Mhadhara wa XVIII. Maelekezo kwa Wenye Dhambi

MHADHARA WA XVIII.

MAELEKEZO KWA WENYE DHAMBI.

Andiko.—Nifanye nini nipate kuokoka?—Matendo xvi. 30.

HAYA ni maneno ya yule mlinzi wa gereza huko Filipi, swali alilowauliza Paulo na Sila, ambao wakati huo walikuwa chini ya uangalizi wake wakiwa wafungwa. Shetani, kwa njia nyingi, alikuwa amewapinga watumishi hawa wa Mungu katika kazi yao ya kuhubiri Injili, naye mara nyingi vilevile alikuwa ameshindwa na kuaibishwa. Lakini hapa, huko Filipi, alibuni mpango mpya wa kipekee wa kuvuruga taabu zao. Palikuwa na mwanamke fulani huko Filipi, aliyekuwa amepagawa na roho ya uaguzi, au kwa maneno mengine, roho ya ibilisi, naye aliwaletea mabwana zake faida nyingi kwa uaguzi wake. Ibilisi akamweka mwanamke huyu awafuate Paulo na Sila mitaani, na mara tu walipoanza kuvuta usikivu wa watu, yeye angeingilia na kupiga kelele, “Watu hawa ni watumishi wa Mungu aliye juu sana, ambao wanatuonyesha njia ya wokovu.” Yaani, alijitwika kazi ya kuyaunga mkono maonyo ya wahubiri, akaongeza ushuhuda wake, kana kwamba ni kutia uzito zaidi kwa mafundisho yao. Matokeo yake yalikuwa sawasawa na kile Shetani alichotamani. Watu wote walijua ya kuwa huyu alikuwa mwanamke mwovu, mnyonge, na waliposikia akijaribu kuyasifu mahubiri haya mapya, walichukizwa, wakahitimisha kuwa yote ni ya jamii moja. Ibilisi alijua kwamba kumweka mtu kama huyo kuyapinga mahubiri ya mitume, au kunena dhidi yao, hakungemsaidia yeye kitu, bali kungeisaidia kazi yao. Wakati wa hilo kufaulu ulikuwa umepita. Kwa hiyo, anazunguka njia nyingine, akachukua msimamo wa kinyume, na kwa kumweka amsifu kama watumishi wa Mungu, na kutoa ushuhuda wake mchafu kwa ajili ya mafundisho yao, akawafanya watu wadhani ya kwamba mitume walikuwa na tabia ile ile kama yake, na walikuwa na roho ile ile aliyokuwa nayo, na hivyo juhudi zao zote zikaharibiwa. Paulo aliona kwamba kama mambo yakiendelea hivyo, angeshindwa kabisa, wala asingefaulu kamwe kuanzisha kanisa huko Filipi. Naye anamgeukia, akaiamuru ile roho chafu, kwa jina la Yesu Kristo, imtoke. Mabwana zake walipoona kwamba tumaini la faida zao limetoweka, walianzisha mateso makuu, wakawakamata Paulo na Sila, wakafanya ghasia kubwa, wakawapeleka mbele ya mahakimu, wakainua zogo hata mahakimu wakawatia gerezani, wakaifunga miguu yao katika mkatale.

Hivyo, walidhani ya kuwa wameuzima msisimko. Lakini usiku wa manane Paulo na Sila waliomba na kuimba sifa, na wafungwa waliwasikia. Gereza hili la zamani, ambalo kwa muda mrefu lilikuwa likirudisha mwangwi wa sauti ya makufuru na viapo, sasa lilijaa sifa za Mungu, na kuta hizi, zilizokuwa zimesimama imara sana, sasa zilitetemeka chini ya nguvu ya maombi. Mkatale ukafunguliwa, milango ikafunguliwa wazi, na vifungo vya kila mtu vikalegezwa. Yule mlinzi wa gereza akaamshwa usingizini, na alipoiona milango ya gereza imefunguliwa, kwa kuwa alijua ya kwamba kama wafungwa wangekuwa wametoroka ingempasa kulipa kwa uhai wake, alichomoa upanga wake, akataka kujiua. Lakini Paulo, ambaye hakuwa na nia yoyote ya kutoroka kwa siri, akamlilia mara moja, “Usijidhuru, kwa maana sisi sote tupo hapa.” Naye yule mlinzi akaomba taa, akakimbilia ndani, akaja akitetemeka, akaanguka mbele ya wafungwa wake, Paulo na Sila, akawatoa nje, akasema, “Bwana zangu, nifanye nini nipate kuokoka?”

Katika mhadhara wangu uliopita, nilikaa kwa muda kidogo juu ya mafundisho ya uongo yanayotolewa kwa wenye dhambi walio chini ya mchomo wa dhamiri, na faraja za uongo zitolewazo mara nyingi mno, na maelekezo yenye makosa ambayo watu kama hao huyapokea. Kusudi langu, usiku huu, ni kuonyesha ni yapi maelekezo yanayopaswa kutolewa kwa wenye dhambi wenye wasiwasi ili wapate wongofu wa haraka na wenye matokeo. Au, kwa maneno mengine, kuwaeleza ni jibu gani linalopaswa kutolewa kwa wale waulizao, “Nifanye nini nipate kuokoka?” Katika kufanya hivyo, napendekeza,

I. Kuonyesha ni lipi lisilo elekezo lifaalo la kutolewa kwa wenye dhambi, wanapouliza swali lililo katika andiko.

II. Kuonyesha ni lipi jibu lifaalo kwa swali hilo. Na,

III. Kutaja makosa kadhaa, ambayo wenye dhambi wenye wasiwasi huelekea kuyaangukia.

I. Nitaonyesha ni yapi maelekezo yasiyofaa ya kutolewa kwa wenye dhambi wenye wasiwasi.

Hakuna swali la maana zaidi lililopata kuulizwa kuliko hili, “Nifanye nini nipate kuokoka?” Wanadamu wana mwelekeo wa kutosha wa kuuliza “Tutakula nini, nasi tutakunywa nini,” na swali hilo laweza kujibiwa kwa njia mbalimbali, bila hatari kubwa. Lakini mwenye dhambi anapouliza kwa dhati, “Nifanye nini nipate kuokoka?” ni jambo la maana isiyo na kikomo kwamba apokee jibu lililo sahihi. Ni shauku yangu, usiku huu, kuwaambia ninyi, mnaokiri dini, jibu la kumpa auliyaye swali hili, na kuwaambia ninyi mlio wenye dhambi, ni nini mnachopaswa kufanya ili mpate kuokoka.

1. Halipaswi kutolewa elekezo lolote kwa mwenye dhambi, ambalo litamwacha bado katika uchungu wenye sumu na katika vifungo vya uovu. Hakuna jibu lifaalo, ambalo, kama akilitii, hangekwenda mbinguni, kama angekufa dakika inayofuata.

2. Halipaswi kutolewa elekezo lolote lisilohusisha mabadiliko ya moyo, au moyo ulio sawa, au utii wa kutoka moyoni kwa Kristo. Kwa maneno mengine, hakuna lifaalo lisilomaanisha kwa hakika kuwa Mkristo. Elekezo lolote lipungualo hili, halina faida. Halitamsogeza karibu zaidi na ufalme, halitafanya jema lolote, bali litamwongoza tu kuahirisha jambo lile lile ambalo hana budi kulitenda, ili apate kuokoka. Mwenye dhambi apaswa kuambiwa waziwazi, mara moja, analopaswa kulitenda, la sivyo atakufa; wala asiambiwe lolote lisilohusisha hali njema ya moyo. Lolote uwezalo kufanya, ewe mwenye dhambi, lisilohusisha moyo ulio sawa, ni dhambi. Ukisoma Biblia au usisome, ni dhambi, maadamu unabaki katika uasi. Uende mkutanoni, au ubaki mbali, uombe au usiombe, si kitu ila uasi mtupu, kila dakika. Ni jambo la kushangaza, kwamba mwenye dhambi adhani kuwa anamtumikia Mungu, anaposali na kuisoma Biblia yake. Je, mwasi dhidi ya serikali hii, angesoma kitabu cha sheria, hali akiendelea katika uasi, wala hana nia ya kutii; angeomba msamaha, hali akizishikilia silaha zake za upinzani na vita, je, ungemdhani kuwa anaifanyia nchi yake huduma, na kwamba anaiweka chini ya wajibu wa kumwonyesha fadhili? Hapana, ungesema kwamba kusoma kwake kote na kusali kwake havikuwa ila tusi kwa enzi ya mtoa-sheria na ya sheria pia. Vivyo hivyo wewe, mwenye dhambi, maadamu unabaki bila kutubu, unamtukana Mungu na kumkaidi, ukisoma neno lake na kusali au uliache. Haidhuru ni mahali gani wala hali gani mwili wako umo, ukiwa magotini, au ndani ya nyumba ya Mungu, maadamu moyo wako haujawa sawa, maadamu unampinga Roho Mtakatifu, na kumkataa Kristo, wewe ni mwasi dhidi ya Muumba wako.

II. Nitaonyesha ni lipi jibu lifaalo kwa swali hili. “Nifanye nini nipate kuokoka?”

Na, kwa ujumla, waweza kumpa mwenye dhambi elekezo lolote, au kumwambia afanye jambo lolote, linalohusisha moyo ulio sawa, na ukimfanya alifahamu, naye alitende, ataokoka. Roho wa Mungu, katika kushindana na wenye dhambi, huzipatanisha shindano zake na hali ya nia anayowakuta wakiwa nayo. Lengo lake kuu katika kushindana nao, ni kuwang'oa kutoka mafichoni mwao, na kuwaleta wanyenyekee kwa Mungu, mara moja. Basi, mapingamizi haya, na magumu, na hali za nia, ni tofauti tofauti kama zilivyo hali za wanadamu, ni nyingi kama walivyo watu binafsi. Tabia za watu binafsi hutoa tofauti isiyo na mwisho. Litendwalo kwa kila mmoja, na jinsi atakavyoongoka, hutegemea makosa yake mahususi. Ni lazima kuyafahamu makosa yake, kutambua analofahamu, na analohitaji kufundishwa kwa ukamilifu zaidi, kuona ni mambo gani Roho wa Mungu anayokazia dhamiri yake, na kuyakazia mambo yale yale na hivyo kumleta kwa Kristo. Maelekezo yaliyo ya kawaida zaidi ni haya yafuatayo:

1. Kwa kawaida hufaa, nalo ni elekezo salama na linalofaa, kumwambia mwenye dhambi atubu. Nasema, kwa kawaida. Kwa maana wakati mwingine Roho wa Mungu haonekani kuelekeza usikivu wa mwenye dhambi kwenye dhambi zake mwenyewe kadiri anavyouelekeza kwenye jambo jingine. Katika siku za mitume, nia za watu zaonekana zilikuwa zikitaharuki hasa juu ya swali, kama Yesu ndiye Masihi wa kweli. Na hivyo mitume walielekeza mengi ya mafundisho yao kwenye jambo hili, kuthibitisha kuwa yeye ndiye Kristo. Na kila mara wenye dhambi wenye wasiwasi walipowauliza wafanye nini, mara nyingi zaidi waliwahimiza “Mmwamini Bwana Yesu Kristo.” Walikazia jambo hili, kwa sababu hapa ndipo Roho wa Mungu alipokuwa akishindana nao, na hii ndiyo iliyokuwa mada iliyozitaharukisha hasa nia za watu, na, kwa hiyo, hili ndilo lililokuwa jambo la kwanza mtu angelifanya alipojinyenyekesha kwa Mungu. Lilikuwa jambo kuu la mabishano kati ya Mungu na Myahudi na Myunani wa siku zile, kama Yesu Kristo alikuwa Mwana wa Mungu. Ndilo lililokuwa jambo la mabishano. Kumleta mwenye dhambi akubali swali hili lililobishaniwa, ndiyo iliyokuwa njia ya kumnyenyekeza kwa ufanisi zaidi.

Wakati mwingine, itaonekana kwamba Roho wa Mungu anashughulika na wenye dhambi hasa kwa habari ya dhambi zao wenyewe. Wakati mwingine anashughulika nao kuhusu wajibu fulani, kama maombi, labda maombi ya jamaa. Mwenye dhambi ataonekana akibishana jambo hilo na Mungu, kama ni haki kwake kuomba, au kama anapaswa kuomba katika jamaa yake. Nimejua matukio ya kushangaza ya aina hii, ambapo mtu alikuwa akihangaika juu ya jambo hili, na mara tu alipopiga magoti kuomba, aliutoa moyo wake, akionyesha kwamba hili ndilo lilikuwa jambo hasa alilokuwa akilibishania Roho wa Mungu, na bawaba ambayo mabishano yake yote na Mungu yalizunguka juu yake. Huo ndio ulikuwa wongofu.

Elekezo la kutubu daima ni lifaalo, lakini halitakuwa daima lenye matokeo, kwa maana kwaweza kuwako jambo jingine ambalo mwenye dhambi anahitaji kuambiwa pia. Na pale ambapo ndilo elekezo linalofaa, wenye dhambi hawahitaji tu kuambiwa watubu, bali kufafanuliwa toba ni nini. Kwa kuwa kumekuwa na fumbo nyingi, na falsafa ya uongo na theolojia ya uongo, iliyotupwa kuzunguka mada hii, imekuwa lazima kuwaambia wenye dhambi si tu unachomaanisha kwa toba, bali pia kuwaambia usichomaanisha. Maneno yaliyokuwa dhahiri na yenye kufahamika kwa urahisi sasa yamepotoshwa hata yanahitaji kufafanuliwa kwa wenye dhambi, la sivyo mara nyingi yataleta maana isiyo sahihi katika nia zao. Ndivyo ilivyo kwa neno toba. Wengi hudhani ya kuwa masikitiko, au hisi ya hatia, ndiyo toba. Basi jehanamu imejaa toba, kwa maana imejaa masikitiko, yasiyoelezeka na ya milele. Wengine huhisi majuto kwa kuwa wamelitenda jambo fulani, nao huita hilo kutubia jambo hilo. Lakini wanajuta tu kwa kuwa wametenda dhambi, kwa sababu ya matokeo yake, wala si kwa sababu wanaichukia dhambi. Hii si toba. Wengine hudhani ya kuwa mchomo wa dhamiri kwa ajili ya dhambi na hofu kuu za jehanamu ndiyo toba. Wengine huyahesabu makemeo ya dhamiri kuwa ndiyo toba; husema, “Sifanyi jambo baya bila kutubu; kwamba daima nasikitika nililotenda.” Wengine huihesabu toba kuwa ni hisi ya huzuni kwa ajili ya dhambi. Lakini toba si hisi isiyo ya hiari ya aina yoyote wala kiwango chochote. Wenye dhambi ni lazima waonyeshwe kwamba mambo haya yote si toba. Si tu kwamba yanapatana na uovu wa hali ya juu kabisa, bali ibilisi angeweza kuwa nayo yote, na bila shaka anayo yote, na bado abaki ibilisi. Toba ni mabadiliko ya nia, kuhusu Mungu na kuelekea dhambi yenyewe. Si tu mabadiliko ya maoni, bali mabadiliko ya upendeleo wa mwisho au uchaguzi wa nafsi. Ni mabadiliko ya hiari, na kwa matokeo yake huhusisha mabadiliko ya hisia na ya tendo kuelekea Mungu na kuelekea dhambi. Ni kile kinachoeleweka kiasili kwa kubadili nia juu ya mada yoyote yenye faida na maana. Twasikia ya kwamba mtu fulani amebadili nia yake juu ya mada ya Kukomeshwa kwa utumwa, kwa mfano, au kwamba amebadili maoni yake katika siasa. Kila mtu hufahamu kuwa amepitia mabadiliko katika maoni yake, hisia zake, na mwenendo wake. Hii ndiyo toba, juu ya mada hiyo, ni mabadiliko ya nia, lakini si kuelekea Mungu. Toba ya kiinjili ni mabadiliko ya kutaka, ya kuhisi, na ya maisha, kwa habari ya Mungu.

Toba daima humaanisha kuichukia dhambi. Ni kutaka na kuhisi kama Mungu ahisivyo kwa habari ya dhambi. Kwa hiyo huhusisha upendo wa Mungu, na kuichukia dhambi. Daima humaanisha kuiacha dhambi. Wenye dhambi wapaswa kufanywa walifahamu hili. Mwenye dhambi atubuye hahisi kama wenye dhambi wasiotubu wanavyodhani ya kwamba wangehisi, wakati wa kuziacha dhambi zao endapo wangekuwa wa dini. Wenye dhambi wasiotubu hutazama dini vivi hivi, ya kwamba wakiwa watauwa, watalazimika kukaa mbali na dansi na sherehe, na kulazimika kuacha kumbi za michezo, au kucheza kamari, au mambo mengine ambayo sasa hufurahia. Wala hawaoni jinsi wangeweza kamwe kujifurahisha, wakiacha mambo hayo yote. Lakini haya yako mbali sana na kuwa mtazamo sahihi wa jambo hilo. Dini haiwafanyi kuwa na huzuni, kwa kuwafungia nje ya mambo wayafurahiayo, kwa sababu hatua ya kwanza ndani yake ni kutubu, kubadili nia yao kuhusu mambo haya yote. Hawaonekani kutambua kwamba mtu aliyetubu hana tamaa ya mambo haya, ameyaacha, na kuigeuza nia yao mbali nayo. Wenye dhambi huhisi kana kwamba wangetamani kwenda mahali kama hapo, na kutamani kujichanganya katika matukio kama hayo, kadiri wafanyavyo sasa, na kwamba itakuwa dhabihu ya kuendelea hata kuwafanya wenye huzuni. Huku ni kukosea kukubwa.

Najua wako baadhi ya wanaokiri dini ambao wangefurahia sana kurudia mazoea yao ya awali, isipokuwa kwamba huhisi wamebanwa, kwa hofu ya kupoteza sifa yao, au mfano wake. Sasa, nisikilize. Kama wahisi hivyo, ni kwa sababu hawana dini, hawaichukii dhambi. Kama wanazitamani njia zao za awali, hawana dini, hawajapata kutubu, kwa maana toba daima hukaa katika mabadiliko ya uchaguzi wa maoni na hisia. Kama wangekuwa wameongoka kweli, badala ya kuyachagua mambo kama hayo, wangeyaacha kwa kuyachukia. Badala ya kuzitamani sufuria za nyama za Misri, na kutaka kwenda katika miduara yao ya awali, sherehe, dansi, na mfano wake, hupata furaha yao ya juu kabisa katika kumtii Mungu.

2. Wenye dhambi wapaswa kuambiwa waiamini Injili. Hapa, pia, wanahitaji kufafanuliwa, na kuambiwa ni nini kisicho imani, na ni nini kilicho imani. Hakuna jambo lililo la kawaida zaidi kuliko mwenye dhambi, aambiwapo aiamini Injili, kusema, “Naiamini.” Ukweli ni kwamba, amelelewa kukubali ukweli ule, kwamba Injili ni kweli, lakini haiamini, hajui lolote kuhusu ushahidi wake, na imani yake yote ni kukubali tu bila ushahidi. Anaishika kuwa ni kweli, kwa namna fulani ya kutoeleweka na isiyo dhahiri, hata daima yu tayari kusema, “Naiamini Biblia.” Ni ajabu hawaoni kwamba wamedanganyika kwa kudhani ya kwamba wanaamini, kwa maana yawapasa kuona kwamba hawajapata kutenda kulingana na kweli hizi, kama wafanyavyo kuhusu mambo yale wanayoyaamini. Lakini mara nyingi ni vigumu sana kuwasadikisha kwamba hawaamini.

Lakini ukweli ni kwamba, mwenye dhambi mzembe haiamini Injili hata kidogo. Wazo la kwamba mwenye dhambi mzembe ni mwenye kuamini kiakili, ni upumbavu. Ibilisi ni mwenye kuamini kiakili, na hilo ndilo limfanyalo atetemeke. Kinachomfanya mwenye dhambi awe na wasiwasi ni kwamba, anaanza kuwa mwenye kuamini kiakili, na hilo humfanya ahisi. Hakuna kiumbe mbinguni, duniani, wala jehanamu, kiwezacho kuziamini kiakili kweli za Injili, na kisihisi juu ya jambo hilo. Mwenye dhambi mwenye wasiwasi ana imani ya aina moja na mashetani, lakini hana kwa wingi kama wao, na, kwa hiyo, hahisi kwa kadiri kubwa hivyo. Mtu asiyehisi wala kutenda hata kidogo, juu ya mada ya dini, ni kafiri, hata makiri yake yawe yapi. Yeye asiyehisi lolote na asiyetenda lolote, haamini lolote. Hili ni jambo la kifalsafa lililo hakika.

Imani haikai katika kusadiki kiakili kwamba Kristo alikufa kwa ajili yako wewe hasa, wala katika kuamini ya kuwa u Mkristo, au kwamba utakuwa, au kwamba dhambi zako zimesamehewa. Bali imani ni ile itibari au uhakika katika Mungu, na katika Kristo, unaomkabidhi nafsi nzima yeye katika mahusiano yake yote nasi. Ni kumtumaini kwa hiari nafsi yake, ukweli wake, neno lake. Hii ndiyo iliyokuwa imani ya Abrahamu. Alikuwa na uhakika ule katika alichokisema Mungu, uliomwongoza kutenda kana kwamba ni kweli. Hii ndiyo namna mtume aitolewavyo mfano katika sura ya kumi na moja ya Waebrania. “Basi imani ni kuwa na hakika ya mambo yatarajiwayo, ni bayana ya mambo yasiyoonekana.” Naye aendelea kuitolea mfano kwa mifano mbalimbali. “Kwa imani twafahamu ya kuwa ulimwengu uliumbwa,” yaani, twaamini hili, na kutenda kadiri yake. Twaa tukio la Nuhu. Nuhu alionywa na Mungu kwa habari ya mambo yasiyoonekana bado, yaani, alihakikishiwa kwamba Mungu alikuwa akienda kuuzamisha ulimwengu, naye akaamini, na kutenda kadiri yake; aliweka tayari safina ili kuiokoa jamaa yake, na kwa kufanya hivyo, aliuhukumu ulimwengu usiotaka kuamini; matendo yake yalitoa ushahidi kwamba alikuwa mnyofu. Abrahamu, pia, aliitwa na Mungu aondoke katika nchi yake, kwa ahadi ya kuwa angefaidika kwa hilo, naye akatii akatoka, bila kujua atakakokwenda. Isome sura yote nawe utapata matukio mengi ya aina hiyo hiyo. Kusudi lote la sura hiyo ni kuutolea mfano uasili wa imani, na kuonyesha kwamba daima huishia katika tendo. Mwenye dhambi apaswa kufafanuliwa, na afanywe aone ya kwamba imani ambayo Injili huidai ni ule uhakika katika Kristo unaomwongoza kutenda kadiri ya asemavyo kuwa jambo la hakika. Huku ndiko kumwamini Kristo,

3. Elekezo jingine lifaalo kutolewa kwa mwenye dhambi ni kwamba ampe Mungu moyo wake. Mungu asema, “Mwanangu, nipe moyo wako.” Lakini hapa pia kunahitajika ufafanuzi, ili kumfanya afahamu ni nini. Ni jambo la kushangaza kwamba paweko na giza hapa. Ni lugha ya maisha ya kawaida, iliyo mdomoni mwa kila mtu, na kila mtu hufahamu vema maana yake, tuitumiapo kuhusu jambo jingine lolote. Lakini inapofika kwenye dini, wote waonekana kuwa gizani. Muulize mwenye dhambi, haidhuru umri wake, au elimu yake, maana ya kumpa Mungu moyo, na, ijapokuwa laonekana la ajabu, hupatwa na wasiwasi wa kutokujua la kujibu. Muulize mwanamke maana ya kumpa mumewe moyo wake, au mwanamume maana ya kumpa mkewe moyo wake, nao wafahamu. Lakini basi wamepofuka kabisa kuhusu kumpa Mungu mioyo yao. Nadhani nimeuliza zaidi ya wenye dhambi elfu moja wenye wasiwasi swali hili. Nilipowaambia kuwa yawapasa kumpa Mungu mioyo yao, daima wangesema wako tayari kufanya hivyo, na, wakati mwingine, kwamba walikuwa na shauku ya kufanya hivyo, na hata kuonekana kuwa katika uchungu wa tamaa juu yake. Kisha nimewauliza wafahamu nini kwa kumpa Mungu mioyo yao, kwa kuwa walikuwa tayari hivyo kufanya hivyo. Na mara chache sana nimepokea jibu sahihi au lenye akili kutoka kwa mwenye dhambi wa umri wowote. Wakati mwingine nimepata majibu ya ajabu kuliko yote yawezayo kuwaziwa—chochote isipokuwa yale wanayopaswa kusema. Sasa, kumpa Mungu moyo wako ni jambo lile lile kama kumpa mtu mwingine yeyote moyo wako; sawasawa na mwanamke kumpa mumewe moyo wake. Muulize mwanamke huyo kama analifahamu hili? “Naam, hilo ni dhahiri vya kutosha, ni kuuweka moyo wangu juu yake, na kujitahidi kumpendeza katika kila jambo.” Vema kabisa, uweke moyo wako juu ya Mungu, na ujitahidi kumpendeza katika kila jambo. Lakini ole, inapofika kwenye mada ya dini, watu hudhani kuna fumbo fulani la ajabu juu yake. Baadhi husema kana kwamba wadhani ni kutoa fungu hili la misuli, au kiungo hiki cha nyama, kifuani mwao, na kumpa Mungu. Ewe mwenye dhambi, Mungu akuombalo ni kwamba umpende yeye kupita yote.

3. Jitiishe kwa Mungu, pia ni elekezo lifaalo kwa wenye dhambi wenye wasiwasi. Na, Ole, jinsi wenye dhambi walivyo gizani hapa pia. Ni vigumu kumpata mwenye dhambi, asiyekuambia kuwa yu tayari kujitiisha kwa Mungu. Lakini hawalifahamu. Wanahitaji kuambiwa unyenyekevu wa kweli ni nini. Wakati mwingine hudhani humaanisha ya kwamba wapaswa kuwa tayari kupotezwa. Wakati mwingine hujiweka katika hali hii, na kuiita unyenyekevu; husema, kama wamechaguliwa, wataokoka, na kama sivyo, watapotea. Huu si unyenyekevu. Unyenyekevu wa kweli, ni kutoa utii kwa Mungu. Fikiria mwasi, aliye na silaha dhidi ya serikali, alipoitwa ajitiishe. Angeelewa nini kwa hilo? Ni kwamba, apaswa kukubali jambo, na kuweka chini silaha zake, na kuzitii sheria. Ndivyo hasa maana yake, kwa mwenye dhambi kujitiisha kwa Mungu. Yampasa kukoma ugomvi na shindano lake dhidi ya Muumba wake, na kuchukua hali ya mtoto mtii aliye radhi, aliye radhi kuwa na kutenda lolote atakalodai Mungu. “Mimi hapa, Bwana; Bwana, wataka nifanye nini?”

Fikiria kikundi cha askari kimeasi, na Serikali ina jeshi la kuwatuliza, na imewafukuza hata kuwaingiza katika ngome imara, ambapo wamemaliza chakula, wala hawana njia ya kutoroka, wala hawajui la kufanya. Fikiria waasi wamekutana katika dhiki hii, kufikiria la kufanywa? na mmoja anasimama, na kusema, “Basi, wenzangu, nimesadiki kuwa tulikuwa wote katika makosa tangu mwanzo, na sasa ujira wa matendo yetu u karibu kutupata, wala hatuwezi kutoroka, na kuhusu kubaki hapa kufa, nimeazimia sitafanya hivyo. Ninakwenda kujitupa juu ya rehema ya amiri jeshi mkuu.” Mtu huyo amejitiisha. Anakoma, tangu dakika ile, kuwa mwasi moyoni mwake, mara tu afikiapo uamuzi huu. Ndivyo ilivyo kwa mwenye dhambi akubalipo jambo, na kuridhia moyoni mwake kutenda, na kuwa, lolote Mungu atakalodai. Mwenye dhambi aweza kuwa katika shaka la kufanya, na aweza kuhisi hofu ya kujiweka mikononi mwa Mungu, akidhani kuwa akifanya hivyo, labda Mungu atamshusha jehanamu, kama anavyostahili. Lakini ni kazi yake kuliacha swali hilo lote kwa Mungu, wala asimpinge Muumba wake tena, bali autoe wote kwa Mungu, asiweke masharti yoyote, na kuutumaini kabisa wema na hekima ya Mungu ili aamue litakalofanyika, na kuipanga hali yake ya wakati ujao. Hata utakapofanya hivyo, ewe mwenye dhambi, hujafanya lolote lenye kusudi.

5. Elekezo jingine lifaalo kutolewa kwa wenye dhambi, ni kuungama na kuziacha dhambi zako. Hili humaanisha ya kwamba wapaswa kuziungama na kuziacha zote. Ni lazima wamungamie Mungu dhambi zao dhidi ya Mungu, na kuwaungamia watu dhambi zao dhidi ya watu, na kuziacha zote. Mtu hazitupi dhambi zake hata awe amefanya marejesho yote awezayo. Kama ameiba fedha, au kumlaghai jirani yake mali, hazitupi dhambi zake kwa kuazimia tu asiibe tena, au asilaghai tena; hana budi kufanya marejesho kwa kadiri ya uwezo wake. Vivyo hivyo, kama amemsingizia mtu yeyote, hatupi dhambi yake kwa kusema tu hatafanya hivyo tena. Hana budi kufanya marejesho. Vivyo hivyo, kama amemwibia Mungu, kama wenye dhambi wote walivyofanya, hana budi kufanya marejesho, kwa kadiri ya uwezo wake. Fikiria mtu amechuma fedha katika uasi dhidi ya Mungu, na amemnyima muda wake, vipawa vyake na huduma yake, ameishi na kufurahia neema za majaliwa yake, na kukataa kujitoa kwa ajili ya wokovu wa ulimwengu; amemwibia Mungu. Sasa, kama angekufa akihisi kwamba fedha hii ilikuwa yake mwenyewe, na kama angewaachia warithi wake bila kuiuliza mapenzi ya Mungu—ndipo, yu hakika kuenda jehanamu kama mnyang'anyi wa barabarani. Hajapata kumridhisha Mungu kamwe. Pamoja na kunung'unika kwake kote na maneno yake ya kitauwa, hajapata kumungamia Mungu DHAMBI YAKE, wala kuiacha dhambi yake, kwa maana hajapata kuhisi wala kujikubali kuwa wakili wa Mungu. Kama akikataa kuishika mali iliyo mkononi mwake, akiwa wakili wa Mungu; kama akiihesabu kuwa yake, na hivyo kuwapa watoto wake, asema, kwa uhakika, kwa Mungu, “Mali hiyo si yako, ni yangu, nami nitawapa watoto wangu.” Ameendelea kudumu katika dhambi yake, kwa maana haachi umiliki wa kile alichomwibia Mungu.

Angefikirije mfanyabiashara, kama karani wake wa kuajiriwa angechukua rasilimali yote na kuanzisha duka lake mwenyewe, na kufa nayo mikononi mwake? Je, mtu kama huyo ataenda mbinguni? “La,” waseme, kila mmoja wenu, “Kama mtu kama huyo haendi jehanamu, basi ingekuwa afadhali pasiwe na jehanamu.” Mungu angejithibitisha kuwa dhalimu asiye na kikomo, akimwacha mtu wa tabia kama hiyo aende bila kuadhibiwa. Basi, tuseme nini juu ya mtu aliyemwibia Mungu maisha yake yote? Hapa Mungu alimweka kuwa karani wake, kusimamia baadhi ya mambo yake, naye amekwenda na kuiba fedha yote, na kusema ni yake, na kuishika, na kufa, na kuwapa watoto wake, kana kwamba ni mali yake mwenyewe halali. Je, mtu huyo aenda mbinguni? Je, mtu huyo ameiacha dhambi? Nakuambia, la. Kama hajajitoa mwenyewe na yote kwa Mungu, hajapiga hatua ya kwanza katika njia ya kwenda mbinguni.

6. Elekezo jingine lifaalo kutolewa kwa wenye dhambi ni, “Chagueni hivi leo mtakayemtumikia.” Chini ya agano la Agano la Kale, hili au kitu chenye maana kama hii, ndilo lililokuwa elekezo la kawaida zaidi lililotolewa. Halikuwa la kawaida kuwaita watu wamwamini Kristo hata siku za Yohana Mbatizaji. Aliwabatiza waliomjia, kwa ubatizo wa toba, na kuwaelekeza wamwamini yeye atakayekuja baada yake. Chini ya Yoshua, andiko lilikuwa kitu ambacho watu wote walikifahamu kwa urahisi zaidi kuliko wangefahamu wito wa kumwamini Masihi aliye mbali; kilikuwa “Chagueni hivi leo mtakayemtumikia.” Katika tukio jingine, Musa aliwaambia, “Nawaita mbingu na nchi ziwe mashahidi juu yenu hivi leo, ya kwamba nimeweka mbele yenu uzima na mauti, baraka na laana: basi chagua uzima, ili uwe hai, wewe na uzao wako.” Elekezo lilipatanishwa na ujuzi wa watu. Nalo ni jema sasa, kama lilivyokuwa wakati ule. Wenye dhambi wanaitwa wachague—nini? Kama watamtumikia Mungu au ulimwengu—kama watafuata utakatifu au dhambi. Na wafanywe wafahamu maana ya kuchagua, na kitu cha kuchaguliwa, na ndipo kama jambo hilo likitendwa kutoka moyoni, wataokoka.

Elekezo lolote katika haya, likitiiwa, litakuwa wongofu wa kweli. Mazoezi mahususi yaweza kutofautiana katika matukio mbalimbali. Wakati mwingine zoezi la kwanza katika wongofu, ni kujitiisha kwa Mungu, wakati mwingine toba, wakati mwingine imani, wakati mwingine kumchagua Mungu na huduma yake, kwa kifupi, lolote nia zao zinaposhughulishwa nalo wakati huo. Kama nia zao zimeelekezwa kwa Kristo wakati ule, zoezi la kwanza litakuwa imani. Kama kwa dhambi, zoezi la kwanza litakuwa toba. Kama kwa mwenendo wao wa maisha ya wakati ujao, ni kuichagua huduma ya Mungu. Kama kwa utawala wa Mungu, ni unyenyekevu. Ni jambo la maana kutambua ni wapi hasa Roho Mtakatifu anamkazia mwenye dhambi wakati ule, na ndipo kujihadhari kulisukuma jambo hilo. Kama ni kuhusu Kristo, likazie hilo; kama ni kuhusu mwenendo wake wa maisha ya wakati ujao, msukume hadi kwenye uchaguzi wa haraka wa utii kwa Mungu.

Ni kosa kubwa kudhani ya kwamba zoezi lolote moja mahususi ndilo daima lililo mbele katika wongofu, au, kwamba kila mwenye dhambi lazima awe na imani kwanza, au unyenyekevu kwanza. Si kweli, wala katika falsafa wala katika hali halisi. Kuna tofauti kubwa katika mazoezi ya watu. Jambo lolote lishikwalo, kati ya Mungu na mwenye dhambi, mwenye dhambi ALIKUBALIPO hilo, ameongoka. Zoezi mahususi liwe lolote, kama linahusisha utii wa moyo kwa Mungu juu ya jambo lolote, ni wongofu wa kweli. Akubalipo jambo moja kwa mamlaka ya Mungu, yu tayari kukubali yote. Abadilipo nia yake, na kutii katika jambo moja, kwa sababu ni mapenzi ya Mungu, atatii katika mambo mengine, kwa kadiri aonavyo kuwa ni mapenzi ya Mungu. Palipo na uchaguzi huu ulio sawa, basi, wakati wowote nia inapoelekezwa kwenye jambo lolote la wajibu, yu tayari kufuata. Haidhuru sana ni elekezo lipi katika haya litolewalo, ikiwa tu litawekwa dhahiri, na ikiwa linagusa jambo, ili litumike kama kipimo cha utii kwa Mungu. Kama linagusa jambo ambalo Roho wa Mungu anajadiliana nalo na nia ya mwenye dhambi, ili kupatana na kazi ya Roho, wala si kuugeuza usikivu wa mwenye dhambi kutoka jambo lile lile linalobishaniwa, na liwekwe dhahiri kabisa, na ndipo likaziwe hata mwenye dhambi akubali, naye ataokoka.

III. Nitataja makosa kadhaa ambayo wenye dhambi wenye wasiwasi huelekea kuyaangukia, kuhusu swali hili kuu.

1. Kosa la kwanza ni, kudhani ya kwamba wapaswa kujifanya kuwa bora zaidi, au kujitayarisha, ili kwa namna fulani wajipendekeze kwa rehema ya Mungu. Ni jambo la ajabu, kwamba wenye dhambi hawataki kufahamu, ya kwamba wanalopaswa kufanya ni kukubali tu wokovu kutoka kwa Mungu, uliotayarishwa tayari mikononi mwao. Lakini wote, wenye elimu au wasio na elimu, mwanzoni, hujielekeza kwenye njia ya kisheria ili wapate faraja. Hii ni moja ya sababu kuu kwa nini hawataki kuwa Wakristo mara moja, mara tu waanzapo kuiangalia mada hii. Hudhania kwamba ni lazima wawe, kwa namna moja au nyingine, wametayarishwa kuja. Ni lazima wabadili mavazi yao, na kujifanya waonekane vizuri kidogo zaidi; hawako radhi kuja kama walivyo, katika matambara na umaskini wao. Ni lazima wawe na kitu zaidi juu yao, kabla ya kuweza kumkaribia Mungu. Wapaswa kuonyeshwa, mara moja, ya kwamba haiwezekani wawe bora zaidi hata kidogo, hata watende alitakalo Mungu. Kila pigo la moyo lipigalo, kila pumzi wavutayo, wanazidi kuwa wabaya zaidi, kwa sababu wamesimama katika uasi dhidi ya Mungu, maadamu hawatendi jambo lile lile ambalo Mungu awadaialo kuwa ndilo la kwanza la kutendwa.

2. Kosa jingine ni, kudhani ya kwamba wapaswa kuteseka kwa muda mrefu kiasi chini ya mchomo wa dhamiri, kama aina fulani ya adhabu, kabla ya kuwa tayari kumjia Kristo ipasavyo. Na hivyo wataomba mchomo wa dhamiri. Nao hudhani, ya kwamba wakisagwa hata ardhini, kwa dhiki, kwa muda wa kutosha, ndipo Mungu atawahurumia, na kuwa tayari zaidi kuwasaidia, aonapo wamekuwa wenye taabu mno. Wapaswa kufanywa wafahamu wazi, ya kwamba wao ni wasio na furaha na wenye taabu hivyo, kwa sababu tu wanakataa kuipokea faraja ambayo Mungu huitoa. Twaa tukio la mtoto mkaidi, mzazi wake asimamapo juu yake na fimbo, na mtoto ashtukapo na kupiga kelele. Je, mtoto huyo angedhani anapata faida yoyote kwa uchungu wake? Dhiki yake yatokana na mchomo wa dhamiri yake, na je, aombe mchomo zaidi? Je, hilo humfanya kuwa bora zaidi? Je, baba yake humhurumia zaidi, kwa sababu anakaidi? Ni nani asiyeona kwamba wakati wote anazidi kuwa mbaya zaidi?

3. Wakati mwingine wenye dhambi hudhani ya kwamba wapaswa kungoja hisia tofauti, kabla ya kujitiisha kwa Mungu. Husema, “Sidhani nahisi sawa bado, kumpokea Kristo; sidhani nimetayarishwa kuongoka bado.” Wapaswa kufanywa waone ya kwamba Mungu awadaialo ni kutaka lililo sawa. Kama wakitii na kujitiisha kwa utashi, hisia zitajirekebisha zenyewe kwa wakati wake. Si suala la hisia, bali la kutaka na kutenda.

Hisia ni za bila hiari, wala hazina tabia ya kimaadili isipokuwa ile zipatayo kutokana na tendo la utashi, ambalo zenza nalo. Kabla utashi haujawa sawa, hisia hazitakuwa sawa, bila shaka. Mwenye dhambi apaswa kumjia Kristo kwa kumpokea mara moja; na hili hana budi kulitenda, si kwa kuzitii hisia zake, bali kwa kuitii dhamiri yake. Tii, jitiishe, tumaini. Toa yote papo hapo, na hisia zako zitakuwa sawa. Usingoje hisia zilizo bora zaidi, bali umkabidhi Mungu nafsi yako yote mara moja, na hili litazaa upesi hisia unazozingojea. Mungu akudaialo, ni tendo la sasa la nia yako mwenyewe, katika kugeuka kutoka dhambi kuelekea utakatifu, na kutoka utumishi wa Shetani kuelekea utumishi wa Mungu aliye hai.

4. Kosa jingine la wenye dhambi, ni kudhani ya kwamba wapaswa kungoja hata mioyo yao ibadilishwe. “Nini?” husema, “je, nimwamini Kristo kabla moyo wangu haujabadilishwa? Wamaanisha kwamba nitubu kabla moyo wangu haujabadilishwa?” Basi, jibu rahisi kwa haya yote ni, kwamba badiliko la moyo ndilo hasa jambo lililo mashakani. Mungu awadai wenye dhambi wampende. Hilo ndilo kubadili moyo wao. Mungu amdai mwenye dhambi aiamini Injili. Hilo ndilo kubadili moyo wake. Mungu amdai atubu. Hilo ndilo kubadili moyo wake. Mungu hamwambii angoje hata moyo wake ubadilishwe, na ndipo atubu na kuamini, na kumpenda Mungu. Neno lenyewe hasa, tubu, humaanisha badiliko la nia au moyo. Kutenda lolote katika mambo haya, ni kuubadili moyo wako, na kukufanya uwe na moyo mpya, kama Mungu adaivyo.

5. Wenye dhambi mara nyingi hupata wazo la kwamba wako radhi kabisa kutenda alitakalo Mungu. Waambie watende jambo hili, au lile, watubu, au waamini, au wampe Mungu mioyo yao, nao husema, “Naam, niko radhi kabisa kutenda hilo, laiti ningeliweza kulitenda, ningetoa lolote kama ningeliweza kulitenda.” Wapaswa kufahamu, ya kwamba, kuwa radhi kwa kweli ndiko kulitenda, lakini kuna tofauti kati ya kuwa radhi na kutamani. Watu mara nyingi hutamani kuwa Wakristo, wakati hawako radhi kabisa kuwa hivyo. Tuonapo kitu chochote kionekanacho kwetu kuwa jema, tumeumbwa hivi kwamba tunakitamani. Ni lazima tukitamani kiwapo mbele ya nia zetu. Hatuwezi kujizuia kukitamani kwa kadiri wema wake unavyowekwa mbele ya nia zetu. Lakini hata hivyo huenda tusiwe radhi kuwa nacho, chini ya hali zote. Yaweza kuwa twapendelea, kwa jumla, kwamba mmiliki wa sasa aendelee kukimiliki bado. Au kwamba twachagua rafiki yetu au mtoto wetu akimiliki, badala yetu sisi. Mtu aweza kutamani kwenda Filadelfia kwa sababu nyingi, wakati, kwa sababu nzito zaidi, huchagua asiende huko. Vivyo hivyo mwenye dhambi aweza kutamani kuwa Mkristo. Aweza kuona mambo mengi mema katika kuwa Mkristo. Aweza kuona kwamba kama angekuwa Mkristo angekuwa na furaha zaidi sana, na kwamba angeenda mbinguni afapo, lakini hata hivyo hako radhi kuwa Mkristo. KUWA RADHI kumtii Kristo ndiko kuwa Mkristo. Mtu binafsi achaguapo hasa kumtii Mungu, ni Mkristo. Lakini tamaa zote, zile zisizoishia katika uchaguzi halisi, si kitu.

6. Wakati mwingine mwenye dhambi atasema, kwamba anajitolea kumpa Mungu moyo wake, lakini adokeza ya kwamba Mungu hataki. Lakini hili ni upumbavu. Mungu aombalo ni nini? Ni kwamba umpende yeye. Sasa, wewe kusema kuwa u radhi kumpa Mungu moyo wako, lakini Mungu hataki, ni sawa na kusema kwamba u radhi kumpenda Mungu, lakini Mungu hataki kupendwa nawe, wala hatakuruhusu umpende. Ni jambo la maana kuyaweka wazi mambo haya yote katika nia ya mwenye dhambi, ili asiwe na pembe yoyote yenye giza na fumbo ya kupumzikia, ambapo kweli haitamfikia.

7. Wenye dhambi wakati mwingine hupata wazo la kwamba wanatubu, hali wamechomwa dhamiri tu. Wakati wowote mwenye dhambi apatikanapo akipumzikia katika UONGO wowote, kweli na iufagilie mbali, hata iwe yamsababishia maumivu na dhiki kiasi gani. Kama ana kosa lolote la aina hii, ni lazima ulivue kwake, kama humaanishi kwamba ajikwae na kuporomokea katika vilindi vya jehanamu.

8. Wenye dhambi mara nyingi hushughulishwa kabisa na kujitazama wenyewe, kuona kama hawawezi kupata kitu humo, aina fulani ya hisi au nyingine, itakayowapendekeza kwa Mungu. Ni dhahiri, kwa kukosa mafundisho yafaayo, David Brainard alichukua muda mrefu akishughulishwa na hali ya nia yake, akitafuta hisia fulani zitakazompendekeza kwa Mungu. Wakati mwingine alidhania kwamba alikuwa na hisia hizo, na angemwambia Mungu katika maombi, ya kwamba sasa alihisi kama apasavyo, kuipokea rehema yake; na kisha angeona kwamba alikuwa amekosea kabisa, na kuona haya kwamba alimwambia Mungu kuwa alihisi sawa. Hivyo, mtu huyo maskini, kwa kukosa mafundisho sahihi, alisukumwa karibu na kukata tamaa, na ni rahisi kuona kwamba mazoezi yake ya Kikristo katika maisha yote yalibadilishwa sana, na faraja yake na manufaa yake yalidhoofishwa sana na falsafa ya uongo aliyoikubali juu ya jambo hili. Ni lazima umgeuze mwenye dhambi mbali na nafsi yake kuelekea kitu kingine. Fikiria anaendelea kujichunguza mwenyewe, hata anaingia katika hali ya kukata tamaa. Njia ifaayo basi ni, kuugeuza usikivu wake mbali na kujitazama mwenyewe, na kumfanya atazame wajibu fulani wa kutendwa, au kumfanya amtazame Kristo, na, labda, kabla hajatambua, atajikuta amejitiisha kwa Mungu. Usikivu wake uligeuzwa mbali na nafsi yake, kutafakari uadilifu wa madai ya Mungu, au utoshelevu wa upatanisho wa Kristo, au kitu cha namna hii, na alipokaa juu yake, aliutoa tu moyo wake, na ule uchungu ukaisha.

MAELEZO.

1. Taabu ya wahudumu wa Injili huongezeka sana, na magumu yaliyo katika njia ya wokovu huzidishwa sana, na mafundisho ya uongo yaliyotolewa kwa wenye dhambi. Matokeo yake yamekuwa kwamba, maelekezo yaliyokuwa dhahiri sasa ni yenye utata. Watu wamefundishwa kwa muda mrefu, ya kwamba pana kitu cha ajabu mno na kisichoeleweka kuhusu wongofu, hata hawajaribu kuufahamu. Wenye dhambi wamefundishwa dhana hizi za uongo, hata sasa wamejikinga kila mahali nyuma ya hisi hizi, kama vile “siwezi kutubu,” “ni lazima nimngoje Mungu,” na mfano wake. Ilitosha zamani, kama tujifunzavyo kutoka Biblia, kuwaambia wenye dhambi watubu, au kuwaambia wamwamini Bwana Yesu Kristo. Lakini sasa imani imezungumzwa kama kanuni, badala ya tendo, na toba kama kitu kiwekwacho ndani ya nia, badala ya zoezi la nia, na wenye dhambi wamechanganyikiwa. Wahudumu hushtakiwa kwa kuhubiri uzushi, kwa sababu wanathubutu kufundisha kwamba imani ni zoezi, wala si kanuni, na kwamba dhambi ni tendo, wala si sehemu ya umbile la mwanadamu. Na wenye dhambi wamekuwa wenye hila mno, hata yakupasa kujitaabisha sana katika kufafanua si tu usichomaanisha, bali unachomaanisha, la sivyo watakuwa karibu hakika kukuelewa vibaya, na ama kupata faraja ya uongo kutoka kwa wasiwasi wao, kwa kuutupa wajibu wao juu ya Mungu, au sivyo kukimbilia katika kukata tamaa kwa sababu ya kudhaniwa kutowezekana kwa kutenda linalohitajika kwa wokovu wao. Mara nyingi ni ugumu mkubwa kuliko yote kuwaongoza watoke katika mizingo hii na mikanganyiko ya kitheolojia, ambayo wamedanganywa kuiingia, na kuwaongoza kupitia njia iliyonyoka na sahili ya Injili. Yaonekana kana kwamba ujanja mkubwa kuliko wote umetumika kuzitia nia za watu utata na kufuma wavu wa hila kabisa wa theolojia ya uongo, uliokusudiwa kumhusisha mwenye dhambi katika giza lisilo na mwisho.

Ni nani aliyekuwa katika miamsho, ambaye hajakutana na ule msururu usio na mwisho wa upumbavu, uliopandikizwa, hata imekuwa lazima kuwa dhahiri kama A B C, na hata walioelimika zaidi wanapaswa kuzungumzwa nao kama watoto tu. Mengi yamefanywa kuzitia nia za watu utata na upumbavu, katika mambo yaliyo dhahiri kabisa. Mwambie mwenye dhambi aamini, naye anakugeukia, na kukodolea macho, “Kwani, wanenaje; je, imani si kanuni iliyopandikizwa ndani ya nafsi, nami nitawezaje kuamini hata nipate kanuni hii?” Vivyo hivyo, kama mhudumu akimwambia mwenye dhambi maneno yale yale ambayo mitume waliyatumia, katika mwamsho mkuu wa siku ya Pentekoste, “Tubuni na kuongoka, kila mmoja wenu,” nao hujibu kama walivyofundishwa, “Ole, nadhani wewe ni Mwarmini; sitaki mafundisho yako yoyote ya Kiarmini; je, hukanushi ushawishi wa Roho?” Yatosha kuufanya ubinadamu ulie kuona ukungu na giza lililotupwa kuzunguka maelekezo dhahiri ya Injili, hata vizazi vingi vimemiminwa jehanamu.

2. Mafundisho haya ya uongo kwa wenye dhambi ni maovu isivyo na kikomo kuliko kutokuwa na mafundisho kabisa. Bwana Yesu Kristo aliona ni vigumu zaidi kuwafanya watu waziache dhana zao za uongo za theolojia kuliko jambo jingine lolote. Hili limekuwa ndilo tatizo kubwa kwa Wayahudi hata leo, kwamba wamepokea dhana za uongo katika theolojia, wameipotosha kweli juu ya mambo fulani, wala huwezi kuwafanya wafahamu mambo yaliyo dhahiri kabisa katika Injili. Ndivyo ilivyo kwa wenye dhambi, jambo gumu zaidi la kutendwa ni kuyaondoa makimbilio haya ya uongo, ambayo wameyapata kutoka theolojia ya uongo. Wanapenda mno kuyashikilia makimbilio haya, kwa sababu yanaitwa ya sahihi, na kwa sababu yanamwondolea mwenye dhambi hatia, na kumhukumu Mungu, hata yaonekana kuwa ndiyo sehemu iliyo na utata zaidi, na ngumu, na yenye kukatisha tamaa ya taabu ya mhudumu kuwaondoa.

3. Si ajabu Injili imekuwa na matokeo madogo hivyo, ikiwa imelemewa jinsi hii na mafundisho haya ya ajabu. Ukweli ni kwamba, kidogo sana cha Injili kimetokea juu ya ulimwengu, kwa mamia haya ya miaka, bila kuzuiwa na kutiwa giza na theolojia ya uongo. Watu wameambiwa kwamba ni lazima watubu, na, katika pumzi ile ile, wameambiwa kwamba hawawezi kutubu hata kweli yenyewe imekuwa imechanganywa yote na kosa, hivyo kuzaa matokeo yale yale ya kimatendo kama kosa, na Injili ihubiriwayo imekuwa Injili nyingine, au si Injili kabisa.

4. Waweza kufahamu maana ya kuponya kwa juujuu kidonda cha binti ya watu wa Mungu, na hatari ya kufanya hivyo. Ni rahisi sana wenye dhambi walipo chini ya mchomo wa dhamiri, kusema jambo litakalolainisha hali yao, na kuupunguza wasiwasi wao, hata ama watapata tumaini la uongo, au wataongoka wakiwa na maoni yao yenye giza mno, hata daima watakuwa Wakristo maskini, wanyonge, wenye kuyumbayumba, wenye shaka, wasio na matokeo.

5. Mengi hutegemea namna mtu ashughulikiwavyo, awapo chini ya mchomo wa dhamiri. Mengi ya faraja yake na manufaa yake ya wakati ujao hutegemea uwazi, na nguvu, na uthabiti, ambao maelekezo ya Injili hutolewa nao, awapo chini ya mchomo wa dhamiri. Kama wale wamshughulikiao wanaogopa kutumia kifaa cha kuchunguza kikamilifu, daima atakuwa Mkristo maskini, mgonjwa, mwenye shaka. Akiongoka kabisa, hatafanya jema kubwa kamwe. Njia ya kweli, ni kumshughulikia mwenye dhambi kikamilifu na kwa uwazi, kulivua kila kisingizio awezacho kubuni, na kumwonyesha wazi alivyo, na apasavyo kuwa, naye atambariki Mungu milele yote, kwamba alikutana na wale waliokuwa waaminifu hivyo kwa nafsi yake. Kwa kukosa ushughulikiaji huu wa kina na wenye kupekua, wengi huongoka waonekanao kuwa wamezaliwa wafu. Na sababu yake ni, hawakushughulikiwa kwa uaminifu kamwe. Twaweza kwa fadhili kutumaini kuwa ni Wakristo, lakini bado si hakika na ni jambo la shaka. Wongofu wao waonekana zaidi kuwa badiliko la maoni, kuliko badiliko la moyo. Lakini kama, mwenye dhambi awapo chini ya mchomo wa dhamiri, ukimimina kweli, ukatia kifaa cha kuchunguza, ukavunja misingi ya zamani, na kufagilia mbali makimbilio yake ya uongo, na kutumia neno la Mungu, kama moto na kama nyundo, utaona kwamba watatoka wakiwa na maoni dhahiri, na imani yenye nguvu, na kanuni imara, si Wakristo wenye shaka, wanaosita, wasio na azimio, bali kama wale wamfuatao Bwana kwa ukamilifu. Hii ndiyo njia ya kufanya Wakristo wenye nguvu. Hili limekuwa hasa ndivyo katika miamsho mingi ya siku hizi. Nimewasikia Wakristo wa zamani wakisema juu ya wongofu, “Wongofu hawa walikuwa wanaume na wanawake waliozaliwa wakiwa wamekomaa, hawakuwa watoto kamwe, bali wamekuwa, tangu mwanzo kabisa, na uwazi wote wa maoni, na nguvu ya imani, ya Wakristo wa zamani. Waonekana kuzifahamu fundisho za dini, na kujua la kufanya, na jinsi ya kushika, kukuza miamsho, vizuri zaidi kuliko mmoja katika mia ya washiriki wa zamani kanisani.”

Nilipata kumjua kijana mmoja aliyeongoka, mbali na nyumbani. Mahali alipoishi hapakuwa na mhudumu, wala mahubiri, wala dini. Alienda nyumbani siku tatu baada ya kuongoka, na mara moja akajiingiza kazini, kutaabikia mwamsho. Aliweka mikutano katika mtaa wake, na kuomba na kutaabika, na mwamsho ukazuka, ambao yeye ndiye aliyekuwa na uongozi mkuu wake katika kazi yenye nguvu, iliyowaongoa wengi wa watu wakuu wa mahali pale. Ukweli ulikuwa, alikuwa ameshughulikiwa hivyo, hata akajua alichokuwa akifanya. Aliifahamu mada, na akajua alikosimama yeye mwenyewe. Hakuwa akitaabishwa wakati wote na shaka, kama yeye mwenyewe alikuwa Mkristo. Alijua kwamba alikuwa akimtumikia Mungu, na kwamba Mungu alikuwa pamoja naye, na hivyo akaenda mbele kwa ujasiri na azimio kwenye lengo lake. Lakini ukijitwika kufanya wongofu, bila kuyakatakata makosa yao yote, na kuyavua matumaini yao ya uongo, waweza kufanya kundi la wanafiki, au la Wakristo dhaifu, waliodumaa, daima wenye shaka, na wanaogeuzwa nyuma kwa urahisi kutoka roho ya mwamsho, wasiofaa kitu. Njia ni, kuwaleta moja kwa moja nje kwenye nuru. Mtu aongokapo kwa namna hii, waweza kumtegemea, na kujua wapi wa kumpata.

7. Nyakati ndefu za mchomo wa dhamiri kwa kawaida hutokana na mafundisho yenye kasoro. Popote maelekezo dhahiri na ya uaminifu yanapotolewa kwa wenye dhambi, hapo kwa kawaida utaona kwamba michomo ya dhamiri ni ya kina na yenye kuuma, lakini ni mifupi.

8. Palipo na maelekezo dhahiri na yenye kupambanua yanayotolewa kwa wenye dhambi waliochomwa dhamiri, kama hawajitiishi upesi, michomo yao ya dhamiri kwa kawaida itawaacha. Michomo ya dhamiri katika hali kama hizi kwa kawaida ni mifupi. Palipo na wenye dhambi wanaodanganywa na maoni ya uongo, waweza kuendelezwa kwa majuma, na labda miezi, na wakati mwingine kwa miaka, katika hali ya kudhoofika, na mwishowe, labda, wakasukumwa hata ufalmeni na kuokolewa. Lakini palipo na kweli iliyowekwa dhahiri kabisa katika nia ya mwenye dhambi, na makosa yake yote yamevuliwa, kama hajitiishi upesi, hali yake haina tumaini. Palipo na kweli iletwapo kuikazia nia yake, naye moja kwa moja aipinga kweli ile ile iliyopaswa kumwongoa, hakuna zaidi la kufanywa. Roho atamwacha upesi, kwa maana silaha zile zile azitumiazo zinapingwa. Palipo na maelekezo yasiyo dhahiri, na yaliyochanganywa na makosa, Roho aweza kushindana hata kwa miaka, kwa rehema kuu, ili kuwapitisha wenye dhambi kupitia ukungu wa mafundisho ya uongo. Lakini sivyo, palipo na wajibu wao unafafanuliwa kwao waziwazi, nao wanaletwa moja kwa moja hadi kwenye jambo moja la kujitiisha mara moja, na madai yao yote ya uongo yamefunuliwa, na njia ya wajibu imewekwa dhahiri kabisa. Ndipo, kama hawajitiishi, Roho wa Mungu huwaacha, na hali yao ni karibu bila tumaini kabisa.

Kama wapo wenye dhambi katika nyumba hii, nanyi mkiuona wajibu wenu wazi, JIHADHARINI msivyokawia. Kama hamjitiishi, mwaweza kutazamia Roho wa Mungu atawaacha, nanyi mmePOTEA.

8. Sehemu kubwa mno ya maelekezo yanayotolewa kwa wenye dhambi wenye wasiwasi hayapungui sana na fundisho la kipapa la hati za msamaha. Papa alikuwa akiuza hati za ruhusa ya kutenda dhambi, na hili likaongoza kwenye matengenezo chini ya Lutheri. Wakati mwingine watu wangenunua ruhusa ya kutenda dhambi kwa muda fulani, au kutenda dhambi fulani mahususi, au dhambi kadhaa. Sasa, pana wingi mno katika makanisa ya Kiprotestanti, ulio karibu sawa na jambo lile lile. Je, kumwambia mwenye dhambi angoje kwatofautianaje na hili? Maana yake ni, kumwambia aendelee katika dhambi kwa muda kidogo zaidi, wakati angoja Mungu amwongoe. Na hilo ni nini ila ruhusa ya kutenda dhambi? Elekezo lolote linalotolewa kwa wenye dhambi lisilowadai mara moja kumtii Mungu, ni ruhusa ya kutenda dhambi. Ni kwa hakika, kumpa uhuru wa kuendelea katika dhambi dhidi ya Mungu. Maelekezo kama hayo si tu maovu, bali ni yenye kuangamiza na yenye ukatili. Kama hayaiharibu nafsi, kama bila shaka mara nyingi hufanya, kwa vyovyote, huahirisha furaha ya mwenye dhambi ya Mungu na ya Kristo, naye anasimama katika hatari kubwa ya kupotea milele, wakati akisikiliza mafundisho kama hayo. Ole, jinsi ilivyo hatari, kumpa mwenye dhambi sababu ya kudhani aweza kungoja hata dakika moja, kabla ya kumpa Mungu moyo wake.

9. Kwa kadiri nilivyopata nafasi ya kutazama, wongofu zile zilizo za ghafula zaidi kwa kawaida zimegeuka kuwa Wakristo walio bora zaidi. Najua kinyume cha hili mara nyingi kimeshikiliwa na kutetewa. Lakini nimeridhika kuwa hakuna sababu ya hilo, ijapokuwa umati, hata sasa, huhesabu kuwa ni jambo la kutiliwa shaka, kama mtu ameongoka kwa ghafula sana. Lakini Biblia haitoi kibali chochote kwa dhana hii. Hakuna tukio la mchomo wa dhamiri wa muda mrefu lililoandikwa katika Biblia yote. Wongofu zote zilizoandikwa humo, ni wongofu za ghafula. Nami nasadiki hakungekuwako kamwe umati mkubwa hivyo wa michomo ya dhamiri yenye kuchosha, na mara nyingi ikiishia kwa hakuna kitu baada ya yote, kama isingekuwa kwa potofu zile za kitheolojia ambazo zimeujaza ulimwengu fundisho la kutoweza. Katika siku za Biblia, waliwaambia wenye dhambi watubu, nao walifanya hivyo hapo hapo. Fundisho la kutoweza halikuwa limeanzishwa siku ile. Ni ubashiri huu, kuhusu kutoweza kwa wenye dhambi kumtii Mungu, ndio uwekao msingi wa uchungu na dhiki yote ya muda mrefu, na labda uharibifu, ambao kwao wengi wameongozwa. Palipo na mwenye dhambi aletwapo aone alilo nalo la kutenda, naye achukua msimamo wake mara moja, NA KULITENDA, kwa kawaida hufanya hivyo baadaye, nawe kwa kawaida hupata kwamba mtu kama huyo atadumu hivyo, na kuonyesha tabia iliyodhamiria. Hutampata kuwa mmoja wa wale ambao daima yakupasa kuwavuta kwenye wajibu, kama meli, dhidi ya upepo na wimbi. Watazame wale wanaokiri dini ambao daima yawapasa kukokotwa mbele katika wajibu, nawe kwa kawaida utapata kwamba hawakuwa na maelekezo dhahiri na yenye upatano walipoongoka, na yaelekea watakuwa waogopao mno “wongofu hizi za ghafula.”

Kuogopa wongofu za ghafula! Baadhi ya Wakristo walio bora zaidi ninaowajua walichomwa dhamiri na kuongoka katika muda wa dakika chache. Katika robo moja ya muda niliokuwa nikinena, wengi wao waliamshwa, na wakatoka moja kwa moja kwenda upande wa Bwana, na wamekuwa nuru zing'aazo kanisani tangu wakati ule, na kwa kawaida wameonyesha uthabiti wa tabia ule ule katika dini, waliouonyesha walipotoka mara ya kwanza na kuchukua msimamo upande wa Bwana.