Kijana Yule Yule, Jina Jipya

“Hata imekuwa, mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya; ya kale yamepita; tazama, yamekuwa mapya.” — 2 Wakorintho 5:17

Huko Bathurst, Ajayi aliishi nyumbani kwa mmisionari, Bwana Davey, na mke wake, na akasoma katika shule ya kijiji. Alijifunza haraka. “Yapata miezi sita baada ya kufika kwangu Sierra Leone,” aliandika, “niliweza kusoma Agano Jipya kwa kiasi fulani cha wepesi; nikafanywa kiranja, na kwa kazi hiyo nikalipwa peni saba na nusu kwa mwezi.” Kiranja aliwafundisha wanafunzi wadogo. Hiyo ilikuwa dalili ya kwanza ya kazi ambayo angeifanya maisha yake yote: kujifunza jambo, kisha kuwapa wengine.

Kuokoka kwake alikueleza kwa sentensi moja rahisi: “Ilimpendeza Bwana kuufungua moyo wangu nisikilize mambo yale yaliyonenwa na watumishi wake; na nilipokwisha kusadiki kwamba mimi ni mwenye dhambi, nikatamani kupata msamaha kupitia Yesu Kristo, nikabatizwa tarehe 11 Desemba 1825.” Hakuna maono, hakuna radi. Alisikia, akaona hitaji lake, akataka kile ambacho Kristo alikuwa akitoa. Na hata kwa ule usikivu wenyewe, alimpa Mungu sifa.

Alipobatizwa alichukua jina jipya: Samuel Crowther, kwa heshima ya kasisi mmoja wa London aliyesaidia kuanzisha shirika hilo la kimisionari. Bi. Davey alikuwa amefundisha katika shule ya Jumapili ya kasisi huyo, naye ndiye aliyechagua jina hilo. Lakini sikia jambo hili. Hakuacha kamwe kuwa Ajayi. Maisha yake yote yaliyobaki alijiandika Samuel Ajayi Crowther, akitumia tahajia ya zamani Adjai. Alitumia miongo mingi akichunguza lugha ya Kiyoruba, methali na desturi zake, na akisisitiza kwamba Injili iwafikie watu wake kwa lugha yao wenyewe. Kilichopita ni utumwa. Aliyefanywa mpya ni Ajayi.

Mwaka 1827 akawa mwanafunzi wa kwanza kabisa wa chuo kipya huko Fourah Bay. Alifika na godoro ambalo mtu fulani nchini Uingereza alikuwa amempa alipotembelea huko kwa muda mfupi. Mkuu wa chuo, mmisionari Mjerumani mkali aitwaye Haensel, alilikataza akisema ni “anasa iliyopita kiasi,” na akawalazimisha wanafunzi kufua nguo zao wenyewe na kubeba mchele vichwani. Haensel aliogopa kwamba safari za kwenda Uingereza ziliwafanya Waafrika wawe na kiburi, jambo linaloeleza zaidi kuhusu Haensel kuliko kuhusu Crowther. Crowther aliliondoa godoro bila kulalamika, na baadaye alimzungumzia Haensel kwa kumsifu.

Familia yake ilikumbuka hadithi moja aliyopenda kuwaigizia watoto wake. Akiwa kiranja mwanafunzi, alipewa buti nzito za kijeshi azivae kwenda kanisani. Hakuwahi kuvaa viatu hata siku moja. Hakuweza kupiga hatua hata moja. Basi akapiga magoti pembeni, akasimama akishikilia ukuta, akatembea kuzunguka chumba tena na tena mpaka akaweza kuuachilia ukuta. Kwa miezi kadhaa alitembea kwenda kanisani bila viatu akiwa amebeba zile buti, kisha akazivaa mlangoni.

Pia kulikuwa na msichana mmoja huko Bathurst aitwaye Asano, aliyebatizwa kwa jina Susan Thompson, aliyekombolewa kutoka meli nyingine ya watumwa miezi sita baada yake. (Masimulizi mengine husema walikutana ndani ya meli ya watumwa. Hawakukutana huko.) Mwaka 1829 walioana. Ndoa yao ilidumu miaka hamsini na moja.

Kuwa Mkristo hakumaanishi kuwa mtu mwingine. Watu wengine hudhani kwamba kumfuata Yesu kunamaanisha kubadilisha utamaduni wao, haiba yao au lugha yao kwa toleo fulani lenye sura ya kikanisa zaidi. Paulo anasema wewe ni “kiumbe kipya,” si kiumbe tofauti. Mungu hamfuti mtu aliyemuumba. Anamweka huru.

Jambo moja la kufanya wiki hii: andika orodha fupi ya mambo matatu kukuhusu yanayotoka kwa familia yako, utamaduni wako au lugha yako: chakula, msemo, desturi. Kwa kila moja, jiulize: je, hili ni jambo ambalo Yesu anataka kuniweka huru kutoka kwalo, au ni jambo analotaka kulifanya jipya na kulitumia? Mambo mengi yatakuwa ya aina ya pili.