Kumtegemea Yesu

1830-1832.

MLANGO WAFUNGULIWA—ISHARA ZA WEMA—IMANI YAJARIBIWA KATIKA KUJIFUNZA NA KUHUDUMU NENO—UPANGA WA ROHO—KUMTUMAINI MUNGU KWA MKATE WA KILA SIKU—BARAKA YA KUMNGOJEA BWANA—“USIWIWE NA MTU DENI”—“IWE KWENU SAWASAWA NA IMANI YENU”—KIPAWA CHA IMANI, NA NEEMA YA IMANI.

Baada ya kuhubiri kwa muda wa majuma matatu hivi huko Exmouth na jirani zake, nilikwenda Teignmouth, nikiwa na nia ya kukaa huko siku kumi, ili kulihubiri neno miongoni mwa ndugu ambao nilikuwa nimefahamiana nao majira ya joto yaliyopita, na kuwaeleza wema wa Bwana kwangu. Jioni ya Jumatatu, nilihubiri kwa niaba ya Ndugu Craik, huko Shaldon, mbele ya wahudumu watatu, ambao hakuna hata mmoja aliyeipenda ile hubiri; lakini ilimpendeza Mungu, kwa njia yake, kumleta katika kumjua Mwana wake mpendwa mwanamke mmoja kijana. Jinsi Bwana ahukumuvyo tofauti na binadamu! Hapa palikuwa na nafasi ya pekee kwa Bwana kujipatia utukufu. Mhubiri alikuwa mgeni, mwenye vizuizi vikubwa vya asili njiani mwake, kwa maana hakuweza kunena Kiingereza kwa ufasaha; lakini alikuwa na shauku ya kumtumikia Mungu, na kufikia wakati huu alikuwa ameletwa katika hali ya moyo ya kutamani kwamba Mungu peke yake apate utukufu, kama jema lolote lingefanyika kwa mkono wake.

Jioni ya Jumanne, nilihubiri katika Kanisa la Ebenezer, Teignmouth, kanisa lilelile ambalo katika ufunguzi wake nilifahamiana na yule ndugu ambaye Bwana baadaye alimtumia kuwa chombo cha kunifaidi sana.

Katika juma lililofuata, Bw. M. alihubiri karibu kila siku mahali palepale, baraka ikiandamana na kazi zake.

Kufikia wakati huu, ombi kwamba nikae Teignmouth, na kuwa mhudumu wa kanisa hilo lililotajwa, lilikuwa limeelezwa mara kwa mara na idadi inayoongezeka ya ndugu; lakini wengine walipinga waziwazi mimi kubaki huko. Upinzani huu ulikuwa chombo cha kunithibitishia moyoni kwamba ningekaa kwa muda, angalau hata nitakapokataliwa rasmi.

Nilihubiri tena mara tatu siku ya Bwana, wala hakuna aliyesema hatutaki uhubiri, ijapokuwa wengi wa wasikilizaji hawakusikia kwa furaha. Baadhi yao waliondoka, wasirudi kamwe; wengine waliondoka, lakini wakarudi baada ya muda. Wengine walikuja kanisani ambao hawakuwa na desturi ya kuhudhuria hapo kabla ya kuja kwangu. Kulikuwa na msisimko mkubwa, roho ya kuuliza-uliza, na kuyachunguza Maandiko, kwamba mambo haya yalikuwa hivyo. Na, lililo kuu kuliko yote, Mungu aliuwekea kazi muhuri wake, kwa kuwaongoa wenye dhambi. Kwa majuma kumi na mawili nilisimama katika hali hiihii, wakati Bwana alipoyaruzuku kwa neema mahitaji yangu ya kimwili, kwa njia ya ndugu wawili, bila kuombwa. Baada ya muda huu, kanisa lote dogo, watu kumi na wanane kwa idadi, kwa nia moja walinipa mwaliko wa kuwa mchungaji wao. Walijitolea kuyaruzuku mahitaji yangu ya kimwili kwa kunipa pauni hamsini na tano kwa mwaka, kiasi ambacho baadaye kiliongezwa kidogo, kwa sababu ya kuongezeka kwa kanisa.

Ile niliyoiona sasa kuwa njia bora ya kujiandaa kwa huduma ya hadhara ya neno, ambayo sasa siifuati kwa sababu ya lazima, kwa ajili ya kukosa wakati, bali kwa maono ya moyoni yenye kina, na kwa uzoefu wa baraka ya Mungu juu yake, kwa upande wa furaha yangu mwenyewe, faida ya watakatifu, na kuongoka kwa wenye dhambi, ni kama ifuatavyo: Kwanza, sijidai kujua mwenyewe lililo bora kwa wasikilizaji, na kwa hiyo namwomba Bwana, kwanza kabisa, kwamba kwa neema aone vema kunifundisha nitakalonena juu yake, au sehemu gani ya neno lake nitakayoifafanua. Basi, wakati mwingine hutokea kwamba, kabla sijamwomba, somo au fungu limekuwa akilini mwangu, ambalo imeonekana vema kwangu kulinena. Katika hali hiyo, namwuliza Bwana kama nihubiri juu ya somo au fungu hili. Ikiwa, baada ya kuomba, nahisi kusadikishwa kwamba yanipasa, nalithibitisha, lakini hivi kwamba ningetamani kujiacha wazi kwa Bwana alibadili kama apendavyo. Lakini mara nyingi hutokea kwamba sina andiko wala somo akilini mwangu, kabla sijajitoa kuomba kwa ajili ya kuijua mapenzi ya Bwana juu yake. Katika hali hii, nangoja kwa muda nikiwa magotini kwa jibu, nikijaribu kuisikiliza sauti ya Roho iniongoze. Ikiwa, basi, fungu au somo, nikiwa magotini, au baada ya kumaliza kuomba kwa ajili ya andiko, laletwa akilini mwangu, namwuliza Bwana tena, na hilo wakati mwingine mara kwa mara, hasa ikiwa, kwa kunena kibinadamu, somo au andiko lingekuwa la pekee, kama ni mapenzi yake kwamba ninene juu ya somo au fungu kama hilo. Ikiwa, baada ya kuomba, akili yangu ina amani juu yake, nalitwaa hili kuwa andiko, lakini bado natamani kujiacha wazi kwa Bwana kwa uongozi, kama apendavyo kulibadili, au kama nimekosea. Mara nyingi, pia, katika nafasi ya tatu, hutokea kwamba si tu sina andiko wala somo akilini mwangu kabla sijaomba uongozi katika jambo hili, bali pia sipati moja baada ya kuomba juu yake mara moja, au mbili, au zaidi. Zamani nyakati fulani nilikuwa nachanganyikiwa sana ikiwa hivi ndivyo ilivyokuwa, lakini, kwa zaidi ya miaka ishirini, imempendeza Bwana, kwa jumla angalau, kuniweka katika amani juu yake. Nifanyalo ni, kuendelea na kusoma kwangu kwa kawaida kwa Maandiko, mahali nilipoachia mara ya mwisho, nikiomba (nisomapo) kwa ajili ya andiko, mara kwa mara pia nikiiweka kando Biblia yangu kwa maombi, hata nipate moja. Hivyo imetokea kwamba nimelazimika kusoma sura tano, kumi, naam, ishirini, kabla haijampendeza Bwana kunipa andiko; naam, mara nyingi hata nimelazimika kwenda mahali pa kusanyiko bila moja, na kulipata, labda, dakika chache tu kabla sijaanza kunena; lakini sijapungukiwa kamwe na msaada wa Bwana wakati wa kuhubiri, ikiwa nilikuwa nimeutafuta kwa bidii faraghani. Mhubiri hawezi kujua hali ya pekee ya watu mbalimbali waundao kusanyiko, wala wanachohitaji, bali Bwana anajua; na ikiwa mhubiri ataikana hekima yake mwenyewe, atasaidiwa na Bwana; lakini akichagua kwa hekima yake mwenyewe, basi asishangae akiona faida kidogo ikitokana na kazi zake.

Kabla sijaiacha sehemu hii ya somo, ningetaja tu jaribu moja kuhusu uchaguzi wa andiko. Twaweza kuona somo kuwa lililojaa sana hata litugusa kwamba lingefaa kwa nafasi nyingine. Kwa mfano, wakati mwingine andiko lililoletwa akilini mwa mtu kwa mkutano wa jioni ya juma laweza kuonekana kufaa zaidi kwa siku ya Bwana, kwa sababu wakati huo kungekuwa na idadi kubwa zaidi ya wasikilizaji waliopo. Basi, kwanza, hatujui kama Bwana atatuacha kamwe kuhubiri siku nyingine ya Bwana; na, pili, hatujui kama somo hilohilo lisingefaa hasa kwa mtu mmoja au watu wengi waliopo jioni hiyohiyo ya juma. Hivyo nalijaribiwa mara moja, baada ya kuwa muda mfupi Teignmouth, kuweka akiba somo ambalo lilikuwa limenifunuliwa kwa ajili ya siku ya Bwana ijayo. Lakini nikiwa nimeweza, kwa neema ya Mungu, kulishinda jaribu kwa sababu zilizotajwa hapo juu, na kuhubiri juu yake papo hapo, ilimpendeza Bwana kulibariki kwa kuongoka kwa mwenye dhambi, na hilo, tena, mtu aliyekusudia kuja kanisani mara ile moja tu zaidi, na ambaye kesi yake somo hilo lililingana kwa ajabu sana.

2. Basi, andiko lilipopatikana kwa njia iliyotajwa hapo juu, likiwa mstari mmoja, au miwili, au zaidi, au sura nzima au zaidi, namwomba Bwana kwamba kwa neema aone vema kunifundisha kwa Roho wake Mtakatifu nitafakaripo juu yake. Katika miaka ishirini na mitano iliyopita, nimeona kuwa mpango wenye faida kuliko yote ni kutafakari nikiwa na kalamu yangu mkononi, nikiandika muhtasari kadiri neno linavyofunuliwa kwangu. Hili nalifanya, si kwa ajili ya kuyakariri, wala kana kwamba sikusudii kusema jambo jingine, bali kwa ajili ya uwazi, likiwa msaada wa kuona kadiri nilivyofahamu fungu hilo. Napata pia kuwa ni faida baadaye kurejea niliyoyaandika hivyo. Ni mara chache sana natumia msaada mwingine wowote zaidi ya kidogo ninachokifahamu cha lugha za asili za Maandiko, na tafsiri kadhaa nzuri za lugha nyingine. Msaada wangu mkuu ni maombi. Sijaanza kamwe maishani mwangu kujifunza sehemu moja tu ya kweli ya Mungu bila kupata nuru fulani juu yake nilipoweza kweli kujitoa kwa maombi na kutafakari juu yake. Lakini hilo mara nyingi nimeliona kuwa jambo gumu, kwa sehemu kwa sababu ya udhaifu wa mwili, na kwa sehemu, pia, kwa sababu ya magonjwa ya mwili na wingi wa shughuli. Hili nalisadiki kwa uthabiti kabisa, kwamba hapana mtu apasaye kutazamia kuona jema jingi likitokana na kazi zake katika neno na mafundisho, ikiwa hajitoi sana kwa maombi na kutafakari.

3. Nikiisha kuomba na kutafakari juu ya somo au andiko, natamani kujiacha kabisa mikononi mwa Bwana. Namwomba aniletee akilini niliyoyaona chumbani mwangu cha faragha kuhusu somo nitakalolinena, jambo ambalo kwa kawaida hulifanya kwa fadhili nyingi, na mara nyingi hunifundisha mengi zaidi wakati ninapohubiri.

Kuhusiana na yaliyotajwa hapo juu, hata hivyo, ni lazima nieleze kwamba yaonekana kwangu kuna maandalizi ya huduma ya hadhara ya neno ambayo ni bora hata kuliko yaliyotajwa. Ni haya; kuishi katika ushirika wa kudumu na wa kweli hivyo na Bwana, na kuwa kwa mazoea na mara kwa mara hivyo katika kutafakari juu ya kweli, hata bila juhudi iliyotajwa hapo juu, kwa kusema hivyo, tumepata chakula kwa ajili ya wengine, na kuijua nia ya Bwana kuhusu somo au fungu la neno tunalopaswa kulinena.

Kile ambacho nimekiona kuwa chenye faida kuliko yote katika uzoefu wangu kwa miaka ishirini na sita iliyopita katika huduma ya hadhara ya neno, ni kuyafafanua Maandiko, na hasa kupitia mara kwa mara injili nzima au waraka mzima. Hili laweza kufanywa kwa njia ya namna mbili, ama kwa kuingia kwa undani katika maana ya kila hoja itokeayo katika fungu, au kwa kutoa muhtasari wa jumla, na hivyo kuwaongoza wasikilizaji waione maana na uhusiano wa yote. Faida ambazo nimeziona zikitokana na kuyafafanua Maandiko, ni hizi: 1. Wasikilizaji hivyo, kwa baraka ya Mungu, huongozwa kwenye Maandiko. Wanaona, kwa jinsi fulani, matumizi ya vitendo ya Maandiko katika mikutano ya hadhara. Hili huwafanya kuleta Biblia zao, na nimeona kwamba wale ambao mwanzoni hawakuzileta, baadaye walifanywa kufanya hivyo; hata, katika muda mfupi, wachache (wa waaminio angalau) walikuwa na desturi ya kuja bila Biblia. Hili si jambo dogo; kwa maana kila kitu ambacho katika siku zetu kitakachowaongoza waaminio kuyathamini Maandiko ni cha maana. 2. Kuyafafanua Maandiko kwa jumla kuna faida zaidi kwa wasikilizaji kuliko kama, juu ya mstari mmoja, au nusu ya mstari, au maneno mawili au matatu ya mstari, maelezo fulani yakitolewa, hata fungu la Andiko liwe si zaidi ya kauli-mbiu tu ya somo; kwa maana wachache wana neema ya kutafakari sana juu ya neno, na hivyo ufafanuzi huenda usiwe njia tu ya kuwafungulia Maandiko, bali huenda pia ukaamsha ndani yao shauku ya kutafakari wenyewe. 3. Kuyafafanua Maandiko huwaachia wasikilizaji kiungo cha kuunganisha, hata kusoma tena fungu la neno lililofafanuliwa huwakumbusha yaliyonenwa, na hivyo, kwa baraka ya Mungu, huacha alama ya kudumu zaidi akilini mwao. Hili ni la maana hasa kwa upande wa wasiojua kusoma, ambao nyakati fulani hawana nguvu nyingi za kumbukumbu wala uwezo wa kufahamu. 4. Kuyafafanua mafungu makubwa ya neno kama injili nzima au waraka mzima, mbali na kumwongoza msikilizaji kuona uhusiano wa yote, kuna pia faida hii ya pekee kwa mwalimu, kwamba humwongoza, kwa baraka ya Mungu, kuyazingatia mafungu ya neno ambayo vinginevyo asingeyazingatia, na humzuia kunena sana juu ya masomo apendayo, na kuegemea sana sehemu fulani za kweli, tabia ambayo hakika mapema au baadaye itamdhuru yeye mwenyewe na wasikilizaji wake. Kuyafafanua neno la Mungu humletea mhubiri heshima kidogo kutoka kwa msikilizaji asiyeangaziwa au asiyejali, lakini huelekea sana kwa faida ya wasikilizaji kwa jumla.

Unyenyekevu katika maelezo, wakati kweli ikitangazwa, ni, kuhusiana na yaliyonenwa, wa maana kuliko yote. Yapasa iwe lengo la mwalimu kunena hivi kwamba watoto, watumishi, na watu wasiojua kusoma waweze kumfahamu, kadiri akili ya kawaida iwezavyo kuyafahamu mambo ya Mungu. Yapasa pia kukumbukwa kwamba hakuna, labda, kusanyiko hata moja ambamo hawapo watu wa tabaka zilizotajwa hapo juu, na kwamba ikiwa wao waweza kufahamu, watu waliosoma sana au wenye ujuzi wa fasihi watafahamu vivyo hivyo; lakini kinyume chake hakisimami. Yapasa tena kukumbukwa kwamba yeye afafanuaye kweli ya Mungu anena kwa ajili ya Mungu, kwa ajili ya milele, na kwamba haiwezekani hata kidogo kuwa atawafaidi wasikilizaji, isipokuwa atumie unyofu wa usemi, ambao hata hivyo hauhitaji kuwa wa aibu au ukorofi. Yapasa pia kufikiriwa kwamba ikiwa mhubiri ajitahidi kunena sawasawa na kanuni za ulimwengu huu, aweza kuwapendeza wengi, hasa wale wenye ladha ya fasihi; lakini, kwa kadiri hiyohiyo, hana uwezekano zaidi wa kuwa chombo mikononi mwa Mungu kwa kuongoka kwa wenye dhambi, au kwa kuwajenga watakatifu. Kwa maana wala ufasaha wala kina cha fikira havimfanyi mhubiri aliye mkuu kweli, bali maisha ya jinsi hiyo ya maombi na kutafakari na hali ya kiroho yaliyo na uwezo wa kumfanya chombo kifaacho matumizi ya Bwana, na kinachostahili kutumika katika kuongoka kwa wenye dhambi na katika kujengwa kwa watakatifu.

Akiisha kusadikishwa, baada ya kuyachunguza Maandiko kwa maombi, kwamba ubatizo wapasa kutolewa kwa kuzamishwa tu, Bw. Müller ndipo alibatizwa majira ya machipuko ya mwaka 1830.

Ilikuwa desturi kwangu sana kuhubiri kwa msaada wa pekee, hasa katika miezi ya kwanza ya mwaka huu, hata mara moja, ilipokuwa vinginevyo, ilionekana sana na mimi mwenyewe na wengine. Jambo lenyewe lilikuwa hili. Siku moja, kabla ya kuhubiri Teignmouth, nilikuwa na wakati zaidi ya kawaida, na kwa hiyo niliomba na kutafakari kama saa sita katika kujiandaa kwa mkutano wa jioni, nami nilidhani nimeona kweli nyingi za thamani katika fungu nililolitafakari. Lilikuwa sehemu ya kwanza ya sura ya kwanza ya waraka kwa Waefeso. Baada ya kunena muda kidogo, nilihisi kwamba nanena kwa nguvu zangu mwenyewe, nami, nikiwa mgeni, nilihisi hasa upungufu wa maneno, jambo ambalo halikuwa hivyo hapo awali. Niliwaambia ndugu kwamba nahisi nimeachwa peke yangu, nikaomba maombi yao. Lakini baada ya kuendelea muda kidogo zaidi, na kuhisi vilevile kama hapo awali, nilihitimisha, nikapendekeza kwamba tuwe na mkutano wa maombi, ili Bwana bado aone vema kunisaidia. Tulifanya hivyo, nami nilisaidiwa hasa mara iliyofuata.

Oktoba 7, 1830, niliungwa katika ndoa na Bi. Mary Groves, dada wa yule ndugu ambaye jina lake limekwisha tajwa. Hatua hii ilichukuliwa baada ya maombi na kutafakari, kutokana na hakika kamili kwamba ilikuwa bora kwangu kuoa; nami sijajuta tangu wakati huo, wala kwa hatua yenyewe wala kwa uchaguzi, bali natamani kuwa na shukrani ya kweli kwa Mungu kwa kunipa mke wa jinsi hiyo.

Karibu na wakati huu, nilianza kuwa na pingamizi za dhamiri dhidi ya kuendelea kupokea mshahara maalum. Sababu zangu dhidi yake zilikuwa hizi:

1. Mshahara ulitokana na kodi za viti vya kanisani; lakini kodi za viti, kwa mujibu wa Yakobo 2:1-6, ni kinyume cha nia ya Bwana, kwani, kwa kawaida, ndugu maskini hawezi kupata kiti kizuri kama tajiri. 2. Ndugu aweza kwa furaha kufanya jambo kwa ajili ya kunitegemeza akiachwa kwa wakati wake mwenyewe; lakini, robo ya mwaka ifikapo, huenda ana gharama nyingine, nami sijui kama alipa fedha zake kwa kinyongo, na kwa lazima, au kwa moyo wa ukunjufu; lakini Mungu humpenda yeye atoaye kwa moyo wa ukunjufu. La, nalijua kuwa ni jambo la kweli kwamba nyakati fulani haikuwa rahisi kwa watu kulipa fedha zilipoombwa na ndugu waliozikusanya. 3. Ijapokuwa ilimpendeza Bwana kunipa neema ya kuwa mwaminifu, hata niliwezeshwa nisiizuie kweli alipokuwa amenionyesha; bado, nilihisi kwamba kodi za viti zilikuwa mtego kwa mtumishi wa Kristo. Lilikuwa jaribu kwangu, angalau kwa dakika chache, wakati ambapo Bwana alikuwa amenichochea kuomba na kulitafuta neno kuhusu amri ya ubatizo, kwa sababu pauni thelathini za mshahara wangu zilikuwa hatarini kama ningebatizwa.

Kwa sababu hizi, niliwaeleza ndugu, mwishoni mwa Oktoba, 1830, kwamba kwa wakati ujao ningeacha kupokea mshahara wa kawaida. Baada ya kutoa sababu zangu za kufanya hivyo, nilisoma Wafilipi 4, nikawaambia watakatifu kwamba ikiwa bado wana shauku ya kufanya jambo kwa ajili ya kunitegemeza, kwa zawadi za hiari, sikuwa na pingamizi kuzipokea, hata ndogo namna gani, ikiwa fedha au vyakula. Siku chache baadaye, ilinionekana kwamba kulikuwa na njia iliyo bora zaidi; kwa maana, kama ningepokea binafsi kila zawadi moja iliyotolewa kwa fedha, wakati wangu mwenyewe na ule wa watoaji ungechukuliwa sana; na kwa njia hii, pia, maskini wangeweza, kwa jaribu, kuzuiwa kutoa pesa zao ndogo, pendeleo ambalo hawapaswi kunyimwa; na wengine pia kwa njia hii wangeweza kutoa zaidi kuliko kama isingejulikana ni nani mtoaji, hata bado ingekuwa na shaka kama zawadi ilitolewa kwa kinyongo au kwa moyo wa ukunjufu. Kwa sababu hizi hasa, kulikuwa na sanduku lililowekwa kanisani, ambalo juu yake iliandikwa kwamba yeyote mwenye shauku ya kufanya jambo kwa ajili ya kunitegemeza aweke sadaka yake ndani ya sanduku.

Wakati huohuo, ilinionekana ni haki kwamba tangu sasa nisimwombe mtu yeyote, hata ndugu na dada zangu wapendwa, kunisaidia, kama nilivyokuwa nimefanya mara chache, kwa mujibu wa ombi lao wenyewe, kwani gharama zangu, kwa sababu ya kusafiri sana katika utumishi wa Bwana, zilikuwa kubwa mno zisiweze kukidhiwa na kipato changu cha kawaida. Kwa maana, bila kujitambua, hivyo nilikuwa nimeongozwa tena, kwa kadiri fulani, kutumainia mkono wa mwili, nikimwendea mwanadamu badala ya kumwendea Bwana mara moja. Kufikia uamuzi huu mbele za Mungu kulihitaji neema zaidi kuliko kuacha mshahara wangu.

Karibu na wakati huohuo, pia, mimi na mke wangu tulipewa neema ya kuichukua amri ya Bwana, “Uza ulivyo navyo, ukatoe sadaka,” Luka 12:33, kihalisi, na kuitekeleza. Fimbo yetu na tegemeo letu katika jambo hili vilikuwa Mathayo 6:19-34, Yohana 14:13, 14. Tuliuegemea mkono wa Bwana Yesu. Sasa ni miaka ishirini na mitano tangu tulipoanza njia hii, na hatujuti hata kidogo hatua tuliyoichukua wakati huo. Kwa kuwa nimeandika jinsi ilivyompendeza Bwana kututendea tangu wakati huo, nitaweza kusimulia mambo fulani kuhusu jambo hili, kadiri yawezavyo kuelekea kujenga.

Novemba 18, 1830. Fedha zetu zilikuwa zimepunguzwa hata kufikia kama shilingi nane. Nilipokuwa nikiomba na mke wangu asubuhi, Bwana aliniletea akilini hali ya mfuko wetu, nami niliongozwa kumwomba fedha kiasi. Kama saa nne baadaye, dada mmoja aliniambia, “Je, wahitaji fedha?” “Niliwaambia ndugu,” nikasema, “dada mpendwa, nilipoacha mshahara wangu, kwamba kwa wakati ujao ningemwambia Bwana tu juu ya mahitaji yangu.” Akajibu, “Lakini yeye ameniambia nikupe fedha kiasi. Kama majuma mawili yaliyopita, nilimwuliza nifanye nini kwa ajili yake, naye akaniambia nikupe fedha kiasi; na Jumamosi iliyopita ikaja tena kwa nguvu akilini mwangu, wala haijaniacha tangu wakati huo, nami niliihisi kwa nguvu sana usiku wa jana hata sikuweza kujizuia kuinena kwa ndugu P.” Moyo wangu ulifurahi, nikiona uaminifu wa Bwana, lakini niliona ni bora nisimwambie kuhusu hali yetu, asije akashawishiwa kutoa kwa kadiri hiyo; nami pia nilihakikishiwa kwamba, kama lilikuwa la Bwana, hangeweza ila kutoa. Kwa hiyo niligeuza mazungumzo kwa mambo mengine, lakini nilipoondoka alinipa gini mbili. Tulikuwa tumejaa furaha kwa sababu ya wema wa Bwana. Ningemsihi msomaji aone ajabu upole wa Bwana, kwamba hakuijaribu imani yetu sana mwanzoni, bali alituacha tuone utayari wake wa kutusaidia, kabla haijampendeza kuijaribu kwa ukamilifu zaidi.

Jumatano iliyofuata nilikwenda Exmouth, fedha zetu zikiwa wakati huo zimepunguzwa tena hata kufikia kama shilingi tisa. Nilimwomba Bwana siku ya Alhamisi, nilipokuwa Exmouth, aone vema kunipa fedha kiasi. Ijumaa asubuhi, kama saa mbili, nilipokuwa katika maombi, niliongozwa hasa kuomba tena fedha; na kabla sijainuka magotini mwangu nilikuwa na hakika kamili kwamba tungepata jibu siku ileile. Kama saa tatu nilimwacha yule ndugu niliyekuwa nikikaa naye, naye akanipa nusu ya sovereni, akisema, “Chukua hii kwa ajili ya gharama zinazohusiana na kuja kwako kwetu.” Sikutazamia gharama zangu kulipwa, lakini niliuona mkono wa kibaba wa Bwana katika kunipelekea fedha hii ndani ya saa moja baada ya kumwomba kiasi. Lakini hata wakati huo nilikuwa na hakika kamili kwamba Bwana angepeleka zaidi siku ileile, au alikuwa amekwisha fanya hivyo, hata, nilipofika nyumbani kama saa sita, nilimwuliza mke wangu kama amepokea barua zozote. Aliniambia amepokea moja siku iliyotangulia kutoka kwa ndugu mmoja huko Exeter, yenye sovereni tatu. Hivyo hata maombi yangu ya siku iliyotangulia yalikuwa yamejibiwa. Siku iliyofuata mmoja wa ndugu alikuja akaniletea pauni nne, ambazo zilinistahili za mshahara wangu wa zamani, lakini ambazo nisingeweza kamwe kuzitazamia, kwa kuwa sikujua hata kwamba kiasi hiki kilinistahili. Hivyo nilipokea, ndani ya saa thelathini, kwa jibu la maombi, pauni saba na shilingi kumi.

Karibu na Krismasi, fedha zetu zilipopunguzwa hata kufikia shilingi chache, nilimwomba Bwana zaidi; ndipo, saa chache baadaye, tulipewa sovereni moja na ndugu mmoja kutoka Axminster. Ndugu huyu alikuwa amesikia mengi dhidi yangu, na hatimaye alikusudia kusikia mwenyewe, na hivyo alikuja Teignmouth, umbali wa maili arobaini; na akiisha kusikia kuhusu namna yetu ya kuishi, alitupa fedha hii.

Kwa haya wafunga mwaka 1830. Katika mwaka wote Bwana aliyaruzuku kwa wingi mahitaji yangu yote ya kimwili, ijapokuwa mwanzoni mwake sikuwa na tumaini lolote la kibinadamu la uhakika hata la shilingi moja: hata, hata kwa upande wa mambo ya kimwili, sikuwa nimepata hasara hata kidogo kwa kutenda sawasawa na maagizo ya dhamiri yangu; na kwa upande wa mambo ya kiroho, Bwana alikuwa amenitendea kwa ukarimu, na alikuwa amejinyenyekeza kunitumia kuwa chombo katika kufanya kazi yake.

Tarehe 6, 7, na 8 za Januari 1831, nilikuwa nimemwomba Bwana fedha mara kwa mara, lakini sikupokea kitu. Jioni ya Januari 8, niliondoka chumbani mwangu kwa dakika chache, ndipo nilipojaribiwa kutomtumaini Bwana, ijapokuwa alikuwa amekuwa mwenye neema kwetu kwa jinsi kwamba si tu, hata siku ile, alikuwa ameyaruzuku mahitaji yetu yote, bali alikuwa ametupa pia yale majibu ya maombi ambayo yametajwa hivi punde kwa sehemu. Nilikuwa mwenye dhambi kiasi, kwa kama dakika tano, hata nikadhani kuwa hakungekuwa na faida kumtumaini Bwana kwa njia hii. Nilianza pia kujiambia, kwamba labda nimeenda mbali mno katika kuishi kwa njia hii. Lakini, ashukuriwe Bwana! jaribu hili lilidumu dakika chache tu. Aliniwezesha tena kumtumaini, na Shetani mara moja alishindwa; kwa maana niliporudi chumbani mwangu, ambamo sikuwa nimetoka hata dakika kumi, Bwana alikuwa amepeleka ukombozi. Dada mmoja katika Bwana alikuwa ametuletea pauni mbili na shilingi nne: hivyo Bwana alishinda, na imani yetu ikatiwa nguvu.

Januari 10. Leo, tulipokuwa tena na shilingi chache tu, tulipewa pauni tano, ambazo zilikuwa zimetolewa katika sanduku. Nilikuwa, mara moja kwa yote, nimewaambia ndugu, waliokuwa na uangalizi wa mambo haya ya kimwili, kwamba wawe na fadhili ya kuniachia fedha kila juma; lakini kwa kuwa ndugu hawa wapendwa ama walisahau kuzitoa kila juma, au waliona aibu kuzileta kwa viasi vidogo namna hiyo, kwa kawaida zilitolewa kila juma tatu, nne, au tano. Lakini kwa kuwa nilikuwa nimewaeleza, tangu mwanzo, kwamba nilitamani kutomtazama mwanadamu wala sanduku, bali Mungu aliye hai, niliona si haki kwa upande wangu kuwakumbusha ombi langu la kupata fedha kila juma, lisije likazuia ushuhuda niliotaka kutoa, wa kumtumaini Mungu aliye hai peke yake. Ni kwa sababu hii kwamba tarehe 28 Januari, tulipokuwa tena na fedha kidogo tu, ijapokuwa nilikuwa nimewaona ndugu, tarehe 24 Januari, wakilifungua sanduku na kuzitoa fedha, sikutaka kumwomba yule ndugu, ambaye zilikuwa mikononi mwake, aniachie; bali nikiwa na hitaji lake, kwa kuwa makaa yetu yalikuwa karibu kwisha, nilimwomba Bwana auelekeze moyo wake kuzileta; na muda kidogo tu baadaye tulipewa; naam, pauni moja na shilingi nane na pensi sita.

Ningetaja hapa kwamba, tangu wakati nilipoanza kuishi kwa njia hii, nimehifadhiwa nisinene, ama moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja, kuhusu mahitaji yangu, wakati nilipokuwa na uhitaji. Isipokuwa moja tu, ni kwamba katika matukio machache, miaka ishirini au zaidi iliyopita, nyakati kama hizo, nimenena na ndugu maskini sana, kwa njia ya kuwatia moyo kumtumaini Bwana, nikiwaambia kwamba ilinipasa kufanya vivyo hivyo, mimi mwenyewe nikiwa katika shida kama hiyo; au, katika matukio machache, palipokuwa na haja ya kunena juu ya uhitaji wangu mwenyewe, nisije nikaonekana mtu asiye na hisia, kwa kuwa sikusaidia kabisa, katika hali za dhiki, au si kadiri ambavyo ingetazamiwa.

Tarehe 14 Februari tulikuwa tena na fedha kidogo sana, na, tulipokuwa tukiomba, niliongozwa kumwomba Bwana kwa neema aruzuku mahitaji yetu; na papo hapo nilipoinuka magotini mwangu ndugu mmoja alinipa pauni moja, iliyokuwa imetolewa katika sanduku.

Tarehe 7 Machi, nilijaribiwa tena kutokuuamini uaminifu wa Bwana, na ingawa sikuwa mwenye taabu, bado, sikuwa nimepumzika kikamilifu juu ya Bwana hata niweze kushinda kwa furaha. Ilikuwa saa moja tu baadaye, Bwana aliponipa uthibitisho mwingine wa upendo wake wa uaminifu. Bibi mmoja Mkristo alituletea sovereni tano, akiwa ameandika maneno haya katika karatasi: “Nalikuwa na njaa, mkanipa mimi chakula; nalikuwa na kiu, mkaninywesha mimi,” n.k.

Aprili 16. Asubuhi hii niligundua kwamba fedha zetu zilikuwa zimepunguzwa hata shilingi tatu; nikajiambia, sasa yanipasa kwenda kumwomba Bwana kwa bidii riziki mpya. Lakini kabla sijaomba, kulipelekwa kutoka Exeter pauni mbili, kuwa uthibitisho kwamba Bwana husikia kabla hatujaita.

Ningeeleza hapa, kwa kupitia, kwamba ikiwa yeyote wa watoto wa Mungu atadhani kwamba namna hii ya kuishi humwondoa mtu kwa Bwana, na kutojali mambo ya kiroho, na huwa na matokeo ya kufanya akili ishughulikiwe na swali, Nile nini?—Ninywe nini?—Nivae nini?—ningemwomba azifikirie kwa maombi maelezo yafuatayo: 1. Nimekuwa na uzoefu wa njia zote mbili, na najua kwamba namna yangu ya sasa ya kuishi, kwa upande wa mambo ya kimwili, imefungamana na wasiwasi kidogo. 2. Kumtumaini Bwana, ambaye kwake peke yake natazamia ruzuku ya mahitaji yangu ya kimwili, hunihifadhi, hali ya dhiki inaponijia, au kazi ya Bwana inapohitaji msaada wangu wa kifedha, nisije nikahesabu kwa wasiwasi hivi: Je, mshahara wangu utatosheleza? Je, nitakuwa na kutosha mimi mwenyewe mwezi ujao? n.k. Katika uhuru wangu huu, kwa neema ya Mungu, kwa kawaida, angalau, naweza kujiambia kitu kama hiki: Bwana wangu hana mipaka; aweza kuruzuku tena; anajua kwamba jambo hili la sasa limeletwa kwangu: na hivyo, njia hii ya kuishi, mbali sana na kuelekea wasiwasi, ni badala yake njia ya kujiepusha nao. Na kweli mtu mmoja aliniambia mara moja,—Waweza kufanya mambo kadha wa kadha, wala huna haja ya kuweka akiba, kwa maana kanisa la Devonshire nzima hujali mahitaji yako. Jibu langu lilikuwa: Bwana aweza kutumia si tu yeyote wa watakatifu katika Devonshire nzima, bali wale walio ulimwenguni kote, kuwa vyombo vya kuruzuku mahitaji yangu ya kimwili. 3. Njia hii ya kuishi mara nyingi imekuwa njia ya kuhuisha kazi ya neema moyoni mwangu, nilipokuwa nikipoa; na pia imekuwa njia ya kunirudisha tena kwa Bwana, baada ya kurudi nyuma. Kwa maana haiwezekani,—haiwezekani kuishi katika dhambi, na wakati huohuo, kwa ushirika na Mungu, kuvuta kutoka mbinguni kila kitu mtu akihitajicho kwa maisha ya sasa. 4. Mara nyingi, pia, jibu jipya la maombi, lililopatikana kwa njia hii, limekuwa njia ya kuihuisha nafsi yangu, na kunijaza furaha nyingi.

Mei 12. Dada mmoja amekuwa akikaa kwa muda huko Teignmouth kwa sababu ya afya yake; na alipokuwa karibu kurudi nyumbani leo, tuliona ni mapenzi ya Bwana kumwalika akae nasi kwa muda; kwa kuwa tulijua kwamba angekaa muda mrefu zaidi kama uwezo wake ungeruhusu. Tulisadikishwa kwamba, kama tulivyoona ni mapenzi ya Bwana kumwalika, yeye mwenyewe angelipa gharama zinazohusiana na kukaa kwake. Karibu na wakati alipokuja nyumbani kwetu, kifurushi chenye fedha kilipelekwa kutoka Chumleigh. Majuma machache kabla, nilikuwa nimehubiri Chumleigh na jirani zake. Ndugu, wakijua kuhusu namna yangu ya kuishi, baada ya kuondoka kwangu walinikusanyia fedha kiasi, na hivyo, kwa sadaka ndogo (mia moja na saba kwa jumla, kama nilivyoambiwa), pauni mbili na pensi moja na nusu zilitolewa. Hivyo Bwana alilipa gharama zinazohusiana na dada yetu kukaa nasi.

Juni 12. Siku ya Bwana. Alhamisi iliyopita nilikwenda na ndugu Craik hadi Torquay, kuhubiri huko. Nilikuwa na kama shilingi tatu tu pamoja nami, nikamwacha mke wangu na kama shilingi sita nyumbani. Nilimwomba Bwana fedha mara kwa mara; lakini nilipofika nyumbani mke wangu alikuwa na kama shilingi tatu tu zilizobaki, hakuwa amepokea kitu. Tuliendelea kumngoja Bwana. Jana ilipita, wala hakuna fedha iliyokuja. Tulikuwa na pensi tisa zilizobaki. Asubuhi hii tulikuwa bado tunamngoja Bwana, na kutazamia ukombozi. Tulikuwa na siagi kidogo tu iliyobaki kwa staftahi, ya kutosha kwa ndugu E. na jamaa mmoja aliyekuwa akiishi nasi, ambao hatukuwaeleza hali yetu, wasije wakafanywa wasiwe na raha. Baada ya mkutano wa asubuhi, ndugu Y. bila kutazamiwa kabisa alilifungua sanduku, na, kwa kunipa fedha bila kutazamiwa vivyo hivyo wakati kama huo, aliniambia kwamba yeye na mke wake hawakuweza kulala usiku wa jana, kwa sababu ya kufikiri kwamba huenda tunahitaji fedha. Jambo la kushangaza zaidi ni kwamba, baada ya kumwomba Bwana mara kwa mara, lakini sikupokea kitu, ndipo niliomba jana kwamba Bwana aone vema kumtia moyoni ndugu Y. kwamba tunahitaji fedha, ili apate kulifungua sanduku. Ndani yake mlikuwa na pauni moja na shilingi nane na pensi kumi na nusu.

Novemba 16. Asubuhi hii nilipendekeza maombi ya pamoja kuhusu mahitaji yetu ya kimwili. Punde tulipokuwa karibu kuomba, kifurushi kilikuja kutoka Exmouth. Katika maombi tulimwomba Bwana nyama kwa chakula cha mchana, kwa kuwa hatukuwa na fedha za kununua. Baada ya maombi, tulipokifungua kifurushi, tuliona, miongoni mwa vitu vingine, kipande cha nyama ya nguruwe, kilichopelekwa na ndugu mmoja huko Exmouth, kilichotutumikia kwa chakula cha mchana.

Novemba 19. Hatukuwa na kutosha kulipa kodi yetu ya juma; lakini Bwana kwa neema alitupelekea tena leo shilingi kumi na nne na pensi sita. Ningeeleza tu kwamba hatuingii kamwe katika madeni, ambayo twaamini kuwa ni kinyume cha Maandiko (kwa mujibu wa Warumi 13:8); na kwa hiyo hatuna bili kwa mshonaji wetu, mtengeneza-viatu, muuza-vyakula, mchinjaji, mwoka-mikate, n.k.; bali vyote tununuavyo twalipia kwa fedha taslimu. Bwana akitusaidia, tungependelea kuteseka kwa mahangaiko kuliko kuingia madeni. Hivyo sikuzote twajua kiasi tulicho nacho, na kiasi tulicho na haki ya kukitoa. Nafahamu vema kwamba majaribu mengi huwajia watoto wa Mungu, kwa sababu ya kutotenda sawasawa na Warumi 13:8.

Novemba 27. Siku ya Bwana. Fedha zetu zilikuwa zimepunguzwa hata pensi mbili na nusu; mkate wetu ulikuwa hautoshi vya kutosha kwa siku hii. Nilikuwa mara kadhaa nimeleta uhitaji wetu mbele za Bwana. Baada ya chakula cha mchana, niliporudisha shukrani, nilimwomba atupe mkate wetu wa kila siku, nikimaanisha kihalisi kwamba angetupelekea mkate kwa jioni. Nilipokuwa nikiomba, kulikuwa na kugonga mlangoni pa chumba. Nilipokwisha maliza, dada mmoja maskini aliingia, akatuletea sehemu ya chakula chake cha mchana, na kutoka kwa dada mwingine maskini shilingi tano. Alasiri pia alituletea mkate mkubwa. Hivyo Bwana si tu kihalisi alitupa mkate bali pia fedha.

Baada ya sisi, tarehe 31 Desemba 1831, kuyapitia matendo ya Bwana ya neema kwetu katika mwaka uliopita, katika kuruzuku mahitaji yetu yote ya kimwili, tulikuwa na kama shilingi kumi zilizobaki. Muda kidogo baadaye, riziki ya Mungu iliziitia hizo, hata isibaki hata farath moja. Hivyo tulifunga mwaka wa zamani, ambao katika huo Bwana alikuwa mwenye neema sana katika kutupa, bila kumwomba mtu yeyote,—1. Kwa njia ya sanduku, pauni thelathini na moja na shilingi kumi na nne. 2. Kutoka kwa ndugu wa kanisa la Teignmouth, katika zawadi za fedha, pauni sita na shilingi kumi na nane na pensi sita. 3. Kutoka kwa ndugu wanaoishi Teignmouth na kwingineko, wasiohusiana na kanisa la Teignmouth, pauni tisini na tatu na shilingi sita na pensi mbili. Kwa jumla, pauni mia moja thelathini na moja na shilingi kumi na nane na pensi nane. Kulikuwa pia na vitu vingi vya vyakula, na baadhi ya vitu vya mavazi vilivyotolewa kwetu, vyenye thamani ya angalau pauni ishirini. Nina uangalifu mno katika kutaja mambo haya, ili kuonyesha kwamba hatupati hasara kamwe kwa kutenda sawasawa na nia ya Bwana. Kwa maana kama ningekuwa na mshahara wangu wa kawaida, kwa kunena kibinadamu, nisingekuwa na kiasi karibu na hicho; lakini kama hii ingekuwa hivyo au la, hili ni dhahiri, kwamba sikumtumikia bwana mgumu, na hilo ndilo nipendalo kuonyesha.

Januari 7, 1832. Tulikuwa tena tukimwomba Bwana mara kwa mara leo na jana aruzuku mahitaji yetu ya kimwili, kwa kuwa hatukuwa na njia ya kulipa kodi yetu ya juma, na jioni hii, kwa kuchelewa hata saa tano usiku, ndugu mmoja alitupa shilingi kumi na tisa na pensi sita,—uthibitisho kwamba Bwana hana mipaka ya wakati.

Januari 14. Asubuhi hii hatukuwa na kitu ila mkate mkavu pamoja na chai yetu; ilikuwa mara ya pili tu tangu tuanze kuishi kwa imani sahili juu ya Yesu kwa riziki za kimwili. Tuna zaidi ya pauni arobaini za fedha taslimu nyumbani kwa ajili ya bili mbili, ambazo hazitalipika kwa majuma kadhaa; lakini hatuzihesabu fedha hizi kuwa zetu wenyewe, na tungependelea kupatwa na mahangaiko makubwa, Mungu akitusaidia, kuliko kuchukua katika hizo. Tulikuwa tukimtazama Baba yetu, naye hakutuacha tukatishwe tamaa. Kwa maana wakati sasa tulipokuwa na pensi tatu tu zilizobaki, na kipande kidogo tu cha mkate, tulipokea shilingi mbili na shilingi tano.

Februari 18. Alasiri hii mshipa wa damu ulipasuka tumboni mwangu, nikapoteza kiasi kikubwa cha damu. Nilikuwa na furaha sana mara baada ya hapo. Februari 19. Asubuhi hii, siku ya Bwana, ndugu wawili walinijia, kuniuliza mpango gani ufanywe leo, kuhusu vijiji vinne, ambapo baadhi ya ndugu walikuwa na desturi ya kuhubiri, kwa kuwa, kwa sababu ya mimi kutoweza kuhubiri, mmoja wa ndugu angehitaji kubaki nyumbani kushika nafasi yangu. Niliwaomba, kwa fadhili, warudi tena baada ya kama saa moja, ndipo ningewapa jibu. Baada ya kuondoka kwao, Bwana alinipa imani ya kuinuka. Nilijivalisha; nikaazimia kwenda kanisani. Niliwezeshwa kufanya hivyo, ijapokuwa nikiwa dhaifu sana nilipokwenda, hata kutembea umbali mfupi hadi kanisani kulikuwa taabu kwangu. Niliwezeshwa kuhubiri asubuhi hii kwa sauti kubwa na yenye nguvu kama kawaida, na kwa muda wa kawaida. Baada ya mkutano wa asubuhi, rafiki mmoja tabibu alinijia, akanisihi nisihubiri tena alasiri, kwa kuwa kungeweza kunidhuru sana. Nilimwambia kwamba kwa kweli ningeliona kuwa ujasiri mkubwa mno kufanya hivyo kama Bwana asingenipa imani. Nilihubiri tena alasiri, na rafiki huyu tabibu alinijia tena, akasema vivyo hivyo kuhusu mkutano wa jioni. Hata hivyo, nikiwa na imani, nilihubiri tena jioni. Baada ya kila mkutano nilizidi kupata nguvu, jambo lililokuwa uthibitisho dhahiri kwamba mkono wa Mungu ulikuwa katika jambo hilo.

Februari 20. Bwana aliniwezesha kuamka mapema asubuhi, na kwenda kwenye mkutano wetu wa kawaida wa maombi, ambapo nilisoma, nilinena, na kuomba. Baadaye niliandika barua nne, nilifafanua Maandiko nyumbani, na kuhudhuria mkutano tena jioni. Februari 21. Nilihudhuria mikutano miwili kama kawaida, nilihubiri jioni, na kufanya kazi yangu nyingine zaidi ya hayo. Februari 22. Leo nilihudhuria mkutano asubuhi, baadaye nikatembea maili sita na ndugu wawili, nikapanda hadi Plymouth. Februari 23. Sasa niko mzima kama nilivyokuwa kabla sijapasuka mshipa wa damu. Katika kusimulia mambo ya kina ya jambo hili, ningemwonya kwa bidii kila mtu atakayesoma haya asinifuate katika jambo kama hilo kama hana imani; lakini kama anayo, itakuwa, kama sarafu njema, hakika kabisa itaheshimiwa na Mungu. Sisingeweza kusema kwamba kama jambo kama hili lingetokea tena ningetenda kwa njia hiyohiyo; kwa maana wakati nilipokuwa dhaifu si karibu kama nilipopasuka mshipa wa damu, nisipokuwa na imani, sikuhubiri; lakini, kama ingempendeza Bwana kunipa imani, ningeweza kufanya vivyo hivyo, ijapokuwa nikiwa dhaifu zaidi kuliko wakati uliotajwa hivi punde.

Karibu na wakati huu mara kwa mara niliomba pamoja na waaminio wagonjwa hata wakaponywa. Bila masharti nilimwomba Bwana baraka ya afya ya mwili (jambo ambalo nisingeweza kulifanya sasa), na karibu sikuzote ombi lilijibiwa. Katika matukio fulani, hata hivyo, ombi halikujibiwa. Vivyo hivyo, nilipokuwa London, Novemba, 1829, kwa jibu la maombi yangu, mara moja niliponywa kutoka udhaifu wa mwili ambao nilikuwa nikiuteseka kwa muda mrefu, ambao haujarudi tangu wakati huo. Njia ambayo sasa naeleza mambo haya ni kama ifuatavyo. Ilimpendeza Bwana, nadhani, kunipa katika hali kama hizo kitu kama kipawa (si neema) cha imani, hata bila masharti niweze kuomba na kutazamia jibu. Tofauti kati ya kipawa na neema ya imani yaonekana kwangu kuwa hii. Kwa mujibu wa kipawa cha imani, naweza kufanya jambo, au kuamini kwamba jambo litatokea, ambalo kutolifanya, au kutoliamini, hakungekuwa dhambi; kwa mujibu wa neema ya imani, naweza kufanya jambo, au kuamini kwamba jambo litatokea, ambalo kuhusu hilo nina neno la Mungu kuwa msingi wa kuegemea, na, kwa hiyo, kutolifanya, au kutoliamini, kungekuwa dhambi. Kwa mfano, kipawa cha imani kingehitajika kuamini kwamba mtu mgonjwa apone tena, ijapokuwa hakuna uwezekano wa kibinadamu, kwa maana hakuna ahadi ya jambo hilo; neema ya imani yahitajika kuamini kwamba Bwana atanipa mahitaji ya maisha, kama nitatafuta kwanza ufalme wa Mungu na haki yake, kwa maana kuna ahadi ya jambo hilo.

Machi 18. Siku hizi mbili hatukuweza kununua nyama. Dada ambaye nyumbani mwake twakaa alitupa leo sehemu ya chakula chake cha mchana. Bado twamtazama Yesu kwa ukombozi. Twahitaji fedha za kulipa kodi ya juma na za kununua vyakula. Machi 19. Mwenye nyumba wetu alitupelekea tena nyama yake kwa chakula chetu cha mchana. Tuna nusu-pensi moja tu iliyobaki. Najihisi baridi sana katika kuomba fedha: bado, natumaini ukombozi, ijapokuwa sioni fedha itatoka wapi. Hatukuweza kununua mkate leo kama kawaida. Machi 20. Hii imekuwa tena siku ya rehema kubwa mno. Asubuhi tulikutana kuzunguka staftahi yetu ambayo Bwana alikuwa ametuandalia, ijapokuwa hatukuwa na hata pensi moja iliyobaki. Nusu-pensi ya mwisho ilitumika kwa maziwa. Wakati huo tulikuwa bado twamtazama Yesu kwa riziki mpya. Sote wawili hatukuwa na shaka kwamba Bwana angeingilia kati. Nililiona kuwa jaribu kwamba nilikuwa na bidii kidogo tu katika kumwomba Bwana, na kama hii isingekuwa hivyo, labda tungekuwa tumeruzukiwa mahitaji yetu mapema zaidi. Tuna kama pauni saba nyumbani; lakini tukizihesabu kuwa si zetu tena, Bwana alituzuia kuchukua katika hizo, kwa nia ya kurudisha tulichochukua, kama zamani ningeweza kufanya. Nyama iliyopelekwa jana kwa chakula chetu ilitosha pia kwa leo. Hivyo Bwana alikuwa ameandaa mlo mwingine. Dada wawili walitujia karibu na adhuhuri, waliotupa ratili mbili za sukari, ratili moja ya kahawa, na keki mbili za chokoleti. Walipokuwa nasi, dada mmoja maskini alikuja akatuletea shilingi moja kutoka kwake mwenyewe na shilingi mbili na pensi sita kutoka kwa dada mwingine maskini. Mwenye nyumba wetu pia alitupelekea tena chakula chake, na pia mkate. Mkate wetu ungekuwa hautoshi kwa chai, kama Bwana asingeruzuku hivyo kwa neema. Alasiri, dada yuleyule aliyeleta fedha alituletea pia, kutoka kwa dada mwingine, ratili moja ya siagi na shilingi mbili, na kutoka kwa dada mwingine shilingi tano.

---