Makao kwa Yatima Wasiojiweza

1835-1836.

MATENDO YA FRANKE YAMFUATA—KUSUDI KUBWA LATUNGWA—SABABU ZA KUANZISHA NYUMBA YA YATIMA—MAOMBI YA KUONGOZWA—HAZINA IWEKWAYO MBINGUNI—KATIKA MAOMBI NA KATIKA IMANI, KAZI YAANZWA.

Novemba 20. Jioni hii nilikunywa chai nyumbani kwa ndugu mwanamke, ambako nilikuta maisha ya Franke. Kwa muda mrefu, mara nyingi, nimekuwa nikifikiri kutenda kazi kwa jinsi kama hiyo, kwa kipimo kidogo zaidi; si kwa kumwiga Franke, bali kwa kumtegemea Bwana. Mungu na alifanye jambo hili liwe wazi! Novemba 21. Leo limegandamizwa sana moyoni mwangu, nisiendelee tu kufikiri juu ya kuanzishwa kwa nyumba ya yatima, bali kwa kweli kuanza kazi hiyo, nami nimekuwa katika maombi mengi kuhusu jambo hili, ili kuujua mwelekeo wa Bwana. Novemba 23. Leo nimeletewa pauni kumi kutoka Ireland, kwa ajili ya Taasisi yetu. Bwana, kwa kujibu maombi, amenipa, katika siku chache, kama pauni hamsini. Nilikuwa nimeomba pauni arobaini tu. Jambo hili limekuwa faraja kubwa kwangu, nalo limenizidishia bidii ya kufikiri na kuomba juu ya kuanzishwa kwa nyumba ya yatima. Nov. 25. Nimekuwa tena katika maombi mengi jana na leo juu ya nyumba ya yatima, nami nazidi kusadiki kwamba jambo hili ni la Mungu. Yeye kwa rehema na aniongoze!

Yafaa kuingia kwa kina kiasi juu ya sababu zilizonisukuma kuanzisha nyumba ya yatima. Kwa njia ya kazi yangu ya kichungaji, kwa njia ya barua zangu, na kwa njia ya ndugu waliotembelea Bristol, mara kwa mara nililetewa mbele yangu mambo yaliyothibitisha kwamba mojawapo ya mahitaji ya pekee ambayo watoto wa Mungu waliyahitaji katika siku zetu, ni kuiimarisha imani yao. Naweza kumtembelea ndugu aliyefanya kazi saa kumi na nne au hata saa kumi na sita kwa siku katika biashara yake, ambao matokeo yake ya lazima yalikuwa ni kwamba, si mwili wake tu uliteseka, bali na roho yake ilikuwa dhaifu, wala hakuwa na furaha katika Mungu. Naweza kumwonyesha kwamba imempasa afanye kazi kidogo, ili afya ya mwili wake isiteseke, tena apate kukusanya nguvu kwa utu wake wa ndani, kwa kusoma neno la Mungu, kwa kulitafakari, na kwa maombi. Lakini jibu, kwa kawaida nililiona kuwa kama hili: “Lakini nikifanya kazi kidogo, sipati ya kutosha kwa matunzo ya jamaa yangu. Hata sasa, hali nafanya kazi nyingi hivi, sina kitu cha kutosha.” Hapakuwa na kumtumaini Mungu, hapakuwa na imani ya kweli katika ukweli wa lile neno, “Utafuteni kwanza ufalme wa Mungu, na haki yake, na hayo yote mtazidishiwa.” Naweza kujibu kama hivi: “Ndugu yangu mpendwa, si kazi yako iihifadhiyo jamaa yako, bali ni Bwana; naye aliyekulisha wewe na jamaa yako wakati usipoweza kufanya kazi kamwe, kwa sababu ya ugonjwa, bila shaka atakuandalia wewe na waliokwako; kama, kwa ajili ya kupata chakula cha utu wako wa ndani, ungefanya kazi masaa machache kwa siku kiasi cha kukupa muda ufaao wa faragha. Wala je, si hivi sasa kwamba waanza kazi ya siku baada ya kupata dakika chache tu za haraka za maombi; na uachapo kazi yako jioni, ukikusudia ndipo kusoma kidogo cha neno la Mungu, je, huchoki mno mwilini na akilini hata usiweze kulifurahia, wala je, hulali usingizi mara kwa mara ukisoma Maandiko, au ukiwa magotini katika maombi?” Ndugu huyo angekiri kwamba ni hivyo; angekiri kwamba shauri langu ni jema; lakini bado nasoma katika uso wake, hata kama hakusema hivyo kwa maneno, “Ningewezaje kuendelea, kama ningelifuata kwa vitendo shauri lako?” Kwa hiyo, nilitamani kuwa na kitu cha kumwelekezea ndugu, kama uthibitisho unaoonekana kwamba Mungu wetu na Baba yetu ni yeye yule Mungu mwaminifu kama alivyokuwa daima,—yu tayari kama zamani kujidhihirisha kuwa Mungu aliye hai, katika siku zetu kama hapo kale, kwa wote wamtumainio.

Tena, wakati mwingine niliwakuta watoto wa Mungu wakijaribiwa akilini kwa kuutazamia uzee, wakati wasingeweza tena kufanya kazi, na kwa hiyo wakiteswa na hofu ya kulazimika kwenda katika nyumba ya maskini. Ikiwa katika hali kama hiyo niliwaonyesha jinsi Baba yao wa mbinguni alivyowasaidia siku zote wale wamtumainio, huenda wasingeweza kusema kwamba nyakati zimebadilika; lakini hata hivyo ilikuwa dhahiri vya kutosha kwamba Mungu hakuhesabiwa nao kuwa Mungu aliye hai. Nilitamani kuweka kitu mbele ya watoto wa Mungu ambacho kwacho wangeweza kuona kwamba yeye hawaachi, hata katika siku zetu, wale wamtegemeao.

Kundi jingine la watu walikuwa ni ndugu waliokuwa katika biashara, walioteseka rohoni mwao, na kuleta hatia katika dhamiri zao, kwa kuendesha biashara zao karibu kwa jinsi ile ile ambayo watu wasiookoka huendesha zao. Ushindani katika biashara, nyakati mbaya, nchi iliyojaa watu kupita kiasi, vilitolewa kuwa sababu kwa nini, kama biashara ingeendeshwa kwa kufuata tu neno la Mungu, isingetarajiwa kufanikiwa. Ndugu wa namna hiyo, labda, angetamka nia kwamba angependa kuwa katika hali tofauti, lakini ni mara chache sana nilipoona kwamba kulikuwa na msimamo uliochukuliwa kwa ajili ya Mungu, kwamba kulikuwa na azimio takatifu la kumtumaini Mungu aliye hai, na kumtegemea yeye, ili dhamiri njema idumishwe. Kwa kundi hili, vilevile, nilitamani kuonyesha kwa uthibitisho unaoonekana kwamba Mungu ni yeye yule asiyebadilika.

Kisha kulikuwa na kundi jingine la watu, watu waliokuwa katika kazi ambazo hawangeweza kuendelea nazo wakiwa na dhamiri njema, au watu waliokuwa katika hali isiyopatana na Maandiko kuhusu mambo ya kiroho; lakini makundi yote mawili yaliogopa, kwa sababu ya matokeo, kuiacha kazi ambayo ndani yake hawangeweza kukaa pamoja na Mungu, au kuacha hali yao, wasije wakatupwa nje ya ajira. Roho yangu ilitamani kuwa chombo cha kuiimarisha imani yao, kwa kuwapa si mifano tu kutoka neno la Mungu ya utayari na uwezo wake wa kuwasaidia wote wamtegemeao, bali kuwaonyesha kwa uthibitisho kwamba yeye ni yeye yule katika siku zetu. Nilijua vema kwamba neno la Mungu lapaswa kutosha; lakini niliona kwamba imenipasa kunyoosha mkono wa msaada kwa ndugu zangu, kama kwa njia yoyote, kwa uthibitisho huu unaoonekana wa uaminifu wa Bwana usiobadilika, ningeweza kuitia nguvu mikono yao katika Mungu; kwa maana nilikumbuka baraka kubwa iliyoje roho yangu mwenyewe ilipata kwa njia ya matendo ya Bwana kwa mtumishi wake A. H. Franke, ambaye, kwa kumtegemea Mungu aliye hai peke yake, alianzisha nyumba kubwa mno ya yatima, ambayo nimeiona mara nyingi kwa macho yangu mwenyewe. Kwa hiyo nilijihesabu kuwa nimefungwa kuwa mtumishi wa kanisa la Kristo katika jambo lile la pekee ambalo kwalo nilikuwa nimepata rehema; yaani, katika kuweza kumshika Mungu kwa neno lake, na kulitegemea.

Mazoezi haya yote ya roho yangu, yaliyotokana na jambo kwamba waamini wengi niliojuana nao walikuwa wakiteswa na kutaabika akilini, au kuleta hatia katika dhamiri zao kwa sababu ya kutomtumaini Bwana, yalitumiwa na Mungu kuamsha moyoni mwangu shauku ya kuweka mbele ya kanisa lote kwa jumla, na mbele ya ulimwengu, uthibitisho kwamba yeye hajabadilika hata kidogo; na jambo hili lilionekana kwangu kufanywa vema zaidi kwa kuanzishwa kwa nyumba ya yatima. Ilihitaji kuwa kitu ambacho kingeweza kuonekana, hata kwa jicho la kawaida. Basi, kama mimi, mtu maskini, kwa maombi na imani tu, ningepata, bila kumwomba mtu ye yote, mahitaji ya kuanzisha na kuendesha nyumba ya yatima, kungekuwa na kitu ambacho, kwa baraka ya Bwana, kingeweza kuwa chombo cha kuiimarisha imani ya watoto wa Mungu, mbali na kuwa ushuhuda kwa dhamiri za wasiookoka juu ya uhalisi wa mambo ya Mungu.

Basi, hii ndiyo iliyokuwa sababu ya kwanza ya kuanzisha nyumba ya yatima. Kwa hakika kutoka moyoni mwangu nilitamani kutumiwa na Mungu kwa kuwafaidi miili ya watoto maskini, waliofiwa na wazazi wao wote wawili, na kutafuta katika mambo mengine, kwa msaada wa Mungu, kuwatendea mema kwa ajili ya maisha haya. Pia nilitamani hasa kutumiwa na Mungu katika kuwalea yatima wapendwa katika kumcha Mungu; lakini bado, kusudi la kwanza na kuu la kazi hii lilikuwa, nalo bado ni, kwamba Mungu apate kutukuzwa kwa jambo kwamba yatima walio chini ya uangalizi wangu wanapewa vyote wavihitajivyo, kwa maombi na imani tu, bila mtu ye yote kuombwa na mimi au wenzangu watenda-kazi, ili ionekane kwamba Mungu bado ni mwaminifu, na bado husikia maombi. Kwamba sikukosea, jambo hilo limethibitishwa tele tangu Novemba, 1835, kwa wongofu wa wenye dhambi wengi waliosoma habari zilizochapishwa kuhusiana na kazi hii, na pia kwa wingi wa matunda yaliyofuata katika mioyo ya watakatifu, ambayo, kutoka ndani kabisa ya roho yangu, natamani kuwa na shukrani kwa Mungu, na heshima na utukufu wake si kwake yeye peke yake tu unaostahili, bali ambao mimi, kwa msaada wake, nawezeshwa kumpa yeye.

Novemba 28. Nimekuwa, kila siku juma hili, katika maombi mengi kuhusu nyumba ya yatima, hasa nikimsihi Bwana aondoe kila wazo juu yake katika akili yangu kama jambo hili si lake; nami pia nimeuchunguza moyo wangu mara kwa mara kuhusu nia zangu katika jambo hili. Lakini nimezidi kuthibitishwa kwamba ni la Mungu.

Desemba 2. Nimeomba tena sana siku hizi za mwisho juu ya nyumba ya yatima, nami mara nyingi nimeuchunguza moyo wangu, ili kama kulikuwa na tamaa yoyote ndani yangu ya kuianzisha kwa ajili ya kujifurahisha nafsi yangu nipate kuligundua. Kwa kusudi hilo pia nimezungumza na ndugu Craik juu yake, ili apate kuwa chombo cha kunionyesha uovu wowote uliofichika moyoni mwangu kuhusu jambo hili, au sababu nyingine yoyote ya Kimaandiko dhidi ya kujiingiza kwangu ndani yake. Sababu moja tu iliyowahi kunifanya nitie shaka kabisa kama ni la Mungu kwamba mimi nijiingize katika kazi hii, ni wingi wa shughuli ambazo tayari ninazo. Lakini kama jambo hili ni la Mungu, yeye kwa wakati wake atapeleka watu wanaofaa, hata muda kidogo tu wa wakati wangu utakaotumika katika utumishi huu.

Asubuhi hii nilimwomba Bwana hasa kwamba apate kunifundisha kwa njia ya ndugu C.; nami nikamwendea, ili apate nafasi ya kuupima moyo wangu. Kwa maana kwa kuwa natamani utukufu wa Bwana peke yake, ningefurahi kufundishwa kwa njia ya ndugu ye yote, kama jambo hili si lake. Lakini ndugu C., kinyume chake, alinitia moyo sana ndani yake. Kwa hiyo, leo hii nimechukua hatua ya kwanza ya kweli katika jambo hili, kwa kuagiza matangazo yachapishwe, yakitangaza mkutano wa hadhara Desemba 9, ambao katika huo nakusudia kuweka mbele ya ndugu mawazo yangu kuhusu nyumba ya yatima, kama njia ya kuujua wazi zaidi mwelekeo wa Bwana kuhusu jambo hili. Desemba 5. Jioni hii niligusika, katika kusoma Maandiko, kwa maneno haya: “Fumbua kinywa chako sana, nami nitakijaza.” Niliongozwa kuyatumia Maandiko haya kwa nyumba ya yatima, nikamwomba Bwana anipe jengo, pauni elfu moja, na watu wanaofaa kuwatunza watoto. Desemba 7. Leo nimepokea shilingi ya kwanza kwa ajili ya nyumba ya yatima.

Desemba 9. Alasiri hii kilitolewa kipande cha kwanza cha samani,—kabati kubwa. Alasiri na jioni hii nilikuwa mnyonge rohoni kuhusu nyumba ya yatima, lakini mara nilipoanza kusema katika mkutano nilipokea msaada wa pekee kutoka kwa Mungu. Baada ya mkutano, nilipewa shilingi kumi. Kwa makusudi hapakuwa na mchango wa kukusanywa, wala hakuna aliyesema mbali na mimi mwenyewe; kwa maana haikukusudiwa hata kidogo kuzigusa hisia, kwa kuwa nilitafuta kuwa na uhakika kabisa kuhusu mwelekeo wa Mungu. Baada ya mkutano, ndugu mwanamke alijitolea kwa kazi hiyo. Nilikwenda nyumbani, nikiwa na furaha katika Bwana, na kujawa na tumaini kwamba jambo hili litatokea, ijapokuwa shilingi kumi tu ndizo zilizotolewa. Desemba 10. Nimeipeleka kwa mashine ya kuchapa taarifa, iliyo na maudhui ya yale niliyosema katika mkutano jioni ya jana. Nimepokea barua, ambayo katika hiyo ndugu mwanamume na ndugu mwanamke waliandika hivi: “Twajitolea wenyewe kwa utumishi wa nyumba ya yatima iliyokusudiwa, kama unaona twafaa kwayo; pia kutoa samani zote, n.k., ambazo Bwana ametupa, kwa matumizi yake; na kufanya hivi bila kupokea mshahara wowote, tukiamini kwamba kama ni mapenzi ya Bwana kututumia, atatimiza haja yetu yote,” n.k. Jioni ndugu mmoja alileta, kutoka kwa watu kadhaa, sahani kubwa tatu, sahani ishirini na nane, mabeseni matatu, jagi moja, vikombe vinne, vishikilio vitatu vya chumvi, mkwaruzo mmoja, visu vinne, na uma tano.

Desemba 12. Nilipokuwa nikiomba asubuhi hii kwamba Bwana atupe ishara mpya ya upendeleo wake kuhusu nyumba ya yatima, ndugu mmoja alileta sahani kubwa tatu, sahani kumi na mbili, beseni moja, na blanketi moja. Baada ya hivi kutolewa, nilimshukuru Mungu, nikamwomba atupe hata siku hii kitia-moyo kingine. Muda mfupi baadaye, pauni hamsini zilitolewa, tena na mtu ambaye, kwa sababu kadhaa, nisingeweza kutarajia kiasi hiki kutoka kwake. Hivyo mkono wa Mungu ulionekana kwa uwazi zaidi. Hata wakati huo niliongozwa kuomba kwamba siku hii Bwana atoe hata zaidi. Jioni, kwa hiyo, kulipelekwa, na ndugu mwanamke, yadi ishirini na tisa za kitambaa chenye nakshi. Pia ndugu mwanamke alijitolea kwa kazi hiyo. Desemba 13. Ndugu mmoja alishawishika siku hii kutoa shilingi nne kwa juma, maadamu Bwana atoa mahitaji: shilingi nane zilitolewa naye kama malipo ya majuma mawili. Leo ndugu mwanamume na ndugu mwanamke walijitolea, pamoja na samani zao zote, na vyakula vyao vyote walivyo navyo nyumbani, kama wangeweza kutumiwa kwa manufaa katika mambo ya nyumba ya yatima.

Desemba 14. Leo ndugu mwanamke alijitolea kwa huduma ya kazi hiyo. Jioni ndugu mwanamke mwingine alijitolea kwa taasisi hiyo. Desemba 15. Ndugu mwanamke alileta, kutoka kwa rafiki kadhaa, mabeseni kumi, vikombe vinane, sahani moja, vijiko vitano vya kitindamlo, vijiko vidogo sita vya chai, kifutio kimoja, uma mmoja wa kuokea, kipimo kimoja cha unga, visu na uma vitatu, shuka moja, foronya moja ya mto, kitambaa kimoja cha meza; pia pauni moja. Alasiri kulipelekwa yadi hamsini na tano za kitambaa cha shuka, na yadi kumi na mbili za kalikoo. Desemba 16. Nilitoa katika sanduku lililo chumbani mwangu shilingi moja. Desemba 17. Nilikuwa nimevunjika moyo kiasi jioni ya jana na asubuhi hii kuhusu jambo hili; nikijiuliza kama imenipasa kujishughulisha kwa njia hii, nami niliongozwa kumwomba Bwana anipe kitia-moyo zaidi. Punde baadaye kulipelekwa na ndugu mmoja vipande viwili vya kitambaa chenye nakshi, kimoja yadi saba na kingine yadi ishirini na tatu na robo tatu, yadi sita na robo tatu za kalikoo, vipande vinne vya bitana, kama yadi nne kwa jumla, shuka moja, na kipimo cha yadi. Jioni hii ndugu mwingine alileta wingi wa vyombo vya nyumbani, akaniambia kwamba imetiwa moyoni mwa mtu mmoja kupeleka kesho pauni mia moja.

Desemba 18. Alasiri hii ndugu yule yule alileta, kutoka kwa ndugu mwanamke, kifuniko cha kitanda, kishikio cha pasi, vikombe na visahani vinane, beseni la sukari, birika la maziwa, kikombe cha chai, pete kumi na sita za kushonea, visu na uma vitano, vijiko sita vya kitindamlo, vijiko kumi na viwili vya chai, vitana vinne, na mikwaruzo miwili midogo; kutoka kwa rafiki mwingine pasi, na kikombe na kisahani. Wakati huo huo alileta zile pauni mia moja zilizotajwa hapo juu. Tangu kuchapishwa kwa toleo la pili, imempendeza Bwana kumchukua kwake mtoaji wa hizi pauni mia moja, na kwa hiyo natoa, katika toleo hili la sasa, maelezo zaidi juu ya mchango na mtoaji.

A. L. alijulikana kwangu karibu tangu mwanzo wa kuja kwangu Bristol, mwaka 1832. Alijipatia riziki yake kwa kushona kwa sindano, ambako kwako alipata kati ya shilingi mbili na shilingi tano kwa juma; wastani, nadhani, haukuzidi shilingi tatu na pensi sita, kwa kuwa alikuwa dhaifu mwilini. Lakini sikumbuki kamwe kumsikia akitamka neno la manung’uniko kwa sababu ya kupata kidogo hivyo. Muda kabla sijaongozwa kuanzisha nyumba ya yatima, baba yake alikuwa amekufa, na kwa tukio hilo alikuwa amepokea urithi wa pauni mia nne na themanini, kiasi ambacho aliachiwa (na kiasi kilekile kwa ndugu yake na dada zake wawili) na bibi yake, lakini ambacho baba yake alikuwa na faida yake wakati wa uhai wake. Baba, aliyekuwa amejitia sana katika ulevi, alikufa akiwa na madeni, ambayo watoto walitaka kuyalipa; lakini wengine, mbali na A. L., hawakupenda kulipa yote, wakawapa wadai asilimia ishirini na tano, ambayo waliipokea kwa furaha, kwa kuwa hawakuwa na dai lolote la kisheria juu ya watoto. Baada ya madeni kulipwa kwa mujibu wa mapatano haya, dada A. L. alijiambia mwenyewe, “Ijapokuwa baba yangu alikuwa mwenye dhambi kiasi gani, lakini alikuwa baba yangu, na kwa kuwa nina njia ya kuyalipa madeni yake kwa ukamilifu, imenipasa, kama mtoto aaminiye, kufanya hivyo, kwa kuona kwamba ndugu yangu na dada zangu hawatafanya hivyo.” Ndipo alikwenda kwa wadai wote kwa siri, akalipa kiasi kamili cha madeni, ambacho kilichukua pauni arobaini zaidi za fedha yake, mbali na fungu lake, alilokuwa amelitoa kabla: Ndugu yake na dada zake wawili sasa walitoa pauni hamsini kila mmoja za mali yao kwa mama yao; lakini A. L. alijiambia mwenyewe, “Mimi ni mtoto wa Mungu; bila shaka imenipasa kumpa mama yangu mara mbili ya ndugu yangu na dada zangu.” Kwa hiyo alimpa mama yake pauni mia moja. Muda mfupi baada ya haya alinipelekea zile pauni mia moja kwa ajili ya nyumba ya yatima. Sikushangaa kidogo nilipopokea fedha hii kutoka kwake, kwa maana nilikuwa nimemjua siku zote kama msichana maskini, wala sikuwa nimesikia lolote juu ya yeye kuingia katika umiliki wa fedha hii, na mavazi yake hayakunipa hata dalili kidogo ya mabadiliko katika hali yake. Lakini, kabla ya kupokea fedha hii kutoka kwake, nilikuwa na mazungumzo marefu naye, ambamo nilitafuta kuupima moyo wake juu ya nia zake, na ambamo nilitafuta kujua kama, kama nilivyokuwa nimehofia, huenda alikuwa ametoa fedha hii kwa hisia za muda, bila kuhesabu gharama. Lakini sikuwa nimezungumza muda mrefu na dada huyu mpendwa, kabla sijaona kwamba alikuwa, katika jambo hili hasa, mfuasi mtulivu, mwenye utulivu na fikira wa Bwana Yesu, na yeye aliyetamani, licha ya kile ambacho akili ya kibinadamu ingeweza kusema, kutenda kwa kufuata maneno ya Bwana wetu, “Msijiwekee hazina duniani.” “Uzeni mlivyo navyo, mtoe sadaka.” Nilipomkanya, ili nipate kuona kama alikuwa amehesabu gharama, aliniambia, “Bwana Yesu ametoa tone lake la mwisho la damu kwa ajili yangu, nami je, nisimpe hizi pauni mia moja?” Pia angependa nichukue pauni tano kwa ajili ya watakatifu maskini walio katika ushirika nasi. Nataja hapa hasa kwamba dada huyu mpendwa aliyaweka mambo haya yote kwake mwenyewe, na kuyafanya kwa siri kadiri iwezekanavyo; na wakati wa uhai wake, nadhani, hawakuwa hata ndugu sita kati yetu waliojua kwamba alikuwa amewahi kumiliki pauni mia nne na themanini, au kwamba alikuwa ametoa pauni mia moja kwa ajili ya nyumba ya yatima.

Nasimulia tukio moja zaidi. Agosti 4, 1836, miezi saba na nusu baada ya kutoa zile pauni mia moja, alinijia asubuhi moja, akasema: “Jioni ya jana nilijihisi nikichochewa hasa kuomba juu ya fedha za Scriptural Knowledge Institution; lakini nilipokuwa nikiomba, niliwaza, kunifaa nini mimi kuomba mahitaji, kama sitoi ninapokuwa na mahitaji, na kwa hiyo nimekuletea hizi pauni tano.” Kwa kuwa nilikuwa na sababu ya kusadiki kwamba, kufikia wakati huu, sehemu kubwa mno ya fedha yake ilikuwa imekwisha, tena nilikuwa na mazungumzo mengi naye, ili nione kama kweli alihesabu gharama, na kama mchango huu pia ulitolewa kwa Bwana, au kwa msisimko wa muda, ambapo katika hali hiyo ilikuwa afadhali asitoe fedha hiyo. Lakini, wakati huu pia alikuwa imara, akiwa amesimama juu ya neno la Mungu; na dhahiri alisukumwa na upendo wa Kristo; na athari yote ambayo mazungumzo yangu yalikuwa nayo juu yake, ni kwamba alisema, “Lazima uchukue shilingi tano zaidi ya hizo pauni tano, kama uthibitisho kwamba natoa hizi pauni tano kwa moyo mkunjufu.” Na hivyo alinilazimisha kuchukua zile pauni tano na shilingi tano.—Mambo manne yapasa kutambuliwa hasa juu ya dada huyu mpendwa, kuhusu kipindi hiki chote cha safari yake ya kidunia: 1. Aliyafanya mambo haya yote kwa siri, akiepuka kwa kadiri yote maonyesho juu yake, na hivyo alithibitisha kwamba hakutamani sifa za wanadamu. 2. Alibaki, kama zamani, mwenye nia ya unyenyekevu na hali ya chini, na alithibitisha hivyo kwamba alikuwa amefanya alichofanya kwa Bwana, wala si kwa wanadamu. 3. Mavazi yake yalibaki, wakati wote alipokuwa na wingi huu wa kadiri, sawasawa na hapo kwanza. Yalikuwa safi, lakini rahisi na yasiyo na gharama kama yalivyokuwa wakati mapato yake yote yalipokuwa shilingi tatu na pensi sita, au kwa vingi zaidi shilingi tano kwa juma. Hapakuwa na tofauti hata kidogo kuhusu makazi yake, mavazi, mtindo wa maisha, n.k. Alibaki kwa kila njia kijakazi maskini cha Bwana, kwa mujibu wa mwonekano wote wa nje. 4. Lakini lile lililo la kupendeza kama mengine, aliendelea kufanya kazi kwa sindano yake wakati huu wote. Alichuma shilingi zake mbili na pensi sita, au shilingi tatu, au kidogo zaidi, kwa juma, kwa kazi yake, kama zamani; hali akitoa fedha kwa sarafu za dhahabu au noti za pauni tano. Hatimaye fedha yake yote ilikwisha, tena miaka kadhaa kabla hajalala usingizi; na kwa kuwa afya ya mwili wake haikuwa njema kamwe muda wote niliomjua, na sasa ilikuwa mbaya zaidi, alijikuta akimtegemea Bwana kwa jinsi ya pekee, ambaye hakumwacha kamwe, hadi dakika za mwisho za mwendo wake wa kidunia. Mwili wake ulizidi kuwa dhaifu zaidi na zaidi, ambako kwa sababu yake aliweza kufanya kazi kidogo sana, kwa miezi mingi kabla ya kufa kwake; lakini Bwana alimpa vyote alivyohitaji, ijapokuwa hakuomba kamwe kitu chochote. Kwa mfano, dada aliye katika ushirika nasi alimpelekea, kwa miezi mingi, mkate wote aliotumia. Kinywa chake kilijaa shukrani, hata katikati ya mateso makubwa zaidi ya mwili.

Desemba 20. Ndugu mwanamke alitoa pauni tano. Desemba 21. Rafiki alipeleka pauni moja. Malipo ya juma ya shilingi nne. Desemba 22. Ndugu mwanamke alinipa pauni moja, na rafiki akapeleka shilingi mbili na pensi sita. Desemba 23. Ndugu mmoja alitoa, jioni hii, kipande cha kamba ya pazia na dazeni moja ya vishada vya pazia. Kama saa nne usiku, bwana mmoja aliniletea kutoka kwa mtu, ambaye jina lake asingelitaja, pauni nne, ambazo katika hizo niliruhusiwa kuchukua pauni mbili kwa ajili ya nyumba ya yatima, na kutoa zile pauni mbili nyingine kwa waamini maskini. Desemba 31. Jioni hii tulikuwa na mkutano wa pekee wa maombi na sifa. Wamepokelewa kanisani, katika mwaka uliopita, 59. Kuna wanaume walio katika ushirika nasi, 95. Nimepokea kwa ajili ya mahitaji yangu ya kidunia, katika sadaka za hiari, zawadi, n.k., £285 1s. 1¼d.

Wakati wa Januari hadi Mei ya 1836, michango mingi ilitolewa ya samani, vyakula, nguo zilizovaliwa nusu, na fedha (ikitofautiana kutoka pauni mia moja hadi nusu-pensi). Akitiwa moyo na matoleo haya yasiyoombwa, Bw. Müller aliazimia kuifungua Nyumba ya Yatima.

Aprili, 21. Siku hii ilitengwa kwa maombi na shukrani kuhusu Nyumba ya Yatima, kwa kuwa sasa imefunguliwa. Asubuhi, ndugu kadhaa waliomba, na ndugu Craik akasema juu ya mistari ya mwisho ya Zaburi 20. Alasiri, niliwahutubia watoto wa shule yetu ya mchana na ya Jumapili, yatima, na watoto wengine waliokuwepo. Jioni tulikuwa na mkutano mwingine wa maombi. Sasa kuna watoto kumi na saba katika Nyumba ya Yatima.

Mei 6. Sasa nimekuwa kwa miaka kadhaa, na hasa miezi hii michache ya mwisho, zaidi au kidogo nikifikiri na kuomba kuhusu kuchapisha habari fupi ya matendo ya Bwana kwangu. Leo hatimaye nimeamua kufanya hivyo, nami nimeanza kuandika.

Mei 16. Kwa majuma haya kadhaa mapato yetu yamekuwa madogo; na ijapokuwa nilikuwa nimeomba mara nyingi kwamba Bwana atuwezeshe kuweka akiba kwa ajili ya kodi, lakini ombi lilibaki bila kujibiwa. Katikati ya haya yote, faraja yangu ilikuwa, kwamba Bwana angepeleka msaada kufikia wakati ambao ungehitajika. Jambo moja hasa limekuwa jaribu kwetu siku hizi, zaidi sana kuliko hali zetu wenyewe za kidunia, ambalo ni kwamba, karibu hatujaweza, kwa kiasi chochote, kuutuliza uhitaji ulio kati ya watakatifu maskini. Leo, Bwana, hatimaye, baada ya mimi kumwomba mara nyingi majuma haya yaliyopita, aliyajibu maombi yangu, kukiwa na pauni saba shilingi kumi na mbili na farath moja zilizonipa kama fungu langu la sadaka za hiari kupitia masanduku,—noti mbili za pauni tano zikiwa zimewekwa jana, moja kwa ndugu Craik na moja kwa mimi. Hivyo Bwana ametuokoa tena, na kuyajibu maombi yetu, tena si saa moja tu kuchelewa; kwa maana kodi hazijadaiwa bado. Yeye na aujaze moyo wangu shukrani kwa ukombozi huu mpya, naye apate kuniwezesha zaidi na zaidi kumtumaini yeye, na kungoja kwa saburi msaada wake?