Kazi ya Roho Mtakatifu katika Manabii na Mitume

Kazi ya Roho Mtakatifu ndani ya mitume na manabii ni ya pekee kabisa. Yeye huwapa mitume na manabii kipawa maalum kwa ajili ya kusudi maalum.

Tunasoma katika 1 Wakorintho 12:4-11, 28, 29, “Basi pana tofauti za karama; bali Roho ni yeye yule....”

“Maana mtu mmoja kwa Roho amepewa neno la hekima; na mwingine neno la maarifa, kwa Roho yeye yule; mwingine imani katika Roho yeye yule; na mwingine karama za kuponya katika Roho yule mmoja; na mwingine matendo ya miujiza; na mwingine kufanya miujiza; na mwingine unabii; na mwingine kupambanua roho; mwingine namna za lugha; na mwingine tafsiri ya lugha. Lakini kazi hizi zote huzitenda Roho huyo mmoja, yeye yule, akimgawia kila mtu peke yake kama apendavyo.... Na Mungu ameweka wengine katika kanisa, wa kwanza mitume, wa pili manabii, wa tatu waalimu, kisha miujiza, kisha karama za kuponya, na wasaidizi, na waongozi, na namna za lugha. Je! Wote ni mitume? Wote ni manabii? Wote ni waalimu? Wote wanatenda miujiza? Wote wana karama za kuponya? Wote wanena kwa lugha? Wote wanafasiri?” Ni dhahiri kutokana na mistari hii kwamba kazi ya Roho Mtakatifu ndani ya mitume na manabii ni ya pekee.

Fundisho linalozidi kuenea siku hizi ni kwamba kazi ya Roho Mtakatifu ndani ya wahubiri, waalimu, na waumini wa kawaida—akiwaongoza katika kweli na kuzifungua akili zao ili walielewe Neno la Mungu—ni ile ile, na kwamba hutofautiana tu kwa kiwango na kazi ya Roho Mtakatifu ndani ya manabii na mitume. Ni dhahiri kutokana na fungu tulilolinukuu punde kwamba fundisho hili halina msingi wa Maandiko kabisa, wala si kweli. Linapuuza jambo lililotamkwa wazi kwamba ingawa yuko “Roho yeye yule,” ziko “tofauti za karama,” “tofauti za huduma,” “tofauti za kazi” (1 Wakorintho 12:4-6), na kwamba “si wote ni manabii” na “si wote ni mitume” (1 Wakorintho 12:29).

Mhubiri mmoja mahiri, akitaka kupunguza tofauti iliyopo kati ya kazi ya Roho Mtakatifu ndani ya mitume na manabii na kazi yake ndani ya watu wengine, anaelekeza fikira kwenye jambo kwamba Biblia inasema Bezaleli alipaswa “kujazwa Roho wa Mungu” ili abuni kazi ya hekalu (Kutoka 31:1-11).

Anatoa hoja hii kama uthibitisho kwamba uvuvio wa nabii hautofautiani na uvuvio wa msanii au mjenzi; lakini kwa kufanya hivi, anasahau jambo kwamba hekalu lilipaswa kujengwa kwa “mfano ule alioonyeshwa Musa mlimani” (Kutoka 25:9, 40), na kwa hiyo lenyewe lilikuwa unabii na maelezo ya kweli ya Mungu. Halikuwa ujenzi tu. Lilikuwa Neno la Mungu lililofanywa kuwa mbao, dhahabu, fedha, shaba, nguo, ngozi, na kadhalika. Naye Bezaleli alihitaji uvuvio maalum kiasi kile kile ili kuidhihirisha kweli katika mbao, dhahabu, fedha, shaba, na kadhalika, kama vile mtume au nabii anavyouhitaji ili kulidhihirisha Neno la Mungu kwa kalamu na wino juu ya ngozi. Siku hizi kuna hoja nyingi kuhusu uvuvio ambazo kwa mtazamo wa kwanza zaonekana za kielimu sana, lakini haziwezi kustahimili uchambuzi mkali dhidi ya matamko sahihi ya Neno la Mungu. Hakuna kitu katika Biblia kilichovuviwa zaidi kuliko hema takatifu; na kama Wachambuzi Waharibifu wangelijifunza zaidi, wangeacha nadharia zao za ustadi lakini dhaifu kuhusu muundo wa mchanganyiko wa vitabu vitano vya Musa (Pentateuki).

2. Kweli iliyofichwa kwa wanadamu tangu zamani, ambayo hawakuigundua wala hawakuweza kuigundua kwa njia za akili ya kibinadamu peke yake, imefunuliwa kwa mitume na manabii katika Roho. Tunasoma katika Waefeso 3:3-5, “Kwa jinsi ya ufunuo nalivyojulishwa siri hii, kama nilivyotangulia kuandika kwa maneno machache; ambayo kwa hayo, mkiisoma, mwaweza kuutambua ufahamu wangu katika siri ya Kristo; ambayo katika vizazi vingine haikujulishwa wanadamu, kama ilivyofunuliwa sasa mitume wake watakatifu na manabii katika Roho.” Biblia ina kweli ambayo wanadamu hawakuwahi kuigundua kabla Biblia haijaisema. Ina kweli ambayo wanadamu wasingaliweza kamwe kuigundua kama wangeachwa nafsi zao.

Baba yetu wa mbinguni, kwa neema kuu, ametufunulia sisi watoto wake kweli hii kupitia watumishi wake, yaani mitume na manabii. Roho Mtakatifu ndiye mfanyaji wa ufunuo huu. Wengi hutuambia leo kwamba tunapaswa kupima matamko ya Maandiko kwa hitimisho la akili ya kibinadamu au kwa “dhamira ya Kikristo.” Upumbavu wa yote haya wadhihirika tunapokumbuka kwamba ufunuo wa Mungu unazidi akili ya kibinadamu, na kwamba dhamira yoyote isiyotokana na kujifunza na kuipokea kweli ya Biblia si dhamira ya Kikristo. Jambo kwamba Biblia ina kweli ambayo mwanadamu hakuwahi kuigundua limetamkwa katika Maandiko, lakini tunalijua pia kama jambo la hakika.

Hakuna hata fundisho moja miongoni mwa mafundisho ya pekee na ya thamani zaidi yaliyofundishwa katika Biblia ambalo wanadamu wamewahi kuligundua nje ya Biblia. Kama dhamira yetu inatofautiana na matamko ya Kitabu hiki, ambacho ni waziwazi Kitabu cha Mungu, basi dhamira hiyo bado haijawa ya Kikristo kikamilifu; nalo linalopaswa kufanywa si kujaribu kuushusha ufunuo wa Mungu hadi kiwango cha dhamira yetu, bali kuinua dhamira yetu hadi kiwango cha Neno la Mungu.

3. Ufunuo waliopewa manabii haukutegemea mawazo yao. Waliufunuliwa na Roho wa Kristo aliyekuwa ndani yao. Nao maana yake ilikuwa jambo la kuulizauliza akilini mwao. Haukuwa wazo lao, bali lake. Tunasoma katika 1 Petro 1:10-12, “Katika habari ya wokovu huo manabii walitafuta-tafuta na kuchunguza-chunguza, ambao walitabiri habari za neema itakayowafikia ninyi; wakichunguza ni wakati upi, na wakati wa namna gani ulioonywa na Roho wa Kristo aliyekuwa ndani yao, alipokuwa akitangulia kuyashuhudia mateso yatakayompata Kristo, na utukufu utakaokuwako baada ya hayo. Nao walifunuliwa ya kuwa si kwa ajili yao wenyewe, bali kwa ajili yenu, walihudumu katika mambo hayo, ambayo sasa yamehubiriwa kwenu na wale waliowahubiri ninyi Injili kwa Roho Mtakatifu aliyetumwa kutoka mbinguni; mambo ambayo malaika wanatamani kuyachungulia.” Maneno haya yaweka wazi kwamba Nafsi fulani iliyokuwa ndani ya manabii, tena isiyowategemea manabii—nayo Nafsi hiyo ni Roho Mtakatifu—alifunua kweli ambayo haikutegemea mawazo yao, ambayo wenyewe hawakuielewa kikamilifu, na ambayo waliihitaji kuitafuta na kuichunguza kwa bidii. Nafsi nyingine tofauti na wao ndiyo iliyokuwa ikifikiri na kunena, nao walikuwa wakitafuta kuelewa aliyoyanena.

4. Hakuna tamko la nabii lililotoka kwa mapenzi yake mwenyewe, bali alinena kutoka kwa Mungu, naye nabii aliongozwa katika tamko lake na Roho Mtakatifu. Tunasoma katika 2 Petro 1:21, “Maana unabii haukuletwa po pote kwa mapenzi ya mwanadamu; bali wanadamu walinena yaliyotoka kwa Mungu, wakiongozwa na Roho Mtakatifu.”

Basi, nabii alikuwa tu chombo mkononi mwa mwingine; kama vile Roho wa Mungu alivyomwongoza, ndivyo alivyonena.

5. Ni Roho Mtakatifu aliyenena katika matamko ya kinabii. Ni neno lake lililokuwa juu ya ulimi wa nabii. Tunasoma katika Waebrania 3:7, “Kama asemavyo Roho Mtakatifu, Leo, kama mtaisikia sauti yake.” Tena, tunasoma katika Waebrania 10:15-16, “Na Roho Mtakatifu naye atushuhudia; kwa maana baada ya kusema, Hili ndilo agano nitakaloagana nao baada ya siku zile, asema Bwana; nitatia sheria zangu mioyoni mwao, na katika nia zao nitaziandika.”

Tunasoma tena katika Matendo 28:25, “Nao walipokuwa hawapatani wao kwa wao, wakaenda zao, Paulo akiisha kusema neno moja: ‘Roho Mtakatifu alinena vema na baba zenu kwa kinywa cha nabii Isaya,’ na kadhalika.” Vilevile tunasoma katika 2 Samweli 23:2, “Roho ya BWANA ilinena ndani yangu, na neno lake likawa ulimini mwangu.” Katika mafungu haya twaambiwa kwamba ni Roho Mtakatifu aliyekuwa mnenaji katika matamko ya kinabii, na kwamba ni neno lake, si lao, lililokuwa juu ya ulimi wa nabii. Nabii alikuwa tu kinywa ambacho kwacho Roho Mtakatifu alinena. Kama mwanadamu—yaani isipokuwa pale Roho alipomfundisha na kumtumia—nabii angeweza kuwa dhaifu kama walivyo wanadamu wengine; lakini Roho alipokuwa juu yake naye akachukuliwa na kuongozwa na Roho Mtakatifu, alikuwa mkamilifu katika mafundisho yake; kwa maana mafundisho yake wakati huo hayakuwa yake mwenyewe, bali yalikuwa mafundisho ya Roho Mtakatifu.

Alipoongozwa hivyo na Roho Mtakatifu, ni Mungu aliyekuwa akinena, wala si nabii. Kwa mfano, hakuna shaka kubwa kwamba Paulo alikuwa na imani nyingi zisizo sahihi kuhusu mambo mengi; lakini alipofundisha akiwa Mtume katika nguvu za Roho, alikuwa mkamilifu—au afadhali kusema, Roho aliyefundisha kupitia yeye hakuwa na dosari, na fundisho lililotokana na hilo lilikuwa kamilifu kama Mungu mwenyewe. Kwa hiyo twafanya vema kupambanua kwa uangalifu kati ya yale ambayo Paulo huenda aliyafikiri kama mwanadamu na yale aliyofundisha kama Mtume.

Katika Biblia tunayo kumbukumbu ya yale aliyofundisha kama Mtume. Wengine wadhani kwamba katika 1 Wakorintho 7:6, 25, “Lakini nasema hivi kwa ruhusa, si kwa amri... lakini natoa shauri langu, kama mtu aliyepata rehema ya Bwana kuwa mwaminifu,” Paulo anakiri kwamba hakuwa na hakika katika suala hili kwamba alikuwa na neno la Bwana. Ikiwa hii ndiyo tafsiri ya kweli ya fungu hilo (jambo lenye mashaka mengi), twaona jinsi Paulo alivyokuwa mwangalifu, kwamba alipokuwa hana hakika alitaja jambo hilo; na hili latupa uhakika wa ziada katika mafungu mengine yote.

Nyakati nyingine husemwa kwamba Paulo alifundisha katika huduma yake ya awali kuwa Bwana angerudi wakati wa uhai wake, na kwamba katika jambo hili alikosea. Lakini Paulo hakufundisha po pote kwamba Bwana angerudi wakati wa uhai wake.

Kweli asema katika 1 Wathesalonike 4:17, “Kisha sisi tulio hai, tuliosalia, tutanyakuliwa pamoja nao katika mawingu, ili tumlaki Bwana hewani; na hivyo tutakuwa pamoja na Bwana milele.” Kwa kuwa alikuwa bado hai alipoyaandika maneno haya, hakujitia mwenyewe pamoja na wale waliokwisha kulala usingizi alipokuwa akinena habari za kurudi kwa Bwana. Lakini hili si kudai kwamba angebaki hai hata Bwana atakapokuja.

Katika kipindi hiki cha huduma yake, alishikilia tumaini kwamba huenda angebaki hai, na kwa hiyo aliishi katika hali ya kutazamia; lakini hali ya kutazamia ndiyo hali ya kweli kwa kila mwumini katika vizazi vyote. Yamkini Paulo alitazamia kwamba angekuwa hai wakati wa kuja kwa Bwana; lakini kama alitazamia hivyo, hakulifundisha. Roho Mtakatifu alimlinda asianguke katika hili, kama vile alivyomlinda asianguke katika makosa mengine yote katika mafundisho yake.

6. Roho Mtakatifu aliyekuwa ndani ya Mtume alifundisha si wazo (au “dhana”) tu, bali pia maneno ambayo kwayo wazo hilo lilipaswa kutamkwa. Tunasoma katika 1 Wakorintho 2:13, “Nayo twayanena, si kwa maneno yanayofundishwa kwa hekima ya kibinadamu, bali yanayofundishwa na Roho, tukiyafasiri mambo ya rohoni kwa maneno ya rohoni.” Fungu hili lafundisha kwamba maneno, sawasawa na wazo, yalichaguliwa na kufundishwa na Roho Mtakatifu. Hili pia ni hitimisho la lazima kutokana na jambo kwamba wazo huchukuliwa kutoka akili moja hadi nyingine kwa njia ya maneno, na ni maneno yanayolitamka wazo; na kama maneno yangekuwa yenye dosari, basi wazo lililotamkwa kwa maneno hayo lingekuwa lenye dosari lisiloepukika, na kwa kadiri hiyo lingekuwa si kweli.

Hakuna neno lililo wazi zaidi kuliko tamko la Paulo, “kwa maneno yanayofundishwa na Roho.” Roho Mtakatifu mwenyewe ametangulia kuziona nadharia zote za kisasa zenye ustadi lakini zisizo na msingi wa Maandiko kabisa na zilizo za uongo kuhusu kazi yake ndani ya Mitume. Kadiri tunavyojifunza kwa uangalifu na usahihi zaidi maneno ya matamko ya Kitabu hiki cha ajabu, ndivyo tutakavyozidi kusadiki usahihi wa ajabu wa maneno yaliyotumika kulitamka wazo. Mara nyingi, suluhisho la ugumu unaoonekana hupatikana katika kujifunza maneno kamili yaliyotumika. Usahihi, ufasaha, na ukamilifu wa maneno kamili yaliyotumika ni wa kushangaza.

Kwa mwanafunzi wa juujuu, fundisho la uvuvio wa maneno laweza kuonekana lenye mashaka au hata la kipuuzi; lakini mtu ye yote aliyezaliwa mara ya pili na kufundishwa na Roho, atafakariye maneno ya Maandiko kwa ukawaida, atasadiki kwamba hekima ya Mungu imo ndani ya maneno yenyewe, sawasawa na ndani ya wazo ambalo maneno hujaribu kulifikisha. Kubadilisha neno, herufi, wakati wa kitenzi, hali ya sarufi, au wingi na umoja, katika hali nyingi, kungetutumbukiza katika mgongano au uongo; lakini tukiyachukua maneno kama yalivyoandikwa hasa, magumu hutoweka na kweli huangaza. Asili ya Kimungu ya viumbe huangaza wazi zaidi tunapotumia darubini, tunapoona ukamilifu wa umbo na jinsi njia zinavyolingana na lengo hata katika chembe ndogo kabisa za maada.

Vivyo hivyo, asili ya Kimungu ya Biblia huangaza wazi zaidi chini ya darubini tunapotambua ukamilifu ambao kwao mkao wa neno moja hufunua wazo kamili la Mungu.

Lakini huenda mtu akauliza, “Ikiwa Roho Mtakatifu ndiye mwandishi wa maneno ya Maandiko, tunazielezaje tofauti za mtindo na za maneno? Kwa mfano, tunaelezaje kwamba Paulo sikuzote alitumia lugha ya Kipaulo, na Yohana lugha ya Kiyohana, na kadhalika?” Jibu la hili ni rahisi sana. Hata kama tusingeweza kulielezea jambo hili, lingekuwa na uzito mdogo dhidi ya tamko dhahiri la Neno la Mungu, kwa mtu ye yote aliye mnyenyekevu na mwenye hekima ya kutosha kutambua kwamba yako mambo mengi mno ambayo hawezi kuyaeleza, ambayo yangeweza kuelezwa kwa urahisi kama angejua zaidi. Lakini tofauti hizi zaelezeka kwa urahisi.

Roho Mtakatifu ana hekima ya kutosha kabisa na ustadi wa kutosha katika matumizi ya lugha, kwamba anapoifunua kweli kwa mtu ye yote na kupitia kwake, hutumia maneno, vishazi, namna za kujieleza, na misemo iliyomo katika msamiati wa mtu huyo na namna zake za kufikiri, na kuutumia upekee wa mtu huyo. Kwa kweli, ni alama ya hekima ya Kimungu ya Kitabu hiki kwamba kweli ile ile hutamkwa kwa usahihi kamili katika namna mbalimbali za kujieleza zenye tofauti kubwa hivyo.

7. Matamko ya Mitume na manabii yalikuwa neno la Mungu. Tunaposoma maneno haya, hatusikilizi sauti ya mwanadamu, bali sauti ya Mungu. Tunasoma katika Marko 7:13, “Mkalitangua neno la Mungu kwa mapokeo yenu mliyopokezana; nanyi mwafanya mambo mengi yaliyo sawasawa na hayo.” Yesu alikuwa akiiweka sheria iliyotolewa kupitia Musa kinyume na mapokeo ya kisheria, na kwa kufanya hivi, asema katika fungu hili kwamba sheria iliyotolewa kupitia Musa ilikuwa “neno la Mungu.” Katika 2 Samweli 23:2, tunasoma, “Roho ya BWANA ilinena ndani yangu, na maneno yake yakawa ulimini mwangu.” Hapa tena twaambiwa kwamba tamko la nabii wa Mungu lilikuwa neno la Mungu. Vivyo hivyo Mungu asema katika 1 Wathesalonike 2:13, “Kwa sababu hiyo sisi nasi twamshukuru Mungu bila kukoma, kwa kuwa mlipopata lile neno la ujumbe la Mungu mlilolisikia kwetu, mlilipokea si kama neno la wanadamu, bali kama neno la Mungu, kama lilivyo kweli kweli, litendalo kazi ndani yenu ninyi mnaoamini.” Hapa Paulo atangaza kwamba neno alilolinena, lililofundishwa na Roho wa Mungu, lilikuwa neno la Mungu hasa.