Mhadhara wa XIX. Maagizo kwa Walioongoka

MHADHARA WA XIX.

MAAGIZO KWA WALIOONGOKA.

Andiko.—Lisha wana-kondoo wangu.—Yohana 21:15.

WEWE usomaye Biblia yako, kumbuka mazingira ambayo maneno haya yanapatikana ndani yake, na yalinenwa na nani. Yalielekezwa na Bwana Yesu Kristo kwa Petro, baada ya yeye kumkana Bwana wake, na kuungama toba. Yamkini mojawapo ya makusudi ambayo Kristo aliyakusudia, kwa kumruhusu Petro atende dhambi kubwa kiasi cha kumkana bwana wake, ilikuwa ni kuzaa kazi ya neema iliyo na kina zaidi ndani yake, na hivyo kumtayarisha kwa ile huduma ya pekee aliyokusudia kumwitia, ya kuweka misingi ya Kanisa la Kikristo, na kuchunga masilahi ya kiroho ya walioongoka. Ilihitaji kazi ya pekee ya neema katika nafsi yake, ili imtayarishe kuwaongoza wengine katika zile hali za mateso na majaribu ambazo Wakristo wa kwanza, hasa, waliwekwa wazi kwazo.

Ni dhahiri kwamba, ingawa Petro alikuwa na sifa za pekee za kimaumbile kwa kazi kama hiyo, hata hivyo alikuwa bado ni mtakatifu wa juujuu tu. Yamkini alikuwa amekwisha ongoka kabla ya haya, lakini alikuwa dhaifu, na kulikuwa bado kumebaki wingi mno wa ukali wake wa asili na hasira ya moyo wake, hata alikuwa bado tayari kufura kwa kila tukio, na kuchukizwa na kila kitu kilichompinga, hata alikuwa bado hafai kabisa kwa ile kazi mahususi aliyokusudiwa. Kristo alimkusudia kwa huduma ya pekee kiasi hicho, hata inaonekana kulikuwa na kitu kisichoweza kuepukika ili kimtayarishe kwayo, na kumfanya kuwa mtakatifu wa namna hiyo, hata upinzani ujao usimghadhabishe, wala magumu yasimvunje moyo, wala mafanikio na heshima visimharibu, kwa kuinua moyo wake kwa kiburi. Na, kwa hiyo, Kristo achukua njia ile yenye matokeo iliyoandikwa mbele yetu, ya kumshughulikia mara moja kwa milele, ili kuhakikisha kazi kamili katika nafsi yake.

Alimwuliza swali hili, ili kumkumbusha, kwa namna yenye kugusa moyo, mara moja dhambi yake na upendo wa Kristo, “Simoni, mwana wa Yona, wanipenda mimi kuliko hawa?” Akidokeza kwa nguvu shaka kama kweli alimpenda. Petro ajibu, “Ndiyo, Bwana, wewe wajua ya kuwa nakupenda.” Akamwambia, “Lisha wana-kondoo wangu.” Kisha akarudia swali, kana kwamba angesoma nafsi yake ya ndani kabisa, “Simoni, mwana wa Yona, wanipenda mimi?” Petro alikuwa bado imara, na ajibu tena mara moja, “Ndiyo, Bwana, wewe wajua ya kuwa nakupenda.” Yesu akamwuliza swali lile lile tena, mara ya tatu, kwa msisitizo. Alionekana kusukuma jambo hili, kana kwamba angepekua fikira zake za ndani kabisa, kuona kama Petro angemkana tena wakati wo wote. Petro aliguswa, alihuzunika, ndivyo isemwavyo; hakuruka kwa hasira—hakujigamba, kama alivyofanya tukio la kwanza, “Ijapokuwa nife pamoja nawe, sitakukana,” bali alihuzunika, alishushwa chini, alinena kwa upole, akamsihi Mwokozi mwenyewe, kana kwamba angemsihi asitie shaka juu ya unyofu wake tena, “Bwana, wewe wajua yote, wewe wajua ya kuwa nakupenda.” Ndipo Kristo akampa agizo lake la mwisho, “Lisha kondoo zangu.”

Kwa maneno haya kondoo na wana-kondoo hapa, Mwokozi bila shaka aliwataja Wakristo,—wanachama wa kanisa lake; wana-kondoo yamkini wanawakilisha walioongoka wapya, wale walio na uzoefu mdogo na maarifa madogo ya dini, na kwa hiyo, wanahitaji kupewa uangalizi na juhudi za pekee, ili kuwalinda na madhara, na kuwazoeza kwa manufaa ya baadaye. Na Mwokozi wetu alipomwambia Petro alishe kondoo zake, bila shaka alirejea sehemu muhimu ambayo Petro angeitekeleza katika kuchunga makanisa yaliyoundwa upya katika sehemu mbalimbali za ulimwengu, na katika kuwazoeza walioongoka wapya, na kuwaongoza mbele hadi kwenye manufaa na furaha.

Mhadhara wangu wa mwisho ulikuwa juu ya suala la kuwapa maagizo sahihi wenye dhambi wenye wasiwasi. Na hili linaniongoza kwa asili, katika Mfululizo huu wa Mihadhara, kuchunguza namna walioongoka wapya wanavyopaswa kutendewa na maagizo yanayopaswa kutolewa kwao.

MAAGIZO KWA WALIOONGOKA WAPYA.

Katika kunena juu ya suala hili, kusudi langu ni,

I. Kutaja mambo kadhaa yanayopaswa kufikiriwa, kuhusu matumaini ya walioongoka wapya.

II. Mambo kadhaa yanayohusu kufanya kwao ungamo la dini, na kujiunga na kanisa.

III. Umuhimu wa kutoa maagizo sahihi kwa walioongoka wapya.

IV. Nini kisipaswe kufundishwa kwa walioongoka wapya.

V. Ni mambo yapi mahususi yaliyo ya lazima hasa kufundishwa kwa walioongoka wapya.

VI. Namna walioongoka wapya wanavyopaswa kutendewa na wanachama wa kanisa.

I. Ninapaswa kutaja mambo kadhaa kuhusu matumaini ya walioongoka wapya.

1. Hakuna neno lipaswalo kunenwa kwao kuzua tumaini. Kwa kawaida, halipaswi kudokezwa kitu kwa watu walio chini ya usadikisho wa dhambi, kilichokusudiwa kuwafanya wadhani wameipata dini, hata wenyewe wajitambue. Sipendi neno hili, “kuipata dini,” nami nalitumia tu kwa kuwa ni fungu la maneno lililo katika matumizi ya kawaida. Ni upuuzi wenyewe. Dini ni nini? Utii kwa Mungu. Fikiria ukisikia raia mwema akisema ameupata utii kwa serikali ya nchi. Waona ni upuuzi. Au fikiria mtoto akinena juu ya kuupata utii kwa baba yake. Kama angejua asemalo, angesema amemtii baba yake, kama vile mtume Paulo asemavyo kwa waamini wa Rumi, “Mmekuwa watii kwa moyo kwa ile namna ya elimu mliyokabidhiwa.”

Nimaanishalo ni kwamba, kwa kawaida, ni bora kuacha tumaini au imani yao ya kuwa wameongoka ichipuke yenyewe akilini mwao. Nyakati fulani itatokea kwamba watu wanaweza kuwa wameongoka kweli, lakini kwa sababu ya mawazo fulani waliyofundishwa juu ya dini, hawalitambui. Maoni yao ya dini ni nini, na matokeo yake juu ya akili, yako mbali kabisa na kweli, hata hawadhani kuwa wanayo. Nitawapa mfano wa jambo hili.

Miaka kadhaa iliyopita, nilifanya kazi mahali ambapo uamsho ulikuwa ukiendelea, na palikuwa na msichana mmoja kijana kutoka Boston. Alikuwa amelelewa katika Uunitari, alikuwa na elimu ya kutosha, na alikuwa mwerevu katika mambo mengi, lakini juu ya suala la dini alikuwa mjinga sana. Hatimaye alishtakiwa na dhambi. Alishawishwa kwa kutisha juu ya uadui wake wa kutisha dhidi ya Mungu. Alikuwa amelelewa hivyo kuwa na hisia ya adabu, lakini uadui wake dhidi ya Mungu ukawa mkubwa kiasi hicho, na ukalipuka kwa kutisha kiasi hicho, hata ilikuwa jambo la kuogofya kumsikia akinena. Alikuwa akija kwenye mikutano ya wenye wasiwasi, ambapo tulizungumza na kila mmoja peke yake. Na hisia zake za upinzani dhidi ya Mungu zilikuwa hivyo hata alizoea kuleta zahama. Nilipofika ndani ya viti viwili au vitatu kutoka kwake, ambapo angeweza kusikia niliyoyanena kwa sauti ya chini kwa wengine, angeanza kutoa maneno ya kujibu, ili yasikike. Na angenena mambo makali sana dhidi ya Mungu, na dhidi ya majaliwa yake, na njia yake ya kushughulika na wanadamu, kana kwamba Mungu alikuwa dhalimu asiye na kikomo. Angenena juu yake kama kiumbe kisicho na haki na kikatili kuliko vyote katika ulimwengu. Ningejaribu kumnyamazisha, na kumfanya atulie, kwa kuwa alivuruga umakini wa wengine. Nyakati fulani angesimama na kuizuia hasira yake kwa muda, na nyakati fulani angeinuka na kutoka nje. Nimeona mara chache sana hali ambapo uadui wa moyo uliinuka juu kiasi hicho dhidi ya Mungu. Usiku mmoja kwenye mkutano wa wenye wasiwasi, baada ya yeye kuwa hana utulivu sana, nilipomkaribia, alianza kama kawaida kujibu, lakini nilimnyamazisha, na kumwambia siwezi kuzungumza naye pale, bali nikamkaribisha aje chumbani mwangu asubuhi ya kesho, na ndipo ningezungumza naye. Aliahidi kuja, lakini, asema, “Mungu si mwenye haki, hana haki hata kidogo. Je, si Mwenyezi? Kwa nini basi hajanionyesha uadui wangu mapema? Kwa nini ameniacha niendelee muda mrefu hivi? Kwa nini anawaacha rafiki zangu wa Boston wabaki katika ujinga huu? Wao ni adui za Mungu, kama vile mimi nilivyo, nao waenda jehanamu. Kwa nini hawaonyeshi kweli kuhusu hali yao?” Na kwa hasira hii akatoka chumbani.

Asubuhi ya kesho alikuja chumbani mwangu, kama alivyoahidi. Niliona mara alipoingia kwamba uso wake ulikuwa umebadilika, lakini sikusema neno juu yake. “Ee,” asema, “nimebadili nia yangu, kuhusu niliyoyanena usiku uliopita juu ya Mungu, sidhani amenitendea ubaya wo wote, nami nadhani nitaipata dini wakati fulani, kwa maana sasa napenda kumfikiri Mungu. Nimekuwa nikikosea kabisa; sababu iliyonifanya nisiujue uadui wangu mapema, ni kwamba sikutaka. Nilizoea kusoma Biblia, lakini kila mara niliruka mafungu ambayo yangenifanya nihisi kama mwenye dhambi aliyepotea, na yale mafungu yaliyonena juu ya Yesu Kristo kama Mungu, niliyaruka bila kuyazingatia, na sasa naona kuwa ilikuwa kosa langu, si kosa la Mungu, kwamba sikujijua zaidi; nimebadili nia yangu sasa.” Hakuwa na wazo lo lote kwamba hii ilikuwa dini, lakini sasa alitiwa moyo kutarajia dini wakati fulani ujao, kwa sababu alimpenda Mungu sana hivyo. Sikusema lo lote la kumfanya adhani kuwa nilimhesabu Mkristo, bali nilimwacha ajitambue mwenyewe. Na, kwa muda, akili yake ilishughulishwa kabisa na kumfikiri Mungu, hata kamwe hakuonekana kuuliza kama hii ni dini au la.

Ni uovu mkubwa, kwa kawaida, kuwatia moyo watu watumaini kuwa ni Wakristo. Yamkini waweza kuhukumu kabla ya wakati. Au kama sivyo, ni bora wajitambue wenyewe, hata kama hawaoni mara moja. Waweza kuvunjika chini zaidi kuliko awali, na ndipo watatokea wazi na thabiti kiasi hicho, hata watajua walipo.

2. Uonapo watu wakidhihirisha tumaini, na hata hivyo wakidhihirisha mashaka pia, kwa kawaida ni kwa sababu kazi haikukamilika. Kama wameshtakiwa, wanahitaji kuvunjwavunjwa. Wangali wanazunguka-zunguka karibu na ulimwengu, au hawajaziacha dhambi zao kwa ufanisi, nao wanahitaji kusukumwa nyuma, badala ya kuhimizwa mbele. Ukiona sababu ya kutia shaka, au ukiona kuwa wana mashaka, yamkini kuna sababu njema ya kutia shaka. Nyakati fulani watu hudhihirisha tumaini katika Kristo, na baadaye hukumbuka dhambi fulani, inayohitaji kuungamwa kwa watu, au hali fulani ambapo wamesengenya, au wamedhulumu, ambapo ni lazima kufanya fidia, na ambapo tabia yao, au fedha yao, imehusika kwa kina kiasi hicho hata wanasitasita, na kukataa kutimiza wajibu wao. Hili humhuzunisha Roho, huleta giza juu ya akili zao bila shaka, na kwa haki huwaongoza kutia shaka kama wameongoka kweli. Kama nafsi imeongoka kweli, kwa kawaida itaonekana kuwa palipo na mashaka, kwa upande fulani wanapuuza wajibu. Wanapaswa kupekuliwa kama kwa taa iliyowashwa, na kuletwa kutimiza wajibu, na wasiachwe watumaini hata watakapoutimiza. Kwa kawaida ni sawa hapo hapo kutupa ndani kweli fulani iliyo wazi na yenye kupekua, itakayowapenya, kitu kitakachonyausha matumaini yao kama nondo. Fanya hivyo huku Roho wa Mungu anaposhughulika nao, na fanya kwa njia sahihi, wala hakuna hatari ya kuleta madhara.

Kuonyesha hili: Nilimjua mtu mmoja, aliyekuwa mwanachama wa kanisa, lakini mnafiki wa kuchukiza, aliyethibitika kuwa hivyo kwa mwenendo wake, na baadaye aliungama kikamilifu kuwa hivyo. Katika uamsho wa dini aliamshwa na kushtakiwa kwa kina, na baada ya muda akapata tumaini. Alikuja kwa mhudumu kuzungumza naye juu ya tumaini lake, naye akamimina kweli akilini mwake kwa namna iliyoangamiza matumaini yake yote. Kisha akabaki chini ya usadikisho siku nyingi, na hatimaye akalipuka kwa tumaini tena. Mhudumu alijua tabia yake, na alijua kile alichohitaji, naye akararua tumaini lake tena. Na ndipo akavunjika, hata chini kabisa, hata hakuweza kusimama wala kwenda. Roho wa Mungu aliupekua moyo wake kwa kina kiasi hicho, hata, kwa muda, ukamwondolea nguvu yake yote ya mwili. Na ndipo akatokea akiwa ameshushwa. Awali, alikuwa mmoja wa waasi wenye kiburi mno dhidi ya utawala wa Mungu waliopata kuwako, lakini sasa akawa amenyenyekea, na akawa mmoja wa Wakristo wenye kiasi, wapole, na wapendwa mno. Bila shaka hiyo ndiyo ilikuwa njia sahihi ya kumshughulikia. Ilikuwa ni matibabu hasa yaliyohitajiwa na hali yake.

Mara nyingi ni jambo la manufaa kushughulika na watu binafsi kwa njia hii. Watu wengine ni kwa asili wasiopendeza katika hasira zao, na wasio na haiba katika mwenendo wao. Na ni muhimu hasa kwamba watu kama hao washughulikiwe kwa ukamilifu mno mara wanapoanza kudhihirisha tumaini katika Kristo. Isipokuwa kazi kwao, kwanza kabisa, iwe na kina na ukamilifu usio wa kawaida, watakuwa na manufaa, na haiba, na furaha kidogo mno, kuliko wangekuwa, kama uchunguzi ungetumika kwa ukamilifu na ustadi kwenye moyo wao. Kama watatiwa moyo mwanzoni, bila kushughulikiwa kwa ukamilifu, kama wataachwa waende moja kwa moja, na wasipekuliwe na kuvunjwa vya kutosha, hizi tabia zisizopendeza za mwenendo zitabaki bila kushindwa, nazo zitakuwa daima zikilipuka kwa madhara makubwa, ya amani yao binafsi, na ya ushawishi wao na manufaa yao kwa ujumla kama Wakristo.

Ni muhimu kunufaika na tabia kama hizo huku zikiwa tu katika mazingira haya ya pekee, ili ziweze kufinyangwa katika umbo lifaalo. Usiache, hata kama ni mtoto, au ndugu, au mume, au mke. Iwe kazi kamili. Kama wadhihirisha tumaini, na waona wanabeba sura ya Kristo, hao ni Wakristo. Lakini kama hilo laonekana kuwa la mashaka—kama hawaonekani kubadilishwa kikamilifu, lirarue tu tumaini lao, kwa kuwapekua kwa kweli ipekuayo zaidi, na umwache Roho aifanye kazi kwa kina zaidi. Kama bado sura si kamilifu, fanya tena—wavunje hata katika roho ya kitoto, na ndipo waache watumaini. Ndipo watakuwa Wakristo walio wazi na kamili. Kwa namna hii ya matibabu, mara nyingi nimewajua watu wa tabia iliyopotoka na ya kuchukiza kuliko zote za asili, wakibadilishwa kwa siku chache kiasi hicho, hata waonekana kama viumbe tofauti. Ungedhani kazi ya maisha yote ya ukuzaji wa Kikristo imefanywa mara moja. Bila shaka hii ndiyo ilikuwa nia ya kushughulika kwa Mwokozi wetu na Petro. Alikuwa ameongoka, lakini akajaa kiburi cha kiroho na kujiamini nafsi, na ndipo akaanguka. Baada ya hayo, Kristo akamvunja tena, kwa kumpekua mara tatu kwa swali, “Simoni, mwana wa Yona, wanipenda mimi?” baada yake, aonekana kuwa mtakatifu imara na aliyejitoa siku zote zilizosalia za maisha yake.

3. Hakuna haja ya walioongoka wapya kuwa na au kudhihirisha mashaka juu ya wongofu wao. Hakuna haja zaidi kwa mtu kutia shaka kama sasa yuko upande wa utawala wa Mungu, kuliko ilivyo haja kwa mtu kutia shaka kama yuko upande wa serikali yetu au nyingine. Kwa kweli, ni upuuzi wa dhahiri, kwa mtu kunena juu ya kutia shaka jambo kama hilo, kama ni mwerevu na anaelewa anayoyanena. Imedhaniwa muda mrefu kuwa ni wema, na alama ya unyenyekevu, kwa mtu kutia shaka kama ni Mkristo, na wazo hili kwamba kuna wema katika kutia shaka ni hila ya ibilisi. “Nakuuliza, jirani, je, uko upande wa serikali yetu, au wapendelea ile ya Urusi?” “Ndiyo, nina matumaini fulani kwamba naipenda serikali yetu, lakini nina mashaka mengi.” Ajabu! “Mwanamke, je, unawapenda watoto wako?” “Bwana, nyakati fulani nina tumaini litetemekalo kwamba nawapenda, lakini wajua walio bora wana mashaka.” “Mke, je, unampenda mume wako?” “Sijui—nyakati fulani nadhani nampenda, lakini wajua moyo ni mdanganyifu, nasi twapaswa kuwa waangalifu tusijiamini mno.” Nani angependa mke wa namna hiyo? “Mtu, je, unampenda mke wako, je, unaipenda jamaa yako?” “Ah, wajua sisi ni viumbe maskini, hatuijui mioyo yetu wenyewe. Nadhani nawapenda, lakini yamkini nadanganyika.” Ni upuuzi!

Kwa kawaida, wazo lenyewe la mtu kudhihirisha mashaka, hufanya uchaji wake kuwa wa mashaka kweli. Mkristo halisi hana haja ya kutia shaka. Na mtu ajaapo mashaka, kwa kawaida yakupasa umtilie shaka na kumsaidia kutia shaka. Upendo kwa Mungu ni jambo la utambuzi wa nafsi kama upendo mwingine wo wote. Mwanamke ajua anampenda mtoto wake. Vipi? Kwa utambuzi wa nafsi. Ana utambuzi wa kutenda kwa upendo huu. Na, tena, aona ukitekelezwa kwa vitendo kila siku. Vivyo hivyo Mkristo aweza kujua kuwa anampenda Mungu, kwa utambuzi wake wa upendo huu, na kwa kuona kuwa unaathiri mwenendo wake wa kila siku.

Katika hali ya walioongoka wapya, walio hivyo kweli, mashaka haya kwa kawaida hutokana na kutendewa vibaya, na kutofundishwa vya kutosha, au kutonyenyekezwa kikamilifu. Kwa vyo vyote, hawapaswi kuachwa katika hali kama hiyo, bali wapaswa kuletwa, kama ikiwezekana, katika mabadiliko kamili kiasi hicho, hata hawatatia shaka tena. Ni jambo lisilopatana na manufaa makubwa zaidi, kwa Mkristo kuwa daima na mashaka. Halimfanyi tu kuwa na huzuni, bali hufanya dini yake kuwa kikwazo kwa wenye dhambi. Wenye dhambi hufikiria nini juu ya dini kama hiyo? Wanasema, “Walioongoka hawa daima wanaogopa kudhani wamepata kitu cho chote halisi. Daima wanatetemeka, na kutia shaka kama ni uhalisi, nao wapaswa kujua kama kuna kitu ndani yake au la; kwa maana kama ni kitu, watu hawa waonekana kukiwa nacho, nami naelekea kudhani ni jambo la mashaka. Kwa vyo vyote, nitaliacha lipite kwa sasa; kwa maana siamini Mungu atanihukumu kwa kutozingatia jambo lionekanalo kuwa la wasiwasi hivyo.” La, tumaini lenye furaha, thabiti katika Kristo, ni la lazima kwa manufaa, na kwa hiyo yakupasa kushughulika na walioongoka wapya, kwa kuwaongoza kwenye tumaini lenye upatanifu, lililo na msingi imara, na thabiti. Kwa kawaida hili laweza kufanywa, kama likifuatiliwa kwa hekima, kwa wakati ufaao, nao ni mwanzoni mwa maisha yao ya kidini. Nao hawapaswi kuachwa hata litakapofanywa.

Najua kuna baadhi ya vighairi; kuna hali ambapo maagizo bora zaidi hayatafaa, lakini kwa kawaida hivi hutegemea hali ya afya, na hali ya mfumo wa neva. Nyakati fulani wamkuta mtu asiyeweza kutumia akili juu ya jambo fulani, na hivyo makosa yao hayatashindwa na maagizo. Lakini kwa kawaida wanakosea kutambua hali ya mioyo yao wenyewe, kwa sababu wanahukumu chini ya ushawishi wa ugonjwa wa mwili. Nyakati fulani watu walio chini ya msongo wa neva watakaribia kuingia katika kukata tamaa. Sitatumia muda sasa kuonyesha uhusiano, lakini watu wanaozifahamu elimu za mwili wataeleza jambo hili kwa urahisi, na hili litaonyesha wazi kuwa njia pekee ya kushughulika na hali kama hizo ni kwanza kurejesha afya yao, na kuuweka mfumo wao wa neva katika hali ifaayo, na hivyo kuondoa kisababu cha kimwili cha huzuni na msongo wao, na ndipo wataweza kupokea na kutumia maagizo yako kwa hali ya akili zao. Lakini kama huwezi kuondoa huzuni na mashaka na hofu zao kwa njia hii, waweza angalau kuepuka kufanya madhara ya moja kwa moja, kwa kutoa maagizo yasiyo sahihi. Nimewajua hata Wakristo wenye uzoefu wakishikwa na kosa hili, wakidhani ni la lazima, au ni wema, au alama ya unyenyekevu kuwa daima katika mashaka, na Shetani angenufaika nalo, na kwa hali ya afya yao, kuwasukuma karibu kabisa katika kukata tamaa. Yakupasa kujilinda na hili, kwa kuepuka kosa katika kufundisha walioongoka wapya. Wafundishe kwamba badala ya kuwako wema wo wote katika kutia shaka, ni dhambi kuwa na sababu yo yote ya kutia shaka, na ni dhambi kutia shaka bila sababu yo yote, na ni dhambi kuwa na huzuni, na kuwakinaisha wenye dhambi kwa kukata tamaa kwao. Na ukiwafundisha kikamilifu dini ni nini, na kuwafanya WAONE WAZI kile Mungu apendacho wafanye, na kuwaongoza kukifanya mara moja na kwa uthabiti, kwa kawaida hawatasumbuliwa na mashaka na hofu, bali watakuwa Wakristo walio wazi, wenye mioyo iliyo wazi, wenye furaha na wanaokua, heshima kwa dini waiungamayo, na baraka kwa kanisa na ulimwengu.

II. Naendelea kutaja baadhi ya mambo yastahiliyo kufikiriwa kuhusu kufanya kwao ungamo la dini, au kujiunga na kanisa.

1. Walioongoka wapya wapaswa, kwa kawaida, kujitoa kwa ajili ya kukubaliwa katika kanisa fulani la Kristo mara moja. Kwa mara moja, namaanisha wapaswa kufanya hivyo fursa ya kwanza waipatayo. Hawapaswi kungoja. Kama wataanza katika dini kwa kungoja, yamkini watakuwa daima wakingoja wala hawatafanya lo lote lenye maana kubwa. Kama wanafundishwa kungoja chini ya usadikisho, kabla ya kujitoa kwa Kristo, au kama wanafundishwa kungoja baada ya wongofu, kabla ya kujitoa hadharani kwa Mungu, kwa kujiunga na kanisa, yamkini wataenda wakichechemea na kujikwaa maishani mwao mwote. Jambo la kwanza wapaswalo kufundishwa, daima, ni, KAMWE USINGOJE PALE MUNGU ALIPOONYESHA WAJIBU WAKO. Twaungama kuwa tumeuacha mfumo wa kungoja, na tuutekeleze hadi mwisho na kuwa wapatanifu.

Ingawa nasema ni wajibu wa walioongoka wapya kujitoa kwa kanisa mara moja, sisemi kwamba wapaswa, katika hali zote, kupokewa mara moja. Lakini kanisa laweza, na lina haki isiyo na shaka ya kuchukua jukumu la kuwapokea mara moja au la. Kama kanisa halijaridhika katika hali fulani, lina uwezo wa kuwaamuru watahiniwa wangoje hata litakapoweza kufanya uchunguzi, au kwa njia nyingine yo yote kupata uhakika, kuhusu tabia yao na unyofu wao. Hili ni la lazima zaidi katika miji mikubwa kuliko ilivyo mashambani, kwa sababu kanisa lina mwelekeo wa kupokea maombi mengi kutoka kwa watu ambao ni wageni kabisa, ambapo ni lazima kufanya uchunguzi kabla ya kuwakubali katika ushirika. Lakini kama kanisa laona ni lazima kumwahirisha mwombaji, jukumu si lake. Yeye hakuahirisha utii kwa amri ya Kristo iliyo karibu na kifo, na hivyo hakumfukuza Roho kwa huzuni, na hivyo yamkini hatadhurika kimsingi kama ni mwaminifu katika mambo mengine. Ambapo, kama yeye angepuuza wajibu kwa hiari, punde angeingia gizani, na yamkini kuasi imani.

Kama hakuna sababu mahususi ya kuchelewesha, kwa kawaida kanisa lapaswa kuwapokea waombapo. Kama wamefundishwa vya kutosha juu ya suala la dini kujua wafanyalo, na kama tabia yao kwa ujumla ni ya namna hiyo hata waweza kuaminiwa kuhusu unyofu wao na uaminifu wao katika kufanya ungamo, sioni sababu kwa nini wapaswe kuchelewesha. Lakini kama kuna sababu za kutosha, machoni pa kanisa, za kuwafanya wangoje muda unaostahili, na wafanye hivyo, kwa jukumu lao kwa Yesu Kristo. Wapaswa, hata hivyo, kukumbuka, ni jukumu gani wanalochukua, na kwamba kama wanawaweka nje ya kanisa wale wanaostahili kuwamo, wanatenda dhambi, na kumhuzunisha Roho Mtakatifu.

Haiwezekani kuweka sheria mahususi juu ya suala hili, zinazofaa kwa hali zote. Kuna wingi mkubwa wa sababu ambazo zaweza kuidhinisha kuwaweka watu nyuma, hata hakuna sheria za jumla zinazoweza kuzifikia zote. Desturi yetu, katika kanisa hili, ni kuwatangaza watu kwa mwezi mmoja baada ya kufanya ombi, kabla ya kupokewa katika ushirika kamili. Sababu ya hili ni, ili Baraza lipate fursa ya kuchunguza kuhusu watu binafsi wanaojitoa, kwa kuwa wengi wao ni wageni. Lakini mashambani, ambako kuna makutaniko ya kawaida, na watu wote wamefundishwa tangu ujana wao katika mafundisho ya dini, na ambako kila mtu anajulikana kikamilifu, hali ni tofauti, na kwa kawaida sioni sababu kwa nini watu wenye tabia njema wasikubaliwe mara moja. Kama mtu hajawa mlevi, au vinginevyo mwenye tabia mbaya, na akubaliwe mara moja, mara awezavyo kutoa taarifa yenye mantiki na yenye kuridhisha ya tumaini lililomo ndani yake.

Hiyo ni dhahiri ndiyo njia mitume walivyofanya. Hakuna ushahidi hata mdogo katika Agano Jipya, kwamba wamewahi kumwahirisha mtu aliyetaka kubatizwa na kujiunga na kanisa. Najua hili haliwaridhishi baadhi ya watu, kwa sababu wanadhani hali ni tofauti. Lakini mimi sioni hivyo. Wanasema mitume walikuwa wamevuviwa. Ni kweli; lakini haifuati kwamba walivuviwa kusoma tabia za watu, kiasi cha kuzuia wasifanye makosa katika jambo hili. Kwa upande mwingine, twajua kwamba hawakuvuviwa kwa njia hii, kwa maana twajua walifanya makosa, kama vile wahudumu waweza kufanya sasa, na, kwa hiyo, si kweli kwamba kuwa kwao watu waliovuviwa kwabadili hali juu ya jambo hili. Simoni Mago alidhaniwa kuwa Mkristo, na akabatizwa na kukubaliwa katika ushirika, na akabaki katika hadhi njema hata alipojaribu kununua Roho Mtakatifu kwa fedha. Mitume walizoea kuwakubali walioongoka kutoka Upagani mara moja, na bila kuchelewa. Kama wangeweza kuwapokea watu ambao, yamkini, hawakuwahi kusikia zaidi ya hubiri moja ya Injili, na ambao hawakuwahi kuwa na Biblia, wala kuhudhuria shule ya Sabato au darasa la Biblia katika maisha yao, hakika si lazima kuinua kelele na hofu namna hii, kama kanisa laona inafaa kupokea watu wenye tabia njema ambao wamekuwa na Biblia maisha yao yote, na kuzoezwa katika shule ya Sabato, na kukaa chini ya kuhubiriwa kwa Injili, na ambao, kwa hiyo, waweza kudhaniwa kuelewa wafanyalo, na kutokuungama wasichokihisi.

Najua yaweza kusemwa kwamba watu wanaofanya ungamo la dini sasa, hawalazimiki kufanya dhabihu kwa ajili ya dini yao kama waamini wa kwanza walivyofanya, na, kwa hiyo, watu waweza kuwa tayari zaidi kucheza unafiki. Na, kwa kadiri fulani, hilo ni kweli. Lakini basi, kwa upande mwingine, yapaswa kukumbukwa, kwamba, kwa maagizo waliyo nayo juu ya suala la dini, hawaongozwi kwa urahisi kujidanganya wenyewe, kama wale walioongoka bila faida za awali za malezi ya kidini. Waweza kushawishiwa kwa nguvu kuwadanganya wengine, lakini nasisitiza, kwamba, kwa maagizo waliyoyapokea, walioongoka wa uamsho huu mkuu hawana mwelekeo hata nusu ya kujidanganya wenyewe, na kushika tumaini la uongo, kama walivyokuwa katika siku za Mitume. Na kwa msingi huu naamini kwamba yale makanisa yaliyo waaminifu katika kushughulika na walioongoka wapya, na yanayodhihirisha kwa mazoea nguvu ya dini, hayana mwelekeo wa kupokea watu wengi wasioongoka, kama Mitume walivyofanya.

Ni muhimu kwamba makanisa yatende kwa hekima juu ya jambo hili. Uovu mkubwa umefanywa kwa desturi hii ya kuwaweka watu nje ya kanisa muda mrefu ili kuona kama ni Wakristo. Hili ni upuuzi karibu sawa na ambavyo ingekuwa kumtupa mtoto mchanga barabarani, ili kuona kama ataishi; kusema, kama ataishi na kuahidi kuwa mtoto mwenye afya, tutamtunza, wakati huo ndio wakati hasa unahitaji kunyonyeshwa, na kutunzwa, wakati ule mizani inapogeuka, kama ataishi au atakufa. Je, hiyo ndiyo njia ya kushughulika na walioongoka wapya? Je, kanisa lapaswa kuwatupa watoto wake wachanga kwenye upepo, na kusema, kama wataishi humo, na walelewe; lakini kama watakufa, wapaswa kufa. Sina shaka kwamba maelfu ya walioongoka, kwa sababu ya matibabu haya, wamepitisha maisha, wala hawajawahi kujiunga na kanisa lo lote, bali wamechechemea, wakiwa wamejaa mashaka, na hofu, na giza, na kwa njia hii wamepitisha siku zao, na kwenda kaburini bila faraja au manufaa waliyoweza kuyafurahia, kwa sababu tu kanisa, katika upumbavu wake, limewaacha wangoje nje ya uzio, ili kuona kama watakua na kusitawi, bila zile amri Yesu Kristo alizoziweka hasa kwa manufaa yao.

Yesu Kristo alisema kwa kanisa lake, “Hapa, wachukue hawa wana-kondoo, na uwalishe, na uwakinge, na uwachunge, na uwalinde:” na kanisa lafanya nini? Kwani, huwatoa nje peke yao juu ya milima ya baridi, kati ya wanyama wakali, ili wafe njaa au waangamie, ili kuona kama wako hai au la. Mfumo huu wote hauna falsafa kama vile usivyo wa kimaandiko. Je, Yesu Kristo aliyaambia makanisa yake yafanye hivyo? Je, Mungu wa Ibrahimu alifundisha fundisho lo lote la namna hii, kuhusu watoto wa Ibrahimu? Kamwe. Kamwe hakutufundisha kuwatendea walioongoka wapya kwa namna ya kikatili hivyo. Ni njia bora kabisa iwezayo kuchukuliwa ya kufanya iwe la mashaka kama ni walioongoka. Njia hasa ya kuwaingiza katika mashaka na giza, ni kuwaweka mbali na kanisa, na ushirika wake, na amri zake.

Nimefahamu kuna kanisa, si mbali sana na hapa, ambalo limepitisha azimio kwamba hakuna walioongoka wapya watakaokubaliwa hata watakapokuwa na tumaini kwa muda usiopungua miezi sita. Walipata wapi sheria kama hiyo? Si katika Biblia, wala mfano wa makanisa ya kwanza.

3. Katika kuwachunguza walioongoka wapya kwa ajili ya kukubaliwa katika kanisa, dhamiri zao zisinaswe kwa kuwachunguza kwa upana au kwa undani mno juu ya mambo ya kimafundisho. Kutokana na namna uchunguzi unavyofanywa katika baadhi ya makanisa, ingeonekana kana kwamba walitegemea kuwa walioongoka wapya watajua mara moja mfumo mzima wa elimu ya Mungu, na kuweza kujibu kila swali gumu katika theolojia. Matokeo yake ni kwamba, walioongoka wapya wanachanganyikiwa na kutatanishwa, na kutoa kibali chao kwa mambo wasiyoyaelewa, na hivyo dhamiri zao zinanaswa, na kwa matokeo kudhoofishwa. Kwani, mojawapo ya makusudi makuu ya kuwapokea walioongoka wapya katika kanisa, ni kuwafundisha mafundisho, lakini kama watawekwa nje ya kanisa hata watakapoelewa mfumo mzima wa mafundisho, kusudi hili linashindwa. Je, mtawaweka nje hata mojawapo ya makusudi makuu ya kuwapokea litakapotimizwa kwa njia nyingine? Ni upuuzi. Kuna mafundisho fulani ya msingi ya Ukristo, ambayo yamejumuishwa katika uzoefu wa kila aliyeongoka kweli. Na haya, walioongoka wapya watayashuhudia, katika uchunguzi wao, kama wataulizwa kwa namna ya kutoa nje maarifa yao, na si kwa namna ya kuwatatiza na kuwachanganya. Maswali yapaswa kuwa ya namna, ile iliyokusudiwa kutoa nje kutoka kwao kile walichojifunza kwa uzoefu, na si kile walichokipata kwa nadharia kabla au baada ya wongofu wao. Lengo si, kupata kujua wanajua kiasi gani, au ni wanafunzi wazuri kiasi gani katika elimu ya Mungu, kama vile ungechunguza shule, au idadi ya vijana wanaoshindania tuzo. Ni kupata kujua kama wana badiliko la moyo, kujifunza kama wamezipata kweli kuu za dini kwa nguvu zake katika nafsi zao wenyewe. Kwa hiyo unaona jinsi ambavyo lazima iwe upuuzi, na yenye kudhuru pia, kuchunguza kama ifanywavyo nyakati fulani, kama wakili mahakamani, akihoji shahidi wa kutiliwa shaka. Bali yapaswa kuwa kama tabibu mwaminifu mwenye shauku ya kutambua hali halisi ya mgonjwa wake, na kwa hiyo akiiongoza akili yake, kwa maswali na madokezo, kudhihirisha dalili halisi za hali yake.

Utakuta daima, ukiuliza maswali yako sawasawa, kwamba walioongoka halisi wataona wazi zile hoja kuu za msingi, mamlaka ya kiungu ya maandiko, ulazima wa ushawishi wa Roho Mtakatifu, uungu wa Kristo, fundisho la uovu kamili na kuzaliwa upya, ulazima wa upatanisho, kuhesabiwa haki kwa imani, na haki ya adhabu ya milele ya waovu. Kwa mfululizo ufaao wa maswali utakuta hoja hizi zote zikitoka, kama sehemu ya uzoefu wao, kama utauliza maswali yako kwa namna waielewayo.

Baraza la kanisa katika mji huu, kama tulivyoarifiwa, limepitisha kura, kwamba hakuna mtu atakayejiunga na kanisa hilo hata atakapotoa kibali chake kwa Ungamo lote la Imani la Kipresbiteri, na kulipitisha kuwa “kanuni yake ya imani na mwenendo na utii wa Kikristo.” Yaani, ni lazima wasome kitabu chote, kilicho kikubwa kama mara tatu ya kitabu hiki cha nyimbo, na ni lazima wakielewe, na kukubaliana nacho chote, kabla ya kukubaliwa katika kanisa, kabla ya kuweza kufanya ungamo la dini, au kutii amri ya Kristo. Kwa mamlaka gani kanisa lasema kwamba hakuna atakayejiunga na ushirika wao hata atakapoelewa hoja zote na maneno ya kitaalamu ya ungamo hili refu la imani? Je, hiyo ndiyo huruma yao, kumlazimisha aliyeongoka mpya ungamo hili lote la imani kooni mwake, kabla ya kumwacha hata aje kwenye ushirika? Yeye asema, “Nampenda Bwana Yesu Kristo, na nataka kutii amri yake.” “Vizuri sana, lakini je, unaelewa na kukubali Ungamo la Imani?” Yeye asema, “Sijui, kwa maana sijawahi kulisoma hilo, lakini nimeisoma Biblia, nami naipenda, na nataka kufuata maelekezo yaliyomo ndani yake, na kuja kwenye meza ya Bwana.” “Je, unalipenda ungamo la imani? Kama sivyo, HUTAKUJA,” ndivyo lijibuvyo baraza hili lenye huruma, “hutaketi kwenye meza ya Bwana, hata utakapokuwa umelikubali ungamo hili lote la imani.” Je, Yesu Kristo aliwahi kuidhinisha baraza la kanisa kunena hivi—kumwambia mtoto huyo wa Mungu, asimamaye pale kwa machozi, akiomba ruhusa ya kumtii Bwana wake, na aelewaye misingi ya imani yake, na awezaye kutoa sababu yenye kuridhisha ya tumaini lake, kumwambia hawezi kujiunga na kanisa hata atakapoelewa ungamo la imani? Bila shaka, Yesu Kristo amewakasirikia kanisa kama hilo, naye ataonyesha kutoridhika kwake kwa namna isiyokubali kosa, kama hawatatubu. Kufunga mlango dhidi ya walioongoka wapya hata watakapolimeza ungamo la imani! Je, kanisa kama hilo litafanikiwa? Kamwe.

Hakuna kanisa lo lote duniani lenye haki ya kumlazimisha aliyeongoka mpya ungamo lake refu la imani, ambaye anakubali misingi ya dini. Waweza kumjulisha aliyeongoka mpya imani yao wenyewe juu ya hoja nyingi kadiri wapendavyo, nao waweza kumchunguza, kama waona ni lazima, kuhusu imani yake; lakini fikiria ana mashaka juu ya hoja fulani zisizo za msingi kwa uzoefu wa Kikristo, kama fundisho la Ubatizo wa Watoto Wachanga, au la Uteule, au la Kudumu kwa Watakatifu, na fikiria akwaambia kwa unyofu na uwazi hajaamua juu ya hoja hizi. Je, mhudumu au kanisa lo lote lina haki ya kusema, hatakuja kwenye meza ya Bwana hata atakapomaliza utafiti wake wote juu ya masuala haya? Kwamba hatamtii Yesu Kristo hata atakapoamua kikamilifu juu ya kila hoja kama hiyo ambayo Wakristo, na wale waliojitoa pia, wanatofautiana wenyewe kwa wenyewe? Ningependa zaidi kuukata mkono wangu wa kuume kuliko kumzuia aliyeongoka katika mazingira kama hayo. Ningemfundisha aliyeongoka mpya kadiri niwezavyo katika muda kabla ya kufanya ombi lake, na ningemchunguza kwa unyofu kuhusu maoni yake, na baada ya kuwa ndani ya kanisa, ningejitahidi kumfanya akue katika maarifa kadiri akuavyo katika neema. Na kwa kadiri ile ile ya uhakika nilio nao kwamba mafundisho yangu mwenyewe ni mafundisho ya Mungu, ningetarajia kumfanya ayakubali, kama ningeweza kupata usikilizwaji wa haki mbele ya akili yake. Lakini kamwe nisingemwamuru mtu, ambaye kwa huruma naamini ni mtoto wa Mungu, akae mbali na meza ya Baba yake, kwa sababu haoni yote niyaonayo, au kuamini yote niaminiyo, katika mfumo mzima wa elimu ya Mungu. Jambo hilo halina mantiki kabisa, ni la kipuuzi na la kiovu.

4. Nyakati fulani watu wanaojulikana kushikilia tumaini hawathubutu kufanya ungamo la dini kwa hofu ya kudanganyika. Ningeshughulika daima kwa uthabiti na hali kama hizo. Tumaini lisilothibitisha ungamo la dini ni dhahiri baya kuliko kutokuwa na tumaini, na kadiri linavyoraruliwa mapema ndivyo bora zaidi. Je, mtu atumaini kuwa anampenda Mungu, na hata hivyo asithubutu kumtii Yesu Kristo? Ni upuuzi. Tumaini kama hilo ni bora liachwe mara moja.

5. Nyakati fulani watu wanaodai kuwa walioongoka watatoa udhuru wa kutojiunga na kanisa, kwamba waweza kuifurahia dini vilevile bila hilo. Hili daima ni la kutilia shaka. Ningewatafuta tabia kama hizo. Ni karibu hakika hawana dini. Kwa kawaida, kama mtu hataki kuhusishwa na watu wa Mungu, ameoza katika msingi. Ni kwa sababu anataka kujiepusha na majukumu ya ungamo la hadharani. Ana hisia ndani yake kwamba angependelea kuwa huru, ili aweze baadaye kurudi ulimwenguni tena akipenda, bila lawama ya kutokuwa thabiti au unafiki. Kuifurahia dini vilevile bila kumtii Yesu Kristo! Ni uongo wa dhahiri. Anapuuza ukweli kwamba dini hujumuisha kumtii Yesu Kristo.

III. Ninapaswa kuzingatia umuhimu wa kutoa maagizo sahihi kwa walioongoka wapya.

Kwa kawaida, tabia yao ya Kikristo maishani hufinyangwa na kutengenezwa kulingana na namna wanavyotendewa wanapoongoka kwa mara ya kwanza. Kuna wengi ambao walifundishwa vibaya mwanzoni, lakini baadaye waliongoka upya, na kama wakati huo watatendewa ipasavyo, waweza kufanywa kuwa kitu fulani. Lakini wakati ufaao wa kufanya hili ni wanapoingizwa kwa mara ya kwanza, akili zao zikiwa laini na nyororo, na zinazojisalimisha kwa urahisi kwa kweli. Ndipo waweza kuongozwa kwa unywele, kama wakidhani ni kweli ya Mungu. Na mawazo yo yote katika dini wayapatayo wakati huo, huwa na mwelekeo wa kuyashikilia milele baadaye. Ni karibu haiwezekani kuyaondoa mawazo ya mtu aliyoyapata alipokuwa aliyeongoka mpya. Waweza kumshinda kwa hoja, lakini anayashikilia. Mara ngapi hutokea ambapo watu wamefundishwa mambo fulani walipoongoka kwa mara ya kwanza, kwamba kama baadaye watapata mhudumu mpya, anayefundisha tofauti kidogo, wataamka dhidi yake, kana kwamba angeipindua imani na kulipeleka kanisa katika kosa, na kutupa kila kitu katika machafuko. Hivyo unaona kwamba walioongoka wapya wanatupwa mikononi mwa kanisa, na yategemea kanisa kuwafinyanga, na kuwaumba kuwa Wakristo wa aina sahihi. Sehemu kubwa ya faraja na manufaa yao ya baadaye hutegemea namna wanavyofundishwa mwanzoni. Tabia ya baadaye ya kanisa, maendeleo ya amsho, kuja kwa miaka elfu ya utawala wa Kristo, hutegemea kutolewa kwa maagizo sahihi, na mwelekeo sahihi wa fikira na maisha kwa wale walio walioongoka wapya.

IV. Ninapaswa kutaja baadhi ya mambo yasiyopaswa kufundishwa kwa walioongoka wapya.

1. “Hutahisi daima kama uhisivyo sasa.” Aliyeongoka mpya anapofurahia katika Mwokozi wake, na kupanga kuishi kwa utukufu wa Mungu na wema wa wanadamu, mara ngapi hukutana na jibu hili, “Hutahisi daima hivyo.” Hivyo kuandaa akili yake kutarajia kwamba ataasi imani, na kutoshangaa sana afanyapo hivyo. Hii ndiyo njia hasa ambavyo ibilisi anataka walioongoka wapya washughulikiwe, kuwa na Wakristo wa zamani wakiwaambia, hisia zenu hazitadumu, na kwamba baadaye mtakuwa baridi kama sisi. Imenifanya moyo wangu utoke damu kuliona. Aliyeongoka mpya alipokuwa akimimina moyo wake wa moto kwa mwungamaji fulani wa zamani, na kutarajia kukutana na milipuko ya moto ya roho ya kindugu ikiitikia yake mwenyewe, hukutana na nini? Jibu hili baridi, lijalo kama upepo wa kaskazini juu ya nafsi yake, “Hutahisi daima hivyo.” AIBU! Kumwandaa tu aliyeongoka mpya kutarajia kwamba ataasi imani kama jambo la kawaida; hata anapoanza kudidimia, kama chini ya ushawishi hasa wa fundisho hili yamkini atafanya, halizui mshangao au hofu akilini mwake, bali anaiangalia kama jambo la kawaida tu, akifanya kama kila mtu mwingine afanyavyo.

Nimesikia likihubiriwa na pia kuombwa, kwamba nyakati za kuasi imani ni za lazima kulijaribu kanisa. Wanasema, “mvua inyeshapo, waweza kupata maji popote: ni katika nyakati za ukame tu ndipo waweza kutambua zilipo chemchemi zenye kina.” Mantiki ya ajabu! Na hivyo ungefundisha kwamba Wakristo lazima wapoe na kuwa wapumbavu, na kuasi imani kwa Mungu, na kwa sababu gani? Kwani, kumbe, ili kuonyesha kwamba si wanafiki. Ya kushangaza! Ungethibitisha kwamba ni wanafiki ili kuonyesha kwamba si wanafiki.

Fundisho kama hili ndilo la mwisho kabisa lipaswalo kufundishwa kwa walioongoka wapya. Wapaswa kuambiwa kwamba sasa wameanza tu maisha ya Kikristo, na kwamba dini yao itajumuisha kuendelea mbele ndani yake. Wapaswa kufundishwa kwenda mbele wakati wote, na kukua katika neema daima. Usiwafundishe kupunguza dini yao kidogokidogo, ikaacha kuwa ndogo na ndogo hata iishe katika ncha. Mungu asema, “Njia ya wenye haki ni kama nuru ing’aayo, izidiyo kung’aa hata mchana mkamilifu.” Basi, ni njia ya nani ile izidiyo kufifia na kufifia hata usiku mkamilifu? Wapaswa kuletwa katika hali ya akili hata dalili za kwanza za kudidimia katika hali ya kiroho au bidii zitawatia hofu na kuwachochea kwenye wajibu. Hakuna haja kwamba walioongoka wapya waasi imani kama wafanyavyo. Paulo hakuasi imani. Nami sina shaka kwamba fundisho hili hasa, “Hutahisi daima hivyo,” ni mojawapo ya hila kuu za Shetani za kuleta lile tokeo lilitabirilo.

2. “Jifunze kuenenda kwa imani, wala si kwa kuona.” Hili nyakati fulani husemwa kwa walioongoka wapya kuhusu kuendelea kwao kudhihirisha nguvu ya dini, nalo ni upotoshaji wa dhahiri wa maandiko. Wakianza kupoteza imani na bidii yao, na kuingia gizani, mwungamaji fulani wa zamani atawaambia, “Ah, huwezi kutegemea kuwa na Mwokozi daima pamoja nawe, umekuwa ukienenda kwa kuona, ni lazima ujifunze kuenenda kwa imani, wala si kwa kuona.” Yaani, ni lazima ujifunze kuwa baridi kama kifo, na ndipo ushikamane na fundisho la Kudumu kwa Watakatifu, kama msingi wako pekee wa tumaini kwamba utaokolewa. Na hiyo ndiyo kuenenda kwa imani. Acha kudumu, na ndipo ushikamane na fundisho la kudumu. “Mojawapo ya makosa ya hatia, na kicheko cha sauti kubwa kuliko yote cha jehanamu.” Na kuishi katika kufurahia kibali cha Mungu na faraja za Roho Mtakatifu, wanakiita kuenenda kwa kuona! Je, wafikiri walioongoka wapya humwona Mwokozi wakati wamwaminipo? Wanapokuwa wamejaa hivyo furaha za mbinguni, wafikiri wanaona mbingu, na hivyo kuenenda kwa kuona? Ni upuuzi wa dhahiri. Si imani, ni kujikinai, kunakomfanya mwasi-imani ashikamane na fundisho la kudumu, kana kwamba lingemwokoa, bila zoezi lo lote lionekanalo la uchaji katika nafsi yake. Wale wajaribuo kuenenda kwa imani kwa njia hii ni bora wajihadhari, ama sivyo watajiingiza jehanamu wakiwa na imani yao. Imani kweli! Imani pasipo matendo imekufa. Je, imani iliyokufa yaweza kuifanya nafsi iishi?

3. “Ngoja hata uone kama utaweza kuvumilia.” Aliyeongoka mpya anapohisi bidii na moyo wa moto, na kutaka kujitoa kabisa kwa ajili ya Mungu, mwungamaji fulani wa zamani mwenye busara atamwonya asiende haraka mno. “Ni bora usiwe wa mbele mno katika dini, hata uone kama utaweza kuvumilia; kwa maana ukichukua msimamo huu wa juu na kisha uanguke, utaiaibisha dini.” Yaani, kwa Kiingereza cha wazi, “Usifanye lo lote lijumuishalo dini, hata uone kama unayo dini.” Dini hujumuisha kumtii Mungu. Basi hawa walimu wenye hekima humwambia aliyeongoka mpya, “Usimtii Mungu hata uone”—nini?—hata uone kama umemtii—au, hata uone kama umekipata kile kitu, kile kitu cha ajabu wanachodhania kimeumbwa na kutiwa ndani ya mtu, kama donge la nyama mpya, na kuitwa dini. Mfumo huu wa kungoja wote ni sawa, na wote si sahihi. Hakuna kibali cha kimaandiko cha kumwambia mtu angoje, wakati amri ya Mungu iko juu yake na njia ya wajibu iko mbele yake. Na aende zake.

Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kikamilifu kwamba hii ndiyo njia pekee yenye upatanifu ya kutambua kama wana dini yo yote.—Ushahidi pekee waweza kuwa nao ni kuona kwamba wamejishughulisha kwa moyo katika kutenda mapenzi ya Mungu. Kwa hiyo, kumwambia angoje, kabla ya kufanya mambo haya, hata apate ushahidi wake, ni kupindua jambo, na ni upuuzi.

4. “Ngoja hata upate nguvu, kabla ya kuuchukua msalaba.” Hili hutumika kwa wajibu mbalimbali wa kidini. Nyakati fulani hutumika kwa maombi, kana kwamba maombi yalikuwa msalaba. Lakini nimewajua walioongoka wapya wakishauriwa wasijaribu kuomba katika jamaa zao, au wasijaribu bado kuomba katika mikutano na duru za kijamii. “Ngoja hata upate nguvu.” Kana kwamba wangepata nguvu bila zoezi. Nguvu hupatikana kwa zoezi. Huwezi kupata nguvu kwa kulala tulivu. Mwache mtoto alale katika utoto wake maisha yake yote, wala hatakuwa na nguvu yo yote, aweza kukua kwa ukubwa, lakini kamwe hawezi kuwa kitu zaidi ya mtoto mkubwa. Hii ni sheria ya asili. Hakuna mbadala wa zoezi katika kuzalisha nguvu. Mwili, kama kila mtu ajuavyo, waweza kutiwa nguvu kwa zoezi tu. Ndivyo ilivyo katika asili ya mambo. Na ndivyo ilivyo kwa akili. Ndivyo ilivyo kwa hisia, ndivyo kwa uamuzi, ndivyo kwa dhamiri. Nguvu zote za nafsi hutiwa nguvu kwa zoezi. Sina haja sasa ya kuingia katika falsafa ya jambo hili. Kila mtu ajua ni hivyo. Kama akili haitiwi zoezi, ubongo hautakua, na mtu atakuwa mpumbavu. Kama hisia hazitiwi zoezi atakuwa mtu asiye na huruma. Kunena na aliyeongoka juu ya kupuuza tendo la Kikristo hata apate nguvu, ni upuuzi. Kama anataka kupata nguvu, na aende kazini.

5. Walioongoka wapya hawapaswi kufanywa kuwa wa madhehebu katika hisia zao. Hawapaswi kufundishwa kukazia tofauti za kimadhehebu, au kung’ang’ania hoja za kimadhehebu. Wapaswa kuzichunguza hoja hizi, kwa wakati ufaao, na kwa njia ifaayo, na kujiamulia wenyewe, kulingana na umuhimu wake. Lakini hawapaswi kufundishwa kuzikazia, au kuzitilia maanani mno mwanzoni mwa maisha yao ya kidini. La sivyo kuna hatari kubwa kwamba dini yao yote itageuka kuwa umadhehebu. Nimeona baadhi ya mifano ya kusikitisha na ya huzuni ya matokeo ya jambo hili juu ya walioongoka wapya. Na kila ninapoona walioongoka wanaodai kushika kwa nguvu upekee wa kimadhehebu, haidhuru wa dhehebu gani la Wakristo, daima nahisi mashaka juu yao. Ninaposikia wakiuliza, “Je, unaamini fundisho la uteule?” au, “Je, unaamini kunyunyizia maji?” au, “Je, unaamini kuzamishwa?” nahisi huzuni. Kamwe sikuwahi kuwajua walioongoka kama hao kuwa na thamani kubwa. Bidii yao ya kimadhehebu punde huchachua hisia zao, huila moyo wote wa dini yao, na kuifinyanga tabia yao yote kuwa ushabiki wa kimadhehebu wenye dhambi. Kwa kawaida huwa wenye bidii kubwa kwa mapokeo ya wazee, na wenye kujali kidogo mno wokovu wa nafsi.

V. Naendelea kutaja baadhi ya mambo yaliyo muhimu kufundishwa kwa walioongoka wapya.

1. Mojawapo ya mambo ya kwanza walioongoka wapya wapaswayo kufundishwa ni kutofautisha kati ya hisia na kanuni katika dini. Je, unanielewa? Nitaeleza nimaanishalo, lakini nataka mshike maneno haya, na kuyaweka imara akilini mwenu. Nitakalo ni kuwafanya mtofautishe kati ya hisia na kanuni.

Kwa hisia, namaanisha ile hali ya akili tuliyo na utambuzi wayo, na ambayo tunaiita mhemko, hali ya akili isiyo ya hiari, itokeayo bila shaka tunapokuwa katika mazingira fulani au chini ya ushawishi fulani. Zaweza kuwako hisia zilizoinuliwa sana, au zaweza kutulia hata utulivu, au kutoweka kabisa. Lakini hisia hizi zapaswa kutofautishwa kwa uangalifu na kanuni ya kidini. Kwa kanuni simaanishi dutu au shina au mbegu au chipukizi lililopandwa katika nafsi. Bali namaanisha uamuzi wa hiari wa akili, azimio thabiti la kutenda wajibu na kutii mapenzi ya Mungu, ambao Mkristo apaswa kuongozwa nao daima. Mtu awapo ameazimia kabisa kumtii Mungu, kwa sababu ni HAKI kwamba amtii Mungu, hilo naliita kanuni. Ajapohisi mhemko wo wote hai wa kidini wakati huo au la, atatenda wajibu wake kwa moyo, na kwa haraka, na kwa nia, iwayo vyo vyote hali ya hisia zake. Huku ni kutenda kwa kanuni, wala si kwa hisia. Walioongoka wapya wengi wana maoni yaliyokosea juu ya jambo hili, na hutegemea karibu kabisa hali ya hisia zao ili kwenda mbele katika wajibu. Wengine hawataongoza mkutano wa maombi, isipokuwa wahisi kama wangeweza kufanya sala ya ufasaha. Wengi wanaathiriwa karibu kabisa na hisia zao, na hujisalimisha kwa hili, kana kwamba wangedhani hawana wajibu wo wote isipokuwa wasukumwapo na hisia fulani yenye nguvu. Watakuwa na bidii kubwa katika dini wanapohisi hivyo, hisia zao zikiwa za moto na hai, lakini hawatatenda dini kwa upatanifu, na kuipeleka katika mambo yote ya maisha. Ni wenye dini tu kadiri wanavyosukumwa na wimbi la hisia. Lakini hii si dini ya kweli.

Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kwa uangalifu, wajibu uwapo mbele yao kuutenda. Hata hisia zao ziwe butu kiasi gani, kama wajibu waita, UTENDE. Usingoje hisia, bali UTENDE. Yamkini hisia zile hasa ambazo ungezingoja zitachochewa kutenda kazi utakapoanza kutenda wajibu wako. Kama wajibu ni maombi, kwa mfano, na huna hisia ungependa kuwa nazo, usingoje mhemko kabla ya kuomba, bali omba, na ufumbue kinywa chako sana. Na katika kufanya hivyo, yamkini utakuwa na hisia zile ambazo ulielekea kuzingoja, na ambazo hujumuisha furaha ya kidini yenye kutambulika.

2. Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kwamba wao wameukana umiliki wa mali zao zote, na wa nafsi zao, na kama hawajafanya hivi hawakuwa Wakristo. Hawapaswi kuachwa wadhani kwamba kitu cho chote ni chao wenyewe, muda wao, mali, ushawishi, uwezo, miili au nafsi zao. “Ninyi si mali yenu wenyewe;” vyote ni vya Mungu; na walipojisalimisha kwa Mungu walikabidhi kwa hiari vyote kwake, ili vitawaliwe na kutumiwa apendavyo. Hawana haki ya kutumia hata saa moja kana kwamba muda wao ulikuwa wao wenyewe. Hawana haki ya kwenda po pote, au kufanya lo lote, kwa ajili yao wenyewe, bali wapaswa kushika vyote kwa amri ya Mungu, na kuvitumia vyote kwa utukufu wa Mungu. Kama hawafanyi hivyo, hawapaswi kujiita Wakristo, kwa maana wazo lenyewe la kuwa Mkristo ni kuikana nafsi na kuwa mtakatifu kabisa kwa Mungu. Mtu hana haki zaidi ya kumnyima Mungu kitu cho chote, kuliko alivyo na haki ya kunyang’anya au kuiba. Ni wizi kwa maana ya juu kabisa ya neno hilo. Ni uhalifu wa juu isivyo kikomo kuliko ingekuwa kwa karani dukani kwenda na kuchukua fedha ya mwajiri wake, na kuitumia kwa tamaa na anasa zake mwenyewe. Namaanisha, kwamba kwa mtu kumnyima Mungu, ni uhalifu wa juu zaidi dhidi YAKE, kuliko mtu awezavyo kutenda dhidi ya mwenzake, kwa kadiri ambavyo Mungu ni mwenye vitu vyote kwa maana ya juu isiyo kikomo kuliko mtu awezavyo kuwa mwenye kitu cho chote. Kama Mungu awaita watumie kitu cho chote walicho nacho, fedha yao, au muda wao, au kutoa watoto wao, au kujitoa wenyewe, katika kuendeleza ufalme wake, na wakakataa, kwa sababu wanataka kuvitumia kwa njia yao wenyewe, au wanapendelea kufanya kitu kingine, ni jambo la kulaumika zaidi kuliko kwa karani au wakala kwenda na kufuja fedha aliyokabidhiwa na mwajiri wake, na kuitumia kwa jamaa yake, au kuiwekeza katika hisa za benki au katika biashara ya kubahatisha kwa nafsi yake.

Mungu ni, kwa maana ya juu isiyo kikomo, mwenye vyote, kuliko mwajiri ye yote awezavyo kusemwa kuwa mwenye alicho nacho. Na kanisa la Kristo kamwe halitachukua msimamo wa juu, kamwe halitanaswuliwa na ulimwengu, kamwe halitaweza kwenda mbele bila hizi kudidimia na kuasi imani za kudumu, hata Wakristo, na makanisa kwa ujumla, watakapochukua msimamo, na kuushikilia, kwamba ni jambo la nidhamu vilevile kwa mwanachama wa kanisa kimatendo kuukana uwakili wake kama kuukana uungu wa Kristo, na kwamba choyo kilichothibitishwa kwa haki kitamwondoa mtu katika ushirika kwa hakika ile ile kama uzinzi.

Kanisa ni ortodoksi sana katika mawazo, lakini lenye uzushi sana katika matendo, lakini wakati ni lazima ufike ambapo kanisa litakuwa makini vilevile katika kulinda ortodoksi katika matendo kama ortodoksi katika mafundisho, na tayari vilevile kuwatoa nje wazushi katika matendo kama wazushi wapotoshao mafundisho ya Injili. Kwa kweli, ni jambo la muhimu zaidi mno. Kusudi pekee la fundisho ni kuzaa matendo, na haionekani kueleweka na kanisa, kwamba imani ya kweli “hutenda kazi kwa upendo na kuutakasa moyo,” kwamba uzushi katika matendo, ni uthibitisho wa mwisho wa uzushi katika hisia. Kanisa ni lenye kung’ang’ania sana fundisho sahihi na lisilojali sana maisha sahihi. Hili ni upuuzi. Je, imefika hapa, kwamba kanisa la Yesu Kristo litaridhika na mawazo sahihi juu ya hoja fulani zisizo halisi, na kamwe lisipunguze ortodoksi yake kuwa matendo? Isiwe hivyo tena.

Ni wakati muafaka mambo haya yakanyooshwa. Na njia pekee ya kuyanyoosha, ni kuanza sawasawa na wale wanaoanza tu katika dini. Walioongoka wapya ni lazima waambiwe kwamba wanastahili hukumu vilevile, na kwamba kanisa haliwezi na halitakuwa na ushirika nao, kama wataonyesha roho ya choyo, na kugeuza sikio kiziwi wakati ulimwengu wote unapoita msaada, kama vile wangekuwa wanaishi katika uzinzi, au katika ibada ya kila siku ya sanamu.

3. Wafundishe jinsi ya kukuza dhamiri nyororo. Mara nyingi nimeshangazwa kuona jinsi ilivyo ndogo dhamiri, hata miongoni mwa wale tunaotumaini ni Wakristo. Na hapa twaona sababu yake. Dhamiri zao hazikuwahi kukuzwa. Kamwe hawakufundishwa na kuambiwa jinsi ya kukuza dhamiri nyororo. Hawana hata dhamiri ya asili. Wameishughulikia dhamiri yao kwa ukali hivyo, na kuipinga mara nyingi hivyo, hata imekuwa butu, wala haitendi kazi. Manufaa ya Mkristo, hutegemea sana kujua kwake jinsi ya kukuza dhamiri yake. Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kuiweka dhamiri yao nyororo kama mboni ya jicho. Wapaswa kuchunga mwenendo wao na nia zao, na kuziacha nia zao ziwe safi kiasi hicho na mwenendo wao usio na ubinafsi kiasi hicho hata usichukize au kuidhuru au kuinyamazisha dhamiri. Wapaswa kudumisha desturi ya kuisikiliza dhamiri, hata itakuwa daima tayari kutoa hukumu kali katika kila tukio. Ni jambo la kushangaza kuona jinsi dhamiri iwezavyo kukuzwa kwa mwenendo ufaao. Ikishughulikiwa vyema, yaweza kufanywa iwe safi kiasi hicho, na yenye nguvu kiasi hicho, hata itaitikia daima sawasawa na neno la Mungu. Mletee Mkristo kama huyo wajibu wo wote, au kujikana nafsi kwo kwote, au mateso, na umwonyeshe tu neno la Mungu naye atalitenda bila neno. Katika miezi michache, ikifundishwa na kushughulikiwa ipasavyo, walioongoka wapya waweza kuwa na dhamiri iliyosawazishwa kwa unyeti hivyo hata uzito wa unyoya utawageuza. Lete tu “Bwana asema hivi,” nao watakuwa daima tayari kutenda hivyo, liwe lo lote.

4. Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kuomba bila kukoma. Yaani, wapaswa daima kuweka ulinzi juu ya akili zao, na kuwa wakati wote katika roho ya maombi. Wapaswa kufundishwa kuomba daima, lo lote litokealo. Kwa kukosa maagizo sahihi juu ya hoja hii walioongoka wapya wengi hupatwa na hasara na kwenda mbali na Mungu. Kwa mfano, nyakati fulani hutokea kwamba aliyeongoka mpya ataanguka katika dhambi fulani, na ndipo ahisi kana kwamba hawezi kuomba, na badala ya kulishinda hili ahisi msongo hivyo hata angoje ukali wa msongo wake upite. Badala ya kwenda moja kwa moja kwa Yesu Kristo katikati ya uchungu wake, na kuungama dhambi yake kutoka utimilifu wa moyo wake na kupata msamaha upya na amani kurejeshwa, angoja hata ukali wote wa hisia zake utakapotulia, na ndipo toba yake, kama atatubu, iwe baridi na ya moyo nusu. Acha niwaambie, wapendwa, kamwe msifanye hivi, bali dhamiri yenu iwabanapo, nendeni hapo hapo kwa Kristo, ungameni dhambi yenu kikamilifu, na mimineni mioyo yenu kwa Mungu.

Nyakati fulani watu watapuuza kuomba kwa sababu wako gizani, na hawahisi shauku yo yote ya kuomba. Lakini huo ndio wakati hasa wanahitaji maombi. Hiyo ndiyo sababu hasa wanapaswa kuomba. Wapaswa kwenda moja kwa moja kwa Mungu na kuungama ubaridi na giza la akili zenu. Mwambie hasa jinsi mnavyohisi, mwambie, “Ee Bwana, sina shauku ya kuomba, lakini najua nastahili kuomba.” Na jambo la kwanza mtakalojua, Roho aweza kuja, na kuiongoza mioyo yenu katika maombi, na mawingu yote ya giza yatapita.

5. Walioongoka wapya wapaswa kuonywa kwa uaminifu dhidi ya kuchukua kipimo cha uongo katika dini. Hawapaswi kuachwa wafuate nyuma ya waungamaji wa zamani, na kuwaweka mbele ya akili zao kama kipimo cha maisha matakatifu. Wapaswa daima kumtazama Kristo kama kielelezo chao. Wasilenge kuwa Wakristo wema kama wanachama wa zamani wa kanisa, na wasidhani wanafanya vyema kwa sababu wako macho kama wanachama wa zamani wa kanisa. Bali wapaswa kulenga kuwa watakatifu, wala wasiridhike hata watakapokuwa wakamilifu kama Mungu. Kanisa limedhurika sana kwa kukosa kuzingatia jambo hili. Walioongoka wapya wamejitokeza, na mioyo yao ilikuwa ya moto na bidii yao yenye nguvu ya kutosha kulenga kipimo cha juu, lakini hawakuelekezwa ipasavyo, na hivyo punde wakatulia katika wazo kwamba kilicho chema cha kutosha kwa wengine ni chema cha kutosha kwao, na kwa hiyo kamwe hawalengi juu zaidi ya wale walio mbele yao. Na kwa njia hii kanisa badala ya kupanda juu na juu zaidi katika utakatifu kwa kila uamsho, huwekwa karibu bila kusonga.

6. Walioongoka wapya wapaswa kufundishwa kutenda wajibu wao wote. Kamwe wasifanye maridhiano na wajibu, wala wasifikiri kusema “Nitafanya hili kama fidia ya kupuuza lile.” Kamwe wasiridhike hata watakapotenda wajibu wao wa kila aina, kuhusu jamaa zao, kanisa, Shule za Sabato, wasiotubu walio karibu nao, matumizi ya mali yao, wongofu wa ulimwengu. Na watende wajibu wao, kama wauhisivyo mioyo yao ikiwa ya moto; na kamwe wasijaribu kuokota na kuchagua kati ya amri za Mungu.

7. Wapaswa kufanywa wahisi kwamba hawana masilahi ya peke yao. Ni wakati Wakristo wafanywe hasa kuhisi kwamba hawana masilahi yo yote, yaliyo mbali na masilahi ya Yesu Kristo na ufalme wake. Wapaswa kuelewa kwamba wameunganishwa katika jamaa ya Yesu Kristo, kama wanachama kamili, hata masilahi yao yote yamefanywa kuwa kitu kimoja na yake. Wamepanda pamoja naye, wameingia melini, na kubeba vyote vyao. Na tangu sasa hawana lo lote la kufanya, wala lo lote la kusema, isipokuwa kama linahusiana na masilahi haya na linagusa kusudi na ufalme wa Kristo.

8. Wapaswa kufundishwa kudumisha unyofu wa nia. Walioongoka wapya wasianze kuwa na nia mbili, juu ya jambo lo lote, wala wasiache nia za ubinafsi zichanganyike na nia njema katika lo lote wafanyalo. Lakini hili kamwe haliwezi kuwa, maadamu Wakristo wanaruhusiwa kushika masilahi ya peke yao, tofauti na masilahi ya Yesu Kristo. Kama wanahisi kwamba wana masilahi ya peke yao, haiwezekani kuwazuia wasiyazingatie, na kuwa na jicho juu yayo pamoja na masilahi ya Kristo, katika mambo mengi wayafanyayo. Ni kwa kuwa watakatifu kabisa kwa Mungu, na kutoa vyote kwa utumishi wake, ndipo waweza kuweka jicho lao moja na nia zao safi.

9. Wapaswa kuanza wakiwa na azimio la kulenga kuwa na manufaa kwa kadiri ya juu iwezekanavyo. Wasiridhike na kuwa na manufaa tu, au kubaki mahali ambapo waweza kufanya wema fulani. Bali wakiona fursa ambapo waweza kufanya wema zaidi, ni lazima waichukue, iwayo vyo vyote dhabihu kwao wenyewe. Haidhuru itawagharimu nini, haidhuru hatari gani au mateso gani, haidhuru mabadiliko gani katika mazingira yao ya nje, au tabia, au kazi itakayoleta. Kama wana hakika kwamba kwa ujumla watafanya wema zaidi, hawapaswi hata kusitasita. Vinginevyo wawezaje kuwa kama Mungu? Wawezaje kufikiri kubeba sura ya Yesu Kristo, kama hawako tayari kufanya wema wote ulio katika uwezo wao? Mtu aongokapo huingia katika ulimwengu mpya, na apaswa kujiona kama mtu mpya. Kama akiona aweza kufanya wema mkubwa zaidi kwa kubaki katika kazi yake ya zamani, na iwe hivyo. Lakini kama aweza kufanya wema zaidi kwa njia nyingine, analazimika kubadili. Ni kwa kukosa kuzingatia jambo hili, mwanzoni, ndio Wakristo wamepata mawazo ya chini hivyo juu ya suala la wajibu. Na hiyo ndiyo sababu kuna wanachama wengi wasio na manufaa katika makanisa yetu.

10. Wapaswa kufundishwa kutolenga faraja bali manufaa katika dini. Kuna walafi wengi wa kiroho katika makanisa, ambao wakati wote wanatafuta kuwa na furaha katika dini, huku wakijitahidi kidogo mno kuwa na manufaa. Wangependa zaidi kutumia muda wao katika kuimba nyimbo za shangwe, na katika kumimina hisia zao za furaha katika wimbi la kufurika la vifijo na ushindi, kuliko kuutumia katika maombi ya kutaabika kwa ajili ya wenye dhambi, au katika kuzunguka na kuwavuta watu wanaokufa kutoka motoni. Waonekana kuhisi kana kwamba walizaliwa kujifurahisha wenyewe. Lakini sidhani Wakristo kama hao huonyesha matunda ya namna ya kufanya mfano wao kuwa wa kuigwa. Haikuwa hivyo hali ya mitume. Waliteseka kwa ajili ya nafsi, na kutaabika katika uchovu na maumivu, na katika mauti mara kwa mara, ili kuokoa wenye dhambi. Wala si salama. Kwa kawaida, Wakristo hawafai kunywa kwa kina kutoka chemchemi ya furaha. Katika hali za kawaida, uchungu wa kina wa maombi kwa ajili ya nafsi una manufaa zaidi kuliko miruko ya juu ya furaha. Walioongoka wapya na wafundishwe, wazi wazi, wasitegemee maisha ya furaha na ushindi. Waweza kuitwa kupitia katika majaribu ya moto. Shetani aweza kuwapepeta kama ngano. Lakini ni lazima waende mbele, wasitegemee sana kuwa na furaha kama kuwa na manufaa, wasinene juu ya faraja bali wajibu, wasitamani miruko ya furaha na ushindi, bali kuwa na njaa na kiu ya haki, wasichunguze jinsi ya kuzua miruko mipya ya furaha, bali jinsi ya kujua mapenzi ya Mungu, na kuyatenda. Watakuwa na furaha ya kutosha mbinguni. Huko waweza kuimba wimbo wa Musa na wa Mwana-kondoo. Na kwa kweli watafurahia furaha iliyo imara na yenye mantiki zaidi hapa, kwa kutofikiri lo lote juu yake, bali kwa kujitoa kwa saburi kutenda mapenzi ya Mungu.

11. Wapaswa kufundishwa kuwa na ujasiri wa kiadili, na kutokuogopa kwenda mbele katika wajibu. Biblia husisitiza kikamilifu ujasiri na uhodari wa Kikristo katika tendo kama wajibu. Simaanishi kwamba wapaswa kujiingiza katika majivuno yao, kama Petro, akisema atakalofanya, na kujigamba juu ya ujasiri wake. Mwenye kujigamba kwa kawaida ni mwoga moyoni. Bali namaanisha ujasiri wa kiadili, uamuzi wa nia wa unyenyekevu na thabiti, utakaokwenda mbele katika wajibu wo wote, bila kughadhabika na bila kutishwa, kwa upole na uthabiti wa Mwana wa Mungu.

12. Wapaswa kufundishwa kiasi cha kuwa imara katika imani. Yaani, wapaswa mapema, kwa kadiri iwezekanavyo, kufanywa kamili na sahihi kuhusu imani yao ya kimafundisho. Mara iwezekanavyo, bila kugeuza akili zao mbali na wajibu wao wa kimatendo, katika kuendeleza utukufu wa Mungu na wokovu wa watu, wapaswa kufundishwa kikamilifu na wazi, mafundisho yote makuu ya Biblia. Maarifa ya kimafundisho ni ya lazima kwa kukua katika neema. Maarifa ni chakula cha akili. “Nafsi kuwa bila maarifa,” asema yule Mwenye Hekima, “si vyema.” Akili haiwezi kukua bila maarifa, kama vile mwili usivyoweza bila chakula. Na kwa hiyo ni muhimu kwamba walioongoka wapya wafundishwe mafundisho kikamilifu, na kufanywa waielewe Biblia. Kwa kufundisha mafundisho simaanishi kufundisha katekisimu, bali kuwafundisha kuchota maarifa kutoka chanzo chenyewe. Zueni akilini mwao hamu kama hiyo ya maarifa hata wataila Biblia, wataimeza, wataipenda na kuipenda yote. Kila andiko lina faida, ili mtu wa Mungu awe kamili, amekamilishwa kabisa kwa kila tendo jema.

13. Juhudi kubwa zapaswa kuchukuliwa kuwalinda walioongoka wapya dhidi ya roho ya kulaumu. Walioongoka wapya, wanapotoka kwa mara ya kwanza upande wa Bwana, na wamejaa moto na bidii, nyakati fulani huwakuta waungamaji wa zamani wakiwa baridi na wafu kiasi hicho hata wanashawishiwa kwa nguvu kuwa na roho ya kulaumu. Hili lapaswa kusahihishwa mara moja, la sivyo desturi hii itatia sumu akili zao na kuiharibu dini yao.

14. Ni lazima wajifunze kusema, Hapana. Hili ni somo gumu sana kwa wengi. Mtazame yule mwanamke kijana. Zamani alipenda duru ya anasa, na kufurahia raha zake. Alijiunga na kanisa, na ndipo akajikuta ametengwa mbali na wenzake wote wa zamani. Sasa hawamwiti kwenye densi na sherehe zao, kwa sababu wanajua hatajiunga nao, na yamkini wanakaa mbali kabisa kwa muda, kwa hofu kwamba angezungumza nao juu ya nafsi zao. Lakini baada ya muda wanapata ujasiri kidogo, na baadhi yao wanathubutu kumwomba tu apande gari na rafiki wachache. Yeye hapendi kusema, Hapana. Ni rafiki zake wa zamani, ni wachache tu wanaokwenda, na hakika matembezi ni burudani isiyo na hatia kiasi hicho, hata anaukubali mwaliko. Lakini sasa ameanza kukubali, barafu imevunjika, nao wanamrudisha tena kama mmoja wao. Inaendelea, na anaanza kuhudhuria matembezi yao ya kijamii—“rafiki wachache tu,” wajua, hata baada ya muda zulia linaondolewa kwa densi, na jambo linalofuata, yamkini, amekwenda matembezi ya gari la theluji, usiku wa Jumamosi, na kurudi nyumbani baada ya usiku wa manane, na kisha kulala asubuhi yote ya Sabato ili kufidia, yamkini Sabato ya ushirika pia. Yote kwa kukosa kujifunza kusema, Hapana.

Mtazame yule kijana. Kwa muda alikuwa daima mahali pake, katika shule ya Sabato na katika mkutano wa maombi. Lakini baada ya muda rafiki zake wa zamani wanaanza kumshughulikia kwa uangalifu tena, nao wanamvuta hatua kwa hatua. Kila hatua yaonekana kuwa jambo dogo sana, na ingeonekana kama ufidhuli kukataa jambo dogo hivyo. Anahoji kwamba kama akikataa kwenda nao katika mambo yasiyo na hatia, atapoteza ushawishi wake kwao. Na hivyo aendelea, hata mkutano wa maombi, darasa la Biblia, na hata Biblia na chumba cha faragha vinapuuzwa. Ah, kijana, simama pale! Nenda hatua kidogo tu zaidi bila kujifunza kusema, Hapana, nawe umekwisha. Kama hutaki kuutundika kwenye dharau na dhihaka wito wa Kristo, jifunze kupinga mianzo ya jaribu. La sivyo litakujia, baada ya muda, kama kufurika kwa maji.

15. Wapaswa kufundishwa ni nini na nini si uzoefu wa Kikristo. Ni lazima, kwa faraja yao na manufaa yao, waelewe hili, ili wasije wakajiingiza katika msongo usio wa lazima kwa kukosa kile kisicho cha lazima hata kidogo kwa uzoefu wa Kikristo, wala wasijidanganye kwamba wana dini nyingi kuliko wanavyoitenda kweli. Lakini siwezi kukaa juu ya hoja hii usiku huu.

16. Wafundishe wasihesabu kitu cho chote kuwa dhabihu wanayoifanya kwa ajili ya Mungu. Watu wengine daima wananena juu ya dhabihu wanazozifanya katika dini. Sina imani na uchaji wa namna hiyo. Kwa nini waendelee kunena juu ya dhabihu zao, kana kwamba kila walifanyalo kwa ajili ya Mungu lilikuwa dhabihu? Kama wangempenda Mungu wasingenena hivyo. Kama wangeyahesabu masilahi yao wenyewe na masilahi ya Kristo kuwa kitu kimoja, wasingenena juu ya kufanya dhabihu kwa ajili ya Kristo; ingekuwa kama kunena juu ya kufanya dhabihu kwa ajili yao wenyewe.

17. Ni jambo la muhimu sana kwamba walioongoka wapya wafundishwe kuwa waaminifu kikamilifu. Namaanisha zaidi kwa hili kuliko yamkini mngefikiri. Ni jambo kubwa kuwa mwaminifu kikamilifu. Ni kuwa tofauti sana na ulimwengu kwa ujumla, na tofauti sana hata na kundi kubwa la waungamaji wa dini. Mtu mtakatifu kuliko wote niliyewahi kumjua, na aliyekuwa Mkristo na mhudumu kwa miaka mingi, aliwahi kunieleza, “Ndugu, ni jambo kubwa kuwa mwaminifu kikamilifu, mnyofu, mwenye kunyooka katika kila kitu, hata jicho safi la Mungu liweze kuona kwamba akili imenyooka kikamilifu.”

Ni jambo la muhimu mno kwamba walioongoka wapya waelewe ni nini kuwa mwaminifu kikamilifu katika kila kitu, ili waweze kudumisha dhamiri isiyo na hatia, kwa Mungu na kwa watu. Ole, ole! jinsi ilivyo ndogo dhamiri. Jinsi ulivyo mdogo ule uaminifu halisi, ule unyofu safi, sahili, upaswao kutia alama katika maisha ya mtoto wa Mungu. Jinsi wengi wanavyojali kidogo hata ahadi ya wazi. Nilisikia siku nyingine juu ya watu kadhaa waliojiandikisha kwa Chama cha Kupinga Utumwa, na hata nusu yao hawatalipa michango yao. Kisingizio ni kwamba, walisaini walipokuwa chini ya msisimko, nao hawapendi kulipa. Kana kwamba kuwa kwao na msisimko kuliwaondolea wajibu wa kutimiza ahadi yao. Kwani ni udanganyifu vilevile kama ingekuwa kukataa kulipa hati ya deni. Waliahidi, wakasaini majina yao, sivyo, na sasa hawataki kulipa? Nao wanaita hiyo uaminifu!

Nimesikia kwamba kuna watu kadhaa katika mji ambao wamesaini mamia ya dola kwa Taasisi ya Oneida, wakiahidi kulipa fedha watakapotakiwa; na walipotakiwa walikataa kulipa fedha. Na sababu ilikuwa, wote walikuwa wamegeuka kuwa wapinga-utumwa katika Taasisi hiyo. Vizuri sana. Fikiria wamefanya hivyo. Je, hilo labadili ahadi yako? Je, ulisaini kwa sharti kwamba kama wataingiza Upinzani wa Utumwa humo utakuwa huru? Kama ulifanya hivyo, basi u huru. Lakini kama ulitoa ahadi yako bila sharti lo lote, ni udanganyifu vilevile kukataa kama vile ungekuwa umetoa hati ya deni. Na hata hivyo baadhi yenu mngeweza karibu kukasirika kama mtu ye yote angewashtaki kwa kukataa kulipa fedha mliyoiahidi.

Litazame hili kwa uzito. Mungu asema nani ataenda mbinguni? Soma Zaburi ya 15, na uone. “Aapaye kwa hasara yake, wala habadiliki.” Wafikiriaje juu ya hilo? Kama mtu ameahidi kitu cho chote, isipokuwa kama ni kutenda dhambi, na aitimize ahadi yake, kama akusudia kuwa mwaminifu au kwenda mbinguni. Lakini hapa watu hawa watatoa ahadi, na kwa sababu hawawezi kushtakiwa, watazivunja kwa urahisi kana kwamba hazikuwa kitu. Wasingeacha hati iharibiwe benki. Kwa nini? Kwa sababu wangepoteza sifa, na wangeshtakiwa. Lakini Taasisi ya Oneida, na Chama cha Kupinga Utumwa, na vyama vingine, havitawashtaki kwa fedha, na kwa hiyo watu hawa huchukizwa na kitu fulani, na kukataa kulipa. Je, huu ni uaminifu? Je, uaminifu wa namna hii utawaingiza mbinguni? Nini? Kuvunja ahadi zenu, na kwenda juu mkichukua uongo mkononi mwenu mbele za Mungu? Kama mnakataa au kupuuza kutimiza ahadi yenu ninyi ni waongo, na kama mnadumu katika hili, mtakuwa na sehemu yenu katika lile ziwa liwakalo moto na kiberiti. Nisingependa, kwa dunia elfu kumi, kufa nikiwa na fedha mikononi mwangu, ambayo nimeizuia kwa udhalimu kutoka kwa lengo lingine lo lote ambalo niliiahidi. Fedha kama hiyo ita“la kama donda ndugu.”

Kama huwezi kulipa fedha, huo ni udhuru mwema. Lakini basi sema hivyo. Lakini kama unakataa kulipa ulichoahidi, kwa sababu umebadili nia yako, tegemea juu ya hili, una hatia. Huwezi kuomba hata utakapolipa fedha ile. Utaombaje? “Ee Bwana, niliahidi kutoa fedha ile, lakini nilibadili nia yangu, na kuvunja ahadi yangu; lakini bado, Ee Bwana, nakuomba unibariki, na kunisamehe dhambi yangu, ijapokuwa nashikilia fedha yangu, na unifanye niwe na furaha katika upendo wako.” Je, maombi kama hayo yatasikiwa? Kamwe.

Lakini, ndugu, naona haiwezekani kugusa hoja zote nilizokusudia kunena juu yake, na hivyo nitasitisha hapa, na kumalizia suala hili wakati mwingine.