Utangulizi

Maombi ya imani yana maana gani? Hili ni swali ambalo linaanza kuvuta, kwa kiwango kisicho cha kawaida, fikira za Wakristo. Ni nini maana ya vile vifungu vilivyomo katika Agano Jipya na katika Agano la Kale vinavyohusu jambo hili? Ni kipimo gani ambacho ndani yake tunaweza kuvipokea salama kama msingi wa kutegemea kimatendo? Je, ahadi hizi zilifungwa kwa nyakati za unabii au za mitume tu; au zimeachwa kama urithi kwa waaminio wote hata mwisho utakapokuja?

Kwa namna moja au nyingine, maswali haya hayajadiliwi mara kwa mara, wala mimbarani wala katika machapisho. Sikumbuki kuwahi kusikia lolote kati yao likishughulikiwa waziwazi katika hubiri. Sijui kazi yo yote ambamo somo hili linaelezwa kinadharia au kusisitizwa kimatendo. Kwa kweli inaonekana kana kwamba sehemu hii ya Ufunuo, kwa makubaliano ya wote, imepuuzwa katika mafundisho yetu yote ya hadharani. Je, watu hawaamini kwamba Mungu anamaanisha kile alichoonekana wazi kukisema? au, kama tunaamini kwamba anakimaanisha, je, tunaogopa kushtakiwa kwa ushupavu wa kidini iwapo tutakiri wazi kwamba tunamshika kwa neno lake?

Hata hivyo, ukimya wa hadharani juu ya somo hili haukatazi uchunguzi wa faragha wa mara kwa mara kuuhusu. Mkristo mwenye kufikiri, anapokutana katika kusoma kwake Maandiko kila siku na mojawapo ya zile ahadi za ajabu zilizotolewa kwa maombi ya imani, mara nyingi husimama kujiuliza, Maneno haya yaweza kumaanisha nini? Yaweza kuwa Mungu ametoa ahadi kama hizi kwangu, na kwa watu kama nilivyo mimi? Je, kweli nina ruhusa ya kuyaweka mambo yangu yote madogo mikononi mwa Mungu wa hekima isiyo na mwisho, nikiamini kwamba atayatunza na kuyaongoza sawasawa na misukumo ya upendo usio na mpaka na ujuzi kamili wa yote? Je, maombi kweli ni nguvu mbele za Mungu, au ni mbinu tu ambayo kwayo utauwa wetu wenyewe waweza kukuzwa? Je, si nguvu tu (yaani, kitangulizi kilichowekwa kikiambatana na wazo la kusababisha), bali ni nguvu ipitayo yote, itimizayo kile ambacho hakuna nguvu nyingine iwezayo, ikiyatawala mawakala mengine yote, na kuyafanya yatumike kwa ufanisi wake wa ajabu? Nadhani wako wasomaji wachache wacha-Mungu wa Biblia ambao maswali haya hayawajii mara kwa mara. Tunayauliza, lakini mara nyingi hatungoji jibu. Ahadi hizi zinaonekana kwetu kuwa zimeelekezwa kwa zama zilizopita au kwa zama zijazo, bali si kwetu, siku hizi za sasa. Lakini kwa mtazamo kama huu roho ya mcha-Mungu hairidhiki hata kidogo. Iwapo hazina isiyokadirika imehifadhiwa hapa kwa ajili ya mwaminio, yeye huuliza, kwa nini nisipokee fungu langu ndani yake? Hawezi kutia shaka kwamba Mungu, kwa namna ya ajabu, kwa nyakati mbalimbali, ameyajibu maombi yake; kwa nini asiyajibu daima? na kwa nini mwaminio asimkaribie Mungu daima kwa tumaini kamili kwamba atafanya kama alivyosema? Aweza kukumbuka kwamba lile ombi lililojibiwa waziwazi lilikuwa mzao wa unyenyekevu wa ndani, wa kujitambua kutostahili, wa kujikana kabisa, na wa kutegemea kwa unyofu na bidii ahadi za Mungu kwa njia ya upatanishi wa Kristo. Kwa nini maombi yake yasiwe daima ya tabia iyo hiyo? Pamoja na mitume wa zamani huimimina roho yake katika ombi, “Bwana, utuongezee imani.”

Na bado haiwezekani kukanushwa kwamba mapenzi ya Mungu yamefunuliwa waziwazi juu ya somo hili. Ahadi zilizotolewa kwa maombi ya imani ni dhahiri, ni nyingi, na za namna mbalimbali. Tukizichukua kwa maana yake sahili na ya wazi, au kwa kweli tukizipa tafsiri yo yote yenye akili, zinaonekana kueleweka kwa urahisi. Ugumu wetu waonekana kuwa huu: ahadi ni “kuu mno” hata tusiweze kufikiri kwamba Mungu kweli anamaanisha kile alichoonekana wazi kukifunua. Baraka inaonekana kubwa mno kwa ufahamu wetu; “twasita mbele ya ahadi, kwa sababu ya kutokuamini,” na hivyo tunashindwa kuipata hazina iliyonunuliwa kwa ajili yetu na Kristo Yesu.

Yafaa kwetu kupitia baadhi ya vifungu vinavyohusu somo hili moja kwa moja:—

“Ombeni, nanyi mtapewa; tafuteni, nanyi mtaona; bisheni, nanyi mtafunguliwa; kwa maana kila mtu aombaye hupokea, naye atafutaye huona, naye abishaye atafunguliwa.” “Basi ikiwa ninyi, mlio waovu, mnajua kuwapa watoto wenu vipawa vyema, je! si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa mema wale wamwombao.”

Katika Injili ya Luka maneno yale yale yanarudiwa, pamoja na badiliko dogo mwishoni. “Basi ikiwa ninyi, mlio waovu, mnajua kuwapa watoto wenu vipawa vyema, je! si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa Roho Mtakatifu wale wamwombao.”

“Tena nawaambia, ya kwamba wawili wenu watakapopatana duniani katika jambo lo lote watakaloliomba, watafanyiwa na Baba yangu aliye mbinguni. Kwa kuwa walipo wawili watatu wamekusanyika kwa jina langu, nami nipo papo hapo katikati yao.”

“Yesu akajibu, akawaambia, Amin, nawaambia, Mkiwa na imani, msiwe na shaka, si kwamba mtafanya lile lililofanywa kwa mtini tu, bali hata mkiuambia mlima huu, Ng’oka, ukatupwe baharini, litatendeka. Na yo yote mtakayoyaomba katika sala mkiamini, mtapokea.”

Ahadi iyo hiyo, iliyobadilika kidogo katika umbo, yapatikana katika Injili ya Marko. “Mwaminini Mungu. Kwa maana, amin, nawaambia, Ye yote atakayeuambia mlima huu, Ng’oka, ukatupwe baharini, wala asione shaka moyoni mwake, ila aamini kwamba hayo asemayo yatatendeka, atakuwa nayo. Kwa sababu hiyo nawaambia, Yo yote myaombayo mkisali, aminini ya kwamba mnayapokea, nayo yatakuwa yenu.”

Sasa sidai kwamba tunalazimika kuyapokea maneno haya kwa herufi zake. Lakini, isipokuwa tuamini kwamba Mwokozi alinena mara kwa mara juu ya somo lile lile bila mpangilio na bila maana dhahiri, hatuna budi kuelewa kwamba alithibitisha ya kuwa mambo yasiyowezekana kwa sheria za kawaida za usababishaji wa kimwili yanawezekana kwa imani katika Mungu. Sioni, ikiwa twayakubali maneno haya kuwa na maana yo yote, jinsi tuwezavyo kuyapa maana nyingine yo yote.

“Amin, amin, nawaambia, Yeye aniaminiye mimi, kazi nizifanyazo mimi, yeye naye atazifanya; naam, na kubwa kuliko hizo atazifanya, kwa kuwa mimi naenda kwa Baba. Na lo lote mtakaloliomba kwa jina langu, hilo nitalifanya, ili Baba atukuzwe ndani ya Mwana. Mkiniomba neno lo lote kwa jina langu, nitalifanya.”

“Amin, amin, nawaambia, Mkimwomba Baba neno lo lote, atawapa kwa jina langu. Hata sasa hamkuomba neno kwa jina langu. Ombeni, nanyi mtapokea, furaha yenu ipate kutimizwa.”

“Kuomba kwake mwenye haki kwafaa sana, kukiwa na nguvu;” yaani, ni nguvu halisi, ni uwezo hakika. Mtume anaonyesha analomaanisha kwa maombi yenye kufaa kwa mfano wa Eliya, mtu mwenye tabia moja na sisi: “Aliomba kwa bidii mvua isinyeshe, nayo haikunyesha juu ya nchi kwa muda wa miaka mitatu na miezi sita; kisha akaomba tena, mbingu zikatoa mvua, nayo nchi ikazaa matunda yake.”

Masharti ambayo kwayo maombi yatasikiwa yametajwa katika mahali mbalimbali, lakini hasa katika Yohana 15:7: “Ninyi mkikaa ndani yangu, na maneno yangu yakikaa ndani yenu, ombeni mtakalo lote, nanyi mtatendewa.” Yaani, kama ninavyokielewa kifungu hiki, kushinda katika maombi kumewekewa sharti la kupatana kwa roho zetu na mapenzi ya Mungu; “mkikaa ndani yangu, na maneno yangu yakikaa ndani yenu.” Kwa sharti hili, na kwa hili tu, twaweza kuomba tutakalo, tukiwa na hakika kwamba tutatendewa. Imani, kwa maana yake sahili kabisa, ni ile hali ya moyo katika kiumbe iitikiayo kila ukamilifu wa Muumba uliofunuliwa. Kadiri ya kiwango ambacho upatano huu upo, ndivyo ilivyo ahadi kwamba tutapata lo lote tuombalo.

Ni dhahiri, kutokana na sura ya kumi na moja ya Waebrania, kwamba maoni ya Mtume Paulo kuhusu imani yalipatana kabisa na vifungu vilivyotajwa hapo juu. Anapitia maisha ya watakatifu waliostahiwa zaidi, kwa kusudi hasa la kuonyesha kwamba matukio makuu ya historia yao, yawe ya kimwili au ya kimaadili, yalitawaliwa kabisa na imani. Anayafupisha yote kwa maneno haya ya ajabu:—

“Nami niseme nini zaidi? Maana wakati hautanitosha kuwapa habari za wale ambao kwa imani walishinda milki za wafalme, walitenda haki, walipata ahadi, waliziba vinywa vya simba, walizima nguvu za moto, waliokoka na makali ya upanga, walitiwa nguvu baada ya kuwa dhaifu, walikuwa hodari vitani, waliyakimbiza majeshi ya wageni; wanawake waliwapokea wafu wao kwa kufufuliwa; na wengine waliteswa, wala hawakukubali kufunguliwa, wapate kupata ufufuo ulio bora.” Twafundishwa, nadhani, kwa kifungu hiki kwamba mtume aliamini imani kuwa nguvu iwezayo kupita na kubadili kila wakala mwingine, ambayo kwayo mabadiliko yasiyowezekana kwa kila nguvu nyingine ijulikanayo yakawezekana. Twaona kwamba katika orodha hii ya ushindi wa imani anajumuisha kutiishwa kwa karibu kila namna ya kile tukiitacho sheria za asili. Kifungu chote chaonekana kuwa mfano wa maana ya Bwana wetu, aliposema, “Kama mkiwa na imani kiasi cha punje ya haradali, mtauambia mkuyu huu, Ng’oka, ukapandwe baharini, nao utawatii.”

Basi yaonekana wazi kwamba fundisho la nguvu ya pekee na ya ajabu ya maombi ya imani limefunuliwa katika Maandiko kwa uwazi kama fundisho lingine lo lote. Ingeonekana dhahiri, kwa vyovyote, kutokana na vifungu vilivyonukuliwa punde, kwamba Mtume Paulo aliyaelewa mafundisho ya Mwokozi wetu kumaanisha yale yanayosema. Kutokana na mwelekeo wa jumla wa Maandiko nadhani twaweza kujifunza kweli mbili muhimu: Kwanza, kwamba iko hali fulani ya moyo katika roho ya mcha-Mungu ambayo Mungu ameiahidi yote iombayo, ikiwa, hata hivyo, kuhusu jinsi ya jibu, chini ya maagizo ya hekima yake isiyo na mwisho na wema wake; na, pili, kwamba katika kujibu maombi kama hayo hakikizuii tendo lake ndani ya sheria za kawaida au zinazokubalika za mata au za akili. Sioni jinsi tuwezavyo kuvitafsiri vifungu vilivyotajwa hapo juu, pamoja na vingine vingi, bila kuvipa maana pana angalau kama hii.

Kwa nini, basi, eneo hili lote la kweli iliyofunuliwa limetazamwa kwa jumla kama nchi isiyojulikana na isiyochunguzwa? Kwa nini tuupunguze wema au uweza wa Mungu kwa ujuzi wetu wenyewe wa kile tukiitacho sheria za asili? Kwa nini tusikubali kwamba “yako mambo mengi mbinguni na duniani kuliko yale yaliyowaziwa katika falsafa yetu”? Katika ulimwengu unaotawaliwa na sheria ya maadili, kwa nini sheria za maadili zisitangulie zote nyingine? Kwa nini tukatae kwamba iko nguvu katika maombi ambayo kwa kawaida hatujaifikia? Twafinywa ndani yetu wenyewe, na kudhani kwamba twafinywa katika Mungu. Twazitafsiri ahadi za neema za Baba yetu apendaye mno aliye mbinguni kwa kanuni ya utauwa wetu wenyewe usio kamili na usioamini. Twaomba nuru kutoka nje, hali nuru yaweza kuja tu kutoka utauwa ulio bora zaidi ndani. Twaomba mifano ya matokeo ya imani siku hizi za sasa, inayolingana na ile iliyotajwa katika Maandiko matakatifu. Watu wenye kufikiri wanakiri kwamba ni lazima iwepo maana katika ahadi hizi, ambayo bado hawajaielewa, na wanaona wazi kwamba ufalme wa Mungu hauwezi kamwe kuja kwa nguvu hata ushindi huu katika maombi utakapokuwa jambo linalofikiwa na wote; na bado hawathubutu kabisa kuamini kwamba Mungu ni mwema kama alivyojifunua kuwa.

Hata hivyo, mara kwa mara yametokea yale yanayoonekana wazi kuwa matukio ya ajabu ya majibu ya maombi. Mengi yao yamefifia kutoka kumbukumbu, pamoja na kizazi kilichoyaona; lakini yale yanayokumbukwa yaonekana kutufundisha kwamba Mungu ni Mungu aliye hai sasa kwa hakika kama alivyokuwa nyakati zilizopita. Historia ya mateso daima imejaa majibu ya ajabu ya maombi. Kuokolewa kwa Petro kutoka uwezo wa Sanhedrini katika tukio moja, na kutoka uwezo wa Herode katika lingine, kumerudiwa mara elfu katika historia ya kanisa la Kristo. Jibu la maombi kwa ajili ya mwongozo wa Mungu kuhusu wakati na jinsi ya kutimiza huduma fulani ya Kikristo, ambayo mtu amejihisi kuitwa mahususi, mara nyingi limekuwa la ajabu sana. Wasifu wa Marafiki wa awali na wa wengi wa baadaye umejaa matukio kama hayo. Ye yote atakayesoma kumbukumbu za kujenga za George Fox, John Woolman, William Allen, na Stephen Grellet, ataona kile nilichokitaja kikithibitishwa tele. Habari zilizothibitishwa vyema za maamsho ya karibuni katika nchi hii na katika Ayalandi zatufundisha kwamba matukio ya ajabu sana ya majibu ya maombi yalikuwa yakitokea karibu kila siku. Katika karne iliyopita tukio moja lastahili kukumbukwa hasa; lilikuwa ni kuanzishwa kwa Nyumba ya Yatima ya Franke huko Halle. Ilionekana kwake kuwa ni wajibu wa Kikristo kujaribu kufanya jambo kwa ajili ya kuwasaidia yatima, naye akaanza kazi hiyo. Mara kwa mara, kadiri idadi ya waombaji ilivyoongezeka, mahitaji ya kuwatunza yalipatikana, kwa jibu, kama alivyoamini kwa hakika, la maombi ya bidii na yasiyokoma. Hivyo taasisi kubwa ikajengwa, ambayo imedumu hadi leo, ikitoa elimu na matunzo kwa maelfu ya maskini na wahitaji, nayo imekuwa kwa karne moja na nusu mojawapo ya taasisi za hisani zinazoheshimiwa zaidi za bara la Ulaya.

Tukio la ajabu zaidi la ufanisi wa maombi ninalolifahamu, ni lile lililoandikwa katika kurasa zifuatazo. Kwa kweli laonekana kuwa mfano wa kimatendo wa maana ya vile vifungu vya Maandiko ambavyo nimekwisha kuvitaja. Mkristo kijana Mjerumani, asiye na rafiki wala asiyejulikana, ana hakika ya kile aaminicho kuwa ni wito kutoka kwa Bwana wa kujaribu kufanya jambo kwa faida ya watoto maskini wazururaji wa Bristol. Wakati huu anaihubiri injili kwa kikundi kidogo cha waaminio, ambao, kwa pendekezo lake mwenyewe, hapokei mshahara kutoka kwao, akitunzwa siku kwa siku kwa sadaka za hiari za ndugu zake. Bila ahadi ya msaada kutoka kwa kiumbe kingine ila Mungu, anaanza kazi yake. Kwa jibu la maombi, fedha zapokelewa kadiri zinavyohitajika, na jaribio lafanikiwa kupita matarajio yake. Baada ya miaka michache anaongozwa kuamini kwamba Mungu amemwita kuanzisha nyumba kwa ajili ya matunzo na elimu ya yatima. Alisukumwa kwenye juhudi hii, si kwa nia za huruma tu, bali kwa hamu ya kuwasadikisha watu kwamba Mungu ni Mungu aliye hai, tayari sasa kama zamani kujibu maombi; na kwamba, katika kutimiza wajibu wo wote atuitiao, twaweza kutegemea kabisa msaada wake utoshao yote katika kila shida.

Bwana Müller aliongozwa kuianza kazi hii kwa namna ambayo msaada haungeweza kutarajiwa kutoka kwa kiumbe kingine ila Mungu. Bila shaka hakutazamia Mungu aumbe dhahabu na fedha na kuziweka mikononi mwake. Lakini alijua kwamba Mungu aweza kuielekeza mioyo ya watu kumsaidia, naye aliamini, kama jambo alilolijaribu lilitoka Kwake, kwamba angeielekeza hivyo, kwa jibu la maombi, kadiri mahitaji yake yatakavyodai. Watu wengi wakifanya jaribio kama hilo wangeliweka jambo lao mbele ya umma, wangeajiri mawakala kuombea kwa niaba yake, na wasingeanza lo lote hata fedha za kutosha kufanikisha kazi zilipokwisha kupatikana. Lakini Bwana Müller, mwaminifu kwa kanuni zake, hakutaka kufanya jambo kama hilo. Tangu siku ya kwanza hadi wakati huu hajaomba, wala moja kwa moja wala kwa njia isiyo ya moja kwa moja, kutoka kwa umma au kwa mtu binafsi, hata pensi moja. Mahitaji yalipojitokeza aliliweka tu jambo lake mbele za Mungu na kumwomba yote aliyoyahitaji, nayo riziki daima imekuwa ya wakati wake na isiyokoma.

Waendeshaji wa kazi za hisani kwa kawaida huona ni muhimu kutangaza majina ya wachangaji, wakivutia hivyo kile kinachohesabiwa kuwa tamaa isiyo na hatia ndani ya mwanadamu ya kuacha matendo yetu mema yajulikane, na hivyo pia kuwachochea wengine wafanye vivyo hivyo. Akipuuza kila nia ya namna hii, Bwana Müller aliweka kuwa kanuni yake kutolitangaza jina la mchangaji ye yote. Jina lilipojulikana kwake, jambo ambalo, hata hivyo, halikuwa la mara nyingi, alitoa shukrani ya faragha; hali katika taarifa yake iliyochapishwa alijulisha tu kiasi kilichopokelewa, na tarehe ya kupokewa kwake. Kwa namna hii, akiacha kila tegemeo lingine ila Mungu, na kwa unyofu wa kitoto akimtazama yeye peke yake kwa ajili ya riziki ya kila hitaji, yote aliyoyahitaji yalitolewa kwa wakati wake barabara kana kwamba, akiwa na milioni mikononi, alikuwa akitoa mara kwa mara kutoka kwa benki yake.

Hivyo ameendelea tangu, nadhani, mwaka 1834. Taratibu taasisi ilikua, ikawa lazima kuziacha nyumba zilizokodishwa ambamo watoto walikuwa wamehifadhiwa hadi wakati huo. Ardhi ilinunuliwa, na jengo likajengwa karibu na Bristol. Hili likajaa mpaka kufurika upesi, na jengo lingine likahitajika. Hili likajengwa, nalo pia likajaa upesi sana. Majengo haya yalitosha kuwahifadhi yatima mia saba. Kwa sasa, jengo la tatu, kubwa kuliko yote mawili, liko katika hatua za kujengwa, nalo litakamilika wakati wa kiangazi kijacho. Litakapokamilika, makao yatakuwa yametolewa kwa ajili ya yatima elfu moja na mia moja na hamsini. Majengo haya ya gharama kubwa yamejengwa; ardhi iliyosimama juu yake imenunuliwa; umati huu wa watoto umevikwa na kulishwa na kufundishwa; matunzo na malipo yametolewa kwa walimu na wasaidizi wote wanaohitajika, na haya yote yamefanywa na mtu asiye na thamani ya dola moja. Hajawahi kumwomba ye yote ila Mungu kwa lo lote walilohitaji, na tangu mwanzo hawajakosa kamwe mlo, wala hawajajiruhusu kuingia madeni. Yaonekana katika hili kuna jambo la ajabu kama kwamba Bwana Müller aliuamuru mkuyu ung’olewe na kupandwa baharini, nao ukamtii.

Lakini hili si lote. Bwana Müller aliona kwamba kulikuwa na hitaji kubwa la nakala za Maandiko Matakatifu, katika Uingereza na katika Bara pia, naye akaanza kazi ya kugawa Biblia. Kazi hii ilijitanua kwa haraka hata akalazimika mara moja kufungua nyumba kubwa ya Biblia huko Bristol. Aliamini kwamba mema mengi yangeweza kutendeka kwa kusambaza vijitabu vya dini, naye ameiendesha kazi hii kwa upana. Alisukumwa kujaribu kuwasaidia na hata kuwaruzuku wamisionari kati ya wapagani, pamoja na watu wengine wema, wa madhehebu mbalimbali, ambao, kwa njia duni sana za kujikimu, walikuwa wakiihubiri injili kwa maskini na wahitaji nyumbani. Alianza kuwasaidia kadiri mahitaji yao yalivyofika masikioni mwake, na sasa watu mia moja kama hao wanamtegemea, kwa ukamilifu au kwa sehemu, kwa ajili ya riziki.

Hapa, basi, kwa hakika twashuhudia jambo la ajabu. Mtu mmoja tu, asiye na fedha kabisa, anawaruzuku na kuwaelimisha yatima mia saba, akiwatolea kila kilichohitajika kwa elimu yao, yeye mwenyewe ni Chama kikubwa cha Biblia na Vijitabu na Umisionari, kazi inaongezeka ukubwa kila siku, na mahitaji ya kuiendesha yanatolewa tele, hali hana uhusiano na dhehebu lo lote, hasaidiwi na shirika lo lote la hiari, wala hajaomba msaada wa mtu hata mmoja. Hajamwomba ye yote ila Mungu, na mahitaji yake yote yametolewa kwa ukawaida. Katika kazi hizi za upendo ametumia, hadi wakati huu, karibu milioni moja ya dola. Kwa hivyo amejitahidi kuuonyesha ulimwengu usioamini kwamba Mungu ni Mungu aliye hai, na kwamba anamaanisha kile alichokisema katika kila ahadi yake.

Nimemtaja Bwana Müller kana kwamba yeye ndiye mtenda-kazi pekee katika kazi hii. Lakini hili si kweli hata kidogo. Watenda-kazi wenzake katika Taasisi wote wana roho ile ile kama yeye. Bwana Craik, bwana mmoja kutoka Uskoti, amekuwa naye tangu mwanzo, ameshiriki katika taabu na madaraka yote ya kazi hizi kubwa, naye amebarikiwa hasa kama mhubiri wa injili. Malipo ya wasaidizi wote yategemea mahitaji yanayopokelewa kwa jibu la maombi. Dhabihu zinapohitajika kutolewa, wote wako tayari kuzitoa, wala hawatarajii jibu la maombi hata watakapokuwa wamechanga, kutoka kwa mishahara yao midogo wenyewe, cho chote kiwezacho kubaki baada ya kutimiza mahitaji yao halisi.

Taarifa ya mwisho ya kazi za Bwana Müller imepokelewa punde. Kutoka humo twajifunza jambo lingine la kuvutia. Yaonekana kwamba amsho la karibuni katika Ayalandi limeungana kwa njia isiyo ya moja kwa moja na kazi hizi za Bristol. Kijana Mwayalandi mcha-Mungu alisoma “Matendo ya Bwana kwa George Müller,” naye akapokea kutoka humo maoni mapya ya nguvu ya maombi ya imani. Alihisi uhitaji wa kuomba kwa ajili ya wanaopotea walio karibu naye, naye akakusudia kwa maombi na kwa mazungumzo kujitahidi kwa wokovu wao. Lakini kwanza, aliomba kwamba Mungu ampe mwenzi. Ombi hili likajibiwa. Kisha hawa wawili wakaungana katika maombi ya bidii kwa ajili ya nyongeza fulani kwa idadi yao. Ombi hili likajibiwa. Kwa namna hii kikundi kidogo kiliungana katika kuomba kumiminwa kwa Roho Mtakatifu juu ya jirani zao. Wakajitoa kwa maombi na kwa kazi kati ya watu waliowazunguka. Maombi yao yakajibiwa. Roho akamiminwa; roho ishirini na tano ziliokoka. Umati ukaungana nao katika maombi. Wakaenda mahali hata mahali, wakiomba na kujitahidi kwa wokovu wa watu; na hivyo kazi ikaenea, hata wilaya yote ya Ulster ilipotembelewa na kule kumiminwa kwa ajabu kwa Roho Mtakatifu.

Haya yote twadhani kuwa mambo ya hakika yasiyopingika. Kama katika jambo lo lote kumekuwa na kauli isiyo sahihi, au hata kutia chumvi, njia zipo tele za kuligundua. Kazi yote imeendeshwa mbele ya na chini ya uangalizi wa mji mzima wa Bristol. Yasimama majengo yale makubwa na ya gharama. Waonekana yatima mia saba ambao katika kila hali wanatunzwa vyema kabisa. Kila kitu kimelipiwa, kwa maana Bwana Müller hayumo madenini kamwe. Umaskini wake unajulikana vyema, wala hatakubali fedha yo yote kama akiba ya mahitaji yake ya wakati ujao. Hesabu zake zimekaguliwa kila mwaka na kamati yenye uwezo. Hayuko mtu aliye hai awezaye kupinga kauli yake, “Sikuwahi kuomba msaada kutoka kwa mtu hata mmoja.” Mamia hutembelea Taasisi kila juma, wala hakuna aliyewahi kukuta ndani yake jambo lo lote linalopingana na maelezo yaliyochapishwa ya Bwana Müller. Mwisho wa yote, Mch. Dk. Sawtelle, bwana anayejulikana na maelfu katika nchi hii, ameongeza ushahidi wake wa kujitegemea kwa ukweli wa yote yaliyosimuliwa hapa. Ushahidi wa kusadikisha zaidi kuhusu ukweli wa mambo hauwezi kutamaniwa.

Kuelezea jambo ni kulirejesha kwa sheria fulani ya jumla ambayo kuwepo kwake tayari kumethibitishwa. Basi inapoulizwa, Mambo haya yataelezwaje? twauliza, ni kwa sheria gani ijulikanayo yaweza kurejeshwa? Kwa hakika hayawezi kurejeshwa kwa sheria yo yote ijulikanayo ya matendo ya mwanadamu. Tungefanyaje uamuzi kama tukio kama hilo lingetokea katika sayansi ya mata? Fikiria mfululizo wa majaribio ungefanywa kila siku kwa miaka ishirini na mitano katika kemia au ufundi, kwa matokeo yale yale yasiyobadilika, na matokeo haya yasiweze kurejeshwa kwa sheria yo yote iliyokwisha kuwekwa,—tungefikia hitimisho gani? Kungekuwa na hitimisho moja tu, ambalo watu wote wa sayansi wangekubaliana. Wote wangetangaza kwamba sheria mpya imegunduliwa, na wangebadili mifumo yao ipasavyo. Yaonekana kwangu kwamba kwa kanuni zote nzuri za kifalsafa twalazimika kufikia hitimisho lile lile katika jambo hili la sasa. Twaweza kurejesha mambo haya kwa sheria isiyo nyingine ila ile iliyotangazwa na Mwokozi katika ahadi yake ya kujibu maombi ya imani. Hakuna sababu ya kudhani kwamba katika jambo la Bwana Müller na wenzake kuna kitu cha kipekee au cha ajabu. Kile Mungu alichowatendea hatuwezi kutia shaka kwamba, chini ya masharti yale yale, atawatendea kila mwanafunzi mwingine wa Kristo aaminiye.

Ni yapi, basi, masharti ya jaribio hili la ajabu, kama twaweza kuliita hivyo? Ni kama yafuatayo. Mtu maskini asiyejulikana ana hakika kwamba ni wajibu wake, kama mtumishi wa Kristo, kujitahidi kwa njia mbalimbali kwa ajili ya kuwasaidia wenye ujinga na wahitaji katika mahitaji yao ya kimwili na ya kiroho. Anajiweka wakfu kwa kazi hiyo kwa kuitolea wakati wake na kazi yake, na mali yo yote ya fedha itakayokuja mikononi mwake. Aliazimia kwamba hataziomba nia za kawaida zinazowasukuma watu kwenye ubinadamu, wala hata kuomba msaada kwa mwanadamu ye yote, bali kuyajulisha mahitaji yake kwa Mungu tu, akiamini kwamba, kama alikuwa akiifanya kazi ya Mungu, ahadi ya Mungu ilikuwa imewekwa rehani kwa niaba yake. Si tu kwamba alimtumaini Mungu kwamba msaada wote wa fedha aliouhitaji ungetolewa, bali kwamba, kwa jibu la maombi, hekima yote iliyohitajika ingepewa kwake katika kuendesha kazi zake zenye utata na taabu. Matokeo yamefikia matarajio yake makuu kuliko yote. Taasisi imekua na kuwa hisani tukufu kabisa, mbali na kazi zake za umisionari, za Biblia, na za vijitabu; mahitaji yake yote yametolewa mara kwa mara; nayo kwa sasa inaendeshwa kwa kanuni zile zile hasa ilizoanzia. Hatuwezi kupinga hitimisho kwamba kama ye yote atakayeanza kazi nyingine yo yote ya Kikristo kwa roho iyo hiyo, na kwa kanuni zile zile, kazi yake itaandamana na matokeo yayo hayo.

Hata hivyo, ingawa twaamini hivi, hatudai kuthibitisha kwamba matokeo ya papo hapo kama hayo yataonekana daima. Hili lingekuwa kuupunguza ujuzi kamili wa Mungu kwa ujinga wa mwanadamu usioona mbali. Yaweza kufaa zaidi makusudi ya wema usio na mwisho kujibu maombi ya imani kwa misalaba na kwa kukatishwa tamaa; lakini haya mwishoni yataonekana kwa namna ya wazi kabisa kuwa yaliisaidia lengo lililopaswa kutimizwa. Wanafunzi walipokuwa wakiomba na kujitahidi kwa kuenea kwa ufalme wa Kristo katika Yerusalemu, ilionekana jibu la ajabu la maombi kwamba wafukuzwe nje ya mji; lakini maana yake ikawa dhahiri makanisa yalipoinuka katika Foinike na Kipro na Antiokia, na ikadhihirika kwamba injili ilikusudiwa si kwa Wayahudi peke yao, bali kwa jamaa yote ya mwanadamu. Paulo alijitoa kwa juhudi isiyozimika kwa wokovu wa watu, na, kwa ufasaha wa moto uliompa nafasi kati ya wanenaji watukufu zaidi wa kale, alifurahia kutumia maisha yake katika kuwashawishi watu wapatanishwe na Mungu. Alikuwa mtu ambaye tumaini lake katika Mungu lilikuwa imara kama la ye yote ambaye historia yake imeandikwa kwa kalamu ya uvuvio. Bila shaka lilikuwa kwa wanafunzi wa zama zile, kama vile kwake mwenyewe, agizo lisiloelezeka kabisa kwamba angezuiliwa katika kazi yake kubwa kwa uhitaji wa kutuliza mifarakano na kusahihisha makosa yaliyokuwa yakizuka daima katika makanisa aliyoyapanda, na, zaidi ya yote, kwamba miaka mingi ya maisha yake ingetumika gerezani. Lakini ni kwa hali hizi, zilizokuwa wakati ule zisizofaa, ndipo twadaiwa uandishi wa zile nyaraka zishikazo sehemu kubwa hivyo ya kitabu cha uvuvio, na ambazo pasipo hizo ujumbe wa Mungu kwa mwanadamu usingekamilika. Hakuna njia nyingine ambayo kwayo ombi lake la kuwa na manufaa kwa kazi ya Kristo lingejibiwa kikamilifu hivyo.

Kwa ufahamu huu wa ahadi iliyotolewa kwa maombi ya imani, sioni kwa nini tusilichukue jambo la Bwana Müller kama mfano wa kuiga. Ye yote afikiaye hamu hii ile ile sahili ya kufanya mapenzi ya Mungu katika mambo yote, na tumaini lile lile la kitoto katika ahadi zake, aweza, nadhani, kutumaini baraka kama hiyo. Mungu hana upendeleo wa nafsi za watu. “Mtu awaye yote akiwa mcha-Mungu, na kuyafanya mapenzi yake, huyo humsikia.” Na mafundisho yote ya Maandiko yatuthibitishia imani hii. Vifungu tulivyovinukuu mwanzoni mwa waraka huu, pamoja na mamia mengine, vyote vinaongoza kwenye hitimisho lilo hilo. Katika Maandiko kila namna ya mfano imetumika kututia moyoni imani kwamba Mungu kweli ni Baba yetu, na kwamba hufurahia kuyajibu maombi yetu kwa cho chote kilicho kwa faida yetu, na hasa kwamba hujiweka rehani kuongoza kwa shauri lake, na kusaidia kwa maongozi yake, kila mtu ajitahidiye kwa uaminifu kuendeleza kazi ya ubinadamu wa kweli na dini halisi.

Ikiwa ni hivyo, ni jambo la muhimu jinsi gani somo hili katika uhusiano wake na juhudi ya mtu binafsi. Hakuna Mkristo, hata awe maskini na mnyenyekevu kuliko wote, anayehitaji kamwe kukata tamaa ya kufanya kazi tukufu kwa ajili ya Mungu. Hahitaji kamwe kungoja hata aweze kupata ushirikiano wa umati au wa matajiri. Na aanze kile aaminicho kuwa ni wajibu wake, hata kwa kiwango kidogo kiasi gani, na kumtazama Mungu moja kwa moja kwa msaada na mwongozo. Kama ni mbegu ambayo Mungu ameipanda, itashika mizizi, itakua, na kuzaa matunda, “ikiwa na mbegu yake ndani yake.” “Ni afadhali kumkimbilia Bwana kuliko kumtumaini mwanadamu; ni afadhali kumkimbilia Bwana kuliko kuwatumaini wakuu.” Umati wa matukio waweza kutolewa kuthibitisha kwamba mwendo huu wapatana na makusudi ya Mungu. Umeonyeshwa tele katika jambo la Bwana Müller. Chukua jambo la Robert Raikes. Fikiria kwamba asingeanzisha shule yo yote hata shirika lenye nguvu, lililoundwa kutoka kwa wakuu wa kanisa, matajiri wa milioni, na umati, lilipoungana kumsaidia; juhudi yake isingeweza kuepuka kushindwa kwa kudharaulika. Kinyume chake, alianzisha tu shule peke yake. Ilikuwa mbegu ambayo Mungu aliipanda, na matunda yake sasa yatikisika kama Lebanoni.

Juu ya tofauti inayoonekana kati ya mpango wa Bwana Müller na mipango ambayo kwayo kazi zetu za umisionari na za hisani nyingine zinaendeshwa, si lazima kupanua zaidi. Kama Bwana Müller yu sahihi, nadhani ni dhahiri kwamba sisi sote tumekosea. Hatuwezi kuingia katika somo hili kwa undani. Lakini, twaweza kuruhusiwa kusema, kwamba njia zinazotumika mara kwa mara kupata kibali na msaada wa fedha wa watu wa kidunia, katika kuendeleza kazi ya Kristo, zinaaibisha mno. Ingeonekana kana kwamba Mungu ndiye wa mwisho kutegemewa katika kuendeleza kazi aliyotupa tuifanye.

Lakini ni wakati wa kuyahitimisha maneno haya. Twausifu mbele ya fikira za Wakristo wa madhehebu yote usimulizi huu usiojidai kabisa. Tutakuwa tumeyathamini mno mafundisho ya mambo haya, kama hayatoi vichocheo vyenye nguvu vya maisha ya juhudi takatifu, na kuleta nia isiyo ya kawaida na yenye nguvu kwa maombi ya bidii na ya imani.

Providence, Desemba 17, 1860.

---

Maisha ya Kumtumaini Mungu

---