Utafutaji Wangu

Kuamka kwangu kulikuwa kumekuja kwa dhati. Wakati ule nilikuwa na umri wa karibu miaka kumi na sita na nusu, na tangu wakati ule na kuendelea, nafsi yangu ilikuwa na kiu ya kujifanya kustahili hatima tukufu ambayo nilihisi nimeiona kwa mtazamo mfupi. Ndani zaidi ya hili ilikuwa tamaa ya kufahamiana na Mungu aliyekuwa ameyaumba maajabu yasiyowaziwa niliyokuwa nikisoma juu yake. Sina kumbukumbu ya kuhisi taabu yoyote ya pekee kuhusu dhambi zangu; ni fahari ya Mungu iliyokuwa imenivutia. Nilihisi kwamba jambo kuu zaidi maishani lingekuwa kumjua Yeye. Na hivyo, papo hapo, utafutaji wangu ulianza. Lakini ole — ulikuwa utafutaji wa upofu na wa ujinga kiasi gani mwanzoni.

Mtu wangu wa siri pekee alikuwa rafiki yangu Anna. Kwa vyovyote vile nisingeweza kusema lolote juu ya jambo hilo kwa wazazi wangu. Tabia zao za Kiquaker za kujizuia katika mambo yote ya dini zilifanya jambo hilo lionekane lisilowezekana. Lakini kwa rafiki yangu, baada ya siku ile ya kuamka, nilimimina moyo wangu katika barua ndefu iliyojaa matarajio na shauku. Katika shajara yangu, nina nakala ya jibu lake, pamoja na maelezo haya: “Anna aliniandikia dokezo dogo kujibu barua yangu. Kamwe sijawahi kupokea moja lililonisisimua kwa kina zaidi ya hilo! Alinisihi nimtolee Mwokozi wangu vyote, niombe nguvu, na kujitahidi kwa bidii kuutafuta utakatifu, hata kunigharimu nini. ‘Ee, Hannah mpendwa sana,’ alisema, ‘hebu tujaribu. Hebu tutafute kusafiri pamoja kuelekea ufalme wake mtukufu! Hebu tujitahidi kupata sehemu ya roho yake.’

“Ee, laiti ningeweza kufuata shauri lake! Niliketi hapa peke yangu katika chumba changu cha kusomea nikajaribu kuhisi kana kwamba ningeweza kuacha vyote. Lakini sikuweza. Sikuweza hata kuhisi toba kwa dhambi nyingi, nyingi nilizozitenda, na baya zaidi kuliko yote, sikuweza kuhisi kana kwamba nampenda Mungu kweli. Ni jambo la kutisha.

Nifanye nini? Lazima nitubu; lazima nimpende Baba yangu wa Mbinguni, la sivyo nitaangamia milele.

Lakini siwezi kulifanya peke yangu. Mungu peke yake ndiye awezaye kunisaidia, nami sijui jinsi ya kuomba. Ee, nifanye nini? Niende wapi? Imesemwa, ‘Ombeni, nanyi mtapata.’ Lakini siwezi kuwa mwenye haki kweli hadi nitubu, nami siwezi kutubu.”

Tangu wakati huu na kuendelea, shajara yangu ya kidini ni kumbukumbu moja ndefu ya kupambana na machungu, isiyokuwa hata na mwali wa nuru. Rafiki yangu alijitahidi kadiri awezavyo kunisaidia, lakini yeye, kama mimi, alidhani kwamba njia pekee ya kumpata Mungu ilikuwa kumtafuta ndani. Elimu yetu ya Kiquaker ilikuwa imetufundisha sikuzote kuigeukia “nuru ya ndani” kwa mafundisho na mwongozo, nasi tuliamini kwamba ni pale tu Mungu alipojidhihirisha humo ndipo tungeweza kweli kumjua. Katika kijitabu cha zamani cha Kiquaker miongoni mwa karatasi zangu kiitwacho What Shall We Do to Be Saved?, kuna kifungu kinachoeleza wazi aina ya mafundisho tuliyokua nayo. Chasema: “Siwezi kumwelekeza mtafutaji wa kweli anayeuliza kwa fikira nzito atakalofanya ili aokolewe, kwa huduma ya mtu yeyote; bali ningependelea kumpendekezea mafundisho ya papo hapo ya lile neno lililo karibu moyoni, naam Roho wa Mungu. Huyu ndiye mwalimu pekee asiyekosea na kanuni ya msingi itoshayo ya imani na matendo. Atawaongoza wale wanaozingatia maagizo yake kuingia katika njia za amani za usalama na kweli. ‘Hamna haja,’ alisema Mtume kwa Kanisa hapo zamani, ‘ya mtu yeyote kuwafundisha, ila kama mafuta haya yanavyowafundisha, ambayo ni kweli wala si uongo.’”

Matokeo ya asili ya mafundisho haya yalikuwa kuzigeuza akili zetu ndani, juu ya hisia na mihemko yetu, na kutufanya tuhukumu uhusiano wetu na Mungu kabisa kwa kile tulichokipata ndani ya nafsi zetu.

Kile Mungu alichokisema katika Biblia kilionekana kwetu kuwa na mamlaka kidogo mno kuliko kile ambacho angeweza kutuambia mioyoni mwetu wenyewe. Sina kumbukumbu ya kuwahi, hata kwa muda mfupi, kuyageukia Maandiko kwa mafundisho. “Sauti ya ndani” ndiyo iliyokuwa mwalimu wetu pekee — na kwangu wakati ule, sauti ya ndani ilimaanisha hisia na mihemko yangu mwenyewe tu. Kwa kuwa hakuna kitu chochote kisichotegemewa au kigumu kudhibiti kuliko hisia za ndani za mtu, si ajabu kwamba nilitumbukizwa katika mapambano yasiyo na tumaini.

Bure nilijaribu kujichochea kufikia kile nilichodhani kingekuwa hisia zinazokubalika kwa Mungu. Hakuna wazo la wokovu kwa njia nyingine yoyote lililowahi kupita akilini mwangu. Nilizungumza juu ya “Mwokozi wangu,” kama nilivyomwita, lakini sikuwahi kuwazia hata kwa muda kwamba angeweza — au angependa — kuniokoa isipokuwa nijifanye kustahili kuokolewa. Na kwa kuwa ustahili huu ulikuwa hasa, kama nilivyoamini, wa mihemko ya ndani ya utauwa, nilifikiri tu juu ya kujaribu kwa namna fulani kuzilazimisha hisia hizi ziwepo. Yeyote aliyewahi kujaribu kufanya hivi atajua ni kazi yenye kuchosha, isiyo na tumaini kiasi gani. Kumbukumbu katika shajara ya maisha yangu ya kidini tangu umri wa miaka kumi na sita na kuendelea ni kielelezo cha kusikitisha cha njia za uongo za dini ambazo ndizo zote nilizozijua. Ninapozisoma sasa, siwezi kujizuia kuihurumia ile nafsi yenye shauku na njaa iliyonyoosha mkono bure hivyo kutafuta nuru lakini ikipata mkanganyiko na giza tu.

Jambo moja, hata hivyo, hunifariji katika kutafakari huku nyuma: hakuna kati ya mapambano haya ya kidini yanayoonekana, kwa kadiri ninavyokumbuka, kuwa yalitia giza anga ya furaha yangu ya nje. Nyakati zangu za kushughulikia maisha yangu ya kidini zilikuwa katika mikutano yetu ya Kiquaker, au nilipokuwa peke yangu katika chumba changu cha kusomea wakati wa magharibi, au usiku baada ya kila mtu mwingine kwenda kulala — na kumbukumbu zote za kuhuzunisha katika shajara yangu ziliandikwa wakati huo. Mchana kutwa, kwa kawaida nilikuwa na furaha mno na nimejaa mvuto wa mambo ya nje mno kiasi cha kutosumbuliwa na kile kilichotokea katika saa zangu za kidini. Nahisi hii ilikuwa sababu kubwa ya shukrani, kwa maana kama mapambano niliyoyavumilia katika mikutano yetu ya kimya au katika saa zangu za kutafakari yangeenea hadi mchana pia, sipendi kuwazia matokeo yangekuwaje.

Naamini shajara yangu ilikuwa vali yangu ya usalama, kwa maana nakumbuka vyema kwamba baada ya kuandika humo maandishi ya kuhuzunisha zaidi na ya kukata tamaa, kwa namna fulani ningehisi kana kwamba mazoezi yangu ya kidini yamekwisha, na ningekwenda kulala kwa furaha kabisa, nikilala usingizi wa mwenye haki bila hata dakika moja ya wasiwasi au taabu ya kukesha, na kuamka asubuhi iliyofuata nikiwa nimejaa furaha za siku mpya, nikiwa nimesahau taabu zote nilizozirekodi kwa kukata tamaa usiku uliopita. Nakumbuka kushangazwa mara kwa mara na mabadiliko haya ya urahisi, nami nakuta yafuatayo katika shajara yangu ya wakati huu: “Siwezi kuelewa hisia zangu. Kuionea njaa na kiu haki namna hii, na hata hivyo, isipokuwa katika dakika chache za faragha (ninapoandika katika shajara yangu), wepesi, uchangamfu, na kutojali namna hii. Yaonekana karibu vibaya kucheka, na hata hivyo najifurahisha kwalo kila mara… Sijui jinsi Mungu awezavyo kunitazama, hata kwa huruma; mimi ni mwovu mno. Mara nyingi sana nimeingia katika agano la kumtumikia kwa ukamilifu na kabisa, kwa moto wa roho; lakini athari ya saa zangu za faragha ilipofifia, na vishawishi vya ulimwengu vilipovamia, nimeshindwa, nami nimesahau mwito wangu wa juu na mtakatifu kwa hofu ya kicheko cha kutisha cha ulimwengu, na kwa upendo wa dhambi. Ee, laiti ningeweza kufanya vinginevyo! Rehema ya Mungu siku moja itaisha — nami nitakuwa wapi wakati huo? Sithubutu kufikiri.”

Sasa naweza kuona kwamba ilikuwa, kama nilivyosema, wokovu wangu kutoka katika aina ya dini iliyokuwa mbovu kabisa na ya uongo kwamba tabia yangu ya asili yenye furaha na uchangamfu iliniokoa mfululizo kutoka katika mitego yake — ingawa wakati ule jambo hili lilionekana kwangu kuwa ovu. Jinsi fikira zangu zote za dini zilivyokuwa mbovu na za uongo katika kipindi hiki, dondoo chache zaidi kutoka katika shajara yangu zitadhihirisha.

Shajara: “Ee, ni wazo la kuhuzunisha kwamba wokovu wa nafsi yangu unategemea mimi mwenyewe, na hata hivyo siwezi kufanya lolote kabisa! Popote nigeukiapo, kila kitu chaonekana giza na chenye kutia huzuni. Ee, lazima niyafanye upya juhudi zangu… Ee, laiti ningeweza kutubu! Lakini siwezi. Najua ni vibaya; nachelea hasira ya Mungu; lakini siwezi kuhisi kile nijuacho kuwa toba ya kweli. Ee, laiti ningeweza! Karibu natamani ningeweza kuwa asiyejali kama nilivyokuwa zamani — ningeweza kusahau yote niliyoyahisi — kwa maana yaonekana haiwezekani kwangu kamwe kuwa Mkristo… “Mchana huu katika mkutano, nilijaliwa kuhisi, pengine zaidi ya wakati wowote uliopita, roho ya kusihi. Zoezi langu lilikuwa kubwa mno hata sikuweza kukaa kimya. Kichwa changu kilipwita kwa maumivu, na moyo wangu ulihisi kana kwamba ungepasuka kwa uchungu. Ee, jinsi ilivyo ya kutisha kuhisi kwamba sina uwezo wa nafsi yangu hata wa kufikiri wazo takatifu, na hata hivyo lazima nipate wokovu wa nafsi yangu! Siwezi kutubu; siwezi kumpenda Mwokozi wangu; wala siamini kwamba nitawahi. Nifanye — nifanye nini?”

Miezi mitatu baada ya kuamka kwangu niliandika: Shajara: “Imepita zaidi ya miezi mitatu tangu nilipoanza kwa dhati kutafuta wokovu wa nafsi yangu, nami sijasonga hata hatua moja. Kama ningeweza kuona wakati ule yote yaliyokuwa mbele yangu, ningekata tamaa. Ningefikiri haliwezekani kusubiri, na kuomba, na kupambana kwa miezi mitatu — na kutopata chochote. Sasa natazamia miezi mingi, mingi zaidi ya maombi na kupambana na kusubiri, kwa hofu — karibu hakika — kwamba yote hayo, pia, yatakuwa bure.

“Kama kungekuwa tu na kazi fulani ya nje, iliyo tofauti kabisa na badiliko la ndani ambalo ni la lazima — jambo la kutendwa, si jambo la kuombewa tu — kukatwa kwa mkono au mguu, au ukali fulani wa kujitesa mwenyewe — basi pengine ningeweza kuwa Mkristo, kwa maana mambo kama hayo ningeweza kuyafanya. Lakini badiliko la ndani siwezi kulifanya litendeke, na hata hivyo nawajibika kama halitendeki. Kuwajibika kwa kutofanya kile nisichoweza kufanya! Ni wazo la kutisha.

“Nahisi kana kwamba nimeketi, mgonjwa na mchovu, chini ya kilele cha mlima mrefu usiofikika ambao lazima nikifikie kilele chake — peke yangu, na katika giza la usiku. Ee, Baba wa Mbinguni, je, hutaniwezesha kuwa mwaminifu, kujitahidi kwa bidii, na kuvumilia hadi mwisho?… “Mimi ni mjinga na sina uzoefu kiasi kwamba karibu naogopa kufanya lolote. Kuna mambo mengi, mengi ninayotamani kuuliza, lakini nitamwuliza nani? Siwezi kuzungumza na wazazi wangu hadi nijue kwa hakika kwamba nimekubaliwa; nawapenda mno kiasi cha kutotaka kuwasababishia uchungu wa kuniona nikikata tamaa. Rafiki yangu mpendwa Anna asema yeye si Mkristo, wala hathubutu kunishauri au kunifariji. Na hakuna mtu. Peke yangu, lazima nibebe mizigo yangu yote! Peke yangu, lazima nitafute mlango wa njia iliyonyoka na nyembamba! Peke yangu, lazima niutimize wokovu wa nafsi yangu. Nami sina uwezo wa nafsi yangu wa kufanya lolote. Ee, nifanye nini?”

Kama kielelezo cha aina ya mafundisho niliyokuwa nikipokea wakati huu, andiko lifuatalo lina thamani: Shajara: “Nilikwenda katika Mkutano wa Mtaa wa Kumi na Mbili asubuhi hii, ambapo nilijaliwa kupata dakika chache za maombi ya kweli. Lakini kukata tamaa kwangu kulikuwa kukubwa sana, hata sikuweza kwa shida kuepuka kulia kwa sauti kutaka msaada; na katika kukata tamaa kwangu, nilimsihi Baba yangu wa Mbinguni, kama ingeonekana vyema kwake, kuweka maneno machache ya kutia moyo kinywani mwa mmoja wa watumishi wake.

“Maombi yangu yalijibiwa. Karibu mara moja Samuel Bettle alisimama na kunena kwa namna iliyonihusu kwa ajabu, akiwaagiza maskini na wahitaji — ingawa sasa wangeweza kuonekana wako katika vilindi vya dhiki, katika giza wasione nuru, na wenye kiu lakini wasipate maji — kuweka tumaini lao katika Bwana Yesu na kwa saburi kungoja wakati wake; nao wangejazwa nuru ya Roho wake Mtakatifu, na chemchemi za maji ya uzima zingebubujika kutoka kwao kwa wingi.”

Kuhusu maana ya kuweka tumaini lako katika Yesu, sikuwa na dhana hata dogo, wala sikumbuki kulifikiria hata kwa muda. Lakini kwa saburi kungoja wakati wa Mungu kulionekana jambo ningeweza kulielewa, nami nilikwenda nyumbani kutoka mkutanoni siku ile nikiwa na hisia ya uchovu ya kungoja kusikokoma nuru ya Roho Mtakatifu ing’ae moyoni mwangu na kunipa furaha na amani niliyoitamani.

Na hivyo siku baada ya siku zilipita katika kutazama bila tumaini hisia na mihemko yangu, ambayo sikuweza kamwe kuipandisha kufikia kiwango sahihi cha moto; na kutotulia kwangu na giza la roho yangu vilizidi tu kuwa vya kukata tamaa zaidi na zaidi.

Dondoo moja la mwisho kutoka katika shajara yangu litatosha: Shajara: “Mwezi wa Tatu 1, 1849. Huzuni sana. Hofu kwamba tamaa hii ya wokovu huenda yote ni udanganyifu hunifuata sikuzote, na kila kitu kimefunikwa kabisa kwa huzuni kiasi kwamba siwezi kwa shida kupiga hatua moja. Yaonekana kwangu kwamba siwezi kuvumilia hali hii kwa muda mrefu zaidi. Lakini ee Baba! Mapenzi yako, si yangu, na yatimizwe.”