Watoto wa Afrika Wenyewe

“Lakini mtapokea nguvu, akiisha kuwajilia juu yenu Roho Mtakatifu; nanyi mtakuwa mashahidi wangu katika Yerusalemu, na katika Uyahudi wote, na Samaria, na hata mwisho wa nchi.” — Matendo 1:8

Kwa miaka kumi na miwili Crowther alikuwa mwalimu na mkufunzi huko Sierra Leone. Kisha, mwaka 1841, serikali ya Uingereza ilituma meli tatu za chuma zinazoendeshwa kwa mvuke juu ya Mto Niger, ili kufanya mikataba dhidi ya biashara ya watumwa, kuanzisha shamba la mfano, na kupeleka Injili. Shirika la wamisionari lilituma wamisionari wawili pamoja nazo. Mmoja wao alikuwa “Bw. Samuel Crowther.” Alikuwa na umri wa miaka thelathini na kitu, mke wake akiwa mjamzito tena, na watoto wanne nyumbani. Sala yake alipoondoka ilikuwa hii: “Bwana, ambaye amekuwa kiongozi wangu tangu ujana wangu hata sasa, awalinde wao pamoja nami.”

Mtoni aliwafundisha mabaharia alfabeti, aliongoza maombi, na aliendelea kuandaa orodha ya maneno ya Kiyoruba. Katika mji mmoja alikutana na Wayoruba kwa mara ya kwanza baada ya miaka ishirini, na akasikia yaliyoipata nchi yake ya asili wakati wa vita. Baadhi ya wafanyabiashara Waislamu wa huko walimwambia kwamba Mungu aliikubali biashara ya watumwa. Hakuendeleza ubishi; aliwaambia tu kwamba Mungu aliyemfikisha mbali hivyo angeweza kufanya mambo makubwa zaidi. Alipoeleza jinsi Waafrika waliokombolewa walivyoishi Sierra Leone, watu walisema wangeweza kupima uzuri wa maisha hayo “kwa sura yangu tu.” Bila hata kujaribu, yeye mwenyewe ndiye aliyekuwa hoja bora kabisa ya msafara ule.

Kisha homa ikaingia. Karibu kila Mzungu aliugua. Wengine walijitupa majini wakiweweseka. Nahodha wa meli ya Crowther, mtu mcha Mungu aliyekuwa amemkaribisha kwenye darasa lake la Biblia, alikufa. Kati ya Wazungu wapatao 150, 42 walikufa ndani ya miezi miwili hivi. Shamba la mfano liliachwa. Shirika lenyewe liliuita msafara huo “kushindwa kulikokiriwa.” Lakini Waafrika wengi walibaki salama.

Tarehe 2 Novemba 1841 Crowther aliandika barua kwenda London. Alikuwa mwangalifu. Hakutaka kusema kwamba Wazungu hawakuhitajika. Aliandika hata kwamba yeye na Waafrika wenzake “hawana sifa za kutosha kwa kazi kubwa namna hii.” Lakini aliisema hata hivyo: “Kwa kusita nimeongozwa kushika maoni haya, kwamba Afrika yaweza kufaidiwa hasa na Watoto wake mwenyewe.”

Sentensi hiyo ikawa wazo kuu la maisha yake yote. Si kwamba Waafrika walikuwa bora kuliko Wazungu, bali kwamba Waafrika waliweza kuishi mahali ambapo Wazungu walikufa, tayari walizungumza lugha za huko, na wangeweza kwenda mahali ambapo wengine wasingeweza. Swali lilikuwa kama kanisa lingewafundisha, kuwaamini na kuwatuma. Mmisionari mmoja Mjerumani aliyekuwa katika msafara huo aliandika nyumbani akiuliza kama Crowther mwenyewe angeweza kutawazwa na kutumwa. Kabla ya miaka miwili kupita, ndivyo ilivyokuwa.

Angalia mpangilio katika Matendo 1:8: Yerusalemu kwanza, kisha Uyahudi, kisha Samaria, kisha mwisho wa nchi. Ushuhuda unaanzia nyumbani na kuenea nje, ukibebwa na watu walio mahali pao wenyewe. Kwa watu fulani, wewe ni mmoja wa “wao wenyewe.” Kuna watu shuleni kwako, katika familia yako, mtaani kwako na katika lugha yako ambao unaweza kuwafikia kwa urahisi zaidi kuliko mmisionari yeyote kutoka nje.

Crowther hakusubiri hadi ajione anafaa. Alisema waziwazi kwamba hakufaa. Hata hivyo alikwenda, na aliamini kwamba “elimu ya kibinadamu itafaa kidogo sana, ikiwa moyo haujavuviwa na Roho Mtakatifu kutoka juu.”

Jambo moja la kufanya wiki hii: andika majina ya watu watatu ambao ni “watu wako mwenyewe”: shule moja nawe, timu moja, familia moja, lugha moja. Chagua mmoja wao na umwombee kwa jina kila siku wiki hii. Ikitokea nafasi ya kawaida ya kuzungumza kuhusu unachokiamini, usiikwepe.