Kipindi Cha Nne Katika Maisha Yangu Ya Kidini (Maisha Ya Imani)

Ilikuwa mwaka 1865 ambapo kipindi cha nne, na kilicho chenye kuvutia zaidi mno, cha safari yangu ya kiroho kilipambazuka juu ya nafsi yangu. Nilikuwa Mkristo kwa miaka tisa — miaka iliyojaa furaha na uchangamfu — lakini kile kilichonijia sasa kilikuwa mbali mno kupita yote yaliyotangulia hata kilihisiwa kana kwamba ulimwengu mpya kabisa na wa kimiujiza umefunguka mbele yangu.

Katika miaka ile ya awali, imani yangu ilikuwa yenye kuridhisha kabisa katika kila jambo lililohusu Mungu.

Kila ugunduzi niliofanya kuhusu tabia yake na njia zake ulinipa furaha tu. Lakini ilipofika suala la fungu langu mwenyewe katika maisha ya Kikristo, kuridhika kulikuwa pungufu zaidi. Nilikuwa na furaha, ndiyo, lakini sikuwa mtu niliyetamani kuwa.

Nilikuwa nimepata dini iliyoahidi ukombozi kamili kwa wakati ujao, lakini haikuonekana kutoa ukombozi sasa. Nilikuwa nimepata Mungu asiyejipenda na mwenye haki ambaye ningeweza kumwabudu bila hofu ya kuvunjika moyo — lakini nilikuwa nikivunjika moyo daima juu ya nafsi yangu mwenyewe. Nilijua sikuwa vile nilivyopaswa kuwa. Maisha yangu yalihisiwa yamejaa kushindwa — si dhambi ya nje sana, bali dhambi za ndani: ubaridi, ufu wa kiroho, kukosa upendo wa Kikristo, mashina ya uchungu, mapungufu yale yote yaliyofichika ambayo watoto wa Mungu mara nyingi huyaombolezea. Nilipotaka kutenda mema, uovu ulikuwapo. Mema niliyoyatamani, sikuyatenda; na uovu niliouchukia, bado niliutenda. Nilijikuta nikitenda dhambi na kutubu daima, nikiweka maazimio na kuyavunja, nikichukia lililo baya lakini nikijisalimisha kwalo, nikitamani ushindi lakini mara nyingi nikishindwa kuliko kushinda.

Lakini Maandiko yalionekana kufundisha kwamba Kristo alikuja kuleta ushindi halisi na wa sasa kwa wafuasi wake. Yalidokeza kwamba Wakristo walikusudiwa kuwa huru na mahangaiko na hofu, na kufurahia hata sasa amani ipitayo akili zote. Lakini nilijua kidogo mno cha hilo kwa uchungu. Moyo wangu ulikuwa umepumzika kuhusu wakati wangu ujao, lakini wakati wangu wa sasa ulikuwa umeraruliwa na maelfu ya mahangaiko na wasiwasi wa kila siku. Matunda yenyewe ya Roho — ambayo niliamini nilikuwa nimeyapokea — yalikuwa upendo, furaha, amani, uvumilivu, upole, unyenyekevu, wema; lakini hizi ndizo sifa zenyewe ambazo nilihisi nina upungufu zaidi.

Hili halikuwa lile nililotarajia nilipokuwa Mkristo mara ya kwanza. Nikiwa nimelelewa miongoni mwa Wakweka — ambao maisha yao yaling'aa kwa amani — na kufundishwa tangu utoto kwamba wema ni wa lazima, nilikuwa nimedhani kwamba kuwa Mkristo kwa lazima kulimaanisha kuwa mwenye amani na mwema. Nilitarajia ushindi juu ya dhambi na juu ya wasiwasi kwa asili kama nilivyotarajia jua kuchomoza. Lakini katika vilindi vya siri vya nafsi yangu, ilinibidi kukiri kwamba nilikuwa nimevunjika moyo.

Mwanzoni, furaha ya wokovu wangu mpya uliopatikana ilikuwa imeondoa kila kitu kingine kando. Nilidhani majaribu na hofu na dhambi vimeondoka milele. Lakini ule mng'ao wa awali ulipofifia, majaribu ya zamani yalirudi kwa nguvu zake za zamani. Ikawa rahisi kama zamani kuwa na wasiwasi, kuhangaika, kulemewa, kukasirika upesi, kukosa wema, kuwa mchambuzi, na mkali — kutenda na kuwa mambo yale yote ambayo niliamini dini ingeniokoa navyo. Hakuna lolote la haya lililowahi kutikisa sadikisho langu kwamba nilikuwa mtoto wa Mungu na mrithi wa mbingu, lakini mara nyingi lilinifanya nihisi aibu ya kusikitisha. Kuwa mtoto wa Mungu na hata hivyo kushindwa kuishi kama mmoja kulinifanya nijiulize kama nilikuwa nimekosa jambo fulani katika maisha ya Kikristo — jambo ambalo lingeweza kuniletea ushindi.

Nikiwa nimeazimia kugundua kile kipengele kilichokosekana, niliwauliza Wakristo kadhaa wazee zaidi. Lakini wote walinipa jibu lilelile: Hapana, hujakosa lolote. Maisha ya kutenda dhambi na kutubu ndiyo yote tuwezayo kutarajia katika ulimwengu huu, kwa sababu ya udhaifu wa mwili. Walieleza kwamba Adamu wa kale, aliyerithiwa wakati wa kuzaliwa, na Adamu mpya, aliyepokewa wakati wa kuongoka, walipigana daima wao kwa wao — mara mmoja akishinda, mara mwingine — na kwamba ni katika mauti tu ambapo tungepata ukombozi wa kweli kutoka asili ya kale.

Hakuna kingeweza kuieleza hali yangu vizuri zaidi kuliko maombolezo ya Paulo mwenyewe katika Warumi 7:14 – 23. Yalionekana yameandikwa kwa ajili yangu. Mara kwa mara nililia pamoja naye, ‘Ole wangu, maskini mimi! Ni nani atakayeniokoa na mwili huu wa mauti?’ Lakini sikuweza kuelewa kwa nini Paulo hata aliuliza swali hilo kama, kama kila mtu alivyosema, hapakuwa na ukombozi katika maisha haya. Bila shaka alijua asili ya kale ilikuwa imekusudiwa kubaki hata mauti. Lakini si tu kwamba aliuliza swali — aliijibu kwa ushindi: ‘Namshukuru Mungu, kwa Yesu Kristo Bwana wetu.’

Angemaanisha nini? Nilikuwa nimeingia katika wokovu kwa njia ya Yesu Kristo, lakini sikujua lolote la ukombozi wa ushindi namna huo. Bado nilikuwa nimefungwa na ule ‘mwili wa mauti’ ndani yangu.

Kwa nini? Ugumu ulikuwa wapi?

Maswali haya yalizidi kuwa ya kushinikiza zaidi baada ya kugundua upendo wa Mungu usio na kikomo. Ilihisiwa isiyo na ukarimu namna hiyo — karibu isiyo na shukrani — kuitikia kutokujipenda kwake kusiko na mipaka kwa upungufu namna huo wa matunda ya kiroho. Kwa kuwa alikuwa amejionyesha mwenye uwezo namna hiyo wa kuokoa katika wakati ujao, angewezaje kuwa asiye na uwezo katika wakati wa sasa?

Maisha ya Kikweka yaliyonizunguka nayo yalidokeza lazima kuwe na ukombozi, kwa maana walidai kuwa wameuonja — ijapokuwa hawakuweza kamwe kueleza waziwazi ulikuwa nini au ulifanyaje kazi.

Uvutano mwingine uliliimarisha sadikisho hili. Nilikuwa na kitabu kilichofundisha si tu kwamba watoto wa Mungu waliamriwa kuzaa matunda ya Roho, bali kwamba wangeweza kufanya hivyo — na ambacho pia kilitoa vidokezo vya njia ya kifumbo kuielekea. Kitabu kilikuwa Maendeleo ya Kiroho, mkusanyo wa vipande vilivyochaguliwa vya Fenelon na Madame Guyon. Kilikuwa cha thamani hasa kwa sababu kilikuwa zawadi kutoka kwa baba yangu niliyempenda mno na sikuzote kilikaa mezani mwangu kando ya Biblia yangu.

Baba yangu alikuwa amekigundua alipokuwa na miaka kumi na minane tu. Alipokuwa akipita Philadelphia akielekea kupanda meli kwa safari ndefu ya kwenda China, alipita meza ya kuuza vitabu vya mkononi wa pili. Ijapokuwa alikuwa ameanza maisha ya kiroho hivi karibuni tu, alivutwa na jina Maendeleo ya Kiroho.

Bila kujua lolote la yaliyomo ndani yake, alikinunua kwa hamu ya ghafula — akiongozwa bila kujua, bila shaka, na Bwana ambaye alikuwa ameanza kumtumaini. Aliandika katika Kumbukumbu zake: ‘Kitabu hiki kilithibitika kuwa faraja kubwa kabisa kwangu. Nilikichukua mfukoni mwangu na kukisoma nyakati za ziada, kwa faida yangu ya milele, natumaini. Siwezi ila kuishukuru Maongozi ya Mungu ya fadhili kwa kukiweka kitabu hiki kilichobarikiwa mikononi mwangu.’

Baba yangu alikithamini kitabu hicho sana hata mara kila mmoja wetu watoto alipofikia umri wa kutosha, alitupa nakala yetu wenyewe na kutuomba tukisome kwa makini. Kwa sababu tulimpenda sana, sikuzote tulitaka kumpendeza, na katika miaka ya utafutaji wangu wa kwanza wenye njaa na kukata tamaa wa Mungu, kitabu hicho kikawa mwenzangu wa daima.

Lakini kwa kuwa kiliandikwa zaidi kuongoza nafsi zilizokuwa tayari zikisonga mbele katika maisha ya kiroho kuliko kuwasaidia watafutaji kuingia katika maisha hayo kwanza kabisa, hakikuwa cha msaada wa hakika sana kwangu katika miaka ile ya awali, ya upofu ya utafutaji. Na wakati, mwaka 1858, nilipofikia kuamini nimegundua ‘mpango wa wokovu’ — uliokaa, kama nilivyowazia, katika mabaraza ya Mbinguni, uliofunuliwa katika maisha na kifo cha Kristo, na kuundwa vizuri na Mtume Paulo — nilijaza pembeni za nakala yangu kwa yale niliyodhani ni ukosoaji wa uhakika uliothibitisha kutokuwa madhubuti kwa kitabu.

Hata hivyo, bila kutambua, mafundisho yake yaliniathiri kwa kina. Hata nilipokikosoa, nilihisi njaa ya ndani ya upande wa kifumbo wa dini ambao kitabu kiliueleza.

Katika miaka yote iliyofuata, nilivutwa huku na huku kati ya madai ya fundisho la Ndugu wa Plymouth kwa upande mmoja na madai ya ufumbo kwa upande mwingine.

Sehemu ya vitendo, ya kibiashara ya maumbile yangu ilielekea kwa Ndugu; malezi yangu ya Kikweka na uvutano wa kitabu changu nilichokipenda vilinivuta kuelekea ufumbo.

Wakati mwingine, mafundisho yalionekana ya muhimu kupita yote na maisha halisi ya mtu karibu yasiyo na maana; wakati mwingine, mafundisho yalihisiwa yasiyo na thamani isipokuwa yalizaa maisha ya haki. Mara Paulo alitawala katika fikira zangu — akifundisha wokovu kwa imani — na mara Yakobo, akisisitiza kwamba imani pasipo matendo imekufa. Rafiki zangu wa Ndugu wa Plymouth walimwinua Paulo na kuhesabiwa haki kwa imani; rafiki zangu wa Kikweka na watakatifu Wakatoliki katika kitabu changu walimwinua Yakobo na kuhesabiwa haki kwa matendo. Sehemu ya vitendo ndani yangu ilielekea kwa wa kwanza; upande wa kifumbo ulielekea kwa wa pili. Tokeo lilikuwa kutokutulia kwa nafsi kulikoendelea ambako, pamoja na taabu yangu juu ya kushindwa kwangu kwa kiroho kusikokoma, mara nyingi kulinifanya nihoji kama lile nililokuwa nimejifunza kuhusu wokovu wa Kristo lingeweza kweli kuwa hadithi nzima.

Bila dawa iliyo bora zaidi, nilizidi kugeukia ‘fundisho lililo sahihi’ ili kutuliza kutotulia kwangu. Chini ya uvutano wa Ndugu wa Plymouth, mafundisho haya yalikuwa yamefafanuliwa waziwazi sana, kila moja likipewa alama vizuri na kuhifadhiwa katika visanduku vya akili yangu. Hakuna kingeweza kuwa chenye utaratibu zaidi — angalau kwa habari ya mafundisho. Nilikuwa nimekuwa mwalimu mwenye mafanikio kiasi wa mafundisho haya, nami niliwadharau kwa huruma wote ambao hawakuwa wazi na wa hakika kama nilivyokuwa.

Mara nyingi nilitamani ningeweza kuwaketisha walimu wote wa kidini niliowajua katika mstari wa viti vya juu vya watoto wachanga mbele yangu, ili niweze kuwaelezea mafundisho ambayo walionekana wamechanganyikiwa nayo namna hiyo — hasa kuhesabiwa haki kwa imani na msimamo wa kisheria wa mwamini. Mara kwa mara nilitangaza kwamba kama mtu tu angeelewa mambo haya mawili na kuyaamini kikamilifu, basi kila kitu kilikuwa sawa na hakuna kingine kilichokuwa na maana sana.

Nakumbuka nikisema kitu kama hiki kwa binamu yangu aliyekuja kwangu akiwa na taabu kuhusu mapungufu yake katika maisha ya Kikristo. Alisema, ‘Lakini Hannah, kulingana na unayosema, dhambi zetu zote — za zamani, za sasa, na za wakati ujao — zimesamehewa kama tu tunaamini. Inaleta tofauti ndogo sana tunayoyatenda.’

‘Ndiyo,’ nikajibu katika ujinga wangu, ‘na huo ndio uzuri wake hasa! Tunavaa vazi la haki ya Kristo, na vazi hilo hufunika uchafu wote ulio chini yake. Mungu anapotutazama, haoni ukosefu wetu wa haki bali haki ya Kristo, naye anatukubali kwa sababu ya hiyo.’

Wakati mwingine, mhubiri Mkweka aliyekuwa amenisikia nikifafanua mawazo haya mabichi alisema, ‘Yaonekana kwangu, Hannah Smith, kwamba unazungumza kana kwamba ungeweza kuingia katika duka la nguo zilizotengenezwa tayari, ununue mavazi ya wokovu, uyavae mara moja, na kutoka nje umevikwa kikamilifu haki na tayari kwa mbingu.’

‘Ndiyo!’ nikajibu. ‘Ndivyo ilivyo hasa — isipokuwa sina haja ya kununua mavazi; Kristo ananipa! Nakushukuru kwa mfano mzuri namna hiyo; hakika nitautumia katika kuhubiri kwangu.’

Sina shaka nilifasiri fundisho la Ndugu wa Plymouth kwa njia iliyo ya kihalisi na ya nje zaidi sana kuliko walivyokusudia kamwe. Lakini nilipenda kuwa na kila kitu kimefafanuliwa kwa uwazi kamili, na hili lilionekana tokeo la kimantiki la maoni yao. Kwa ajabu, nilishindwa kuona jinsi ilivyokuwa isiyopatana kuamini Mungu mwenye haki ambaye eti alifunika ukosefu wetu wa haki kwa vazi la haki yake mwenyewe, kisha akajidanganya kwamba tulifaa kwa mbingu — hali hakika alijua kwamba chini ya vazi ‘mavazi yetu machafu’ yalikuwa bado yapo.

Kila mara rafiki zangu wa Kikweka walipodokeza kutokupatana huku, nilinyamazisha wasiwasi wangu kwa kujiambia kwamba ijapokuwa walikuwa watu wapendwa, wema, hawakuwa na mafundisho hata kidogo na walijua kidogo sana kuhusu ‘mpango wa wokovu,’ ‘kuhesabiwa haki kwa imani,’ au ‘msimamo wa kisheria wa mwamini.’ Pingamizi zao, kwa hiyo, hazikustahili kuzingatiwa.

Hata hivyo, baada ya ugunduzi niliokuwa nimeufanya wa ukuu wa upendo wa Mungu, kama ulivyoelezwa katika sura zangu zilizotangulia, nilianza kuhisi kutokutulia kuzidi. Ilionekana kuwa itikio lisilo na shukrani kabisa kwa upendo namna huo usio na mipaka kwamba sisi — wapokeaji wake — tushindwe kwa kusikitisha namna hiyo kuishi maisha ya aina ambayo Mungu waziwazi aliyakusudia kwa ajili yetu. Kadiri nilivyozidi kufikiri, ndivyo ilivyozidi kuonekana isiyopatana kwamba wokovu, ambao hatimaye ulikuwa wa fahari na kamili namna hiyo, ushindwe waziwazi namna hiyo sasa, katika maisha haya ya sasa, kutoa ushindi juu ya dhambi na juu ya wasiwasi ambao injili inaahidi waziwazi namna hiyo kuwa tokeo lake la papo hapo.

Kwa nini ilikuwa, nilijiuliza mara kwa mara, kwamba Mungu aliyekuwa amepanga ukombozi wa utukufu namna huo kwa ajili yetu wakati ujao hakuwa amepanga pia ukombozi ulio bora zaidi kwa ajili yetu wakati wa sasa?