Kuvuna kwa Wingi

1845-1846.

OMBI LISILOTARAJIWA—KUTAFAKARI—KAZI KUBWA—KUTEGEMEA RIZIKI ZA MUNGU ALIYE HAI—JIBU LILILOTARAJIWA NA KUPOKEWA—MAOMBI KWA AJILI YA IMANI NA SABURI—USHAHIDI ZAIDI WA FADHILI ZA MUNGU—BARAKA YA KUKUSUDIA MAMBO YA UKARIMU.

Nilianza huduma ya kuwatunza watoto waliofiwa na wazazi wote wawili, kwa mauti, waliozaliwa katika ndoa, nao wako katika hali ya ufukara, tarehe 9 Desemba 1835. Kwa muda wa karibu miaka kumi sikuwahi kuwa na shauku yoyote ya kujenga Nyumba ya Yatima. Kinyume chake, nilipendelea kwa uthabiti kutumia mahitaji yaliyoweza kuingia kwa mahitaji ya sasa, nami nilitamani zaidi kuiongeza kazi kadiri ya mahitaji ambayo Bwana angependa kunipa. Ilikuwa hivyo hata mwisho wa Oktoba, 1845, nilipoongozwa kulitafakari jambo hili kwa jinsi ambayo sikuwahi kufanya kabla. Sababu ya kufanya hivyo ilikuwa hii: Tarehe 30 Oktoba 1845, nilipokea kutoka kwa bwana mmoja, aliyeishi katika mtaa ule ambao Nyumba nne za Yatima zilikuwako, barua ya adabu na urafiki, ambamo alinieleza kwa upole kwamba wakazi wa nyumba za jirani walikuwa wakisumbuliwa kwa njia mbalimbali kwa sababu ya Nyumba za Yatima kuwa katika Wilson Street. Aliniachia mimi mwenyewe uamuzi wa jambo hilo.

Barua hii niliipokea asubuhi ya Alhamisi, tarehe 30 Oktoba 1845. Kwa kuwa nilikuwa na shughuli nyingi sana juma hilo, sikuwa na wakati wowote karibu wa kulitafakari jambo hilo. Lakini asubuhi ya Jumatatu, tarehe 3 Novemba, nilitenga saa kadhaa kwa ajili ya kutafakari jambo hilo kwa maombi, na baada ya kumsihi Bwana aniongoze kwenye uamuzi ulio sahihi, niliandika sababu zilizoonekana kwangu kufanya iwe vema kwamba Nyumba za Yatima zihamishwe kutoka Wilson Street, na pia sababu za kutoziondoa. Kwa kadiri zinavyofaa kutajwa katika chapa, zilikuwa hizi:—

I. SABABU ZA KUHAMA KUTOKA WILSON STREET.

1. Majirani wanajihisi kusumbuliwa na kelele za watoto katika saa za michezo. Lalamiko hili si lisilo na msingi, wala si dhuluma; kwa maana watu wengi husumbuliwa sana na kelele za watoto, nao wale wanaoishi karibu na Nyumba za Yatima ni lazima wawe hivyo wakati wa saa za michezo, ijapokuwa kelele ni za jinsi ile ambayo mtu hawezi kabisa kuwalaumu watoto wapendwa kwa ajili yake. Mimi mwenyewe ningeliona ni jambo la kutaabisha kichwa changu kuishi jirani kabisa na Nyumba za Yatima kwa sababu hiyo. Kwa hiyo nayapasa kuwatendea wengine kama ambavyo ningependa kutendewa. Jambo hili halikuwahi kunitokea kwa mtazamo mzito kiasi hicho.

2. Wingi wa idadi ya wakaao ndani ya nyumba hizo mara kadhaa ulizuia mifereji isifanye kazi ipasavyo, na hivyo mara chache umeathiri maji katika nyumba moja au mbili za majirani. Kuhusu sababu hizi mbili kwa habari ya wale wanaoishi karibu na Nyumba za Yatima, maneno haya, “Wema wenu usitukanwe,” Warumi 14:16, na “Upole wenu (yaani ukubali kunyenyekea) na ujulikane na watu wote,” Wafilipi 4:5, yalionekana kwangu kuwa sehemu mbili muhimu za neno la Mungu za kutendwa katika jambo hili.

Lakini pamoja na sababu za kuziondoa Nyumba za Yatima kutoka Wilson Street kwa ajili ya usumbufu usioepukika unaowajia majirani mara kwa mara, sasa zilionekana kwangu, mara nilipoongozwa kuzitafakari kwa uzito sababu za kuiondoa Taasisi kutoka Wilson Street, sababu nyingine za kufanya hivyo, zinazohusiana na kazi yenyewe, ambazo zilikuwa zimenijia kabla, lakini kamwe si kwa mtazamo wenye nguvu kama sasa, jambo hilo lilipoletwa mbele yangu moja kwa moja zaidi kwa ile barua ambayo ndani yake niliombwa kwa upole kuziondoa Nyumba za Yatima kutoka Wilson Street. Sababu hizo ni:—

1. Hatuna viwanja vifaavyo vya michezo katika Wilson Street. Kuna kiwanja kimoja cha michezo, ambacho, hata hivyo, ni kikubwa cha kutosha tu kwa watoto wa nyumba moja kwa wakati mmoja; lakini kwa kuwa kuna watoto katika nyumba nne ambao wanapaswa kufaidika nacho, hatuwezi kupanga hivyo kwamba watoto wote wafaidike kikamilifu na kiwanja hicho, kwa kuwa milo, saa za shule, hali ya hewa, na vizuizi vingine huingilia. Yatima wapendwa wanapaswa, najua, kufunzwa mazoea ya bidii, lakini watoto ni watoto, nao wahitaji kutendewa kama hivyo; na wanapaswa, kwa ajili ya afya yao, kufaidika kikamilifu na kiwanja cha michezo. Lakini hili hawawezi kulipata katika Wilson Street: na kuwapeleka mashambani kwa faida ya mazoezi ya mwili, kama tulivyokuwa na desturi ya kufanya, mara nyingi ni jambo la usumbufu mkubwa.

2. Hatuna ardhi ya kulima karibu na Nyumba za Yatima, na kwa hiyo ni lazima watoto watembee zaidi, kwa ajili ya kutumia njia zifaazo za kuwaweka, kwa baraka ya Mungu, katika afya, kuliko ilivyo vema kwao kwa mambo mengine; kwa sababu matembezi ya mara kwa mara huzaa kwa urahisi mazoea ya uvivu katika watoto, ambayo yangeonekana hasa wavulana watakapopelekwa kwenye ujifunzaji wa kazi. Lakini ugumu huu hauwezi kuepukwa kwa kubaki katika Wilson Street, na kukodi kipande cha ardhi mahali pengine kwa ajili ya kilimo; kwa maana kuwaandaa watoto na kuwaongoza hata kwenye kipande cha ardhi si tu kwamba huchukua muda mwingi, bali kunahusiana na usumbufu mwingine mkubwa, naam, na magumu yasiyoshindika, hata tuliona ni lazima kuachana na kipande kidogo cha ardhi ambacho hapo zamani tuliwahi kukodi kwa muda wa yapata miaka miwili kwa ajili ya wavulana yatima, umbali wa yapata nusu maili kutoka Wilson Street. Hivyo, kwa kuhama kutoka Wilson Street, na kupata mahali palipozungukwa na ardhi kwa ajili ya kilimo, tungeweza kuwapatia watoto faida ya kimaadili iliyo muhimu sana, kwa kuwa na nafasi kwa ukamilifu zaidi kuliko tulivyo nayo sasa ya kuwafunza mazoea ya bidii, mbali na kuwapa wavulana kazi inayowafaa zaidi kuliko kufuma, ambako ndiko kazi pekee waliyo nayo sasa, mbali na kutandika vitanda vyao, kusafisha nyumba, na kushughulikia kupika milo yao. Zaidi ya hayo, hii ingekuwa kazi ya nje hewani, ambayo si tu kwamba ingeleta katika mazoezi matumizi ya viungo vyao, bali pia ingefanya kutembea kwa ajili ya afya kuwe karibu hakuna haja kabisa.

3. Kama tungehama kutoka Wilson Street, na kupata mahali mashambani, tungeweza kufanya ufuaji wote nyumbani, ambao sasa, kwa kukosa nafasi, waweza kufanywa kwa sehemu tu. Hivyo wasichana pia wangekuwa na kazi yenye taabu zaidi nyumbani, jambo lenye umuhimu mkubwa kwao, ili wasije wakahisi sana taabu zinazohusiana na kwenda utumishini.

4. Mahali pa Wilson Street huenda hapaburudishi vya kutosha kwa kuutia nguvu mwili wa yatima, ambao wengi wao, wakiwa watoto wa wazazi wenye maradhi mengi, wanahitaji mahali pa kukaa penye hewa ya kutia nguvu sana.

5. Mahali palipo sasa bila shaka hapafai kwa walimu, hasa kwa kuwa, saa zao za kazi zikiisha, hawana bustani wala mashamba karibu na nyumba ili waingie mara moja kwa ajili ya kuburudisha kidogo miili yao; na kwa baadhi yao ni mbali mno kwenda mashambani, ambako wangepata hewa ya kuburudisha.

6. Wakati wa ugonjwa tunabanwa mno katika nyumba za Wilson Street. Kama kungekuwa na watoto pungufu ya thelathini katika kila nyumba, wastani wa gharama kwa kila mtoto ungekuwa mkubwa mno, kwa kuwa ni vema, kadiri mipango ilivyo sasa, kwamba pasiwe na watenda-kazi pungufu ya watatu katika kila nyumba; na hata hivyo, kama kuna watoto thelathini katika kila nyumba, tumejaa mno wakati wa ugonjwa, kwa kuwa hatuna hata chumba kimoja cha ziada katika nyumba zozote. Basi, ingawa Bwana katika miaka hii yote ametusaidia kwa rehema nyingi kupita nyakati kama hizo, hata hivyo haikuwa pasipo usumbufu, na pasipo pia, labda, kuwa na watoto wengi zaidi katika chumba kimoja, nyakati kama hizo, kuliko ilivyo vema kwa ajili ya afya.

7. Hata kwa kawaida, wakati hakuna ugonjwa, ingekuwa vema kuwa na nafasi zaidi.

Hakuna mahali pawezapo kupatikana katika Bristol, wala katika ujirani wa karibu, ambapo tungeweza kuwa na faida hizi; kwa maana nimekuwa nikitafuta pande zote kwa kusudi hili katika miaka kumi iliyopita. Lakini tuseme kungekuwa na nyumba kubwa iwezayo kupatikana katika sehemu moja ya mji, na ya pili umbali wa maili moja, na ya tatu na ya nne pande nyingine, nyumba kama hizo, kwa ajili ya hali yetu ya pekee katika kazi, hazingefaa. Kwa maana nyakati za uhitaji umbali wa nyumba hizo kadhaa ungefanya iwe usumbufu mkubwa kwa watenda-kazi kukutana pamoja kwa maombi, kugawanya mahitaji yaliyoweza kuwa mkononi, na kadhalika. Zaidi ya hayo, nyakati za magumu mengine ya pekee, yanayohusiana na kazi, nilipotaka kukutana na watenda-kazi wenzangu wote, kungetokea ugumu mkubwa kwa sababu ya wao kuwa wamegawanyika katika sehemu mbalimbali za mji. Vilevile ingekuwa usumbufu mkubwa kwa watu wanaotaka kuiona kazi, kwenda mahali hata mahali, ili wapate kuona Nyumba zote za Yatima. Lakini haya si yote. Kadiri nilivyolizidi kutafakari jambo hilo, ndivyo sasa ninavyozidi kusadiki kwamba hakuna nyumba kubwa za kawaida, zilizojengwa kwa ajili ya jamaa binafsi, na kwa hiyo zilizokusudiwa kuchukua watu kumi au kumi na tano tu kwa wingi kwa muda wowote mrefu ndani yake, zitakazofaa kwa taasisi za hisani za ukubwa wowote wa maana, kwa kuwa hakuna nyumba ya kawaida, isipokuwa iliyojengwa kwa makusudi, itoayo faida zifaazo za mpito wa hewa, jambo lililo la lazima sana kwa afya ya wakaao ndani ya taasisi ya hisani. Kwa hiyo ilionekana kwangu kwamba hakuna lililobaki isipokuwa kujenga mahali kwa kusudi hilo.

II. SABABU ZA KUBAKI KATIKA WILSON STREET.

1. Mungu hata sasa ameonyesha mahali hapo waziwazi kabisa. Mwanzoni mwa kazi, mwaka 1835, hapakuwa na nyumba nyingine iliyopatikana isipokuwa Na. 6 Wilson Street. Baadaye, mwaka 1836 wakati Nyumba ya Yatima Wachanga ilipokuwa karibu kufunguliwa, tena nilikuwa nikitafuta pande zote, nikaona nyumba nyingi, lakini sikupata iliyofaa, hata ghafula, bila kutazamiwa kabisa, wakaao wa Na. 1 Wilson Street walitamani kuiacha nyumba hiyo mara moja, nami hivyo niliweza kuikodi. Mwaka 1837 nilipokuwa karibu kufungua Nyumba ya Yatima ya Wavulana, nilitafuta tena nyumba pande zote; kwa maana sikujua wakati ule, kile ambacho tangu wakati huo nimejifunza kwa uzoefu, kwamba ilikuwa muhimu sana nyumba zote ziwe karibu pamoja. Baada ya kutafuta muda mrefu bila mafanikio, mwishowe nilipata nyumba kubwa sana, si mbali na Wilson Street, ambayo niliikodi; lakini wakaao wa nyumba za jirani waliposikia kwamba nyumba hiyo imekodishwa kwa ajili ya taasisi ya hisani, walimtishia mwenye nyumba kwa mashtaka, jambo lililomfanya aniombe niachane na mapatano, ambayo, bila shaka, nilifanya mara moja. Mwishowe, bila kutazamiwa kabisa, baada ya kutafuta bure pande zote, wakaao wa Na. 3 Wilson Street waliinipatia, nami niliikodi kwa ajili ya wavulana yatima. Mwisho, katika mwaka 1843, nilipoongozwa kuona kuwa ni mapenzi ya Mungu kuendelea mbele katika kazi hii, na kuanzisha Nyumba ya Yatima ya Wasichana, Na. 2, kwa ajili ya wasichana wakubwa zaidi, jambo moja la pekee katika habari hiyo lilikuwa kwamba nyumba Na. 4 katika Wilson Street ilikuwa imenipatiwa, bila kutafutwa, wakati ambapo kwa muda wa yapata miaka sita hapakuwa na hata nyumba moja kubwa ya kukodishwa katika mtaa huo.

[Lakini ijapokuwa hata sasa Mungu ameonyesha Wilson Street kuwa ndipo mahali ambapo kazi hii yapaswa kuendeshwa, je, sasa wakati hauwezi kuwa umefika wa kuhama?]

2. Labda tungeweza pia kukodi Na. 2, 5, na 7, katika Wilson Street, na kutumia nyumba mbili kati ya hizo tatu kwa Nyumba za Yatima, na moja yake kwa hospitali ndogo wakati wa ugonjwa.

[Lakini basi, nikajiambia mwenyewe, je, pingamizi, ambalo majirani wa upande mwingine wa mtaa wangeweza kulitoa, kwa ajili ya kelele za watoto katika saa zao za michezo, na kadhalika, halitabaki? Pia mifereji ingekuwa isiyofaa zaidi, kwa kuwa haikujengwa kwa ajili ya wakaao wengi kiasi hicho; na kuibadilisha kungekuwa gharama nzito. Kiwanja cha michezo kingekuwa kisichotosha zaidi, kama nyumba mbili mpya zingeongezwa. Mwisho, hapakuwa na sababu ya kudhani kwamba tungeweza kukodi Na. 2, 5, na 7.]

3. Kuna pingamizi hizi tatu kubwa dhidi ya kujenga: Kiasi kikubwa cha fedha kinachohitajika, ambacho kingeweza kutumiwa kwa matumizi ya sasa juu ya yatima. Tabia ya msafiri-mgeni ya Mkristo yaonekana kupotea katika kujenga. Wakati ambao kwa lazima utachukuliwa katika kufanya maandalizi kwa ajili yake.

[Je, pingamizi hizi zote hazishiki tu, nikajiambia mwenyewe, kama ningeanza kujenga bila sababu? Kama ningeweza kukodi mahali, palipo kwa kweli pafaapo kwa kila njia kwa ajili ya kazi, nami nikapendelea kujenga, ndipo pingamizi hizo zingehusika na jambo hilo; lakini mtu anapolazimishwa kufanya hivyo, si zaidi ya kujenga jengo kubwa kwa sababu huenda kukawa na watoto wa Mungu mia nane katika ushirika ambao mpaka sasa wamekuwa wakikodi mahali pa kukutania, lakini kwa sababu fulani wanalazimika kupaacha, wala hawawezi kukodi pengine. Hao hawangeweza kushtakiwa kwa kutumia fedha bila sababu katika kujenga badala ya kukodi; wala haingekuwa haki kusema kwamba kwa ajili ya hilo wameacha tabia ya msafiri-mgeni; wala usingekuwa wakati uliopotea kama watu fulani wangefanya maandalizi kuhusu kujenga mahali hapo pa kukutania. Kwa hiyo pingamizi hizi tatu nilizotaja punde, zilizokuwa kwa miaka kumi zikiwa nyingi katika moyo wangu mwenyewe, ziliondolewa mara nilipoona waziwazi kwamba hakuna lililobaki isipokuwa kujenga.]

Baada ya kutumia saa chache katika maombi na kutafakari juu ya jambo hilo, tayari nilianza kuona kwamba Bwana angeniongoza kujenga, na kwamba makusudi yake hayakuwa tu faida ya yatima na kupanga vema kazi nzima, bali pia kutoa ushahidi zaidi kwamba angeweza na angependa kutoa fedha nyingi kwa ajili ya wale wenye kuzihitaji na kumtumaini yeye kwa ajili yazo; na zaidi ya hayo, kwamba angeiongeza kazi, ili, kama ningekwisha kujenga nyumba, iwe kubwa cha kutosha kuwachukua yatima mia tatu, pamoja na walimu wao na wasimamizi wengine na watumishi wanaohitajika kwa kazi. Kuhusu jambo hili la pili, naona ni muhimu kudokeza, kwamba hakuna kipindi ambapo idadi ya maombi ya kupokewa kwa yatima ilikuwa kubwa zaidi kuliko punde kabla sijaongozwa kufikiri juu ya kujenga, hata ilikuwa jambo la kuhuzunisha sana kwangu kutoweza kutimiza matakwa ya wale watu wengi walioomba kupokewa kwa yatima. Walikuwako wengi wakingoja kupokewa, hasa wavulana yatima.

Alasiri ya tarehe 3 Novemba 1845, niliweka jambo hilo mbele ya watenda-kazi wenzangu katika kanisa (walikuwa wanane), ili kupata maoni yao, kwamba je, sikupaswa kuiacha Wilson Street, na kujenga. Wote waliona kwamba nilipaswa kuiacha Wilson Street, wala hakuna aliyeona sababu dhidi ya kujenga.

Tarehe 4 Novemba, mke wangu mpendwa na mimi tulianza kukutana kwa maombi kuhusu jambo hili, tukakusudia kufanya hivyo asubuhi kwa asubuhi. Tulimwomba Mungu nuru iliyo wazi zaidi kuhusu mambo ya pekee yaliyohusiana na jambo hilo; na tukiwa na hakika kwamba ni mapenzi yake kwamba nijenge, nilianza kumwomba Bwana mahitaji.

Tarehe 7 Novemba, nilihukumu, baada ya kulitafakari jambo hilo kwa ukamilifu zaidi, kwamba mahali pakubwa cha kutosha kutoa makao yote ya lazima kwa watoto mia tatu (kutoka siku zao za kwanza kabisa hata umri wa miaka kumi na mitano au kumi na sita), pamoja na kipande cha ardhi kikubwa cha kutosha katika ujirani wa Bristol, cha kujengea mahali hapo, na kilichobaki kwa ajili ya kulima kwa jembe, kingegharimu angalau pauni elfu kumi. Sikukata tamaa kwa jambo hili, bali nilimtumaini Mungu aliye hai.

Tuliendelea kukutana kwa maombi asubuhi kwa asubuhi kwa muda wa siku kumi na tano, lakini hakuna mchango hata mmoja uliyoingia; hata hivyo moyo wangu haukukata tamaa. Kadiri nilivyozidi kuomba, ndivyo nilivyozidi kuwa na hakika kwamba Bwana angetoa mahitaji. Naam, nilikuwa na hakika kamili kwamba Bwana angefanya hivyo, kana kwamba nilikwisha kupaona mahali papya hasa mbele yangu. Hakika hii haikutokana na hisia isiyo dhahiri, ya ushawishi tu wa wakati ule, bali, 1. Kutokana na sababu zilizokwisha kutajwa, na hasa kutokana na amri iliyomo katika Wafilipi 4:5. Kwa maana niliona kwamba nisingelitenda kadiri ya nia ya Bwana wetu Yesu kama nisingaliwaondoa yatima kutoka Wilson Street mapema niwezavyo, kwa kuwa ilikuwa imeelezwa kwangu, katika ile barua iliyotajwa hapo juu, kwamba kuishi kwao pale kulikuwa usumbufu kwa baadhi ya wakazi wa mtaa huo. 2. Hakika hii kwamba nijenge Nyumba ya Yatima ilitokana zaidi na njia nzima ambayo Bwana alipendezwa kuniongoza kwayo kuhusu Scriptural Knowledge Institution for Home and Abroad tangu kuanza kwake tarehe 5 Machi 1834, yaani amekuwa akiniongoza mbele kana kwamba kwa mkono usioonekana, na kuiongeza kazi zaidi na zaidi tangu kuanza kwake, na, kwa kawaida, bila mimi kuitafuta, na kuleta mambo waziwazi mbele yangu hata sikuweza ila kuona kwamba nilipaswa kwenda mbele. 3. Mwisho na hasa, hii, hakika yangu kwamba nimjengee Bwana nyumba hii ya rehema, ilitokana pia hasa na hii, kwamba baada ya kuuchunguza moyo wangu kwa uangalifu kuhusu nia za kufanya hivyo, niliona kwamba, kama mbele za Mungu, ningeweza kusema kwamba nia zangu pekee zilikuwa heshima na utukufu wake, na hali njema ya kanisa la Kristo kwa jumla, hali njema ya kweli ya kimwili na ya kiroho ya yatima wasiojiweza, na hali njema ya wale wote ambao wangeweza kuwatunza, katika jengo litakalojengwa. Na nikiona kwamba, baada ya kuomba tena na tena kuhusu jambo hilo, bado nilibaki katika amani kamili, nilihukumu kwa hakika kuwa ni mapenzi ya Mungu kwamba niende mbele.

Tarehe 15 Novemba, ndugu R. C. aliwasili, ili afanye kazi kwa muda kidogo huko Bristol. Nilimweleza hali yangu kuhusu kulazimika kuwaondoa yatima kutoka Wilson Street, nami nilipata maoni yake pia kuhusu kuwa ni jambo la Mungu kwamba nijenge. Maoni ya ndugu huyu mpendwa yalinitia moyo sana. Ziara yake ilikuwa kwangu msaada mkubwa katika jambo hili, hasa katika kunichochea zaidi kuleta kila kitu kinachohusiana na jambo hili mbele za Mungu. Aliweka pia moyoni mwangu kutafuta mwongozo kutoka kwa Mungu kuhusu ramani ya jengo. Alisema, “Ni lazima uombe msaada kutoka kwa Mungu akuonyeshe ramani, ili yote yawe kadiri ya nia ya Mungu.”

Hata tarehe 9 Desemba, siku thelathini na tano zilikuwa zimepita, nilipokuwa nikimngoja Mungu siku kwa siku kwa ajili ya mahitaji ya kazi hii, wala sikupewa hata senti moja. Hata hivyo, hili halikunivunja moyo hata kidogo, bali hakika yangu kwamba Mungu, kwa wakati wake mwenyewe na kwa njia yake mwenyewe, angetoa mahitaji, iliongezeka zaidi na zaidi. Fungu lililokuja katika kutafakari kwangu juu ya Agano Jipya, lilikuwa mwanzo wa waraka wa Yakobo. Zaidi ya wakati wowote katika maisha yangu nilishangazwa na mistari hii: “Ndugu zangu, hesabuni ya kuwa ni furaha tupu, mnapoangukia katika majaribu mbalimbali (yaani mateso); mkijua ya kuwa kujaribiwa kwa imani yenu huleta saburi. Saburi na iwe na kazi kamili, mpate kuwa wakamilifu na watimilifu, wala hamkupungukiwa na neno.” Yakobo 1:2-4. Hasa mstari wa mwisho, “Saburi na iwe na kazi kamili,” na kadhalika, ndio niliouona kuwa wa umuhimu mkubwa mno kuhusu kujenga kwa Nyumba ya Yatima. Ulitoa nafsi yangu katika maombi siku baada ya siku, kumwomba Bwana aizidishe imani yangu, na kuidumisha saburi yangu. Nilikuwa na mistari hii ikiwa imekaziwa moyoni mwangu hata sikuweza ila kufikiri kwamba Mungu alikusudia hasa kunibariki kwayo, kuhusu kazi iliyokuwa mbele yangu, na kwamba ningehitaji hasa saburi pamoja na imani.

Siku ya thelathini na sita baada ya kuanza kuomba, tarehe 10 Desemba 1845, nilipokea pauni elfu moja kwa ajili ya kujenga kwa Nyumba ya Yatima. Huu ndio mchango mkubwa zaidi niliokuwa nimeupokea hata wakati ule kwa ajili ya Scriptural Knowledge Institution; lakini nilipoupokea nilikuwa mtulivu, kimya, kana kwamba nimepokea shilingi moja tu. Kwa maana moyo wangu ulikuwa ukitazamia majibu. Siku kwa siku nilikuwa nikitazamia kupokea majibu ya maombi yangu. Kwa hiyo, nikiwa na imani kuhusu jambo hilo, mchango huu haukunishangaza hata kidogo. Naam, kama pauni elfu tano au pauni elfu kumi zingekuwa zimenipa mimi, badala ya pauni elfu moja, zisingalinishangaza.

Desemba 13. Siku ya thelathini na tisa shemeji yangu, aliyekuwa amekaa London kwa majuma kadhaa, na ambaye sasa alikuwa amerudi Bristol, aliniambia kwamba alikuwa amekutana na bwana mmoja huko London, ambaye, akiwa amesoma hivi karibuni kwa shauku kubwa Simulizi ya matendo ya Bwana kwangu, alitamani kujua habari nyingi kadiri awezavyo kuhusu kazi iliyo mikononi mwangu. Alipoambiwa na shemeji yangu kwamba nilikusudia kujenga Nyumba ya Yatima, yeye, akiwa mhandisi-majengo, alijitolea kutengeneza ramani, na kusimamia ujenzi bila malipo. Bila kuombwa, alilisisitiza jambo hili kwake kwa shauku kubwa na hai. Nasikia pia kwamba ni Mkristo. Ukweli kwamba toleo hili linakuja bila kuombwa, na kutoka kwa mhandisi-majengo aliye Mkristo, unaonyesha hasa mkono wa Mungu. Huu ndio ushahidi wa pili kwamba Mungu atanisaidia katika jambo hili.

Desemba 23. Hii sasa ni siku ya hamsini tangu nifikie uamuzi wa kujenga, na siku ya arobaini na tisa tangu tuanze kumngoja Mungu kila siku kwa ajili ya msaada. Hakuna kingine kilichoingia tangu tarehe 10 Desemba, hata senti moja. Asubuhi hii nimetiwa moyo hasa kwa kufikiri kwamba Bwana amenitumia pauni elfu moja, na ahadi kutoka kwa yule mhandisi-majengo mcha Mungu, ambaye sijawahi kumwona, na ambaye jina lake sijalijua bado, si ili kunidhihaki, bali kama arabuni kwamba atatoa yote yanayohitajika.

Yaonekana ni vema kwamba tuwe na kipande kikubwa cha ardhi, angalau ekari sita au saba. Kipande hiki cha ardhi ni lazima kiwe katika ujirani wa Bristol: 1. Ili Nyumba ya Yatima iweze kufikika kwangu, kwa kuwa mahali pangu kwa sasa pamewekwa na kazi yangu nyingine katika Bristol. 2. Ili watenda-kazi wa Taasisi, na yatima waweze kuhudhuria mikutano yetu, angalau Siku ya Bwana. Kwa maana kama mikutano ingefanywa kwa makusudi katika Nyumba ya Yatima, ama watenda-kazi ama watoto wasingefaidika nayo kwa kiasi kile kinachofaa. 3. Ili wakazi wa Bristol wapate faida ya kuona kwa macho yao wenyewe kazi hii ya Mungu, iliyo dhahiri kabisa kuwa yake wala si yangu. 4. Ili wageni wapitao Bristol wawe na nafasi rahisi ya kuifikia, kwa sababu iyo hiyo. Lakini basi, kipande kama hicho cha ardhi karibu na Bristol, ambako sasa hivi kuna shauku ya kupita kiasi ya kujenga, kwa njia ya biashara ya kubahatisha, kingegharimu, kwa kadiri ya uwezekano wote wa kibinadamu, kati ya pauni elfu mbili na tatu. Kisha jengo lenyewe, hata liwe la kawaida kiasi gani, halingegharimu pungufu ya pauni elfu sita hata nane, kwa kuwa ni kwa ajili ya yatima mia tatu, mbali na wasimamizi wao wote, walimu, na wasaidizi. Zaidi ya hayo, kuiweka tayari na kuipamba nyumba kwa ajili ya hao wote kati ya wakaao mia tatu na mia nne kusingegharimu pungufu ya pauni elfu moja na mia tano zaidi. Hii kwa kweli ni fedha nyingi ninayohitaji; lakini tumaini langu ni katika Mungu. Sikulitafuta jambo hili. Halikuanza kwangu. Mungu, bila kutazamiwa kabisa, kwa njia ya ile barua iliyotajwa hapo mbele, amenielekeza kwalo. Siku moja tu kabla sijaipokea barua, sikuwa na wazo lolote juu ya kujenga mahali pa makao ya yatima zaidi ya nilivyokuwa navyo katika miaka kumi iliyopita. Ombi langu la pekee ni kwamba Mungu aendelee kunipa imani na saburi. Kama akipenda kunisaidia katika imani na saburi kuendelea kumngoja, msaada hakika utakuja.

Desemba 24. Bado hakuna mchango zaidi. Lakini tumaini langu katika Mungu halitikisiki. Kwa hakika kabisa atasaidia. Kwa makusudi sikutoa tangazo lolote kuhusu jambo hili, ili mkono wa Mungu udhihirike zaidi. Kwa watu fulani wakaao ndani au nje ya Bristol nimezungumza juu ya nia yangu ya kujenga, mazungumzo yalipoelekeza kwalo. Kwa njia hii, Bwana akipenda, aweza kulifanya lijulikane kwa wengine, na hivyo kutuma mahitaji kwa mfuko wa ujenzi. Au aweza kutuma wingi wa mahitaji kwa ajili ya kazi ambayo tayari ipo, hata kutoka wingi huo pawe na ziada tele kwa mfuko wa ujenzi. Lakini kwa vyovyote Mungu atakavyosaidia, natamani kuuona mkono wake ukidhihirika kabisa. Bila shaka, kutakuwa na majaribu mengi yanayohusiana na upanuzi huu wa uwanja wa kazi (kwa maana kama pamoja na yatima mia moja na thelathini kumekuwa na jaribu kubwa hivi la imani, ni nini kitakachotazamiwa idadi itakapokuwa mia tatu); na kwa hiyo natamani kuona wazi kama mchana kwamba Mungu mwenyewe ndiye anayeniongoza mbele.

Desemba 29. Hii ni siku ya hamsini na sita tangu nifikie uamuzi wa kujenga, na ya hamsini na tano tangu niwe nikimngoja Mungu siku kwa siku kuhusu jambo hilo. Mchango ule mmoja tu ulikuwa umeingia hata jioni hii, nilipopokea pauni hamsini. Mchango huu ni wa thamani kupita kiasi kwangu, si kwa sababu tu nina hakika umetolewa kwa moyo wa furaha kabisa, wala hata kwa sababu ya ukubwa wake, bali kwa sababu ni ushahidi mwingine wa thamani kwamba Mungu atalifanikisha jambo hilo, la sivyo asingelinipa arabuni hizi. Basi kazi yangu yote, kwa hiyo, ni kuendelea katika imani na saburi kumngoja Mungu. Hakika yangu imekuwa ikizidi kuongezeka kwamba Mungu atajijengea mwenyewe Nyumba kubwa ya Yatima katika mji huu, ili kuwaonyesha wakazi, na wote watakaosoma na kusikia habari zake, jinsi ilivyo baraka kumtumaini yeye. Siku hizi nimeona, kwa neema ya Mungu, zaidi na zaidi jinsi nisivyostahili kabisa kutumiwa na Mungu kwa huduma hii tukufu na yenye heshima, nami naweza kusema tu: “Bwana, huyu hapa mtumishi wako, ikiwa unapenda kumtumia mtu kama mimi.”

Desemba 30, 1845. Asubuhi hii nilifika, katika mwendo wa kusoma kwangu, kwenye mwanzo wa kitabu cha Ezra. Nilifurahishwa hasa na mambo mawili yafuatayo yaliyomo katika sura ya kwanza, kwa kuyatumia kwenye kujenga kwa Nyumba ya Yatima: 1. Koreshi, mfalme mwabudu-sanamu, alitumiwa na Mungu kutoa mahitaji ya kujengea hekalu huko Yerusalemu: basi ni rahisi kiasi gani kwa Mungu kutoa pauni elfu kumi kwa ajili ya Nyumba ya Yatima, au hata pauni elfu ishirini au thelathini, kama zikihitajika. 2. Watu walichochewa na Mungu kuwasaidia wale waliopanda kwenda Yerusalemu. Hivyo ni jambo dogo kwake kutia mioyoni mwa watoto wake kunisaidia, katika kutamani kujenga nyumba hii ya rehema kwa jina lake. Kutafakari huku nilikuwa nako kabla ya chakula cha asubuhi. Baada ya maombi ya jamaa asubuhi, nilikuwa tena na kipindi changu cha kawaida cha maombi kuhusu ujenzi, na wakati huu kiliambatana hasa na kutoa shukrani kwa ajili ya pauni hamsini zilizopokewa jana jioni, na kwa kusihi baraka juu ya mtoaji. Sasa nilikuwa nikitazamia zaidi, kama ninavyofanya siku kwa siku, ilipokuwa alasiri hii nilipokea kutoka kwa mtu mmoja huko Clevedon shilingi mbili na pensi sita, kutoka kwa mjukuu wake pensi sita, na kutoka kwa dada katika Bwana aliyeleta fedha ile chenji ambayo hakutaka irudishwe, ikiwa pensi sita nyingine. Michango hii, ingawa midogo, hata hivyo ni ya thamani sana kwangu, kwa kuwa naichukua kama ushahidi zaidi kutoka mikononi mwa Mungu kwamba kwa hakika kabisa atalifanya jambo hili litimie. Jioni hii nilipokea pauni elfu moja kwa mfuko wa ujenzi. Nilipopokea mchango huu nilikuwa mtulivu, naam mtulivu kabisa, kana kwamba nimepokea senti moja tu, kwa sababu, kwa neema ya Mungu, nina imani kwake, na kwa hiyo natazamia majibu ya maombi yangu, nami nina hakika kwamba Mungu atatoa kila shilingi inayohitajika.

Januari 2, 1846. Jioni hii nilipokea kutoka Bideford shilingi kumi na moja kwa mfuko wa ujenzi.

Januari 3. Mmoja wa yatima alitoa pensi sita.

Januari 6. Nilipokea kifuko kidogo kilichotengenezwa kwa mbegu za kigeni, na ua la kombe, ili viuzwe kwa mfuko wa ujenzi. Dada aliyetuma vitu hivi aliniandikia kwamba, mara aliposikia nia yangu ya kujenga Nyumba ya Yatima, andiko hili lilikuwa mbele ya moyo wake: “Wewe u nani, Ee mlima mkubwa? Mbele ya Zerubabeli utakuwa nchi tambarare.” Zekaria 4:7. Pia mmoja wa yatima alituma pensi nne.

Baada ya kumwomba Bwana anitangulie, nilitoka leo kwenda kutafuta kipande cha ardhi. Ghala la silaha ambalo litauzwa lilikuwa limetajwa kwangu mara kadhaa kuwa mahali pafaapo. Sikudhani hivyo, hata hivyo nilifikiri kwamba yanipasa angalau kuliona. Baada ya kuliona na kuthibitishwa katika maoni yangu juu ya kutofaa kwake, nilimwuliza Bwana kama nigeuke kuelekea mjini au kuelekea Stapleton. Nilihisi kuongozwa kwenda kuelekea mjini, na mara baada ya hapo niliona mashamba fulani karibu na ghala la silaha. Baada ya kuuliza yalikuwa ya nani, nimeongozwa kuandika jioni hii kwa mwenyewe wake, nikimwuliza kama yuko tayari kuyauza, na kadhalika. Sasa ninangoja kwa utulivu mapenzi ya Bwana. Kama wakati wake umefika wa kujibu maombi yetu kuhusu kipande cha ardhi kifaacho, nitafurahi; kama haujafika bado, natamani kwamba “saburi na iwe na kazi kamili, ikiwa kamili na timilifu, wala haikupungukiwa na neno.”

Januari 8. Jioni hii nilipokea jibu la barua yangu. Mwenye mashamba yale anaandika kwamba, kama angeyauza, yangekuwa kwa ajili ya ardhi ya ujenzi tu, na kwa hiyo yatakuwa ghali mno.

Januari 9. Nilikwenda asubuhi hii tena kuyaona mashamba yale, yanayoonekana kufaa sana. Nilikutana pale na Bw. L., wakala wa ardhi, aliyeniambia kwamba yangekuwa karibu pauni elfu moja kwa ekari, na kwa hiyo ghali mno. Nilimwomba Bw. L. anijulishe kama atasikia habari za ardhi yoyote ifaayo iuzwayo.

Januari 31. Sasa ni siku themanini na tisa tangu niwe nikimngoja Mungu kila siku kuhusu kujenga kwa Nyumba ya Yatima. Wakati waonekana kwangu sasa u karibu ambapo Bwana atatupa kipande cha ardhi, nami niliwaambia ndugu na dada hivyo jioni hii, baada ya mkutano wetu wa kawaida wa maombi wa jioni ya Jumamosi katika Nyumba ya Yatima.

Februari 1. Mjane maskini alituma leo shilingi kumi.

Februari 2. Leo nilisikia habari za ardhi ifaayo na ya rahisi huko Ashley Down.

Februari 3. Niliiona ardhi. Ndiyo ifaayo kuliko zote nilizoona. Palikuwa pametiwa kwa siri katika sanduku la yatima nyumbani kwangu sovereign moja, katika kipande cha karatasi, ambapo pameandikwa, “Nyumba Mpya ya Yatima.”

Februari 4. Jioni hii nilimtembelea mwenye ardhi ya Ashley Down, ambayo nilikuwa nimesikia habari zake tarehe 2, lakini hakuwapo nyumbani. Lakini kwa kuwa nilikuwa nimearifiwa kwamba ningemkuta katika nyumba yake ya biashara, nilikwenda huko, lakini sikumkuta huko pia, kwa kuwa alikuwa ametoka punde tu. Ningeliweza kupiga hodi tena kwenye makazi yake saa ya baadaye, nikiwa nimearifiwa na mmoja wa watumishi kwamba kwa hakika angekuwa nyumbani yapata saa mbili usiku; lakini sikufanya hivyo, nikihukumu kwamba mkono wa Mungu ulikuwamo katika kutomkuta katika mahali popote: na kwa hiyo niliona ni vema kutoulazimisha jambo, bali “kuiacha saburi iwe na kazi yake kamili.”

Februari 5. Niliona asubuhi hii mwenye ardhi. Aliniambia kwamba aliamka saa tisa usiku wa leo asubuhi wala hakuweza kulala tena hata saa kumi na moja alfajiri. Alipokuwa hivyo amelala macho akili yake ilikuwa wakati wote ikishughulika juu ya kile kipande cha ardhi ambacho ulizo ulikuwa umefanywa kwake kwa ajili ya kujenga Nyumba ya Yatima, kwa ombi langu; naye aliazimu ndani yake mwenyewe kwamba, kama ningeliomba, si tu kwamba angeniachia niipate, bali kwa pauni mia moja na ishirini kwa ekari, badala ya pauni mia mbili, bei ambayo alikuwa ameitaka hapo awali. Jinsi Bwana alivyo mwema! Mapatano yalifanywa asubuhi hii, nami nilinunua shamba la karibu ekari saba, kwa pauni mia moja na ishirini kwa ekari.

Tazama mkono wa Mungu katika kutomkuta mwenye nyumba nyumbani jana jioni! Bwana alikusudia kusema na mtumishi wake kwanza kuhusu jambo hili, wakati wa usiku wa kukosa usingizi, na kumwongoza kabisa aamue kabla sijamwona.

Februari 8. Niliandika juzi kwa mhandisi-majengo, ambaye amejitolea msaada wake bila malipo.

Februari 11. Nilipokea kutoka kwa dada katika Bwana pauni tano. Nilipokea pia kutoka kwa mhandisi-majengo jibu lifuatalo la barua yangu:—

Bwana wangu mpendwa:

Itanipa furaha, kupita kile ninachoweza kukieleza kwa barua, kukukopesha mkono wa msaada katika kazi ya upendo unayoishughulikia, nami nitaihesabu kuwa pendeleo kubwa mno kuruhusiwa kutumia uwezo wangu kama mhandisi-majengo na mpima-ardhi katika kusimamisha jengo unalokusudia kulisimamisha kwa ajili ya yatima. Nasema kweli ninachokisema, na, kama yote yatakuwa mema, kwa baraka ya Mungu, nitakupatia bila malipo ramani, michoro ya mwinuko, na michoro ya mkato, pamoja na maelezo ya kazi, ili gharama iweze kukadiriwa kwa usahihi. Nitakufanyia pia makadirio na kusimamia kazi kwa niaba yako bila malipo, na kadhalika.

Jumla ya kiasi kilichotolewa kwa mfuko wa ujenzi, hata tarehe 4 Juni 1846, ni pauni elfu mbili mia saba na kumi, shilingi tatu, na pensi tano na nusu. Hii ni sehemu ndogo tu ya kile kitakachohitajika; lakini, kwa neema ya Mungu, niko katika amani kamili, nikiwa na hakika kabisa kwamba Mungu kwa wakati wake mwenyewe atatuma jumla yote inayohitajika. Mengi na makubwa tayari yamekuwa mazoezi ya imani na saburi tangu nianze kwanza kujitoa kwa maombi kuhusu kazi hii, na huenda yakawa makubwa zaidi, kabla haijakamilika; lakini Mungu, katika utajiri wa neema yake, atanisaidia kupita yote. Sasa ni (tarehe 4 Juni 1846) siku mia mbili na kumi na mbili tangu nianze kwanza kuomba kuhusu kazi hii, na siku baada ya siku, tangu wakati huo, nimewezeshwa kuendelea kumngoja Mungu, nami nina hakika kuliko wakati wowote kwamba, licha ya kutostahili kwangu kukubwa mno, Mungu atakubali kunitumia, kujenga nyumba hii. Kama ingekuwa ni shauku ya wakati ule tu, magumu ambayo tayari yamenijia kuhusu kazi hii (na ambayo hayajaelezwa hapa, kwa sababu ya kuchukua nafasi kubwa mno) yangenilemea; lakini kwa kuwa Mungu mwenyewe, naamini, aliniongoza kwenye kazi hii, ndivyo amenisaidia, na ananisaidia, wala sina shaka atanisaidia hata mwisho.

Nyumba imekusudiwa kujengwa ili kuchukua wasichana yatima mia moja na arobaini walio na umri wa zaidi ya miaka saba, wavulana yatima themanini walio zaidi ya miaka saba, na yatima themanini wa kiume na wa kike kutoka siku zao za kwanza kabisa, hata watakapofikisha umri wa miaka saba, pamoja na wasimamizi wote na walimu, na kadhalika, watakaohitajika. Wachanga, baada ya kupita umri wa miaka saba, watahamishiwa katika idara mbalimbali za wavulana na wasichana wakubwa zaidi.

Kabla ya kuacha kipindi hiki, yaweza kuwa vema kurejea mambo mbalimbali yafuatayo, kuhusu Scriptural Knowledge Institution for Home and Abroad, kwa habari ya kipindi kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846.

1. Katika kipindi hiki chote shule nne za mchana, zenye watoto 278 ndani yake, ziliungwa mkono kwa ukamilifu na fedha za Taasisi. Shule nyingine tatu za mchana zaidi zilisaidiwa. Idadi ya watoto waliofundishwa katika shule za mchana, zilizoungwa mkono kwa ukamilifu na fedha za Taasisi, kutoka tarehe 5 Machi 1834, hata tarehe 26 Mei 1846, inafikia 3,983. Katika kipindi kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, £628, 19s. 4¾d. zilitumika kwa shule zote, ambazo ziliungwa mkono ama kwa ukamilifu ama kwa sehemu na fedha za Scriptural Knowledge Institution. Zaidi: katika kipindi hiki pia ziliungwa mkono kwa ukamilifu shule ya Jumapili yenye watoto 80, na shule ya watu wazima yenye watu 60 wakiihudhuria. Jumla ya wanafunzi watu wazima waliopata mafundisho, tangu kuanzishwa kwa Taasisi hii hata tarehe 26 Mei 1846, ni 1,146.

2. Katika kipindi hiki zilisambazwa Biblia 269 na Agano 171; na Biblia 5,079 na Agano 3,528 zilisambazwa kutoka kuanza kwa kazi hata tarehe 26 Mei 1846. Kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, £40, 7s. 10d. zilitumika kutoka fedha za Taasisi kwa lengo hili.

3. Kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, ilitolewa kwa umisionari wa nje na wa nyumbani jumla ya £595, 7s. 9d. Hakuna kipindi kilichotangulia ambapo fedha nyingi hivi za Taasisi hii zilitumika kwa kazi ya umisionari, jambo lililotokana na ukweli kwamba kadiri nilivyozidi kuandikiana na ndugu waliofanya kazi katika neno na mafundisho katika nchi za kigeni, ndivyo nilivyozidi kuona jinsi walivyokuwa wenye uhitaji wa msaada, na hivyo, moyo wangu ukiwa umeelekezwa katika maombi kwa Mungu kwa niaba yao, kwamba apendezwe kunitumia mahitaji, ambayo kwayo ningeweza kuwasaidia, alipendezwa kufanya hivyo. Jambo hili lilinileta kwenye kusudi, kama Mungu atakavyonipa neema, kuwakumbuka zaidi wakati ujao, na kutafuta kuweza zaidi kuwasaidia. Ndivyo ilivyokuwa kuhusu wale ndugu wafanyao kazi katika Uingereza, lakini wasio na mshahara wala posho, bali wamtumainio Mungu aliye hai kwa riziki ya mahitaji yao ya kila siku; nilitamani sana kuwasaidia ndugu kama hao, wala sikuwa na shaka kwamba Mungu angeniwezesha kufanya hivyo.

4. Ilitolewa kwa usambazaji wa vijitabu kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, jumla ya £56, 6s. 9½d., ambazo kwazo vijitabu vidogo kama hivyo 52,003 vilinunuliwa, ambavyo, pamoja na 5,315 vilivyokuwa mkononi tarehe 14 Julai 1844, vinafanya 57,318, ambavyo kati yake 40,565 vilisambazwa. Jumla ya vilivyosambazwa kutoka tarehe 19 Novemba 1840, hata tarehe 26 Mei 1846, inafikia 99,647.

5. Walipokewa katika Nyumba nne za Yatima, kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, yatima 30, ambao, pamoja na wale waliokuwamo katika nyumba nne tarehe 14 Julai 1844, wanafanya jumla ya 151.

Tarehe 26 Mei 1846, kulikuwa na yatima 121 katika nyumba nne. Zaidi ya hao, wanafunzi-kazi sita bado waliungwa mkono na fedha za Taasisi, hata jumla ilikuwa 127. Idadi ya yatima waliokuwa chini ya uangalizi wetu kutoka Aprili, 1836, hata tarehe 26 Mei 1846, inafikia 213.

Nadokeza zaidi mambo yafuatayo kuhusu Nyumba za Yatima.

1. Bila mtu yeyote kuombwa binafsi kitu chochote na mimi, jumla ya £13,275, 6s. 9¾d. ilitolewa kwangu kama tokeo la maombi kwa Mungu, kutoka kuanza kwa kazi hata tarehe 26 Mei 1846. Jumla hii inajumuisha £2,710, 3s. 5½d. ambazo, hata tarehe 4 Juni 1846, zilitolewa kwa mfuko wa ujenzi. (Yaweza kuwa jambo la kupendeza kwa msomaji kujua kwamba jumla ya kiasi kilichotolewa kama michango ya hiari, kwa malengo mengine, kutoka kuanza kwa kazi hata tarehe 26 Mei 1846, inafikia £4,833, 18s. 10¾d.; na kile kilichoingia kwa mauzo ya Biblia na vijitabu, na kwa malipo ya watoto katika shule za mchana, inafikia £2,097, 18s. 2½d.) 2. Zaidi ya hayo, pia aina nyingi na idadi kubwa ya vitu vya mavazi, samani, vyakula, na kadhalika, vilitolewa kwa ajili ya yatima, kama ilivyoelezwa katika Taarifa zilizochapishwa. Jumla ya gharama kwa ajili ya yatima kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, ilikuwa £2,732, 14s. 1½d., na kwa malengo mengine, £1,325, 7s. 7¼d.

Mwishoni, siwezi ila kutaja kwa sifa ya Bwana kuhusu kipindi hiki, kwamba wanne wa watoto wa shule ya Jumapili walipokewa kwenye ushirika wa meza ya Bwana. Vivyo hivyo wengine watatu wa yatima walipokewa katika ushirika wa kanisa; hata mpaka wakati ule, kwa jumla, thelathini na wawili wa yatima walikuwa wamepokewa. Nataja pia kwa furaha ya pekee, na kama jambo la kutolea shukrani, kwamba miongoni mwa wale waliopelekwa kujifunza kazi au kupelekwa utumishini, kutoka tarehe 14 Julai 1844, hata tarehe 26 Mei 1846, kumi walikuwa waaminio, ambao wengi wao walikuwa katika ushirika kwa miaka kadhaa kabla ya kupelekwa utumishini. Lakini ingawa twatamani kuzipokea nafasi hizi kama vitia-moyo vya thamani kutoka kwa Bwana ili kuendelea na huduma yetu, hatuwezi ila kuamini, kwa kuhukumu kutokana na maombi mengi ambayo Bwana hutupa kwa ajili ya watoto na watu wazima walio chini ya uangalizi na mafundisho yetu, kwamba kile tunachokiona ni arabuni tu ya mavuno makubwa zaidi sana katika siku ya kufunuliwa kwa Kristo.

Desemba 31, 1844. Tangu ndugu Craik na mimi tulipokuja Bristol, waaminio 982 wamepokewa katika ushirika. Katika mwaka huu 73 wamepokewa.

Bwana amependezwa kunipa katika mwaka huu £267, 6s. 9d. Kwa hizi yaongezwa kwamba kwa miezi miwili na siku sita ya kwanza ya mwaka huu, gharama zangu, na zile za mke wangu mpendwa, wakati wa kukaa kwetu Ujerumani, zilikidhiwa, kadhalika na gharama zetu za safari ya kurudi, kama ilivyoelezwa katika sehemu nyingine ya Simulizi yangu. Pia katika mwaka huu wote bibi mmoja Mkristo alimpa mtoto wetu mpendwa chakula na masomo bila malipo yoyote, zawadi yenye thamani kwetu isiyopungua pauni hamsini. Kuhusu jambo hili siwezi kujizuia kutoa maneno machache: Nilikuwa nimeona wazi kuwa ni mapenzi ya Mungu kwamba binti yangu alelewe shuleni, wala si nyumbani. Sababu zangu za hilo zilikuwa hizi: 1. Mke wangu mpendwa, ingawa alistahili vema kumfundisha binti yetu, kwa kadiri ya maarifa, hakuweza, kwa sababu ya kushughulishwa kama mke wangu katika mambo mbalimbali yanayohusiana na utumishi wa Bwana, kujitoa bila kukatizwa kwa kazi hii; na kuifanya kwa sehemu tuliona kuwa yenye kumdhuru binti yetu. 2. Nilikuwa nimeona mifano ambapo malezi ya nyumbani kwa mtoto wa pekee yaligeuka kuwa mabaya sana. 3. Nilihukumu kwamba kuchanganyika na watoto wengine kungemfaa binti yetu, ikiwa mwingiliano huo ungekuwa chini ya uangalizi ufaao; kwa kuwa hivyo mtoto katika maisha ya awali huingizwa katika ulimwengu mdogo, na mambo hayamjii mara moja kijana, atakapolazimika mwishowe kuacha paa la wazazi. 4. Lakini lililoniongoza kuliko yote kwenye uamuzi huu lilikuwa, kwamba kama vile katika kanisa la Kristo Bwana amewastahilisha viungo vya mwili kwa ajili ya kutenda kazi fulani, na wote hawana kipawa na huduma iyo hiyo, vivyo hivyo, kwa jinsi iyo hiyo, waaminio fulani wameitwa na kustahilishwa kuliko wengine kwa kuwafundisha watoto, nao hujitoa kwa huduma hii ya pekee, na kwamba, kwa hiyo, yanipasa kutumia ustahili wa hao, na wa kuwa wametoa wakati wao wote kwa huduma hii ya pekee. Sababu hizi zilituongoza kumweka binti yetu shuleni, badala ya kumsomesha nyumbani, wala hatujawahi kuwa na sababu ya kujuta hatua tuliyoichukua, bali, kinyume chake, tumekuwa na sababu tele ya kumsifu Mungu kwa ajili yake. Kwa makusudi nimetoa maneno haya, kwa kuwa najua vema kwamba waaminio fulani wana maoni tofauti juu ya jambo hili, nami natamani kuwahudumia kwa kipimo cha nuru na uzoefu nilichokipata.

Baada ya binti yetu kuwa shuleni kwa nusu mwaka, niliomba hesabu, ndipo nilipoambiwa na bibi Mkristo katika taasisi yake alimokuwa kwamba alikuwa na furaha kumsomesha bila malipo. Hata hivyo, nilipolisisitiza jambo hilo, nilipata hesabu. Ililipwa, lakini kiasi hasa kilirudishwa kwangu kwa siri, ambacho, bila shaka, niligundua mara moja kuwa kilitoka kwa dada Mkristo ambaye binti yangu alikuwa shuleni kwake. Tangu wakati ule sikuweza kamwe tena kupata hesabu, ijapokuwa mtoto wangu mpendwa alikuwa shuleni kwa muda wa yapata miaka sita zaidi. Nataja jambo hili kwa sababu hii ya pekee: Mungu alikuwa ameweka moyoni mwangu kuwajali yatima maskini wasiojiweza. Kwa huduma hii nilikuwa nimeongozwa kujitoa; yeye, kwa kurudisha, kama malipo, hata kwa maisha haya, alihakikisha kwamba mtoto wangu mwenyewe mpendwa apate elimu njema sana, bila gharama kwangu. Niliweza na niliweza vema kulipia elimu yake, na nilikuwa radhi kabisa kufanya hivyo; lakini Bwana aliitoa bila malipo; hivyo pia akionyesha jinsi alivyo tayari kunisaidia kwa wingi, na kunipatia mahitaji yangu.

Baada ya kujua kwamba ndugu walioko Ujerumani walikuwa wakiongozwa vibaya na waalimu wa uongo, na baada ya kupokea, kwa kujibu maombi, pauni mia tano, kwa ajili ya gharama za safari yake huko, Bw. M. aliondoka Bristol tarehe 19 Julai 1845, na, baada ya kufanya kazi katika neno na mafundisho huko Ujerumani, alirudi Bristol tarehe 11 Oktoba 1845.

Labda msomaji aweza kuuliza, Matokeo ya kazi hii huko Ujerumani yamekuwa nini? Jibu langu ni, Mungu peke yake ndiye ajuaye. Siku ya Kristo itaidhihirisha. Kwa kuhukumu kutokana na kazi ya kudumu ya maombi kwa miezi minane kabla sijaenda mara ya pili, na siku kwa siku nilipokuwa Bara, na siku kwa siku kwa muda mrefu baada ya kurudi kwangu, nina haki ya kutazamia matunda, nami nayatazamia. Natazamia matunda tele katika siku ya kufunuliwa kwa Kristo. Wakati huohuo faraja yangu ni kwamba vijitabu laki mbili na ishirini elfu vimesambazwa, ambavyo vingi vyake, kwa maongozi ya Mungu, vilipata njia yao si tu katika mahali penye giza kuu zaidi pa bara la Ulaya, bali vilikwenda pia Amerika na Australia. Zaidi: nakala elfu nne za Simulizi yangu, kwa Kijerumani, karibu zote zimesambazwa. Na, tena, kuchapishwa kwa Simulizi yangu kwa Kijerumani kulinifanya nifanye vivyo hivyo kwa Kifaransa, jambo lililotimizwa yapata miaka mitatu baadaye. Zaidi: vijitabu hivi vilichapishwa upya huko Hamburg na huko Cologne, nao vinasambazwa na Wakristo wengine; zaidi ya hayo, kuwa nimevichapisha huko Ujerumani kulinifanya nivipige chapa ya kudumu huko Uingereza, navyo vinaendelea kusambazwa katika nchi nyingi.

Desemba 31, 1845. Wamepokewa katika ushirika 53 katika mwaka huu, na 1,055 tangu kuanza kwa kuja kwetu Bristol.

Katika mwaka huu Bwana amependezwa kunipa £433, 19s. 1¾d. Kwa hizi yaongezwa kwamba mtoto wangu mpendwa alikuwa tena katika mwaka huu wote na elimu yake bila malipo katika shule ya bweni, kama ilivyoelezwa mwishoni mwa mwaka jana, ambapo kwayo niliokoa yapata pauni hamsini. Pia gharama zangu za safari za kwenda na kutoka Ujerumani, na gharama nyingine zinazohusiana na utumishi wangu huko Ujerumani, zililipwa kutoka pauni £500 zilizotajwa. Kwa kuongeza vitu hivi viwili kwa £433, nilikuwa na angalau £500.

Aprili 29, 1846. Leo mke wangu mpendwa na mimi mwenyewe tulikuwa na furaha kubwa isiyoelezeka ya kupokea barua kutoka kwa binti yetu mpendwa, tukiwa katika utumishi wa Bwana huko Chippenham, ambamo anaandika kwamba sasa ameipata amani katika Bwana Yesu. Hivyo maombi yetu yamegeuka kuwa sifa. Yapata miezi kumi na minane kabla ya hili nilianza hasa kuomba kwa ajili ya kuongoka kwa mtoto wangu mpendwa, na Bwana muda mfupi baadaye aonekana kuwa alianza kutenda kazi moyoni mwake.

---