubora au furaha. Haya waliokombolewa hawayapati tu kutoka kwa Mungu, kama yaliyosababishwa naye, bali wanayo ndani yake. Wanao ubora wa kiroho na furaha kwa aina fulani ya kumshiriki Mungu. Wanafanywa bora kwa kushirikishwa ubora wa Mungu. Mungu huweka uzuri wake mwenyewe, yaani mfano wake mzuri, juu ya roho zao. Wanafanywa washirika wa tabia ya uungu, au sura ya kimaadili ya Mungu, 2 Petro 1:4. Wao ni watakatifu kwa kufanywa washirika wa utakatifu wa Mungu. Waebrania 12:10. Watakatifu ni wazuri na wenye heri kwa kushirikishwa utakatifu na furaha ya Mungu, kama vile mwezi na sayari hung'aa kwa nuru ya jua. Mtakatifu anayo furaha na raha ya kiroho kwa aina fulani ya kumiminwa kwa Mungu juu ya roho. Katika mambo haya waliokombolewa wanao ushirika na Mungu; yaani, wanashiriki pamoja naye na kumshiriki yeye.

Watakatifu wanao ubora wao wa kiroho na heri yao pia kwa kipawa cha Roho Mtakatifu, na kwa kukaa kwake ndani yao. Si kwamba vimesababishwa tu na Roho Mtakatifu, bali vimo ndani yake kama chanzo chake. Roho Mtakatifu, akiwa mkazi, ni chanzo cha uzima ndani ya roho. Yeye, akitenda ndani ya roho, juu yake, na pamoja nayo, huwa chemchemi ya utakatifu wa kweli na furaha, kama chemchemi ilivyo ya maji, kwa kujitokeza na kujieneza yenyewe. Yohana 4:14. "Walakini ye yote atakayekunywa maji yale nitakayompa mimi hataona kiu milele; bali yale maji nitakayompa yatakuwa ndani yake chemchemi ya maji, yakibubujikia uzima wa milele." Linganisha na 7:38-39. "Aniaminiye mimi, kama vile maandiko yalivyonena, mito ya maji yaliyo hai itatoka ndani yake; lakini neno hilo alilisema katika habari ya Roho, ambaye wale wamwaminio wangempokea." Jumla ya yale ambayo Kristo ametununulia, ni ile chemchemi ya maji inayonenwa katika sehemu ya kwanza kati ya hizo, na ile mito ya maji yaliyo hai inayonenwa katika ya pili. Na jumla ya baraka ambazo waliokombolewa watazipokea mbinguni, ni ule mto wa maji ya uzima utokao katika kiti cha enzi cha Mungu na cha Mwana-Kondoo, Ufunuo 22:1. Ambao bila shaka unamaanisha jambo lile lile moja na ile mito ya maji yaliyo hai, iliyoelezwa, Yohana 7:38-39, nao mahali pengine unaitwa "mto wa furaha za Mungu." Katika hili ndimo mna utimilifu wa mema, ambao watakatifu huupokea kutoka kwa Kristo. Ni kwa kumshiriki Roho Mtakatifu kwamba wanao ushirika na Kristo katika utimilifu wake. Mungu hakumpa yeye Roho kwa kipimo; nao hupokea katika utimilifu wake, na neema juu ya neema. Hii ndiyo jumla ya urithi wa watakatifu; na kwa hiyo kile kiasi kidogo cha Roho Mtakatifu walicho nacho waaminio katika ulimwengu huu, kinasemwa kuwa arabuni ya urithi wao, 2 Wakorintho 1:22. "Ambaye pia alitutia muhuri, akatupa arabuni ya Roho mioyoni mwetu." Na 5:5. "Basi yeye aliyetufanya kwa ajili ya jambo lilo hilo ni Mungu, aliyetupa arabuni ya Roho." Na Waefeso 1:13-14. "Mlitiwa muhuri kwa yule Roho Mtakatifu wa ahadi, aliye arabuni ya urithi wetu, hata ukombozi wa milki iliyonunuliwa."

Roho Mtakatifu na mambo mema yanatajwa katika Maandiko kana kwamba ni kitu kimoja; kana kwamba Roho wa Mungu, akishirikishwa kwa roho, anayajumlisha mambo yote mema, Mathayo 7:11. "Je! si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa mema wao wamwombao?" Katika Luka ni hivi, 11:13. "Je! si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa Roho Mtakatifu wale wamwombao?" Hii ndiyo jumla ya baraka ambazo Kristo alikufa ili kuzipata, na kiini cha ahadi za injili. Wagalatia 3:13-14. "Alifanywa laana kwa ajili yetu, ili tupate kupokea ahadi ya Roho kwa njia ya imani." Roho wa Mungu ndiye ahadi kuu ya Baba, Luka 24:49. "Tazama, nawaletea ahadi ya Baba yangu juu yenu." Kwa hiyo Roho wa Mungu anaitwa "Roho wa ahadi," Waefeso 1:13. Kitu hiki kilichoahidiwa Kristo alikipokea, na kutiwa mkononi mwake, mara tu alipokwisha kuimaliza kazi ya ukombozi wetu, ili akitoe kwa wote aliowakomboa; Matendo 2:33. "Basi yeye, akiisha kupandishwa hata mkono wa kuume wa Mungu, na kupokea kwa Baba ahadi ya Roho Mtakatifu, amekimwaga kitu hiki mnachokiona na kukisikia." Kwa hiyo utakatifu wote na furaha yote ya waliokombolewa imo ndani ya Mungu. Imo katika kushirikishwa, kukaa ndani, na kutenda kwa Roho wa Mungu. Utakatifu na furaha imo katika tunda, hapa na baadaye, kwa sababu Mungu hukaa ndani yao, nao ndani ya Mungu.

Hivyo Mungu ametupa Mkombozi, na ni kwa yeye kwamba mema yetu yamenunuliwa. Kwa hiyo Mungu ndiye Mkombozi na ndiye thamani; tena yeye ndiye mema yaliyonunuliwa. Hivyo yote tuliyo nayo ni kutoka kwa Mungu, na kwa njia yake, na ndani yake. Warumi 11:36. "Kwa kuwa vitu vyote vyatoka kwake, na kwa yeye, na kwake, au ndani yake." Neno lile lile la Kiyunani lililotafsiriwa hapa kwake, limetafsiriwa ndani yake, 1 Wakorintho 8:6.

II. Mungu hutukuzwa katika kazi ya ukombozi kwa njia hii, yaani, Kwa kuwepo utegemezi mkuu namna hii na wa kila hali wa waliokombolewa kwake.

1. Mwanadamu anayo nafasi kubwa zaidi na wajibu mkubwa zaidi wa kuutambua na kuukiri ukamilifu wa Mungu na utoshelevu wake wote. Kadiri utegemezi wa kiumbe ulivyo mkubwa zaidi kwa ukamilifu wa Mungu, na kadiri anavyohusika nao zaidi, ndivyo anavyopata nafasi kubwa zaidi ya kuutambua. Kadiri mtu yeyote anavyohusika zaidi na uweza na neema ya Mungu, na kuvitegemea, ndivyo anavyopata nafasi kubwa zaidi ya kuutambua uweza huo na neema hiyo. Kadiri utegemezi ulivyo mkubwa zaidi na wa moja kwa moja zaidi kwa utakatifu wa kimungu, ndivyo ilivyo kubwa zaidi nafasi ya kuutambua na kuukiri. Kadiri utegemezi wetu ulivyo mkubwa zaidi na kamili zaidi kwa ukamilifu wa kimungu, kama ulivyo wa Nafsi mbalimbali za Utatu, ndivyo tunavyopata nafasi kubwa zaidi ya kuuona na kuukiri utukufu wa kimungu wa kila mmoja wao. Kile tunachohusika nacho zaidi, hakika ndicho kilicho zaidi njiani mwa kuona na kutambua kwetu; na aina hii ya kuhusika na kitu chochote, yaani, utegemezi, hasa huelekea kuamuru na kulazimisha usikivu na uangalifu. Mambo yale tusiyoyategemea sana, ni rahisi kuyapuuza; lakini hatuwezi kufanya jingine ila kukijali kile tunachokitegemea sana. Kwa sababu ya utegemezi wetu mkuu namna hii kwa Mungu, na kwa ukamilifu wake, tena katika mambo mengi namna hii, yeye na utukufu wake huwekwa moja kwa moja zaidi mbele ya macho yetu, popote tunapoyageuza macho yetu.

Tunayo nafasi kubwa zaidi ya kuutambua utoshelevu wote wa Mungu, wakati utoshelevu wetu wote unatoka kwake hivyo kwa kila njia. Tunayo nafasi zaidi ya kumtafakari kama mema yasiyo na kikomo, na kama chemchemi ya mema yote. Utegemezi wa namna hii kwa Mungu unaonyesha utoshelevu wake wote. Kadiri utegemezi wa kiumbe ulivyo kwa Mungu, ndivyo utupu wa kiumbe ndani ya nafsi yake unavyoonekana mkubwa zaidi; na kadiri utupu wa kiumbe ulivyo mkubwa zaidi, ndivyo utimilifu wa Yule anayemkimu unavyopaswa kuwa mkubwa zaidi. Kuwa kwetu na yote kutoka kwa Mungu, kunaonyesha utimilifu wa uweza wake na neema yake; kuwa kwetu na yote kwa njia yake, kunaonyesha utimilifu wa ustahili wake na kustahili kwake; na kuwa kwetu na yote ndani yake, kunaonyesha utimilifu wake wa uzuri, upendo, na furaha. Na waliokombolewa, kwa sababu ya ukubwa wa utegemezi wao kwa Mungu, hawana tu nafasi kubwa zaidi, bali pia wajibu mkubwa zaidi wa kuutafakari na kuukiri utukufu na utimilifu wa Mungu. Tungekuwa watu wasio na akili na wasio na shukrani kiasi gani, kama tusingeukiri utoshelevu huo na utukufu huo ambao tunautegemea kabisa, moja kwa moja, na katika kila hali!

2. Kwa hili inaonyeshwa jinsi utukufu wa Mungu ulivyo mkuu ukitazamwa kwa kulinganisha, yaani, ukilinganishwa na ule wa kiumbe. Kwa kiumbe kumtegemea Mungu hivyo kabisa na katika kila hali, inaonekana kwamba kiumbe si kitu, na kwamba Mungu ni yote. Kwa hili inaonekana kwamba Mungu yu juu yetu pasipo kikomo; kwamba nguvu za Mungu, na hekima yake, na utakatifu wake, ni kuu kuliko zetu pasipo kikomo. Hata kiumbe kimdhanie Mungu kuwa mkuu na mtukufu kiasi gani, lakini kama hakiitambui tofauti iliyopo kati ya Mungu na nafsi yake, hata kuona kwamba utukufu wa Mungu ni mkuu ukilinganishwa na wake mwenyewe, hakitakuwa tayari kumpa Mungu utukufu unaolistahili jina lake. Kama kiumbe kwa namna yoyote kinajiweka sawa na Mungu, au kinajiinua kushindana naye kwa namna yoyote, hata kama kingedhani kwamba heshima kuu na staha ya kina inamstahili Mungu kutoka kwa wale walio mbali zaidi naye, hakitatambua sana kwamba inamstahili kutoka kwake chenyewe. Kadiri wanadamu wanavyojiinua zaidi, ndivyo hakika watakavyokuwa tayari kidogo zaidi kumwinua Mungu. Hakika ni jambo ambalo Mungu analikusudia katika mpango wa mambo katika ukombozi, (ikiwa tunakubali kwamba Maandiko ni ufunuo wa nia ya Mungu,) kwamba Mungu aonekane mwenye utimilifu, na mwanadamu ndani ya nafsi yake mtupu, kwamba Mungu aonekane kuwa yote, na mwanadamu si kitu. Ni kusudi lililotangazwa la Mungu kwamba wengine "wasione fahari mbele zake;" jambo ambalo linamaanisha kwamba ni kusudi lake kuuendeleza utukufu wake wa kulinganisha. Kadiri mwanadamu "anavyoona fahari mbele za Mungu" zaidi, ndivyo utukufu mdogo zaidi unavyohusishwa na Mungu.

3. Kwa jambo hili kupangwa hivyo, kwamba kiumbe kiwe na utegemezi kamili namna hii na wa kila hali kwa Mungu, imeandaliwa njia ili Mungu azipate roho zetu nzima, na awe kitu cha heshima yetu isiyogawanyika. Kama tungekuwa na utegemezi wetu kwa sehemu kwa Mungu, na kwa sehemu kwa kitu kingine, heshima ya mwanadamu ingegawanywa kwa vitu hivyo mbalimbali alivyovitegemea. Ndivyo ingekuwa kama tungemtegemea Mungu kwa sehemu tu ya mema yetu, na kutegemea nafsi zetu, au kiumbe kingine, kwa sehemu nyingine: au kama tungekuwa na mema yetu kutoka kwa Mungu tu, na kwa njia ya mwingine asiye Mungu, na ndani ya kitu kingine tofauti na hao wote wawili, mioyo yetu ingegawanyika kati ya mema yenyewe, na yeye ambaye kutoka kwake, na yeye ambaye kwa njia yake, tuliyapokea. Lakini sasa hakuna sababu ya hilo, kwa kuwa Mungu si tu yeye ambaye kutoka kwake tunayo mema yote, bali pia ndiye ambaye kwa njia yake tunayo, tena ndiye yale mema yenyewe tuliyo nayo kutoka kwake na kwa njia yake. Hivyo chochote kilichopo cha kuvuta heshima yetu, mwelekeo wake daima ni moja kwa moja kwa Mungu; vyote huungana ndani yake kama kitovu.

MATUMIZI.

1. Hapa twaweza kuiona hekima ya ajabu ya Mungu, katika kazi ya ukombozi. Mungu ameufanya utupu na taabu ya mwanadamu, hali yake duni, iliyopotea, na iliyoharibika, ambayo alizama ndani yake kwa anguko, kuwa sababu ya kuuendeleza zaidi utukufu wake mwenyewe, kama kwa njia nyingine, vivyo hivyo hasa kwa njia hii, kwamba sasa upo utegemezi wa mwanadamu kwa Mungu ulio wa kila hali zaidi sana na ulio dhahiri zaidi sana. Ingawa Mungu anapenda kumwinua mwanadamu kutoka katika shimo lile la kutisha la dhambi na ole ambalo alikuwa ameanguka ndani yake, na kumwinua mno katika ubora na heshima, na hadi kilele cha juu cha utukufu na heri, hata hivyo kiumbe hakina kitu chochote kwa namna yoyote cha kuona fahari juu yake; utukufu wote kwa wazi ni wa Mungu, yote yamo katika utegemezi mtupu, kamili kabisa, na wa kimungu kwa Baba, Mwana, na Roho Mtakatifu. Na kila Nafsi ya Utatu hutukuzwa sawasawa katika kazi hii: upo utegemezi kamili wa kiumbe kwa kila mmoja kwa yote: yote ni kutoka kwa Baba, yote ni kwa njia ya Mwana, na yote ni ndani ya Roho Mtakatifu. Hivyo Mungu anaonekana katika kazi ya ukombozi kuwa yote katika yote. Inafaa kwamba yeye aliyeko, wala hapana mwingine, awe Alfa na Omega, wa kwanza na wa mwisho, yote na pekee, katika kazi hii.

2. Kwa hiyo mafundisho na mifumo ile ya theolojia iliyo kinyume kwa namna yoyote na utegemezi kamili namna hii na wa kila hali kwa Mungu, hupunguza utukufu wake, na huzuia kusudi la ukombozi wetu. Na ndivyo ilivyo mifumo ile inayokiweka kiumbe mahali pa Mungu, katika mojawapo ya mambo yaliyotajwa, inayomwinua mwanadamu hadi mahali pa Baba, au Mwana, au Roho Mtakatifu, katika jambo lolote linalohusu ukombozi wetu. Hata kama wanakubali kwa namna fulani utegemezi wa waliokombolewa kwa Mungu, hata hivyo wanakana utegemezi ulio kamili namna hii na wa kila hali. Wanakiri utegemezi kamili kwa Mungu kwa mambo fulani, lakini si kwa mengine; wanakiri kwamba tunamtegemea Mungu kwa kutupa Mkombozi na kumkubali, lakini wanakana utegemezi kamili namna hii kwake kwa kupata sehemu katika Mkombozi. Wanakiri utegemezi kamili kwa Baba kwa kumtoa Mwanawe, na kwa Mwana kwa kuutimiza ukombozi, lakini si utegemezi kamili namna hii kwa Roho Mtakatifu kwa kuongoka, na kuwa ndani ya Kristo, na hivyo kupata haki ya kudai baraka zake. Wanakiri utegemezi kwa Mungu kwa njia za neema, lakini si kabisa kwa faida na mafanikio ya njia hizo; utegemezi wa sehemu kwa uweza wa Mungu, kwa kuupata na kuutumia utakatifu, lakini si utegemezi mtupu kwa neema ya Mungu ya hiari na ya enzi. Wanakiri utegemezi kwa neema ya bure ya Mungu kwa kupokewa katika kibali chake, kwa kiasi kwamba ni pasipo stahili yoyote halisi, lakini si kwamba ni pasipo kuvutwa, au kuguswa na ubora wowote. Wanakiri utegemezi wa sehemu kwa Kristo, kama yeye ambaye kwa njia yake tunao uzima, kwa kuwa amenunua masharti mapya ya uzima, lakini bado wanashikilia kwamba haki ambayo kwa njia yake tunao uzima imo ndani yetu wenyewe, kama ilivyokuwa chini ya agano la kwanza. Basi mfumo wowote usiopatana na utegemezi wetu kamili kwa Mungu kwa yote, na wa kuwa na yote kutoka kwake, kwa njia yake, na ndani yake, unapingana na kusudi na mwelekeo wa injili, na unaipokonya kile ambacho Mungu anakihesabu kuwa mng'ao wake na utukufu wake.

3. Kwa hiyo twaweza kujifunza sababu kwa nini imani ndiyo ile ambayo kwayo tunapata kuwa na sehemu katika ukombozi huu; kwa maana katika asili ya imani imo kukiri kwa kutambua utegemezi kamili kwa Mungu katika jambo hili. Inafaa sana kwamba itakiwe kwa wote, ili wapate faida ya ukombozi huu, kwamba wautambue, na kuukiri, utegemezi wao kwa Mungu kwa ajili yake. Ni kwa njia hii Mungu amepanga kujitukuza katika ukombozi; na inafaa kwamba angalau apate utukufu huu kutoka kwa wale walio wahusika wa ukombozi huu, na wanaopata faida yake.-- Imani ni kuitambua kweli iliyomo katika kazi ya ukombozi; na roho iaminiyo humtegemea Mungu kikamilifu kwa wokovu wote, katika ufahamu wake na tendo lake. Imani huwashusha wanadamu, na kumwinua Mungu; humpa yeye peke yake utukufu wote wa ukombozi. Ni lazima, ili kuwe na imani iokoayo, mwanadamu aondolewe nafsi yake mwenyewe, atambue kwamba yeye ni "mnyonge, na mwenye kuhurumiwa, na maskini, na kipofu, na uchi." Unyenyekevu ni kiungo kikuu cha imani ya kweli: yeye aupokeaye ukombozi kweli, huupokea kama mtoto mdogo, Marko 10:15. "Mtu ye yote asiyeupokea ufalme wa mbinguni kama mtoto mdogo, hataingia kamwe." Ni furaha ya roho iaminiyo kujishusha na kumwinua Mungu peke yake: hiyo ndiyo lugha yake, Zaburi 115:1. "Si sisi, Ee Bwana, si sisi, bali ulitukuze jina lako."

4. Na tuonywe kumwinua Mungu peke yake, na kumhusisha utukufu wote wa ukombozi. Na tujitahidi kupata, na kuongezeka katika, kuutambua utegemezi wetu mkuu kwa Mungu, kumwelekea yeye peke yake macho yetu, na kuiua tabia ya kujitegemea na kujiona mwenye haki. Kwa asili mwanadamu ana mwelekeo mkubwa mno wa kujiinua, na kutegemea uwezo wake au wema wake mwenyewe; kana kwamba anapaswa kutazamia furaha kutoka kwa nafsi yake. Ana mwelekeo wa kuyaheshimu mambo ya kufurahia yaliyo mbali na Mungu na Roho wake, kana kwamba ndimo furaha ipatikanamo.-- Lakini fundisho hili linapaswa kutufundisha kumwinua Mungu peke yake; kwa kumtumaini na kumtegemea, vivyo hivyo kwa kumsifu. Yeye aonaye fahari, na aone fahari katika Bwana. Je, yupo mtu mwenye tumaini kwamba ameongoka, na kutakaswa, na kwamba akili yake imejaliwa ubora wa kweli na uzuri wa kiroho? kwamba dhambi zake zimesamehewa, naye amepokewa katika kibali cha Mungu, na kuinuliwa hadi heshima na heri ya kuwa mtoto wake, na mrithi wa uzima wa milele? na ampe Mungu utukufu wote; yeye peke yake ndiye amtofautishaye na watu walio waovu kuliko wote katika ulimwengu huu, au na walio na taabu kuliko wote kati ya waliohukumiwa jehanamu. Je, yupo mtu mwenye faraja nyingi na tumaini thabiti la uzima wa milele, tumaini lake lisimwinue, bali limwelekeze zaidi kujishusha, kutafakari jinsi asivyostahili kabisa kibali cha namna hiyo, na kumwinua Mungu peke yake. Je, yupo mtu aliye bora katika utakatifu, na mwingi wa matendo mema, asijitwalie chochote cha utukufu wake, bali amhusishe yeye ambaye "sisi tu kazi ya mikono yake, tuliumbwa katika Kristo Yesu tutende matendo mema."