Sura 2 · dakika 18 za kusoma · dakika 24 za kusikiliza
Tabaruku
Kwa ndugu zangu, ndugu wapendwa sana, wahudumu waaminifu wa Kristo katika Uingereza na Ireland: Neema na Amani katika Yesu Kristo ziongezeke kwenu.
NDUGU WAHESHIMIWA
Somo la kitabu hiki linawahusu ninyi wenyewe kwa ukaribu mno, pamoja na makanisa mliyokabidhiwa kuyatunza, hata linanipa ujasiri wa kuwaandikia barua hii, licha ya kasoro zilizomo katika namna nilivyolishughulikia, na licha ya kujua kwangu kwamba sistahili hata kidogo kuwa mwonyaji wenu.
Kabla sijafika kwenye shabaha yangu kuu, nitawaeleza sababu za kazi hii inayofuata, na za uhuru wa kusema niliotumia, ambao huenda ukawachukiza baadhi ya watu. Bwana alipokwisha kuwaamsha wahudumu wake katika jimbo la Worcestershire, na sehemu kadhaa za jirani, waone wajibu wao katika kazi ya kufundisha katekisimu, na ya mafundisho ya faragha kwa wote walio katika parokia zao ambao hawangekataa kwa ukaidi msaada wao; na walipokwisha kutia sahihi makubaliano yaliyokuwa na maazimio yao ya kuitekeleza kazi hiyo tangu hapo, waliona haifai kuianza kazi hiyo bila kwanza kunyenyekeza nafsi zao kwa dhati mbele za Bwana, kwa ajili ya uzembe wao wa muda mrefu katika wajibu mkubwa na wa lazima namna hiyo. Kwa hiyo walikubaliana kukutana pamoja huko Worcester, tarehe 4 Desemba 1655, na huko kuungana katika kujinyenyekeza na katika maombi ya bidii kwa Mungu, ili atusamehe uzembe wetu, na atupe msaada wake wa pekee katika kazi tuliyokuwa tumeianza, na aibariki kazi hiyo kati ya watu tuliokuwa tumejitoa kuwafundisha. Wakati huo, pamoja na wengine, waliniomba nihubiri. Ili kutimiza matakwa yao, niliandaa Hotuba hii inayofuata; na ingawa ilikuja kuwa ndefu kuliko inavyoweza kutolewa katika mahubiri moja au mawili, hata hivyo nilikusudia kuianza wakati huo, na kutoa kile kilichohusika zaidi na tukio lile, na kuyaweka mengine kwa wakati mwingine. Lakini kabla ya mkutano, kwa sababu ya kuongezeka kwa maumivu na udhaifu wangu wa kawaida, sikuweza kwenda huko. Ili kufidia kukosa huko kusikotaka kwangu, nilikubali kwa urahisi ombi la ndugu kadhaa, kwamba nichapishe mara moja yale niliyokuwa nimeyaandaa, ili wapate kusoma kile ambacho hawakuweza kusikia. Ikiwa mtu atapinga kwamba nisingesema waziwazi na kwa ukali namna hii dhidi ya dhambi za huduma, au kwamba nisingeyachapisha mbele ya macho ya ulimwengu; au, angalau, kwamba ningeyaandika kwa lugha nyingine, wala si masikioni mwa watu wa kawaida; hasa wakati kama huu, ambapo Waquaker na Wapapa wanajitahidi kuileta huduma katika dharau, nao watu wako tayari mno kusikiliza mapendekezo yao — nakiri kwamba niliona pingamizi hilo lina uzito mkubwa; lakini kwamba halikufaulu kubadili azimio langu, kunatokana, miongoni mwa mengine, na sababu zifuatazo:
1. Tulichokubaliana ni kujinyenyekeza kwa dhati kulikopangwa, na hili liliandaliwa na kukusudiwa kwa ajili ya jambo hilo. Basi tungewezaje kujinyenyekeza bila kuungama dhambi yetu waziwazi? 2. Maungamo hayo yalihusu hasa dhambi zetu wenyewe; na ni nani awezaye kuchukizwa nasi kwa kuungama dhambi zetu wenyewe, na kujitwika lawama na aibu, jambo ambalo dhamiri zetu zilituambia kwamba imetupasa kulifanya? 3. Kwa kuwa nililazimika kuliandaa kwa lugha ya Kiingereza, sikuwa na muda wa ziada wa kulitafsiri kwa Kilatini. 4. Dhambi inapokuwa wazi mbele ya macho ya ulimwengu, ni bure kujaribu kuificha; majaribio yote kama hayo yataongeza tu na kuzidisha aibu yetu. 5. Maungamo ya wazi ni sharti la msamaha kamili; na dhambi inapokuwa ya hadharani, maungamo nayo yanapaswa kuwa ya hadharani.
Kama wahudumu wa Uingereza wangekuwa wametenda dhambi kwa Kilatini tu, ningejitahidi kuwaonya kwa Kilatini, ama nisingewaambia lolote. Lakini wakitenda dhambi kwa Kiingereza, lazima waambiwe habari zake kwa Kiingereza. Dhambi isiyosamehewa haitatuacha kamwe tupumzike wala tufanikiwe, hata tukitumia uangalifu na gharama kiasi gani kuifunika: dhambi yetu hakika itatupata, hata kama sisi hatuigundui. Kazi ya kuungama ni hasa kuijulisha dhambi yetu, na kujitwika aibu kwa hiari; na ikiwa ‘yeye aziungamaye na kuziacha atapata rehema,’ si ajabu kwamba ‘afichaye dhambi zake hatafanikiwa.’ Tukijionea huruma namna hii, na kusita hivi kuungama, Mungu naye atatuonea huruma kidogo zaidi, naye atatuandikia maungamo yetu yeye mwenyewe. Ama atazilazimisha dhamiri zetu kuungama, ama hukumu zake zitatangaza maovu yetu kwa ulimwengu.
6. Wengi mno kati ya wale walioichukua kazi ya huduma wanaendelea kwa ukaidi namna hii katika kujitafutia faida, uzembe, kiburi, na dhambi nyinginezo, hata imekuwa wajibu wetu wa lazima kuwaonya. Kama tungeona kwamba watu kama hao wangejirekebisha bila kukemewa, tungeacha kwa furaha kuyatangaza makosa yao. Lakini makemeo yenyewe yanapokuwa bure kiasi kwamba wanachukizwa zaidi na kemeo kuliko dhambi, na wangependa sisi tuache kukemea kuliko wao wenyewe waache kutenda dhambi, nadhani ni wakati wa kuifanya dawa iwe kali zaidi. Kwa maana tufanye nini kingine? Kuwaacha ndugu zetu kana kwamba hawatibiki kungekuwa ukatili, maadamu bado kuna njia nyingine za kutumia.
Hatupaswi kuwachukia, bali kuwakemea waziwazi, wala tusiwaache katika dhambi. Kuyavumilia maovu ya huduma ni kuuendeleza uharibifu wa Kanisa; kwa maana ni njia gani iliyo ya haraka zaidi ya kuwapotosha na kuwaangamiza watu kuliko upotovu wa viongozi wao? Na tunawezaje kuendeleza matengenezo kwa ufanisi zaidi kuliko kwa kujitahidi kuwatengeneza viongozi wa Kanisa? Kwa upande wangu, nimetenda kama ninavyotaka kutendewa; na ni kwa ajili ya usalama wa Kanisa, na kwa upendo mwororo kwa ndugu ambao nathubutu kuwakemea — si ili kuwafanya wadharauliwe na kuchukiwa, bali kuponya maovu ambayo yangewafanya hivyo — ili adui yeyote asipate jambo hili la kutushutumu miongoni mwetu. Lakini hasa ni kwa sababu juhudi zetu za uaminifu ni za lazima mno kwa ustawi wa Kanisa na kwa wokovu wa roho za watu, hata haipatani na upendo kwa yoyote kati ya hivyo viwili, kuwa wazembe sisi wenyewe, au kunyamaza na kuufumbia macho uzembe wa wengine. Kama maelfu yenu mngekuwa ndani ya meli inayovuja, na wale wanaopaswa kuyasukuma maji nje na kuziba mianya wangekuwa wanacheza au wamelala, au hata wanajihurumia tu katika kazi yao, hata kuwahatarisha ninyi nyote, je, hamngewaamsha waifanye kazi yao na kuwahimiza wafanye kazi kana kwamba ni kwa ajili ya uhai wenu? Na kama mngetumia ukali na msisitizo kiasi kwa wale walio wavivu, je, mngemwona mtu huyo ana akili timamu ambaye angechukizwa nanyi, na kuwashtaki kwa kiburi, kujiona, au ukosefu wa adabu, kwa kuthubutu kuzungumza kwa ufidhuli namna hiyo na wafanyakazi wenzenu, au ambaye angewaambia kwamba mnawadhulumu kwa kupunguza heshima yao? Je, hamngesema, ‘Kazi lazima ifanyike, la sivyo sote tumekufa. Je, meli iko karibu kuzama, nanyi mnazungumza habari ya heshima? Au mngependa kujihatarisha ninyi wenyewe na sisi, kuliko kuambiwa habari ya uvivu wenu?’ Hii ndiyo hali yetu, ndugu. Kazi ya Mungu lazima ifanyike! Roho za watu hazipaswi kupotea, wakati ninyi mnashughulikia biashara zenu za kidunia au anasa za kidunia, na kujistarehesha, au kugombana na ndugu zenu! Wala hatupaswi kunyamaza wakati watu wanaharakishwa nanyi kuelekea uangamivu, na Kanisa linaletwa katika hatari na machafuko makubwa zaidi, kwa kuogopa kuonekana hatuna adabu wala uungwana kwenu, au kwa kuogopa kuziudhi nafsi zenu zisizo na subira! Laiti mngekosa subira na dhambi zenu kama mnavyokosa subira na makemeo yetu, msingesikia tena lolote kutoka kwetu, bali sote tungepatana! Lakini Mungu wala watu wema hawatawaacha katika dhambi kama hizo. Hata hivyo, kama mngejitwalia kazi nyingine, na kutenda dhambi kwa hasara yenu wenyewe tu, na kuangamia peke yenu, tusingekuwa na ulazima mkubwa hivyo wa kuwasumbua kama tulivyo nao sasa: lakini mkiingia katika ofisi ya huduma, ambayo ni kwa ajili ya kutuhifadhi sisi sote kwa lazima, hata kwa kuwaacha katika dhambi yenu tungelitoa Kanisa kwa hasara na hatari, msitulaumu tukizungumza nanyi kwa uwazi zaidi kuliko mngependa tufanye. Kama mwili wenu wenyewe ungekuwa mgonjwa, nanyi mkaidharau dawa, au kama nyumba yenu wenyewe ingekuwa inawaka moto, nanyi mkaimba au kugombana barabarani, huenda ningeweza kuvumilia, na kuwaacha, (jambo ambalo hata hivyo, kwa upendo, nisingelifanya kwa urahisi,) lakini mkijitwika kuwa tabibu wa hospitali, au wa mji mzima ulioambukizwa tauni, au mkijitwika kuzima moto wote utakaowashwa mjini, basi ulegevu wenu hauwezi kuvumiliwa, hata ukiwachukiza kiasi gani. Lipokeeni mpendavyo, lazima mwambiwe habari zake; na kama hilo halitatosha, lazima mwambiwe kwa uwazi zaidi bado; na kama hilo halitatosha, mkikataliwa pamoja na kukemewa, mjilaumu wenyewe. Nayasema haya yote kwa wenye hatia tu.
Na hivyo, nimewapa sababu zile zilizonilazimisha kuchapisha, kwa Kiingereza cha wazi, mengi kiasi hicho ya dhambi za huduma kama nilivyofanya katika Kitabu kinachofuata. Nami nadhani kwamba kadiri mtu alivyo na toba na unyenyekevu zaidi, na kadiri anavyotamani zaidi matengenezo ya kweli ya Kanisa, ndivyo atakavyoyakubali kwa urahisi na kikamilifu zaidi maungamo na makemeo hayo ya wazi. Lakini naona haitawezekana kuepuka kuwaudhi wale walio na hatia na wakati huo huo hawana toba; kwa maana hakuna njia ya kuepuka hilo, isipokuwa kwa kunyamaza kwetu, au kwa uvumilivu wao: na kunyamaza hatuwezi, kwa sababu ya amri za Mungu; na kuvumilia hawatavumilia, kwa sababu ya hatia yao na kutotubu kwao. Lakini wale wasemao waziwazi daima watakubaliwa mwishowe; na wakati umekaribia ambapo mtakiri kwamba walikuwa rafiki zenu bora. Lakini shughuli yangu kuu bado iko mbele. Sasa lazima nijipe ujasiri, ndugu, wa kuwa mwonyaji wenu, kuhusu baadhi ya wajibu wa lazima ambao nimeuzungumzia katika hotuba inayofuata. Kama yeyote kati yenu atanishtaki kwa majivuno au kukosa staha kwa jaribio hili, kana kwamba kwa hilo nawashtaki kwa uzembe, au najiona ninatosha kuwaonya, naomba mfasiri ujasiri wangu kwa nia njema, nikiwahakikishia kwamba katika jambo hili silitii shauri la mwili wangu, bali najichukiza mimi mwenyewe kama vile ninavyowachukiza baadhi yenu; na ningependa zaidi raha na amani ya kunyamaza, kama ingepatana na wajibu wangu na mema ya makanisa. Lakini ni ulazima mtupu wa roho za watu, na hamu yangu ya wokovu wao, na ya kufanikiwa kwa Kanisa, unaonilazimisha kwa majivuno haya na kukosa staha huku, kama ni lazima kuyaita hivyo. Kwa maana ni nani aliye na ulimi awezaye kunyamaza, wakati jambo ni kwa ajili ya utukufu wa Mungu, ustawi wa Kanisa lake, na furaha ya milele ya roho nyingi namna hii?
Jambo la kwanza, na lililo kuu, ambalo ninalo la kuwaletea ni hili: Je, si wajibu usio na shaka wa wahudumu walio wengi wa mataifa haya matatu, kujitoa mara moja kwa kazi ya kufundisha katekisimu, na ya kuwafundisha mmoja mmoja, wote waliokabidhiwa kwao, watakaokubali kushawishiwa kujitiisha kwa jambo hilo? Sina haja ya kusimama hapa kulithibitisha, kwa kuwa nimefanya hivyo vya kutosha katika hotuba inayofuata. Je, mnadhani kwamba hekima takatifu italipinga? Je, bidii kwa ajili ya Mungu, je, furaha katika utumishi wake, au upendo kwa roho za watu, vitalipinga?
1. Kwamba watu lazima wafundishwe misingi ya dini, na mambo yaliyo ya lazima kabisa kwa wokovu, hilo halina shaka kati yetu.
2. Kwamba lazima wafundishwe hayo kwa njia inayojenga zaidi na yenye manufaa makubwa zaidi, natumaini tunakubaliana.
3. Kwamba mazungumzo ya ana kwa ana, na kuwahoji, na kuwafundisha mtu mmoja mmoja, kuna faida nyingi bora kwa mema yao, hilo pia haliko chini ya mabishano.
4. Kwamba mafundisho ya mtu mmoja mmoja yanapendekezwa kwetu na Maandiko, na kwa matendo ya watumishi wa Kristo, na kukubaliwa na wacha Mungu wa vizazi vyote, hilo, kwa kadiri ninavyoweza kuona, halipingwi na mtu.
5. Haina shaka kwamba tunapaswa kutimiza wajibu huu mkubwa kwa watu wote, au kwa wengi kadiri tuwezavyo; kwa maana upendo wetu na utunzaji wetu wa roho zao lazima uwafikie wote. Kama kuna watu mia tano au elfu wasiojua katika parokia yenu au kusanyiko lenu, ni utekelezaji duni wa wajibu wenu kuzungumza mara moja moja na wachache wao, na kuwaacha wengine katika ujinga wao, ikiwa mnaweza kuwapa msaada.
6. Ni hakika vilevile kwamba kazi kubwa namna hii inapaswa kuchukua sehemu kubwa ya muda wetu. Mwisho, ni hakika kwa kiwango hicho hicho kwamba wajibu wote unapaswa kufanywa kwa utaratibu, kadiri iwezekanavyo, na kwa hiyo unapaswa kuwa na nyakati zake zilizopangwa. Na kama tunakubaliana kutenda kulingana na kweli hizi zinazokubaliwa na wote, hatuna haja ya kutofautiana juu ya mambo madogo yenye shaka.
Basi sasa, kwa niaba ya Kristo, na kwa ajili ya Kanisa lake, na roho za watu zisizokufa, nawasihi wahudumu wote waaminifu wa Kristo, kwamba waianze kazi hii mara moja na kwa matokeo. Shirikianeni ili kuitekeleza kwa umoja, ili iwe rahisi zaidi kuwafanya watu wenu wajitiishe kwayo. Lazima nikiri kwamba, kwa uzoefu fulani, naona kwamba hii ndiyo kazi ambayo, kwa neema ya Mungu, itendayo kazi kwa njia ya vyombo, itakayoleta matengenezo kweli kweli; itakayoufukuza ujinga wetu ulioenea kila mahali; itakayoipinda mioyo migumu ya wenye dhambi; itakayojibu mapingamizi yao matupu, na kuondoa chuki zao; itakayoipatanisha mioyo yao na wahudumu waaminifu, na kusaidia kufanikiwa kwa mahubiri yetu ya hadharani; na kuufanya utauwa wa kweli kuwa jambo la kawaida zaidi kuliko ulivyokuwa hadi sasa. Naona kwamba hatukuwahi kuifuata njia bora kabisa ya kuuangusha ufalme wa giza, mpaka sasa. Najishangaa mwenyewe, jinsi nilivyozuiliwa kwa muda mrefu hivyo kutoka katika wajibu ulio wazi na bora namna hii. Lakini hali ilikuwa kwangu, kama nidhanivyo ilivyo kwa wengine. Kwa muda mrefu nilikuwa nimesadikishwa juu yake, lakini nilizidisha mno ukubwa wa magumu yake, na kuudharau mno ukubwa wa wajibu wenyewe, na hivyo nikazuiliwa kwa muda mrefu kuutekeleza. Nilidhani watu wangeidharau, na kwamba hakuna atakayejitiisha kwayo isipokuwa wachache, wale wenye uhitaji mdogo kabisa, nami nilidhani nguvu zangu zisingeweza kamwe kuimaliza, kwa kuwa tayari nilikuwa na mizigo mizito namna hiyo; na hivyo niliichelewesha kwa muda mrefu, jambo ambalo namsihi Bwana wa rehema anisamehe. Kumbe, nilipojaribu, naona magumu ni karibu si kitu (isipokuwa tu kwa sababu ya udhaifu wangu mkubwa usio wa kawaida wa mwili) ukilinganisha na yale niliyodhani; nami naona faida na faraja za kazi hii ni za namna hiyo, kwamba nisingetamani kamwe kuwa niliiacha, hata kwa mali zote za ulimwengu. Tunatumia Jumatatu na Jumanne, tangu asubuhi hadi karibu usiku, katika kazi hii, tukipokea familia kumi na tano au kumi na sita kwa juma, ili tupate kuipitia parokia nzima, ambamo mna familia zaidi ya mia nane, katika mwaka mmoja; wala siwezi kusema mpaka sasa kwamba familia hata moja imekataa kuja kwangu, na ni watu wachache tu waliojiepusha na kulikwepa. Nami naona dalili za nje za mafanikio kwa wengi wa wale wanaokuja, kuliko kutokana na mahubiri yangu yote ya hadharani kwao. Mkisema, ‘Sivyo ilivyo katika sehemu nyingi,’ najibu, natamani lawama ya jambo hili isiwe kwa kiasi kikubwa juu yetu wenyewe. Hata hivyo, kama wengine wanakataa msaada wenu, hilo halitawapa udhuru wa kutowapa wale ambao wangeukubali. Mkiniuliza ni njia gani ninayoifuata kwa ajili ya utaratibu na kwenda upesi, naweza kutaja hapa kwamba, wakati wa kugawa Katekisimu, ninaandika orodha ya watu wote wenye ufahamu katika parokia, na karani huenda juma moja kabla, kwa kila familia, kuwaambia siku ya kuja, na saa gani, (familia moja saa mbili asubuhi, inayofuata saa tatu, na inayofuata saa nne, na kadhalika.) Nami nalazimika, kwa sababu ya wingi wa watu, kuishughulikia familia nzima kwa mara moja; lakini kwa kawaida simruhusu yeyote wa familia nyingine kuwepo. Ndugu, je, sasa nawaalika kwa kazi hii bila mamlaka ya Mungu, bila ridhaa ya kale yote, bila ridhaa ya Wanatheolojia wa Matengenezo, au bila kusadikishwa kwa dhamiri zenu wenyewe? Tazameni kile ambacho Baraza la Westminster linasema kwa njia ya kupita katika Mwongozo, kuhusu kuwatembelea wagonjwa: ‘Ni wajibu wa mhudumu si tu kuwafundisha hadharani watu aliokabidhiwa, bali pia kwa faragha, na kwa mmoja mmoja kuwaonya, kuwasihi, kuwakemea, na kuwafariji katika kila nafasi inayofaa, kwa kadiri muda wake, nguvu zake, na usalama wake binafsi vitakavyoruhusu. Anapaswa kuwaonya wakati wa afya wajiandae kwa kifo. Na kwa ajili hiyo, wanapaswa mara nyingi kushauriana na mhudumu wao kuhusu hali ya roho zao,’ na kadhalika. Lisomeni hili tena, na kulitafakari. Msikilizeni Mungu, kama mnataka kuwa na amani na Mungu. Isikilizeni dhamiri, kama mnataka kuwa na amani ya dhamiri. Nimeazimia kusema nanyi waziwazi, hata kama nitawachukiza. Ni jambo lisilowezekana kwamba kuwe na moyo uliojitoa kwa Mungu kwa unyofu ndani ya mtu yule ambaye, baada ya maonyo na mawaidha, hataki kuazimia kufanya wajibu ulio wazi na mkubwa namna hii. Siwezi kufikiri kwamba yeye aliye na cheche moja ya neema iokoayo, na hivyo anao upendo ule kwa Mungu, na furaha ya kufanya mapenzi yake, ulio ndani ya wote waliotakaswa, angeweza kamwe kuvutwa kuipinga au kuikataa kazi kama hii; isipokuwa akiwa chini ya nguvu ya jaribu kama lile alilokuwa nalo Petro, alipomkana Kristo, au alipomzuia asiteswe, akasikia karibu kutengwa: ‘Nenda nyuma yangu, Shetani; wewe u kikwazo kwangu, kwa maana huyawazii yaliyo ya Mungu, bali ya wanadamu.’ Mmetia mkono wenu kulima; mmejitoa kwake mara mbili, kama Wakristo, na kama wachungaji; je, mnathubutu, baada ya haya, kurudi nyuma, na kuikataa kazi yake? Mnaona kazi ya matengenezo imesimama; nanyi mmefungwa na wajibu mwingi kuiendeleza: je, mnathubutu sasa kupuuza njia ambazo kwazo lazima ifanyike? Je, mtaonyesha nyuso zenu katika kusanyiko la Kikristo, kama wahudumu wa Injili, na huko kuombea matengenezo, na kuongoka na wokovu wa wasikilizaji wenu, na kufanikiwa kwa Kanisa; na mkishamaliza, mkatae kutumia njia ambazo kwazo haya yote lazima yatimizwe? Najua akili ya kimwili haitakosa kamwe maneno na sura ya hoja, ili kuipinga kweli ile na wajibu ule inaouchukia. Sasa ni rahisi zaidi kubishana dhidi ya wajibu kuliko kuutekeleza: lakini ngojeni mwisho, kabla hamjatoa hukumu yenu ya mwisho. Je, mnaweza kujiaminisha kwamba mtakuwa na faraja mtakapoutazama tena uzembe huu, au kwamba mtaweza kutoa hesabu yake kwa Mungu kwa faraja? Nathubutu kutabiri, kwa kuijua asili ya neema, kwamba wahudumu wote wacha Mungu katika Uingereza watauona wajibu huu kuwa jambo la dhamiri, na kujitoa kwake, isipokuwa wale ambao, kwa tukio fulani lisilo la kawaida, hawawezi, au walio chini ya majaribu kama yale yaliyotajwa hapo juu. Siwashawishi bila matumaini, bali nachukulia kuwa hakika kwamba litafanyika. Na kama wanafiki wavivu, au wenye wivu, au wenye nia mbaya, watabishana dhidi yake, au kujiweka mbali, wengine hawatafanya hivyo; bali watautumia wasaa huo, wala hawatayapinga maonyo ya Bwana. Naye Mungu atawafunua wanafiki kabla ya muda mrefu, na kuwajulisha, kwa huzuni yao, maana ya kumfanyia mzaha. Ole wao, watakapolazimika kutoa hesabu ya damu ya roho za watu! Sababu zilizowaridhisha hapa dhidi ya wajibu, hazitawaridhisha wakati huo dhidi ya wajibu; bali zitadhihirika kuwa zilikuwa matunda ya upumbavu wao, na kwamba zilitoka kimsingi katika mapenzi yao yaliyopotoka, na maslahi yao ya kimwili. Wala dhamiri zao hazitazikubali sababu hizo saa ya kufa, ambazo sasa wanaonekana kuzikubali. Ndipo watakapohisi, kwa huzuni yao, kwamba hakuna faraja ile kwa roho inayoondoka, inapoutazama tena wajibu uliopuuzwa namna hiyo, kama ilivyo kwa wale waliojitoa kabisa kwa utumishi wa Bwana. Nina hakika kwamba hoja zangu kwa ajili ya wajibu huu zitaonekana kuwa na nguvu zaidi mwishoni, zitakapotazamwa saa ya kufa, siku ya hukumu, na hasa, katika nuru ya milele.
Na sasa, ndugu, nawasihi kwa bidii, kwa jina la Mungu, na kwa ajili ya roho za watu wenu, kwamba msiifanye kazi hii kwa haraka na kwa ubovu, bali muifanye kwa nguvu, na kwa uwezo wenu wote; na kuifanya kuwa shughuli yenu kuu na ya dhati. Hekima nyingi inahitajika kwa kuiendesha. Kwa hiyo, jifunzeni mapema jinsi ya kuifanya, kama mnavyojifunza kwa ajili ya mahubiri yenu. Nakumbuka jinsi nilivyowasihi kwa bidii baadhi ya wajumbe wa bunge lililopita, kwamba waweke walimu wa katekisimu katika makusanyiko yetu; lakini kwa kweli sihuzuniki kwamba jambo hilo halikufanikiwa, isipokuwa kwa makusanyiko machache makubwa zaidi. Kwa maana natambua kwamba uhai wote wa kazi hii, chini ya Mungu, uko katika kuiendesha kwa busara na kwa matokeo, katika kuichunguza mioyo ya watu, na kuifikisha kweli kwenye dhamiri zao; na mhudumu aliye hodari kuliko wote ni dhaifu vya kutosha kwa kazi hii, na wachache wenye vipawa duni wangeonekana kuifaa. Kwa maana siogopi kitu zaidi ya hiki, kwamba wahudumu wengi, wanaohubiri vizuri, wataonekana kuwa wamehitimu kwa kiasi pungufu tu kwa kazi hii, hasa kuiendesha pamoja na wenye dhambi wazee, wajinga, wenye mioyo iliyokufa. Na kwa kweli, ikiwa wahudumu hawaheshimiwi na watu, watu watawadharau na kubishana nao badala ya kujifunza kwao kwa unyenyekevu na kujitiisha kwao: je, si zaidi sana wangefanya hivyo kwa watu wa daraja la chini? Basi, kwa kuwa kazi hii imetwikwa sisi, na ni sisi tunaopaswa kuifanya, la sivyo itabaki bila kufanywa, na tuamke na kuifanya kwa uwezo wetu wote. Mnapozungumza na watu wenu, fanyeni hivyo kwa busara kubwa kabisa na kwa udhati, na muwe na bidii nao kana kwamba ni jambo la uhai au kifo; na mkaifuatilie kwa karibu kama mnavyoyafuatilia mawaidha yenu ya hadharani mimbarini. Nakiri tena, kwangu mimi ndiyo kazi yenye faraja kubwa kuliko zote, isipokuwa kuhubiri hadharani, (kwa maana huko nazungumza na watu wengi zaidi, ingawa kwa faida ndogo zaidi kwa kila mmoja,) ambayo nimewahi kuitia mkono wangu. Wala sina shaka kwamba nanyi mtaiona hivyo pia, ikiwa tu mtaitekeleza kwa uaminifu.
Ombi langu la pili kwa wahudumu wa falme hizi, ni kwamba hatimaye, bila kuchelewa tena, wajitoe kwa umoja kwa kutekeleza sehemu zile za nidhamu ya kanisa zilizo za lazima bila shaka, na zilizo sehemu ya kazi yao. Ni jambo la kusikitisha kwamba watu wema wajikalishe kwa muda mrefu namna hii katika kuupuuza daima wajibu mkubwa namna hii. Kilio cha kawaida ni, ‘Watu wetu hawako tayari kwa jambo hilo; hawatalivumilia.’ Lakini je, ukweli si zaidi kwamba ninyi hamtaivumilia taabu na chuki itakayoletwa nalo? Ikiwa kweli mnatangaza kwamba makanisa yetu hayawezi kupokea utaratibu na utawala wa Kristo, mnafanya nini isipokuwa kuwakabidhi hoja wale wanaojitenga nasi, na kuwatia watu moyo watafute jumuiya bora zaidi, ambako nidhamu hiyo inaweza kupatikana? Kwa maana ingawa mahubiri na sakramenti vinaweza kuachwa katika hali fulani, mpaka wakati unaofaa zaidi, na vivyo hivyo nidhamu; hata hivyo ni jambo gumu kukaa katika kuipuuza daima, kwa miaka mingi mfululizo, kama tulivyofanya, isipokuwa kama kazi hiyo ingekuwa haiwezekani kabisa. Na kama ingekuwa hivyo, kwa sababu ya hali ya watu wetu wasiofaa, ingetuita waziwazi tubadili mpangilio wetu, ili watu wapate kuwa wenye kufaa. Nimelizungumzia hili waziwazi baadaye, nami natumaini mtalitafakari kwa dhamiri. Sasa nawasihi tu, kama mnataka kutoa hesabu yenye faraja kwa Mchungaji Mkuu, wala hamtaki kuonekana si waaminifu katika nyumba ya Mungu, kwamba msiichelewe kwa makusudi au kwa uzembe, kana kwamba ni jambo lisilo la lazima; wala msiikwepe kwa sababu ya taabu kwa mwili inayoambatana nayo; kwa maana kama hiyo ni dalili ya kusikitisha ya unafiki, vivyo hivyo wajibu ulio na gharama kubwa zaidi kwa kawaida ndio wenye faraja kubwa zaidi; nanyi mnaweza kuwa na hakika kwamba Kristo atabeba gharama hiyo.
Ombi langu la mwisho ni kwamba wahudumu wote waaminifu wa Kristo, bila kuchelewa tena, waungane na kushirikiana ili kusaidiana katika kazi ya Bwana, na kudumisha umoja na mapatano katika makanisa yake. Na kwamba wasiipuuze mikutano yao ya kidugu kwa makusudi hayo, wala wasiitumie bila faida, bali waitumie kwa ajili ya kujengana, na kwa kuiendeleza kazi kwa matokeo. Isomeni ile barua bora ya Edmund Grindal, Askofu Mkuu wa Canterbury, kwa Malkia Elizabeth, kuhusu mikutano na mazoezi ya wahudumu. Mtaipata katika kitabu cha Fuller, Historia ya Kanisa la Uingereza.
Ndugu, naomba mnisamehe kwa udhaifu wa barua hii; na kwa kutamani kwa bidii kufanikiwa kwa kazi zenu, nitamwomba Mungu kila siku, kwamba awashawishi kwa wajibu ule ambao nimewapendekezea hapa, na awahifadhi na kuwafanikisha katika wajibu huo, dhidi ya hila zote za kinyoka na ghadhabu ambazo sasa zimejipanga kuwapinga na kuwazuia.
15 Aprili 1656
Mtumishi mwenzenu asiyestahili
RICHARD BAXTER