Bokimu, au Chanzo cha Kushindwa Kiroho

"Nao wakapaita mahali pale Bokimu." Waamuzi 2:5.

Kitabu cha Waamuzi kina nafasi muhimu sana katika mpango wa ufunuo wa Mungu. Kinaeleza kweli yenye uzito mkubwa, na fundisho zito la kina, yaani, hatari ya kurudi nyuma kiroho baada ya baraka kubwa ya kiroho. Kitabu cha Hesabu ni kitabu cha huzuni, kwa maana kinasimulia kutangatanga kwa Israeli jangwani kwa miaka arobaini baada ya Mungu kuwatoa katika nchi ya Misri. Lakini Kitabu cha Waamuzi ni kitabu cha huzuni zaidi sana na cha kutisha zaidi, kwa maana kinasimulia kushindwa kwa Israeli baada ya kuingia katika nchi ya Ahadi, kushindwa kulikodumu si miaka arobaini, bali miaka mia nne. Kinatueleza hatari ya kurudi nyuma baada ya kumpokea Roho Mtakatifu na kumjua Yesu katika utimilifu wake, hatari iliyo halisi kabisa na ya kutisha. Ni dhidi ya hatari hii ambapo mwandishi wa waraka kwa Waebrania mara nyingi na kwa uzito mkubwa huwaonya waamini walioandikiwa waraka ule, na kuwaagiza "wajitahidi kwa bidii yote hata kupata utimilifu wa tumaini mpaka mwisho."

Katika nidhamu ya maisha ya Kikristo, na katika jinsi Mungu anavyowashughulikia watu wake kwa hekima na uaminifu, kuna nafasi ya onyo na ya ahadi pia, ya tumaini na ya hofu pia. Hakuna aliye hatarini kama yule anayeota bila kujali kwamba yu salama bila kukesha na kutii. Mungu ameweka minara ya taa njia nzima, si ili kutuvunja moyo kwa hofu isiyo na sababu, bali ili kutuokoa kwa tahadhari njema na utii wa kukesha.

Kwa maana pana zaidi kitabu hiki kinasimama badala ya kurudi nyuma kwa Kanisa la Kristo baada ya zama za mitume, na kinawakilisha vyema Zama za Giza za historia ya Kikristo; lakini kwa matumizi yake kwa mtu mmoja mmoja, kinaweza pia kuwakilisha hatari iliyopo katika maisha yetu binafsi ya Kikristo, ya kurudi nyuma hata kutoka katika ubatizo wenyewe wa Pentekoste na mambo ya ndani kabisa na ya juu kabisa tuliyoyaonja ya Roho Mtakatifu.

Habari ya Waamuzi inaanza kwa kumbukumbu ya ushindi. "Ikawa baada ya kufa kwake Yoshua, wana wa Israeli wakamwuliza Bwana, wakisema, 'Ni nani atakayekwea kwanza ili kupigana na Wakanaani?' Bwana akasema, 'Yuda atakwea; tazama, nimeitia nchi mkononi mwake.' Yuda akamwambia Simeoni nduguye, 'Kwea pamoja nami katika kura yangu, ili tupigane na Wakanaani; nami vivyo hivyo nitakwenda pamoja nawe katika kura yako.' Basi Simeoni akaenda pamoja naye. Yuda akakwea, na Bwana akawatia Wakanaani na Waperizi mikononi mwao."

Haya yote yalikuwa kama yalivyopaswa kuwa, nayo yalidhihirisha roho ya imani, utii, na kumtegemea Mungu kwa unyenyekevu. Mbele kidogo tunasoma kwamba hata waliutwaa Yerusalemu, wakaiteka Hebroni na ngome nyingine, wakasonga mbele hata nchi ya Wafilisti, wakawafukuza adui zao kutoka katika ngome zao nyingi. Ilionekana kana kwamba walikuwa bado na imani ya ushindi aliyokuwa nayo Yoshua, na kwamba Uwepo ule ule Mwenyezi wa Kiongozi wao wa kimungu ulikuwa bado katikati yao.

Lakini punde tunaanza kuona dalili za kwanza za kushindwa kunakokuja. Kwanza kabisa, Yuda anaanza kusita katika mwendo wake wa ushindi, nasi tunasoma neno la kwanza la kushindwa na kukata tamaa. (Sura 1:19.) "Hakuweza kuwafukuza wenyeji wa bondeni, kwa sababu walikuwa na magari ya chuma." Muda mfupi baadaye tunasoma juu ya kushindwa kwa sehemu kwa Benyamini, "Na wana wa Benyamini hawakuwafukuza wenyeji wa Yerusalemu; bali Wayebusi wakakaa pamoja na wana wa Benyamini huko Yerusalemu hata leo." Sasa haikuwa tena "hakuweza," bali "hawakuwafukuza."

Kisha tunamwona Manase akishindwa kuwafukuza wenyeji wa Beth-sheani na miji iliyo jirani. "Lakini Wakanaani walitaka kukaa katika nchi ile." (Mstari 27.) Kisha Efraimu anavunjika moyo, na kushindwa kuwafukuza Wakanaani kutoka Gezeri. (Mstari 29.) Zabuloni naye anamwacha adui abaki katika mji wake. (Mstari 30.) Asheri anawakubalia wenyeji wa Sidoni na miji yake; Naftali anashindwa kuwafukuza wenyeji wa Beth-shemeshi. (Mstari 33.) Na Dani anakimbia mbele ya Waamori wa nchi yake ya milima. Hata ikawa hapakuwa karibu na kabila hata moja la Israeli ambalo halikuwa limefanya mapatano na adui kwa kiasi fulani, na kuwapa nafasi adui zao ambao Mungu amewatuma kuwang'oa kabisa katika nchi.

Hatua za kushindwa kwao zinashangaza sana tunapozifuatilia moja moja.

Kwanza. Waliwaacha tu adui wabaki. Inaonekana hawakuwaogopa hata kidogo, wakashindwa tu kuwaangamiza kabisa. Lakini baadaye tunawaona wakiwatia kwa makusudi chini ya kodi, na kuwaweka pale kwa kusudi la kujipatia faida kutoka kwao, na kujipatia kitu fulani kwao. Hapa ndipo ulimwengu unapoingia katika maisha yetu ya Kikristo ya leo. Tunafanya mapatano na uovu; si kwamba tunauvumilia tu, bali tunautumia. Tunadhani hakuna ubaya kupokea fedha za watu waovu kwa ajili ya makusudi ya kidini, na kukutana nao katikati ya njia. Tuko tayari kuupendeza ulimwengu ili tuwe na mvuto mwema juu yake, na mwishowe tunaanguka kabisa chini ya nguvu zake. Kisha tunawaona Wakanaani wakikaa pamoja na Israeli (sura 1:27); lakini baadaye kidogo tunawaona Israeli wakikaa pamoja na Wakanaani (3:5 na 1:33). Israeli wanaanza kwa kuwatendea Wakanaani kama wageni na watu wanaolipa kodi, na wanaishia kwa kuwakuta kuwa mabwana na washindi.

Kisha tunawaona Wakanaani wakiwafukuza wana hadi milimani. Sasa wamekuwa na nguvu za kutosha kuamuru na kudai, kama uovu ufanyavyo sikuzote, baada ya sisi kuupa mahali pa kusimama kwa muda kidogo.

Kisha yanakuja maoano kati ya watu wa Mungu na adui. Wanakutana katika urafiki wa karibu wa maisha ya kijamii. Wanawaona watu wa ulimwengu kuwa wa kupendeza na wenye faida, nao wanakubali ushirika na maoano yaliyokatazwa kati ya wacha Mungu na wasiomcha Mungu, mambo ambayo katika kila kizazi yametangulia wakati wa uharibifu na uovu mkubwa. Hakuna mtoto wa Mungu aliye na haki yoyote ya kuoana na asiyemcha Mungu, na mzazi wa kweli hathubutu kukubali muungano wa namna hiyo bila kuuhatarisha ustawi wa milele wa mtoto wake. Si salama kamwe kumwasi Mungu, nami sisiti hata kidogo kusema kwamba nisingeiongoza ndoa ya namna hiyo.

Hatua inayofuata ni kushirikiana katika ibada ya sanamu na kuiacha ibada ya Yehova kwa ajili ya taratibu za aibu za upagani. Sura 3:6, 7: "Wakawaoa binti zao, na binti zao wenyewe wakawaoza wana wao, wakaitumikia miungu yao. Wana wa Israeli wakafanya yaliyo maovu mbele za Bwana, wakamsahau Bwana, Mungu wao, wakawatumikia Mabaali na Maashera."

Kilele cha haya yote kilikuja upesi katika hasira ya Yehova, na hukumu yake kali na ya haki juu ya watu wake waasi. Na hivyo tunasoma, "Hasira ya Bwana ikawaka juu ya Israeli, akawatia mikononi mwa watekaji waliowateka nyara, akawauza na kuwatia mikononi mwa adui zao pande zote, hata wasiweze tena kusimama mbele ya adui zao. Kila walikokwenda, mkono wa Bwana ulikuwa juu yao kwa mabaya, kama Bwana alivyonena, na kama Bwana alivyowaapia; nao wakafadhaika sana." (Sura 2:14, 15.)

Ni jambo la kutisha namna gani kuwa na Mungu kinyume chetu, na kujua kwamba yeye anayeitawala pumzi yenyewe ya maisha yetu, na nguvu zote za maangamizi zinazotuzunguka, analazimishwa na asili yake yenyewe kututendea kinyume, na kututeketeza, kama vile moto lazima uteketeze kila kitu kinachoweza kuungua kinachougusa! Mungu analazimika kuwa kinyume cha dhambi, na ingawa anamhurumia mwenye dhambi, anaichukia dhambi; na maadamu sisi tu kinyume cha Mungu, uwepo wake wenyewe lazima uwe kwetu moto ulao, na hata mbingu zingekuwa jehanamu kwa nafsi yenye dhambi, nayo ingeukimbia mwako wa kutisha wa mtazamo wake mtakatifu kama mtu aukimbiavyo mwako wa umeme, na kutamani kujificha jehanamu.

Lakini kuna jambo la huzuni zaidi hata kuliko hili, kwa maana tunasoma kwamba Mungu aliwaacha katika nguvu za adui zao, akawaruhusu Wakanaani, ambao wao wenyewe walikuwa wamewachezea na kufanya agano nao, wawe kwao miiba na mitego ya hukumu na majaribu.

Hakuna jambo la kutisha zaidi katika hukumu zote zilizotamkwa juu yao kuliko hili: "Kwa hiyo mimi nami nalisema, Sitawafukuza watoke mbele yenu; lakini watakuwa kama miiba mbavuni mwenu, na miungu yao itakuwa tanzi kwenu." (Sura 2:3.)

"Akasema, 'Kwa sababu taifa hili wamelivunja agano langu nililowaamuru baba zao, wala hawakuisikiza sauti yangu; mimi nami tangu sasa sitamfukuza mtu awaye yote mbele yao katika mataifa yale aliyoyaacha Yoshua alipokufa; ili kwa hao nipate kuwajaribu Israeli, kwamba wataishika njia ya Bwana, waende ndani yake, kama baba zao walivyoishika, au sivyo."

Na hivyo Mungu aliwaacha washibishwe mashauri yao wenyewe, na kujaribiwa na kupimwa kwa matokeo yenyewe ya uasi wao. Naam, zaidi ya hayo, tunasoma katika sura 3:8 kwamba hata "akawauza na kuwatia mikononi mwa adui zao," akawapa adui zao nguvu ya kuwashinda na kuwafanya watumwa, nguvu ambayo wao wenyewe wasingeweza kamwe kuidai pasipo ruhusa ya Mungu. Tangu hapo Mkanaani, Mfilisti, Mshami, na Mwashuri, Mbabeli, na Mrumi, hawakuwa kitu ila wauaji wanaotekeleza hukumu ya Mungu, nao walifanya ushindi wao na kuwachukua mateka kwa ruhusa ya moja kwa moja ya Mungu.

Ndugu wapendwa, haya yote yanaonyesha kweli ya kutisha sana, ambayo Agano Jipya bila shaka linaithibitisha, yaani, kwamba hukumu ya mwisho ya Mungu na ya kutisha kuliko zote ni kumwacha Ibilisi awe na nguvu juu ya nafsi isiyotii, na kuruhusu majaribu yatushinde na kututesa na kutuadhibu kwa sababu ya kuyaasi kwetu mapenzi ya Mungu kwa makusudi, na kuikataa kwetu neema ambayo ingetuokoa. Jambo la huzuni kuliko yote katika hali ya mwenye dhambi maskini ni kwamba, ingawa anadhani yu huru, na kwamba ana uwezo wa kujirekebisha na kufanya apendavyo, yeye ni mtumwa asiye na msaada wa Shetani, "aliyetekwa naye kwa mapenzi yake," wala hawezi kamwe kuwa huru mpaka atubu na kuukana utawala wa adui mkuu wa Mungu, na kuitegemea damu ya Yesu Kristo, na nguvu ya Roho Mtakatifu, ili kuzivunja pingu za utumwa wake.

Na unaweza kuja wakati katika maisha ya mtu mwovu, ambapo, kwa sababu ya kuikataa nuru na haki kwa ukaidi, ataachiliwa, kama tusomavyo katika sura ya kwanza ya Warumi, "afuate akili zisizofaa, na tamaa za aibu," naye ataona ndani yake nguvu inayomlazimisha kutenda maovu, na kumfanya atawaliwe na Ibilisi kama vile mtu awezavyo kutawaliwa na kubidiishwa na Roho Mtakatifu.

Haya ndiyo maelezo ya kufanywa mgumu kwa moyo wa Farao. Hii ndiyo hatua ya mwisho ya kutotubu na ya kukata tamaa. Hili halimjii kamwe mtu yeyote mpaka awe ameikataa na kuikana rehema ya Mungu, na kwa makusudi kuchagua uovu badala ya wema, na Shetani badala ya Mungu. Mungu anamwadhibu kwa kumwacha ampate Shetani kikamilifu, au kama ilivyoelezwa kwa picha iliyo wazi katika sura ya kwanza ya Mithali, "Hawakuyakubali mashauri yangu, waliyadharau maonyo yangu yote; basi watakula matunda ya njia yao wenyewe, na kushibishwa mashauri yao wenyewe." Lakini inawezekana hata kwa mtoto wa Mungu kutiwa katika nguvu ya majaribu kwa kudumu katika uasi wa makusudi na wa ukaidi. Mambo yale yale tunayoyachagua yanakuwa adhabu yetu, nasi tunajikuta, kwa sababu ya uasi wetu wenyewe wa makusudi, chini ya aina za kutisha za majaribu ambazo hatuna nguvu ya kuzipinga. Sababu ni kwamba tuko mahali ambapo Mungu hakutaka kamwe tuwe. Tumejiletea wenyewe watesaji wetu. Neema ya Mungu inatosha kwa mapenzi yake yote juu yetu, naye Bwana anajua kuwaokoa watauwa na majaribu, lakini hajaahidi neema yake kwa mizigo, hatari au hali tulizojitwika wenyewe ambazo ni kinyume cha kusudi lake la kimungu.

Hakuna jambo tamu zaidi maishani kuliko kujua kwamba tumefunikwa kabisa katika silaha za Roho Mtakatifu, hata yule Mwovu hatugusi, na kila mshale wa moto unateleza na kuanguka, kama vile risasi na makombora yanavyorudishwa nyuma na mabamba ya chuma ya meli ya vita, nasi tunapita katikati ya majeshi ya jehanamu salama na bila kudhurika, kana kwamba tunakanyaga nyua za mbinguni. Lakini pia kuna hali ambayo tunatambua kwamba Shetani ana nguvu juu ya mioyo yetu, kwamba mshale wa moto kweli unapenya na kuitia doa nafsi iliyo nyeti, kwamba uchochezi mbaya kweli unakuwa sehemu ya mawazo na hisia zetu zenyewe, na kwamba hatuna ushindi kamili juu ya nguvu ya uovu. Hii ndiyo maana ya ombi la Bwana kwa ajili yetu, "Usitutie majaribuni, bali utuokoe na yule mwovu."

Lo, wapendwa, hii ndiyo maana ya jehanamu. Huu ndio mwanzo wa mateso. Haya ndiyo malipo ya dhambi. Hili ni jambo chungu zaidi hata kuliko ghadhabu ya Mungu. Ni kilele cha hatua ya kwanza ya kutoamini, kutotii na kurudi nyuma kiroho. Na tujihadhari na hatua ya kwanza, na tumwombe atuokoe na visababishi vilivyowaongoza watu wake wa zamani katika vilindi hivi vya taabu na dhambi.

II. Visababishi vya kushindwa kwa Israeli.

Kisababishi cha kwanza kilikuwa kazi isiyokamilika na isiyomalizika. Hawakuimaliza vita kikamilifu; waliingia katika mapatano na uovu; walishindwa kuwa kamili na wa moyo wote katika kushughulika kwao naye. Na tuangalie sana jambo hili, kwamba tusimpe Ibilisi nafasi, na kwamba tusiuachie ulimwengu na mwili mahali pa kusimama.

Shetani anachoomba ni kuvumiliwa kwa shina moja tu la uchungu, la kutoamini na la kujifurahisha nafsi; lakini kwa hakika kama Mungu alivyo wa kweli, dhambi ile moja itatuangamiza mwishowe.

Tena, walishindwa kuyatambua majaribu yao kuwa ni mapimo ya Mungu ili kuona watakavyofanya. Aliyaruhusu mambo haya yaje ili apate kuujaribu utii wao, na vivyo hivyo anaruhusu majaribu yatujie, si ili yatushinde, bali ili yatuimarishe. Kama tungeyatambua sikuzote kuwa ni mapimo ya Mungu, na kupanda juu yake ili kuyaendea mapenzi yake yaliyo juu zaidi, yangekuwa nafasi za ushindi mkuu zaidi na wa kusonga mbele hata juu zaidi.

Lakini, tatu, siri halisi ya kushindwa kwao ilikuwa kukosa kwao kumshika Mungu kwa kweli, kibinafsi na kwa kujitegemea, kama chemchemi ya nguvu zao. Kuna fungu moja katika mistari ya mwanzo ya kitabu hiki linaloeleza hali yote. (Waamuzi 2:7.) "Watu wakamtumikia Bwana siku zote za Yoshua, na siku zote za wazee walioishi baada ya Yoshua, waliokuwa wameziona kazi zote kubwa za Bwana alizowatendea Israeli." Hapa tunaona kisababishi cha taabu yote. Walimtegemea Yoshua, na waliomfuata Yoshua mara baada yake, kuliko walivyomtegemea Mungu. Walipata mawazo yao na msukumo wao kutoka kwa viongozi wa kibinadamu, lakini wao wenyewe hawakusimama wakiwa wameshika mizizi na kuwekwa imara katika Mungu kibinafsi, na mshtuko wa vita ulipokuja walishindwa. Kwa kweli, maneno yao wenyewe katika tukio la awali yanaonyesha kwamba hawakuelewa kwa kweli unyonge wao wenyewe, na jinsi walivyomhitaji Yehova kabisa.

Katika sura ya mwisho ya Kitabu cha Yoshua tunasoma kwamba, kiongozi yule mkuu alipokuwa amewakusanya watu pamoja huko Shekemu, na kuwapa maagizo yake ya kuagana, walijibu kwa uhakika usio na shaka yoyote, "Tutamtumikia Bwana, kwa maana yeye ndiye Mungu wetu," naye Yoshua akawajibu, "Hamwezi kumtumikia Bwana." (Yoshua 24:19.)

Bila shaka Yoshua alimaanisha kwamba kwa nguvu zao za kujiamini hawangeweza kufanya kitu ila kushindwa na kutenda dhambi. Lakini walikuwa hawajajifunza somo hilo, na, wakijiamini kuwa wanajitosheleza, kweli walishindwa na kuzama katika kilindi cha chini kabisa cha dhambi na taabu, na ushindi wa Yeriko, Beth-horoni, Hebroni na Gibeoni ukaishia katika machozi ya Bokimu, na utumwa wa adui zao.

Mungu ashukuriwe kuna upande ulio kinyume kabisa na Bokimu. Ni mahali pale pengine ambapo nabii aliyevuviwa amesema juu yake, "Wewe utaitwa Hefsiba, na nchi yako Beula" (Isaya 62:4). Bokimu ni mahali pa kulia; Beula ni mahali pa upendo na furaha. Bokimu maana yake ni kushindwa kwa nguvu zetu; Beula maana yake ni kuolewa naye, na kulindwa kwa uweza wake tusijikwae wala kushindwa.

Twende Bokimu, tujifunze unyonge wetu, kisha twende mbele hadi Beula, na, tukiutegemea upendo wake na nguvu zake, tusonge mbele, tukiimba: "Lakini Mungu ashukuriwe, atushindishaye daima katika Kristo Yesu;" "Nayaweza mambo yote katika Kristo, aliye nguvu yangu."