Mhadhara wa XX. Maagizo kwa Wongofu

MHADHARA WA XX.

MAAGIZO KWA WONGOFU.

Andiko.—Lisha wana-kondoo wangu.—Yohana 21:15.

NILILISEMA andiko hili katika mhadhara wangu uliopita, nami nililazimika, kwa kukosa muda, kuacha mengi ya mambo niliyotaka kuyaleta kuhusu

MAAGIZO KWA WONGOFU WACHANGA.

Usiku wa leo nakusudia kuendeleza somo hili kwa kutaja,

I. Mambo mengine kadhaa ambayo wongofu wachanga wapaswa kufundishwa juu yake.

II. Kuonesha jinsi ambavyo wongofu wachanga wapaswa kutendewa na kanisa.

III. Kutaja baadhi ya maovu yatokanayo kwa asili na maagizo yenye kasoro yanayotolewa katika hatua hiyo ya uzoefu wa Kikristo.

I. Nitalifuatilia somo hili, nikilichukua pale nilipoachia, kwa kutaja maagizo mengine ambayo ni muhimu yatolewe kwa wongofu wachanga.

1. Ni jambo la umuhimu mkubwa kwamba wongofu wachanga waelezwe mapema wafahamu dini hujengwa na nini. Labda utashangaa nikilitaja hili. “Nini! Je, ni wongofu, nao hawajui dini hujengwa na nini?” Najibu, Wangelijua, kama wasingepata mafundisho mengine ila yale yatokayo katika Biblia. Lakini watu wengi wamejaza akilini mwao fikira za namna fulani juu ya dini, hata si wongofu wachanga tu, bali sehemu kubwa ya kanisa hawajui dini hujengwa na nini, kiasi cha kuwa na wazo lililo wazi na dhahiri juu yake. Wako wahudumu wengi wasiojua. Sikusudii kusema hawana dini, kwani laweza kuaminiwa kwa fadhili kwamba wanayo; lakini nimaanishalo ni kwamba, hawapambanui dini hujengwa na nini, wala hawawezi kutoa maelezo sahihi ya kile kinachounda na kisichounda dini ya kweli. Ni muhimu wongofu wachanga wafundishwe.

Kwa upande wa kukanusha, dini haijengwi na nini

(1.) Si kwa maarifa ya mafundisho. Maarifa ni muhimu kwa dini, lakini si dini. Ibilisi ana maarifa ya mafundisho, lakini hana dini. Mtu aweza kuwa na maarifa ya mafundisho kwa kadiri yo yote pasipo chembe ya dini. Lakini watu fulani wana mawazo ya ajabu sana juu ya jambo hili, kana kwamba kuwa na maarifa ya mafundisho ni dalili ya kuongezeka kwa utauwa. Wakati mmoja nilisikia neno la namna hii: katika tukio fulani, ambapo wongofu wachanga kadhaa walikuwa wamesonga mbele kwa haraka katika maarifa ya mafundisho, mtu aliyeliona hilo akasema, “Tazama jinsi wongofu hawa wachanga wanavyokua katika neema.” Hapa akachanganya kusonga mbele katika maarifa na kusonga mbele katika utauwa. Ukweli ni kwamba, hakuwa na njia yo yote ya kupima ukuaji wao katika neema, wala haukuwa ushahidi wake kwa sababu walikuwa wakisonga mbele katika maarifa ya mafundisho.

(2.) Wapaswa kufundishwa kwamba dini si kitu cha kushikika. Si mzizi wo wote, wala chipukizi, wala mbegu, wala kitu kingine cho chote ndani ya akili, kama sehemu ya akili yenyewe. Mara nyingi watu husema juu ya dini kana kwamba ni kitu kiwezacho kufunikwa ndani ya akili, kama vile cheche ya moto iwezavyo kufunikwa ndani ya majivu, isiyojidhihirisha, wala isiyozaa matokeo, lakini ingaliko na iko tayari kutenda kazi mara ifunuliwapo. Na vivyo hivyo wao hufikiri kwamba waweza kuwa na dini, kama kitu kibakiacho ndani yao, ingawa hawaidhihirishi kwa kumtii Mungu. Lakini wapaswa kufundishwa kwamba huu si asili ya dini. Si sehemu ya akili yenyewe, wala ya mwili, wala si mzizi, au mbegu, au cheche, iwezayo kuwako na hata hivyo ikafichika na kutozaa matokeo.

(3.) Wafundishe kwamba dini haijengwi na furaha za kupitiliza, wala mavuo, wala miruko mikubwa ya hisia. Zaweza kuwako nyingi za hizi mahali palipo na dini. Lakini yapasa kueleweka kwamba zote hizi ni hisia zisizo za hiari, na zaweza kuwako kwa nguvu kamili mahali pasipo na dini. Zaweza kuwa ni kazi tu za mawazo, pasipo mapenzi ya kidini ya kweli hata kidogo. Watu waweza kuwa nazo kwa kiwango kikubwa kiasi cha kuzimia kabisa kwa furaha ya kupindukia, hata katika suala la dini, pasipo kuwa na dini yo yote. Nimemjua mtu mmoja karibu kuchukuliwa mbali na furaha kuu, kwa kuutazama tu utukufu wa asili wa Mungu, nguvu zake na hekima yake, kama zionekanavyo katika mbingu zilizojaa nyota, na hata hivyo mtu huyo hakuwa na dini. Dini ni utii kwa Mungu, kunyenyekea kwa hiari kwa nafsi chini ya mapenzi ya Mungu.

(4.) Wala dini haijengwi na kwenda mkutanoni au kusoma Biblia, au kuomba, au wajibu mwingine wo wote wa kile kiitwacho kwa kawaida wajibu wa kidini. Fungu lile lile la maneno, “wajibu wa kidini,” yapasa lifutwe kutoka msamiati wa wongofu wachanga. Wapaswa kufahamishwa kwamba matendo haya si dini. Wengi huwa wakali sana katika kutimiza mambo fulani, wayaitayo wajibu wa kidini, na kudhani kwamba huko ndiko kuwa na dini; wakati wanapuuza wajibu wa kawaida wa maisha, ambao kwa uhalisi unaunda MAISHA YA UTAUWA. Maombi yaweza kuwa udhihirisho na tendo la utauwa, au yaweza kutokuwa. Kwenda kanisani au katika mkutano wa maombi, kwaweza kuhesabiwa ama kuwa njia, au tendo, au udhihirisho wa hisia ya utauwa; lakini kutimiza mambo haya hakumfanyi mtu kuwa Mkristo, na kwaweza kuwako ukali mkubwa na bidii katika haya, pasipo chembe ya dini. Wongofu wachanga wasipofundishwa kupambanua, waweza kuongozwa kufikiri kuna kitu cha pekee katika kile kiitwacho wajibu wa kidini, na kuwazia wana dini nyingi kwa sababu wanazidi katika matendo fulani yaitwayo kwa kawaida wajibu wa kidini, ingawa waweza wakati huo huo kuwa na kasoro kubwa katika unyofu au uaminifu au utimilifu wa muda, au kiasi, au wo wote wa yale wachaguayo kuita wajibu wao wa kawaida. Waweza kuwa waangalifu sana katika mambo fulani, waweza kutoa zaka ya mnanaa na bizari na jira, na hata hivyo wakayapuuza mambo mazito zaidi ya sheria, haki na upendo wa Mungu.

(5.) Dini haijengwi na tamaa za kutenda matendo mema. Tamaa zisizoishia katika kuchagua na kutenda si njema. Wala tamaa hizo si mbaya kwa lazima. Zaweza kuinuka zenyewe akilini, kwa kutazama vitu fulani, lakini maadamu hazizai tendo la hiari, si njema wala si mbaya kuliko mpigo wa mshipa wa damu, isipokuwa mahali ambapo tumezitaka zitokee kwa njia isiyo ya moja kwa moja, kwa kujiweka wenyewe kwa hiari chini ya hali zinazozichochea. Mtu aliye mwovu kabisa duniani aweza kuwa na tamaa kubwa za utakatifu. Je, umewahi kufikiri hilo? Aweza kuona waziwazi kwamba utakatifu ndio njia pekee na ya lazima ya furaha, naye kwa asili huutamani. Ni jambo la kuogofya, kwamba wengi wanajidanganya kwa dhana kwamba tamaa ya utakatifu, kama njia ya furaha, ni dini. Wengi, bila shaka, hujistahi sana kwa tamaa zisizoishia kamwe katika kuchagua lililo sawa. Huhisi tamaa za kutimiza wajibu wao, lakini hawachagui kuutimiza, kwa sababu kwa jumla wangali na tamaa zenye nguvu zaidi za kutoutimiza. Katika tamaa za namna hiyo, hakuna wema. Tendo au tamaa ili iwe njema mbele za macho ya Mungu, lazima iwe tendo la utashi. Mara nyingi watu husema kwa upumbavu mkubwa juu ya jambo hili, kana kwamba tamaa zao zina jema lo lote, wakati zabaki kuwa tamaa tu. “Nadhani natamani kufanya hivi na hivi.” Lakini je, unafanya? “La, hasha, lakini mara nyingi nahisi tamaa ya kufanya.” Huku ni ukanamungu wa kimatendo.

Tamaa zo zote ambazo mtu aweza kuwa nazo, kama hazitekelezwi katika kuchagua na kutenda halisi, si njema. Wala kiwango cho chote cha tamaa chenyewe si chema. Kama wazo hili lingeweza kuwekwa mbele wazi, na kupigiliwa kikamilifu akilini mwa watu, huenda lingezimuru matumaini ya nusu ya kanisa, waishio kwa tamaa zao njema, wakati hawamtendei Mungu lo lote.

(6.) Wapaswa kufahamishwa kwamba kitu cho chote kilicho cha ubinafsi, si dini. Tamaa zo zote wawezazo kuwa nazo, na uchaguzi na matendo yo yote wawezayo kuyatoa, kama baada ya yote sababu yake ni ya ubinafsi, hamna dini ndani yake. Mtu aweza kutenda dhambi katika kuomba, au kusoma Biblia, au kwenda mkutanoni, kama vile katika jambo lingine lo lote, kama nia yake ni ya ubinafsi. Chukulia mtu aombaye kwa kusudi tu la kuendeleza furaha yake mwenyewe. Je, hiyo ni dini? Ni nini, ila ni kujaribu kumfanya Mungu kuwa mtumishi wake mwenyezi? Si kingine ila ni kujaribu biashara kuu, na kuuweka ulimwengu, Mungu na vyote, chini ya kodi ili kumfurahisha. Ni kilele cha uovu. Ni kuwa mbali sana na utauwa, hata kwa uhalisi ni uovu wa hali ya juu.

(7.) Hakuna kitu kinachokubalika kwa Mungu, kama dini, isipokuwa kifanyike kwa moyo, ili kumpendeza Mungu. Hakuna tendo la nje lililo na jema lo lote, au kitu cho chote akitakiacho Mungu, isipokuwa kifanyike kwa nia sahihi, na kutoka moyoni.

(a) Wongofu wachanga wapaswa kufundishwa kikamilifu na kwa uthabiti kwamba dini yote hujengwa na kumtii Mungu kutoka moyoni. Dini yote hujengwa na tendo la hiari. Yote yaliyo matakatifu, yote yaliyo mazuri mbele za macho ya Mungu, yote yaitwayo dini kwa usahihi, hujengwa na tendo la hiari, katika kuyatii mapenzi ya Mungu kwa hiari kutoka moyoni.

2. Wongofu wachanga wapaswa kufundishwa kwamba wajibu wa kujikana nafsi ni moja ya sifa kuu za Injili. Wapaswa kufahamu kwamba hawana utauwa hata kidogo, isipokuwa kwa kadiri wawapo tayari kuuchukua msalaba kila siku, na kujikana nafsi, kwa ajili ya Kristo. Kuna kujikana nafsi kidogo sana kanisani, na sababu ni kwamba wajibu huu umesahauliwa sana katika kutoa maagizo kwa wongofu wachanga. Ni mara chache kiasi gani wanaambiwa kwamba kujikana nafsi ni sifa kuu ya Ukristo. Katika kuombea makusudi ya wema, ni mara ngapi utaona, kwamba wahudumu na mawakala hawawaombi hata Wakristo kujikana nafsi kwa ajili ya kuendeleza kusudi. Wanawaomba tu watoe kile wawezacho kutoa bila kuathirika, au kwa maneno mengine, kumtolea Bwana kile kisichowagharimu kitu. Ni chukizo kama nini! Wanaomba tu ziada, kile wasichokihitaji, kile wawezacho kutoa bila tabu. Hamna dini katika utoaji wa namna hii. Mtu aweza kutoa kwa kusudi la wema, dola laki moja, na hamna dini ndani yake, kama angeliweza kutoa bila kuathirika, na hapakuwa na kujikana nafsi ndani yake. Yesu Kristo alijikana nafsi ili kuwaokoa wenye dhambi. Vivyo hivyo Mungu Baba amejikana nafsi katika kumtoa Mwanawe afe kwa ajili yetu, na katika kutuhurumia, na katika kustahimili ukaidi wetu. Roho Mtakatifu hujikana nafsi, kwa kukubali kushindana na viumbe wasio watakatifu ili kuwaleta kwa Mungu. Malaika hujikana nafsi, kwa kuulinda ulimwengu huu. Mitume waliipanda dini ya Kikristo kati ya mataifa kwa kujikana nafsi. Je, tuwaze kuwa na dini pasipo kujikana nafsi hata kidogo? Je, tujiite Wakristo, wafuasi wa Kristo, mahekalu ya Roho Mtakatifu, na kudai ushirika na mitume, wakati hatujawahi kujinyima kitu cho chote kingeweza kuendeleza furaha yetu binafsi kwa ajili ya kuendeleza ufalme wa Kristo? Wongofu wachanga wapaswa kufanywa waone kwamba wasipokuwa tayari kujitoa kwa Mungu na tayari kutoa uhai na kila kitu kingine kwa ajili ya Kristo, hawana roho ya Kristo, wala si wake.

3. Ni lazima wafundishwe utakaso ni nini. “Nini!” utasema, “je, si wote walio Wakristo hujua utakaso ni nini?” La, wengi hawajui. Wengi wangeshindwa vivyo hivyo kueleza kwa akili utakaso ni nini, kama wangeshindwa kueleza dini ni nini. Kama swali lingeulizwa kwa kila mkiri dini katika mji huu, Utakaso ni nini? Ninatia shaka kama mmoja katika kumi angetoa jibu sahihi. Wangekwama kama wafanyavyo wanapojaribu kueleza dini ni nini, na kuuzungumzia kama kitu kilalacho ndani ya nafsi, kitu kinachowekwa ndani, na kubaki hapo, kitu kiwezacho kutendwa au kutokutendwa, na hata hivyo kikawa ndani yao. Kwa hiyo huzungumza juu ya utakaso kana kwamba ni namna ya kunawa unajisi fulani, au kusafisha uchafu fulani wa kimwili. Au watauzungumzia kana kwamba nguvu za nafsi zimelowekwa katika dhambi, na utakaso ni kuondoa madoa. Hii ndiyo sababu watu fulani huomba kwa ajili ya utakaso, na kutenda dhambi, ni dhahiri wakidhani kwamba utakaso ni kitu kitanguliacho utii. Wapaswa kufundishwa kwamba utakaso si kitu kitanguliacho utii, badiliko fulani katika asili au muundo wa nafsi. Bali utakaso ni utii, na, kama jambo la kuendelea, hujengwa na kumtii Mungu zaidi na zaidi kwa ukamilifu na kwa kudumu.

4. Wongofu wachanga wapaswa kufundishwa hata wafahamu ustahimilivu ni nini. Ni jambo la kushangaza jinsi watu wanenavyo juu ya ustahimilivu. Kana kwamba fundisho la ustahimilivu ni “Mara moja katika neema, daima katika neema,” au “Mara moja umeongoka, ni hakika utaenda mbinguni.” Hili si wazo la ustahimilivu. Wazo la kweli ni kwamba, kama mtu ameongoka kweli, YEYE ATAENDELEA KUMTII MUNGU. Na kwa tokeo lake, hakika ataenda mbinguni. Lakini kama mtu apata wazo kwamba, kwa sababu ameongoka, kwa hiyo hakika ataenda mbinguni, mtu huyo karibu hakika ataenda kuzimu.

5. Wongofu wachanga wapaswa kufundishwa kuwa na dini katika kila jambo. Wapaswa kulenga kuwa na dini katika kila idara ya maisha na katika yote wanayoyafanya. Kama hawalengi hili, wapaswa kufahamu kwamba hawana dini hata kidogo. Kama hawakusudii wala kulenga kuzishika amri zote za Mungu, ni kisingizio gani wawezacho kutoa cha utauwa? Kila atakayeishika sheria yote, na hata hivyo akajikwaa katika neno moja, amekuwa na hatia ya yote. Kwa haki yu chini ya adhabu yote. Kama anamwasi Mungu kwa mazoea katika jambo moja, kwa uhalisi hamtii katika jambo lo lote. Utii kwa Mungu hujengwa na hali ya moyo. Ni kuwa tayari kumtii Mungu; tayari kwamba Mungu atawale katika mambo yote. Lakini kama mtu anamwasi Mungu kwa mazoea, katika jambo moja lo lote, yu katika hali ya akili inayofanya utii katika jambo lingine lo lote usiwezekane. Kusema kwamba katika mambo fulani mtu humtii Mungu, kwa heshima ya mamlaka yake, na kwamba katika mambo mengine fulani hukataa kutii, ni upumbavu. Ukweli ni kwamba utii kwa Mungu hujengwa na hali ya moyo utiifu, kupendelea mamlaka na amri za Mungu kuliko kila kitu kingine. Kwa hiyo, kama mtu aonekana kutii katika mambo fulani, na hata hivyo kwa kudumu na kwa kujua akiasi katika jambo moja lo lote, amedanganyika. Anajikwaa katika neno moja, na hili lathibitisha kwamba ana hatia ya yote; kwa maneno mengine, kwamba hatii hata kidogo kutoka moyoni. Mtu aweza kuomba nusu ya wakati wake na asiwe na dini; kama hazishiki amri za Mungu, hata maombi yake yatakuwa chukizo kwa Mungu. “Yeye ageuzaye sikio lake asisikie sheria, hata maombi yake yatakuwa chukizo.” Je, umelisikia hilo? Kama mtu akataa kuitii sheria ya Mungu, kama akataa kutimiza wajibu wo wote mmoja, hawezi kuomba, hana dini, hata ibada zake ni chukizo.

6. Wongofu wachanga, kwa maagizo yafaayo, huletwa kwa urahisi kuwa “wenye kiasi katika mambo yote.” Lakini hili ni suala lililopuuzwa sana kuhusu wongofu wachanga, na karibu limesahauliwa kabisa katika makanisa. Kuna kutokuwa na kiasi kwingi sana katika makanisa. Simaanishi unywaji usio na kiasi, hasa, bali kutokuwa na kiasi katika kula, na katika kuishi kwa jumla. Kwa uhalisi kuna dhamiri kidogo sana juu yake katika makanisa. Na kwa hiyo maendeleo ya matengenezo katika jambo hili ni ya polepole sana. Hakuna kitu ila dhamiri iliyoangazwa kiwezacho kuendeleza matengenezo ya kudumu. Miaka kumi iliyopita, wahudumu wengi walitumia vinywaji vikali, na kuviweka nyumbani mwao ili kuwakaribisha rafiki zao na ndugu zao watumishi. Na sehemu kubwa ya wanachama katika makanisa walifanya vivyo hivyo. Sasa ni wachache tu wa wo wote, wasio walevi halisi, watakaofanya hivyo. Lakini bado wako wengi wanaojiingiza bila kusita katika utumiaji wa mvinyo. Wako wahudumu fulani, na wakiri wengi, watakaokunywa mvinyo wenye kileo kingi kama brandi na maji. Huku ni kutokuwa na kiasi. Kutafuna na kuvuta tumbaku ni matendo tu ya kutokuwa na kiasi. Kama wanatumia vichochezi hivi tu pasipo hitaji lo lote, hilo ni nini ila ni kutokuwa na kiasi? Huko si kuwa na kiasi katika mambo yote. Mpaka Wakristo watakapokuwa na dhamiri juu ya jambo hili, na kufanywa wahisi kwamba hawana haki ya kutokuwa na kiasi katika jambo lo lote, watapiga hatua ndogo tu katika dini. Yajulikana vema, au yapaswa yajulikane, kwamba CHAI NA KAHAWA hazina lishe ndani yake. Ni vichochezi tu. Vyapita mwilini pasipo kuyeyushwa. Maziwa na sukari uwekayo ndani yake ndiyo yenye lishe. Nayo yangekuwa na lishe vivyo hivyo kama ungeyachanganya na ramu, na kutengeneza pombe ya maziwa. Lakini chai na kahawa hazileti lishe yo yote. Na hata hivyo nathubutu kusema, kwamba wingi wa jamaa katika mji huu hutoa zaidi kwa mwaka kwa ajili ya chai na kahawa yao, kuliko wanavyotoa kuuokoa ulimwengu kutoka kuzimu. Huenda hili ni kweli kuhusu makanisa mazima. Hata mawakala wa vyama vya wema watathubutu kupita katika makanisa wakiomba fedha kwa ajili ya utegemezo wa taasisi za umishonari na nyingine, na hata hivyo wakitumia chai, kahawa, na katika baadhi ya matukio tumbaku. Ajabu! Yuko sasa katika mji huu wakala aliyeajiriwa kuomba fedha, atumiaye vichochezi hivi vitatu visivyofaa kitu. Na zaidi ya hayo, yeye ni mhudumu wa Injili! Bila shaka wengi wanatoa mara tano zaidi kwa ajili ya kutokuwa na kiasi tu kuliko wanavyotoa kwa kila juhudi ya kuuokoa ulimwengu. Kama kanisa lingeweza kufanywa lijue ni kiasi gani wanatumia kwa vitu ambavyo ni sumu tu, na si kitu kingine, lingeshangaa. Keti na uzungumze na watu wengi, nao watashikilia kwa nguvu kwamba hawawezi kuishi bila vichochezi hivi, sumu hizi, wala hawawezi kuviacha—la, hata kuukomboa ulimwengu kutoka hukumu ya milele. Na mara nyingi wataonesha hasira kabisa wakibishwa nao, punde tu hoja ianzapo kubana dhamiri zao. Lo, kwa muda gani kanisa litaonesha uso wake wa unafiki katika Mkutano wa Kila Mwezi, na kumwomba Mungu auokoe ulimwengu, wakati kwa uhalisi linatupa mara tano zaidi kwa kutokuwa na kiasi tu, kuliko litakavyotoa kuuokoa ulimwengu. Baadhi yenu mwaweza kufikiri haya ni mambo madogo, na kwamba ni chini sana ya heshima ya mimbari kuhadhiri dhidi ya chai na kahawa. Lakini nakuambia ni kosa kubwa lako, ukifikiri haya ni mambo madogo, wakati yalifanyalo kanisa kuwa la kuchukiza mbele za macho ya Mungu, kwa kufichua unafiki na tamaa zake. Yuko hapa mtu ajidaiye amejitoa kumtumikia Yesu Kristo, na hata hivyo hukataa kujinyima tamaa yo yote apendayo, kisha ataenda kuomba, “Ee Bwana, uokoe ulimwengu; Ee Bwana, ufalme wako uje.” Nakuambia ni unafiki. Je, maombi kama hayo yatasikiwa? Watu wasipokuwa tayari kujikana nafsi, nisingetoa senti moja kwa maombi ya wakiri kama hao wengi kadiri wangeweza kuufunika Marekani wote.

Mambo haya lazima yafundishwe kwa wongofu wachanga. Lazima kanisa lifike mahali hapo, kwamba watu wasiitwe Wakristo, isipokuwa watakata mkono wao wa kuume, na kung'oa jicho lao la kuume, na kujikana nafsi kwa ajili ya Kristo. Jambo dogo? Tazama linavyotia sumu roho ya maombi! Tazama linavyoshusha na kuitia nafsi tamaa za mwili! Je, hilo ni dogo lililo chini ya heshima ya mimbari? Wakati raha hizi zisizo na kiasi za namna moja na nyingine, zinaligharimu kanisa mara tano kama si mara hamsini zaidi ya yote wanayoyafanya kwa wokovu wa ulimwengu.

Kadirio limefanywa hivi karibuni, likionesha, kwamba Marekani hutumia thamani ya dola milioni saba za kahawa kwa mwaka; na ni nani asiyejua kwamba sehemu kubwa ya hii hutumiwa na kanisa. Na hata hivyo, wahudumu wenye heshima na wanachama wa makanisa ya Kikristo hawaoni aibu kuonekana wakiunga mkono upotevu huu mkubwa wa fedha; wakati wakati huo huo wapagani maskini wanatuma katika kila upepo wa mbingu kilio chao cha uchungu cha kuomba msaada. Mbingu huita kutoka juu, “nendeni mkaihubiri Injili kwa kila kiumbe.” Kuzimu hukoroma kutoka chini, na sauti elfu kumi hupiga kelele kutoka mbinguni, duniani na kuzimu, “Fanya jambo kuuokoa ulimwengu!” Fanya sasa! Lo, SASA, la sivyo mamilioni zaidi wako kuzimu kwa uzembe wako. Na Lo, msiliseme katika Gathi, kanisa, uhudumu, hawatajikana hata tamaa zao kuuokoa ulimwengu. Je, huu ni Ukristo? Una haki gani kutumia fedha ya Kristo kwa kusudi kama hilo? Je, wewe ni wakili? Ni nani aliyekupa uhuru huu? Liangalie hilo, isije mwishoni ikaonekana kwamba umependelea kujifurahisha nafsi kuliko utii, na kufanya “tumbo lako kuwa mungu wako.”

Wakati wa kufundisha mambo haya kwa matokeo ni wanapokuwa wongofu wachanga. Wasipofundishwa vema wakati huo, wakipata tabia mbaya, na kuanza na namna nyepesi, ya kujifurahisha nafsi ya kuishi, ni nadra sana kwamba watawahi kubadilika kabisa. Nimezungumza na wakiri wa zamani juu ya mambo haya, nami nimeshangazwa na ukaidi wao wa kung'ang'ania katika kujifurahisha tamaa zao. Nami nimeridhika kwamba kanisa haliwezi kamwe kuinuka kutoka uvivu huu mpaka wongofu wachanga wafundishwe kwa uaminifu mwanzoni mwa mwendo wao wa kidini kuwa na kiasi katika mambo yote.

7. Wapaswa kufundishwa kuwa na dini nyingi katika biashara yao yote, kama walivyo nayo katika maombi, au katika kwenda mkutanoni. Wapaswa kuwa watakatifu sawasawa, waangalifu sawasawa, walenge sawasawa kwa nia moja utukufu wa Mungu, wawe wanyofu na wenye kutafakari sawasawa katika kazi zao zote za kila siku, kama wafikapo kiti cha enzi cha neema. Kama hawako hivyo, matendo yao ya Sabato yatakuwa chukizo.

8. Wapaswa kufundishwa kwamba ni lazima kwao kuwa watakatifu sawasawa kama wadhaniavyo wahudumu wapaswa kuwa. Kwa muda mrefu kumekuwako wazo kwamba wahudumu wamefungwa kuwa watakatifu na kufanya mazoezi ya kujikana nafsi. Na ndivyo walivyo. Lakini ni ajabu wanavyodhani kwamba wahudumu wamefungwa kuwa watakatifu zaidi ya watu wengine. Wangeshtuka kumwona mhudumu akionesha wepesi, au akikimbilia mitindo, au akikasirika, au akiishi katika nyumba nzuri, au akipanda gari zuri. Lo, hilo ni la kutisha. Halionekani vema kwa mhudumu. Kweli! Kwa mke wa mhudumu kuvaa kofia nzuri kama ile, au shela ya hariri kama ile. Lo, la. Lakini hawafikiri lo lote juu ya haya yote kwa mtu wa kawaida au mke wa mtu wa kawaida. Hilo si kosa hata kidogo. Sisemi kwamba mambo haya yaonekana vema kwa mhudumu; najua hayaonekani. Lakini yaonekana, machoni pa Mungu, vema kwa mhudumu kama yaonekanavyo kwa mtu wa kawaida. Huna haki zaidi ya kujiingiza katika majivuno na upumbavu na kiburi kuliko mhudumu. Je, waweza kwenda mbinguni pasipo kutakaswa? Je, waweza kuwa mtakatifu pasipo kuishi kwa ajili ya Mungu, na kufanya yote uyafanyayo kwa utukufu wake? Nimesikia watu wenye kudaiwa kuwa wema wakinena dhidi ya wahudumu kuwa na mishahara mikubwa, na kuishi katika mtindo wa gharama kubwa, wakati wao wenyewe kwa uhalisi walikuwa wakitumia fedha nyingi zaidi kwa utegemezo wa jamaa zao kuliko mhudumu ye yote. Ingefikiriwaje kuhusu mhudumu aishiye katika mtindo ambao wakiri wengi wa dini na wazee wa makanisa wanaishi katika mji huu? Kwani kila mtu angesema kwamba ni wanafiki. Lakini, ni ushahidi wa unafiki vivyo hivyo kwa mtu wa kawaida kutumia fedha ya Mungu kujifurahisha tamaa zake, au kuupendeza ulimwengu, au jamaa yake, kama ilivyo kwa mhudumu kufanya vivyo hivyo. Ni jambo la kusikitisha kuwasikia baadhi ya watu wetu wa kawaida walio mstari wa mbele wakinena juu ya kuwa ni aibu kwa dini kuwapa wahudumu mshahara mkubwa, na kuwaacha waishi katika mtindo wa gharama kubwa, wakati ni ukweli kwamba gharama zao wenyewe, kwa idadi ya jamaa zao na wageni waliyo nao, ziko juu sana kuliko za mhudumu ye yote. Yote haya hutokana na mawazo yaliyo makosa kabisa waliyoyameza walipokuwa wongofu wachanga. Wongofu wachanga wamefundishwa kutegemea kwamba wahudumu watakuwa na dini yote, hasa kujikana nafsi kote, na maadamu hili laendelea hakuwezi kuwa na tumaini kwamba kanisa litawahi kufanya jambo kubwa kwa utukufu wa Mungu, au kwa wongofu wa ulimwengu. Hakuna hata kimoja cha haya yote katika Biblia. Ni wapi Mungu amesema, “Ninyi, wahudumu, mpendeni Mungu kwa moyo wenu wote na roho yenu yote na akili yenu yote na nguvu zenu zote,” au “Ninyi, wahudumu, fanyeni yote myafanyayo kwa utukufu wa Mungu?” Hili linasemwa kwa wote sawasawa, na yeye ajaribuye kujitoa kwa wajibu wo wote au kujikana nafsi, kwa uangalifu wo wote au kiasi, kwa kuiweka juu ya wahudumu, au athubutuye kuchukua kipimo cha chini cha kuishi kitakatifu kwa nafsi yake kuliko anavyodhani kwamba ni sahihi kwa mhudumu, yu katika hatari kubwa ya kujithibitisha kuwa mnafiki, na kulipa adhabu ya upumbavu wake kuzimu.

Mengi hutegemea maagizo yatolewayo kwa wongofu wachanga. Wakisha kuingia katika tabia ya kudhani kwamba waweza kujiingiza katika mambo ambayo wangeyahukumu kwa mhudumu, ni kumi kwa moja kama watawahi kutoka humo.

8. Wapaswa kulenga kuwa wakamilifu. Kila mwongofu mchanga apaswa kufundishwa kwamba kama si kusudi lake kuishi bila dhambi, bado hajaanza kuwa na dini. Dini ni nini, ila ni upendo mkuu kwa Mungu na kusudi kuu la moyo au tabia ya kumtii Mungu. Kama hili halipo, hakuna dini hata kidogo. Ni jambo moja kukiri kuwa mkamilifu, na ni jambo lingine kukiri na kuhisi kwamba wapaswa kuwa mkamilifu. Ni jambo moja kusema kwamba watu wapaswa kuwa wakamilifu, na waweza kuwa kama wakipenda, na ni jambo lingine kusema kwamba wao ni wakamilifu. Kama wo wote wako tayari kusema kwamba wao ni wakamilifu, ninalopaswa kusema tu ni, Waache walithibitishe. Kama wako hivyo, natumaini wataonesha kwa matendo yao, la sivyo hatuwezi kamwe kuamini kwamba wao ni wakamilifu.

Lakini ni wajibu wa wote kuwa wakamilifu na kukusudia utii kamili, wa kudumu na wa ulimwengu mzima kwa Mungu. Yapasa iwe kusudi lao la daima kuishi kwa Mungu kabisa, na kuzitii amri zake zote. Wapaswa kuishi hivi kwamba wakitenda dhambi ingekuwa kutolingana, kufuru, tukio la pekee, ambamo watenda kinyume na kusudi thabiti na la jumla na mwelekeo wa maisha yao. Hawapaswi kutenda dhambi hata kidogo; wamefungwa kuwa watakatifu kama Mungu alivyo mtakatifu, na wongofu wachanga wapaswa kufundishwa kuanza katika mwendo sahihi, la sivyo hawatakuwa sahihi kamwe.

9. Wapaswa kufundishwa kuuonesha mwanga wao.

Kama mwongofu mchanga hauoneshi mwanga wake, na kuuinua kwa ulimwengu, utazimika. Kama hajitikisi, na kwenda mbele na kujaribu kuwaangaza walio karibu naye, mwanga wake utazimika, na nafsi yake mwenyewe punde itakuwa gizani. Nyakati fulani wongofu wachanga huonekana kuwa na mwelekeo wa kunyamaza na kutofanya lo lote hadharani mpaka wapate mwanga mwingi, au dini nyingi. Lakini hii si njia. Mwongofu na atumie alicho nacho; na auinue kwa ujasiri na kwa unyofu ule mwanga wake mdogo umetametao, na ndipo Mungu atamimina mafuta na kumfanya kama mwenge uwakao. Lakini Mungu hatajitwika taabu ya kuweka mwanga uwakao ambao umefichwa. Kwa nini afanye hivyo? Faida yake ni ipi?

Hii ndiyo sababu watu wengi hufurahia kidogo sana katika dini. Hawajitahidi kumheshimu Mungu. Wanakiweka kile kidogo wanachofurahia kwao wenyewe kabisa, hata hakuna sababu njema kwa nini Mungu awamiminie baraka na fadhili.

10. Wapaswa kufundishwa jinsi ya kuwavuta watu kwa Kristo. Wongofu wachanga wapaswa kufundishwa hasa cha kufanya kwa ajili ya hili, na jinsi ya kukifanya, kisha kufundishwa kuishi kwa kusudi hili kama shabaha kuu iongozayo maisha. Ni ajabu jinsi mwendo uliofuatwa nyakati fulani ulivyokuwa. Watu hawa wameongoka, nao wako pale. Wanaingia kanisani, kisha wanaachwa kuendelea na biashara yao kama walivyofanya awali; hawafanyi lo lote nao hufundishwa kutofanya lo lote kwa ajili ya Kristo, na badiliko pekee ni kwamba huenda kanisani kwa ukawaida zaidi siku ya Sabato, na kumwacha mhudumu awalishe, kama iitwavyo. Lakini hata akiwalisha, hawakui na nguvu, kwani hawawezi kuyeng'enya, kwa sababu hawafanyi mazoezi. Wanakuwa na kiungulia cha kiroho. Basi kusudi kuu ambalo Wakristo wameongolewa na kuachwa katika ulimwengu huu, ni kuwavuta wenye dhambi kutoka motoni. Kama hawatimizi hili, ingekuwa afadhali wangekufa. Na wongofu wachanga wapaswa kufundishwa hili punde tu wazaliwapo katika ufalme. Jambo la kwanza wafanyalo lapaswa kuwa kuanza kazi kwa ajili ya kusudi hili, kuwaokoa wenye dhambi.

II. Nitaonesha jinsi wongofu wachanga wapaswa kutendewa na kanisa.

1. Wakiri wa zamani wapaswa kuweza kuwapa wongofu wachanga maagizo mengi, nao wapaswa kuyatoa. Ukweli, hata hivyo, ni kwamba sehemu kubwa ya wakiri katika makanisa hawajui jinsi ya kutoa maagizo mema kwa wongofu wachanga, na kama wakijaribu kuwapa maagizo, hutoa yale tu yaliyo ya uongo. Kanisa lapaswa kuweza kuwafundisha watoto wake; na livipokeapo, lapaswa kuwa na shughuli katika kuwazoeza kutenda, kama akina mama walivyo na shughuli katika kuwafundisha watoto wao wadogo mambo yale watakayohitaji kuyajua na kuyafanya baadaye. Lakini hii iko mbali sana na kuwa hali ilivyo kwa jumla. Nasi hatuwezi kamwe kutegemea kuwaona wongofu wachanga wakiushika kwa mazoea wajibu ipasavyo, na kwenda mbele moja kwa moja pasipo kupungua na kurudi nyuma, mpaka wongofu wachanga wazoezwe kwa akili na kanisa.

2. Wongofu wachanga wasiwekwe nyuma ya kanisa lingine. Ni mara ngapi hupatikana kwamba mkiri wa zamani atawaweka wongofu wachanga nyuma ya kanisa lingine, na kuwazuia wasishike sehemu yo yote ya utendaji katika dini, kwa hofu wasije wakawa na kiburi cha kiroho. Wongofu wachanga katika makanisa ya namna hiyo ni mara chache au kamwe hawaitwi kushiriki katika mikutano, au kuwekwa katika wajibu wo wote wa utendaji, au kadhalika, kwa hofu wasije wakainuliwa na kiburi cha kiroho. Hivyo kanisa hukawa walinzi wanyenyekevu wa unyenyekevu wao, na kuwafundisha kupanga foleni nyuma ya wanachama na wazee wa zamani, wagumu, wakavu, wenye baridi, kwa hofu kwamba wakiruhusiwa kufanya lo lote kwa ajili ya Kristo, litawafanya wawe na kiburi. Kumbe, njia ile ile ya kuwafanya wongofu wachanga wanyenyekevu na kuwaweka hivyo, ni kuwaweka katika kazi yao na kuwaacha humo. Hiyo ndiyo njia ya kumweka Mungu pamoja nao, na maadamu Mungu yu pamoja nao, Yeye atatunza unyenyekevu wao. Waweke daima wamejishughulisha katika dini, na ndipo Roho wa Mungu atakaa pamoja nao, na ndipo watakapowekwa wanyenyekevu kwa njia iliyo na matokeo zaidi. Lakini kama wongofu wachanga wanaachwa kupanga foleni nyuma ya wakiri wa zamani, ambapo hawawezi kamwe kufanya lo lote, hawatajua kamwe wana roho ya namna gani, na hii ndiyo njia ile ile ya kuwaingiza katika hatari ya aina mbaya kabisa ya kiburi cha kiroho.

3. Wapaswa kuchungwa na kanisa, na kuonywa juu ya hatari zao, kama vile mama mwenye upendo awachungavyo watoto wake wadogo. Wongofu wachanga hawajui hata kidogo hatari zinazowazunguka. Hila za ibilisi, majaribu ya ulimwengu, nguvu za tamaa na tabia zao wenyewe, na maumbo elfu ya hatari hawayajui; na wasipochungwa na kuonywa ipasavyo, watakimbilia hatarini moja kwa moja. Mtazame mama yule akimchunga mtoto wake mdogo. Je, humwacha aweke mkono wake mdogo katika mshumaa, au kumruhusu atambae huko atakapoanguka, kwa sababu upofu na ujinga wake mwenyewe haumzuii kutamani kufanya hivyo? Kanisa lapaswa kuwachunga na kuwatunza watoto wake wachanga, kama vile akina mama wawachungavyo watoto wao wadogo katika mji huu mkuu, kwa hofu magari yasije yakawagongesha, au wasije wakatanga-tanga na kupotea; au kama wawachungavyo wakiwa wanakua, kwa hofu wasije wakavutwa katika vidimbwi vya uovu. Kanisa lapaswa kuchunga masilahi yote ya wanachama wake wachanga, kujua walipo, na tabia zao ni zipi, majaribu yao, hatari zao, faida zao, hali ya dini mioyoni mwao, roho ya maombi. Mtazame mama yule mwenye wasiwasi, aonapo weupe wa hofu ukikusanyika kandokando ya paji dogo la mtoto wake. “Una nini, mwanangu? Je, umekula kitu kisichofaa? Je, umepata mafua? Kuna nini?” Lo, jinsi ilivyo tofauti kwa watoto wa kanisa, wana-kondoo ambao Mwokozi amewakabidhi kwa uangalizi wa makanisa yake. Ole! Badala ya kuwazuia watoto wake, na kuwatunza, kanisa huwaacha waende po pote, na kujitunza wenyewe. Tungemsemaje mama ambaye kwa kujua angemwacha mtoto wake mdogo ayumbeyumbe hadi ukingoni mwa jabali? Je, tusingesema alikuwa na hatia ya kutisha kwa kufanya hivyo, na kwamba kama mtoto angeanguka na kuuawa, damu yake ingekaa juu ya kichwa cha mama? Basi ni hatia gani ya kanisa, katika kuwapuuza kwa kujua wongofu wake wachanga? Nimejua makanisa ambapo wongofu wachanga walipuuzwa kabisa kwanza, na kuangaliwa kwa shaka na wivu; hakuna aliyewaendea kuwaimarisha au kuwatia moyo au kuwashauri; hakuna lililofanywa kuwaongoza kuwa na manufaa, kuwafundisha cha kufanya, au jinsi ya kukifanya, au kuwafungulia uwanja wa kazi. Na kisha—kisha nini? Basi, waonapo kwamba wongofu wachanga hawawezi kustahimili kila kitu, na kuwaona wakizidi kupoa na kurudi nyuma chini ya matendo yao wenyewe, wanageuka tu na kuwatukana kwa sababu hawakuvumilia.

4. Kuweni wapole katika kuwakemea. Wakristo wapatapo kuwa ni lazima kuwakemea wongofu wachanga, wapaswa kuwa waangalifu sana wa namna yao katika kufanya hivyo. Wongofu wachanga wapaswa kuchungwa kwa uaminifu na wanachama wakubwa wa kanisa, na wanapoanza kupoteza ardhi, au kugeuka pembeni, wapaswa kuonywa mara moja, na kama ni lazima, kukemewa. Lakini kufanya hivyo kwa namna isiyo sahihi ni mbaya kuliko kutofanya. Nyakati fulani hufanywa kwa namna iliyo ya ghafla, kali, ya jeuri, na inayoonekana ya kulaumu, kama kukaripia zaidi kuliko onyo la kindugu. Namna kama hiyo, badala ya kutia ujasiri, au kuongoza kwenye matengenezo, imekusudiwa tu kuufanya moyo wa mwongofu mchanga kuwa mgumu, na kumthibitisha katika mienendo yake iliyo makosa, wakati wakati huo huo huifunga akili yake dhidi ya ushawishi wa walinzi kama hao wenye kulaumu. Moyo wa mwongofu mchanga ni mpole, na wahuzunika kwa urahisi, na nyakati fulani mtazamo mmoja tu usio na fadhili utawaweka katika hali ya akili itakayomtia makosa yake na kumfanya azidi kuwa mbaya na mbaya.

Ninyi mlio wazazi mnajua ni jinsi gani ni muhimu mnapowakemea watoto wenu, kwamba waone kwamba mnafanya hivyo kutokana na nia zilizo bora kabisa, kwa manufaa yao, kwa sababu mwataka wawe wema, wala si kwa sababu mmekasirika. La sivyo punde watakuja kuwaona ninyi kuwa madhalimu, badala ya rafiki. Vivyo hivyo kwa wongofu wachanga. Fadhili na upole, hata katika onyo, vitashinda ujasiri wao, na kuwaunganisha nanyi, na kutoa ushawishi kwa maagizo na mashauri yenu ya kindugu, hata mwaweza kuwaumba kuwa Wakristo waliokamilika. Badala ya hili, kama mko wakali na wenye kukosoa katika namna yenu, hiyo ndiyo njia ya kuwafanya wafikiri kwamba mnataka kuwatawala. Watu wengi, kwa kisingizio cha kuwa waaminifu, kama waitavyo, mara nyingi huwaumiza wongofu wachanga kwa namna kali na ya jeuri kiasi cha kuwafukuza, au labda kuwaponda katika kukata tamaa na uzembe. Wongofu wachanga wana uzoefu mdogo tu, na huangushwa kwa urahisi. Wako kama mtoto mdogo aanzapo kutembea kwa mara ya kwanza. Wamwona akiyumbayumba, na hapo hujikwaa juu ya unyasi. Wamwona mama akiokota kila kitu kutoka sakafuni, mtoto wake mdogo atakapokwenda kujaribu kutembea. Vivyo hivyo kwa wongofu wachanga. Kanisa lapaswa kuokota kila kikwazo, na kuwatendea kwa namna itakayowafanya waone kwamba wakikemewa, Kristo yumo humo, na ndipo watakapolipokea kama lilivyokusudiwa, nalo litawafaa.

5. Kwa fadhili onesha mambo yaliyo na kasoro katika mwongofu mchanga ambayo yeye hayaoni. Yeye ni mtoto tu, na ajua kidogo tu juu ya dini, na bila shaka atakuwa na mambo mengi anayohitaji kuyajifunza, na mengi anayopaswa kuyarekebisha. Lo lote lililo baya katika roho, au lisilo zuri katika mwenendo wake, au lisilo staarabu katika namna, litakalozuia manufaa yake au kudhoofisha ushawishi wake kama Mkristo, yapasa lioneshwe kwa fadhili na kurekebishwa. Kufanya hivi kwa njia iliyo sahihi, hata hivyo, kwahitaji hekima kubwa. Wakristo wapaswa kulifanya jambo la maombi mengi na tafakari, ili wapate kufanya hivyo kwa usahihi, wasije wakaleta madhara zaidi kuliko manufaa. Ukimkemea kwa mambo tu ambayo hakuyaona, au hakujua kuwa hayafai, litamhuzunisha na kumchukiza. Maagizo kama hayo yapaswa kupangwa kwa muda kwa uangalifu; mara nyingi ni vema kuchukua fursa baada ya kuomba pamoja, au baada ya mazungumzo ya fadhili ya mambo ya kidini, yaliyokusudiwa kumfanya ahisi kwamba unampenda, na kutafuta manufaa yake, na kutamani kwa dhati kuendeleza utakaso wake, manufaa yake, na furaha yake. Ndipo dokezo tu mara nyingi litafanya kazi. Dokeza tu kwamba “Jambo kama lile katika maombi yako” au “mwenendo wako wa namna fulani, haukunigusa vema. Je, si bora ulifikirie, na labda utahukumu vema kuepuka jambo lile lile tena.” Fanya hivyo kwa usahihi, nawe utamsaidia na kumfaidi. Fanya hivyo kwa makosa nawe utaleta madhara mara kumi zaidi kuliko manufaa. Mara nyingi wongofu wachanga watakosea, kwa ujinga; hukumu yao haijakomaa, nao wahitaji muda wa kufikiri na kufanya hukumu iliyoangazwa, juu ya jambo fulani ambalo mwanzoni laonekana lenye shaka kwao. Katika matukio kama hayo kanisa lapaswa kuwatendea kwa fadhili na uvumilivu mkubwa. Lapaswa kuwafundisha kwa fadhili na si kuwashutumu mara moja kwa kutoona, mwanzoni, kile ambacho labda wao wenyewe hawakukielewa, kwa miaka mingi baada ya kuongoka.

6. Usinene juu ya makosa ya wongofu wachanga, nyuma yao. Hili ni la kawaida mno kati ya wakiri wa zamani, na hatimaye wongofu husikia; na ni ushawishi ulioje utakaokuwa nao wa kuharibu ujasiri wa wongofu wachanga katika ndugu zao wakubwa, kuihuzunisha mioyo yao na kuwavunja moyo, na labda kuwafukuza kutoka ushawishi mwema wa kanisa.

III. Nitataja baadhi ya maovu ya maagizo yenye kasoro kwa wongofu wachanga.

1. Wasipofundishwa kikamilifu, hawatawahi kuimarishwa kikamilifu katika kanuni sahihi. Kama wana kanuni za msingi zilizo sahihi, hii itawaongoza kuchukua mwenendo sahihi wa matendo katika matukio yote maalum. Katika kuunda tabia ya Kikristo, mengi hutegemea kuimarisha kanuni zile za msingi zilizo sahihi juu ya mambo yote. Ukiitazama Biblia utaona pale, kwamba Mungu hufundisha kanuni sahihi ambazo twaweza kuzitekeleza kwa undani katika mwenendo sahihi. Kama malezi ya wongofu wachanga yana kasoro, ama katika aina au kiwango, utaiona katika tabia yao maisha yao yote. Hili ndilo tokeo la kifalsafa, ndilo lililotegemewa, na lazima liwe hivyo daima. Ingeweza kuoneshwa, kama ningekuwa na muda, kwamba karibu makosa yote ya kimatendo yaliyoenea katika kanisa, ni matokeo ya asili ya mafundisho fulani ya uongo, ambayo yamefundishwa kwa wongofu wachanga, na ambayo wamefanywa kuyameza kama kweli ya Mungu, wakati walipokuwa wajinga kiasi cha kutojua vema zaidi.

2. Kama maagizo yatolewayo kwa wongofu wachanga si sahihi na kamili, hawatakua katika neema, bali dini yao itapungua na kuoza. Mwendo wao badala ya kuwa kama njia ya wenye haki, ung'aao zaidi na zaidi hata mchana kamili, utazidi kufifia na kufifia, na kuoza na hatimaye labda kuzimika gizani. Po pote uonapo wongofu wachanga wakiacha dini yao ipungue mpaka ifikie ukosefu, waweza kufahamu kwamba ni tokeo halisi la maagizo yenye kasoro. Tokeo la kifalsafa la kuwafundisha wongofu wachanga kweli, na kweli yote, ni kwamba wanazidi kuwa na nguvu na nguvu. Kweli ni chakula cha akili—ndicho kiipacho akili nguvu. Na mahali ambapo tabia ya kidini inadhoofika, uwe na hakika, katika matukio tisa kati ya kumi ni kwa sababu ya kupuuzwa kwao, au kufundishwa kwa uongo, walipokuwa wongofu wachanga.

3. Wataachwa kwa haki katika shaka kama wao ni Wakristo. Kama maagizo yao ya awali ni ya uongo, au yenye kasoro, kutakuwa na kutolingana kwingi katika maisha yao, na ushahidi mdogo sana wa utauwa wa kweli, hata wao wenyewe hatimaye watatia shaka kama wanao wo wote. Huenda wataishi na kufa katika shaka. Huwezi kufanya ushahidi kidogo uende mbali sana. Kama hawaoni waziwazi hawataishi kwa kulingana, kama hawaishi kwa kulingana hawawezi kuwa na ushahidi ila kidogo, na kama hawana ushahidi lazima watie shaka, au waishi katika dhana.

4. Kama wongofu wachanga wafundishwa na kuzoezwa ipasavyo, kwa jumla itaonekana kwamba watachukua upande sahihi katika masuala yote makuu yajayo mbele ya kanisa. Masuala huja daima mbele ya makanisa, ambayo juu yake wapaswa kuchukua msimamo, na juu ya mengi yao mara nyingi kuna ugumu si mdogo kufanya kanisa lote lichukue msimamo sahihi. Chukua suala la Vijitabu, au Umishonari, au shule za Sabato, au Kiasi, kwa mfano, na ni mabishano na mapingamizi, na upinzani, na uadui gani, umekumbwa kutoka kwa wanachama wa kanisa katika mahali mbalimbali. Pita katika makanisa, na mahali uonapo wongofu wachanga wamefundishwa vema, huwaoni kamwe wao wakileta ugumu, au kuinua mapingamizi, au kutoa mabishano. Sisiti kuwalaumu wachungaji na wanachama wakubwa wa makanisa, kwamba wako wengi ambao lazima wavutwe hadi kwenye msimamo sahihi juu ya masuala yote kama hayo. Kama wangewaimarisha vema katika kanuni za Injili mwanzoni, walipoongoka kwa mara ya kwanza, wangeliona utekelezaji wa kanuni zao kwa mambo haya yote. Ni jambo la kuvutia kuona, nami nimekuwa na fursa kubwa ya kuona, jinsi wongofu wachanga walivyo tayari kuchukua msimamo sahihi juu ya suala lo lote liwezalo kupendekezwa. Tazama wanavyokuwa tayari kufanya kwa ajili ya malezi ya wahudumu, kwa ajili ya umishonari, kwa ajili ya matengenezo ya kiadili, kwa ajili ya watumwa. Kama sehemu kubwa ya wongofu wachanga kutoka uamsho wa hivi karibuni wangekuwa wameimarishwa vema katika kanuni za Injili, ungewaona, katika kanisa lote, moyo mmoja na roho moja kuhusu kila swali la wajibu litokealo. Yaache malezi yao ya awali yawe sahihi, nawe umepata kundi la Wakristo unaoweza kuwategemea. Kama lingekuwa la kawaida katika kanisa, Lo, ni nguvu ngapi zaidi kungekuwa nazo katika harakati zake zote kuu kwa ajili ya wokovu wa ulimwengu.

5. Kama wongofu wachanga hawafundishwi vema hawana budi kurudi nyuma. Kama maagizo yao yana kasoro, huenda wataishi kwa namna itakayoiaibisha dini. Kweli, ikiwekwa daima mbele ya akili ya mwongofu mchanga, kwa uwiano ufaao, ina mwelekeo wa asili wa kumfanya akue katika ukamilifu wa kimo cha mtu mkamilifu katika Kristo Yesu. Kama jambo lo lote moja limefanywa kuwa dhahiri mno katika maagizo yatolewayo, huenda kutakuwa na kutolingana huko katika tabia yake. Kama amefundishwa kikamilifu juu ya mambo fulani na si mengine, utaona kasoro inayolingana katika maisha na tabia yake.

Kama maagizo ya wongofu wachanga yana kasoro kubwa, watasonga mbele katika dini si zaidi ya kadiri wanavyosukumwa kwa nguvu na hisia za wongofu wao wa kwanza. Punde tu hiyo iishapo watafika mwisho, na ndipo watapungua na kurudi nyuma. Na daima baada ya hapo utaona kwamba watakwenda mbele tu wanapoamshwa na mchochezi fulani wenye nguvu. Hawa ndio Wakristo wenu wa vipindi, walio na mazoea ya kuamka wakati wa uamsho, na kutokota huku na huko kana kwamba wana bidii ya malaika, kwa siku chache, kisha kufifia wakiwa wafu na baridi kama majira ya baridi ya kaskazini. Lo, jinsi lilivyo la kutamanika, jinsi lilivyo la muhimu kabisa, kwamba wongofu wachanga wafundishwe hivyo, hata dini yao isitegemee misukumo na michochezi, bali waende mbele kwa uthabiti katika mwendo wa Kikristo, wakisonga kutoka nguvu hadi nguvu, wakitoa mwanga ulio wazi na salama na thabiti kotekote.

MANENO YA MWISHO.

1. Kanisa lina hatia kweli kweli kwa kupuuza kwake kuliopita, kuhusu maagizo kwa wongofu wachanga.

Badala ya kuwalea wongofu wao wachanga kuwa Wakristo watendao kazi, makanisa kwa jumla yametenda kana kwamba hayakujua jinsi ya kuwatumia wongofu wachanga, au matumizi gani ya kuwafanyia. Wametenda kama mama, aliye na jamaa kubwa ya binti, wala hajui jinsi ya kuwaweka katika kazi, na hivyo huwaacha wakue wavivu na wasiofundishwa, wasiofaa na wenye kudharauliwa, na kuwa mawindo rahisi ya kila mhalifu mwenye hila.

Kama kanisa lingelifanya wajibu wake tu katika kuwalea wongofu wachanga kutenda, na kufanya kazi kwa ajili ya Kristo, ulimwengu ungeongoka zamani. Lakini badala ya hili, ni makanisa mangapi hata huwapinga wongofu wachanga, wanapojaribu kujiingiza katika kazi kwa ajili ya Kristo. Wingi wa wakiri wa zamani huitazama kwa shaka kila harakati ya wongofu wachanga, na kunena dhidi yao, na kusema, “Wana pupa mno, hawapaswi kujitanguliza, bali wasubiri wale walio wakubwa.” Kuna kusubiri tena. Badala ya kuwaambia wongofu wachanga “Mungu awafanikishe,” na kuwatia moyo waendelevyo washikapo kazi kwa mioyo ya moto na mikono yenye nguvu, mara nyingi huwazuia na labda kuwaangusha. Ni mara ngapi wongofu wachanga wamezuiwa kwenda mbele, na kugeuzwa nyuma ya kanisa lililo la kirasmi, la uvivu, lisilofaa, hata roho yao inapondwa, na bidii yao inazimwa, na baada ya harakati chache zisizofaa za kutupilia mbali kamba, huamua kuketi na wengine na KUSUBIRI. Katika mahali pengi, wongofu wachanga hawawezi hata kujaribu kufanya mkutano wa maombi wao wenyewe, ila mchungaji, au baadhi ya mashemasi, huwakemea kwa kuwa na pupa, na kuwashtaki kwa kiburi cha kiroho. “Lo, ho! ninyi ni wongofu wachanga, sivyo? na hivyo mwataka kukusanyika pamoja na kuwaita majirani wote pamoja ili wawatazame, kwa sababu ninyi ni wongofu wachanga.” Ingekuwa afadhali mgeuke wahubiri mara moja. Daktari mmoja maarufu wa Uungu katika New England alijisifu mezani hadharani juu ya mafanikio yake ya kuwaweka wongofu wake wote kimya. Alikuwa na ugumu mkubwa, alisema, kwani walikuwa na homa kali ya kutaka kufanya jambo, kuzungumza, au kuomba, au kuanzisha mikutano, lakini kwa uangalifu mkuu kabisa alikuwa ameyaweka yote chini, na sasa kanisa lake lilikuwa kimya kama lilivyokuwa kabla ya uamsho. Ushindi wa ajabu kwa mhudumu wa Yesu Kristo! Je, hilo ndilo Mwokozi mbarikiwa alilomaanisha alipomwambia Petro, “Lisha wana-kondoo wangu?”

2. Wongofu wachanga wapaswa kuzoezwa kufanya kazi, kwa uangalifu kama vile wanajeshi wapya jeshini wazoezwavyo kwa vita.

Chukulia jemadari katika jeshi angewaandikisha kikosi chake, na kisha asijitwike taabu zaidi ya kuwafundisha na kuwazoeza na kuwatia nidhamu, kuliko ijitwikwavyo na wachungaji wengi kuwazoeza na kuwaongoza mbele wongofu wao wachanga. Kwani, adui angelicheka jeshi kama hilo. Waite wanajeshi! Kwani, kuhusu utumishi wo wote wenye matokeo, wako katika hali ya utoto tu, hawajui lo lote la kufanya au jinsi ya kulifanya, na ukiwaleta hadi kwenye SHAMBULIO, wako wapi? Jeshi kama hilo lingefanana na kanisa lisilowazoeza wongofu wake wachanga. Badala ya kuzoezwa kusimama bega kwa bega katika shambulio, hawahisi ujasiri wo wote wa kimatendo katika viongozi wao, wala ujasiri wo wote katika majirani zao, wala ujasiri wo wote ndani yao wenyewe, nao hutawanyika katika mtikisiko wa kwanza wa vita. Litazame kanisa sasa. Wahudumu hawajakubaliana juu ya lililopaswa kufanywa, na wengi wao watageuka na kupigana dhidi ya ndugu zao, wakigombana juu ya Njia Mpya, au Tendo na Ushahidi, au jambo fulani. Na kuhusu wanachama, hawawezi kuhisi ujasiri wanapowaona viongozi wao wamegawanyika hivyo. Na kisha wakijaribu kufanya lo lote—Ole! ole! ni ujinga ulioje, uzembe ulioje, mfarakano ulioje, udhaifu ulioje, kazi duni ilioje wanayoifanya. Na hivyo lazima iendelee, mpaka kanisa litakapowalea wongofu wachanga kuwa Wakristo wenye akili, wenye moyo mmoja, wanaojikana nafsi, watendao kazi. Yuko hapa mradi unaoendelea sasa katika mji huu, ambao nafurahi kuuona. Namaanisha mradi wa Vijitabu—kazi iliyobarikiwa. Na mpango ni kulea kundi la Wakristo waliojitoa ili wafanye—nini?—kufanya kile ambacho kanisa lote lingepaswa kuwa limezoezwa kufanya zamani, kujua jinsi ya kuomba, na jinsi ya kuzungumza na watu juu ya wokovu wa nafsi zao, na jinsi ya kuhudhuria mikutano ya wenye wasiwasi, na jinsi ya kushughulika na wanaouliza, na jinsi ya KUOKOA NAFSI.

3. Kanisa limekosea kabisa namna ambayo yapasa litakaswe.

Jaribio limeendeshwa kwa muda wa kutosha, la kujaribu kulitakasa kanisa, pasipo kuwatafutia kitu cha kufanya. Lakini utakatifu hujengwa na kumtii Mungu. Na utakaso, kama jambo la kuendelea, humaanisha kumtii yeye zaidi na zaidi kwa ukamilifu. Na njia ya kuuendeleza katika kanisa, ni kumpa kila mmoja kitu cha kufanya. Yatazame makanisa haya makubwa, ambapo wana wanachama 500 au 700, na kupata mhudumu wa kuwalisha kutoka Sabato hadi Sabato, wakati wako wengi kiasi hicho pamoja hata sehemu kubwa hawana lo lote la kufanya, hawazoezwi kamwe kufanya juhudi zo zote za moja kwa moja kwa wokovu wa nafsi. Na kwa namna hiyo wanatarajia kutakaswa na kutayarishwa kwa mbingu. Hawatatakaswa kamwe hivyo. Hiyo si njia Mungu aliyoiweka. Yesu Kristo amewafanya watu wake kuwa watenda kazi pamoja naye katika kuwaokoa wenye dhambi, kwa sababu hii hasa, kwa sababu utakaso hujengwa na kufanya mambo yale yanayohitajika kuendeleza kazi hii. Hii ni sababu moja kwa nini hakuwaajiri malaika katika kazi, au kuiendesha kwa ufunuo wa moja kwa moja wa kweli kwa akili za watu. Ni kwa sababu ni lazima kama njia ya utakaso, kwamba kanisa lihurumiane na Kristo katika hisia zake na kazi zake kwa ajili ya wongofu wa wenye dhambi. Na kwa namna hii kanisa lote lazima lisonge, kabla ya ulimwengu kuongoka. Itakapofika siku, ambapo kanisa lote litatambua kwamba wako hapa duniani kama kundi la wamishonari, na wataishi na kufanya kazi ipasavyo, ndipo itakapokaribia siku ya ukombozi wa mwanadamu.

Mkristo! kama huwezi kwenda mbali kufanya kazi kwa nini si mmishonari katika jamaa yako mwenyewe? Kama u dhaifu mno hata kuacha chumba chako, kuwa mmishonari pale katika chumba chako cha kulala. Una watumishi wangapi wasioongoka nyumbani mwako? Waite watumishi wako wasioongoka, na watoto wako wasioongoka, na uwe mmishonari kwao. Mfikirie tabibu wako, labda, ajitoaye kuuokoa mwili wako, wakati anaipoteza nafsi yake mwenyewe, nawe unapokea fadhili zake wala hujampa kamwe malipo makubwa zaidi uliyo na uwezo wake.

Ni lazima kanisa liwashike wongofu wake wachanga tangu mwanzoni, na kuwaweka katika kazi, na kuwaweka katika kazi ipasavyo. Tumaini la kanisa liko katika wongofu wachanga.

4. Twaona ni jukumu lilioje lililo juu ya wahudumu, na wazee, na wote walio na fursa ya kusaidia kuwalea wongofu wachanga. Jinsi ilivyo ya kuhuzunisha picha ile mara nyingi ijilazimishayo akilini, ambapo wingi wa watu wanaongoka, na hata hivyo taabu ndogo sana inachukuliwa juu ya wongofu wachanga, hata katika mwaka mmoja tu huwezi kuwatofautisha wongofu wachanga na kanisa lingine. Na kisha kuwaona wanachama wa kanisa wa zamani wakigeuka na kulalamika juu ya wongofu hawa wachanga, na labda kuwasingizia, wakati kwa ukweli wakiri hawa wa zamani wenyewe ndio wanaostahili lawama zaidi. Lo, ni baya mno. Huku kurudi nyuma ambako watu husema mengi sana juu yake baada ya uamsho, (kana kwamba kurudi nyuma ni tokeo la lazima la uamsho,) kusingekuja kamwe, wongofu wachanga wasingerudi nyuma kama wafanyavyo, kama kanisa lingekuwa la haraka na la uaminifu katika kushughulikia maagizo yao. Kama wameongoka kweli, waweza kufanywa kuwa Wakristo waliokamilika na wenye nguvu. Na kama si hivyo, Yesu Kristo atalidai hilo mkononi mwa kanisa.