Mhadhara wa XVI. Ulazima na Matokeo ya Umoja

MHADHARA WA XVI.

ULAZIMA NA MATOKEO YA UMOJA.

Andiko.—Tena nawaambia, Ya kwamba wawili wenu watakapopatana duniani katika jambo lo lote watakaloliomba, watafanyiwa na Baba yangu aliye mbinguni.—Mathayo 18:19.

Wiki kadhaa zilizopita, nilitumia andiko hili nilipohubiri juu ya suala la mikutano ya maombi. Sasa nakusudia kuingia zaidi katika roho na maana ya andiko lenyewe. Kusudi lililo dhahiri la Bwana wetu katika andiko hili lilikuwa kufundisha umuhimu na nguvu ya umoja katika maombi na juhudi za kukuza dini. Anaweka hali iliyo na nguvu zaidi kwa kuchukua idadi ya wawili, kama idadi ndogo kabisa ambao baina yao kunaweza kuwa na mapatano, na kusema kwamba “mahali walipo wawili wenu wamepatana duniani katika jambo lo lote watakaloliomba, watafanyiwa na Baba yangu aliye mbinguni.” Ni jambo la mapatano yao ndilo alilokazia, na kutaja idadi ya wawili inaonekana kulikusudiwa tu ili kuwatia moyo idadi iliyo ndogo kabisa ambao baina yao kunaweza kuwa na mapatano. Lakini tunapaswa kuelewaje maana ya “kupatana katika” mambo tutakayoyaomba? Nitalijibu swali hili chini ya vichwa viwili vifuatavyo:

I. Kwa kuonyesha kwamba tunapaswa kuwa “tumepatana” katika maombi.

II. Tunapaswa kupatana katika kila kitu kilicho muhimu kwa ajili ya kupata baraka tunayoitafuta.

I. Ili kuingia ndani ya ahadi hii, tunapaswa kuwa tumepatana katika maombi. Hili linafundishwa hasa katika andiko. Yaani,

1. Yatupasa kupatana katika shauku zetu kwa ajili ya lengo. Ni lazima kuwa na shauku kwa ajili ya lengo, na kupatana katika shauku hizo. Mara nyingi sana watu huomba kwa maneno kwa ajili ya kitu kile kile, hali hawajapatana hata kidogo katika kukitamani kitu hicho. La, huenda baadhi yao, mioyoni mwao wakatamani kinyume kabisa. Watu huitwa kuomba kwa ajili ya lengo fulani, na wote huliombea kwa maneno, lakini Mungu anajua ya kwamba mara nyingi hawalitamani, na huenda anaona ya kwamba mioyo ya baadhi yao, wakati wote huo, inayapinga maombi hayo.

2. Ni lazima tupatane katika nia tunayotamani kwayo lengo. Haitoshi kwamba shauku zetu kwa ajili ya lengo ziwe sawa, bali sababu ya kwa nini ni lazima iwe sawa. Mtu mmoja aweza kutamani uamsho, kwa ajili ya utukufu wa Mungu na wokovu wa wenye dhambi. Mwana wa kanisa mwingine naye aweza kutamani uamsho, lakini kwa nia tofauti kabisa. Wengine, huenda, hutamani uamsho ili kusanyiko lijengwe na kuimarishwa, hata iwe rahisi zaidi kwao kulipa gharama zao za kuisaidia Injili. Mwingine hutamani uamsho ili kanisa liongezeke lipate kuwa na watu wengi zaidi na kuheshimika zaidi. Wengine hutamani uamsho kwa sababu wamepingwa au wamesemwa vibaya, nao hutaka adui zao wajue ya kwamba lo lote wao waliwazalo au wanenalo, Mungu huwabariki. Nyakati nyingine watu hutamani uamsho kwa mapenzi ya kimaumbile tu, ili rafiki zao waongoke na kuokoka. Kama wanakusudia kuungana namna hiyo katika maombi hata wapate baraka, ni lazima wasiitamani baraka tu, na kupatana katika kuitamani, bali ni lazima pia wapatane katika kuitamani kwa sababu zile zile.

3. Ni lazima tupatane katika kuutamani kwa sababu njema. Shauku hizi hazina budi kuwa za pamoja tu, na kutoka nia moja, bali ni lazima zitoke katika nia njema. Nia iliyo kuu kuliko zote ni lazima iwe kumheshimu na kumtukuza Mungu. Watu waweza hata kutamani uamsho, na kupatana katika kuutamani, na kupatana katika nia, na hata hivyo kama nia hizi si njema, Mungu hatatimiza shauku zao. Hivyo wazazi waweza kupatana katika maombi kwa ajili ya wongofu wa watoto wao, na kuwa na hisia zile zile na nia zile zile, na hata hivyo kama hawana nia iliyo kuu zaidi ya kuwa ni watoto wao, maombi yao hayatatimizwa. Wamepatana katika sababu, lakini si ile sababu iliyo sahihi.

Vivyo hivyo, watu wa idadi yo yote waweza kupatana katika shauku na nia zao, lakini kama nia zao ni za ubinafsi, kule kwao kupatana katika hizo kutawafanya tu wachukize zaidi mbele za Mungu. “Imekuwaje hata mkapatana kumjaribu Roho wa Bwana?” Nimeyaona haya kwa wingi, ambapo makanisa yamejishughulisha na maombi kwa ajili ya lengo fulani, na nia zao zilikuwa dhahiri ni za ubinafsi. Nyakati nyingine hujishughulisha na kuombea uamsho, nawe ungefikiri kwa bidii na umoja wao ya kwamba hakika wangemsukuma Mungu ampe baraka, hata utakapoigundua sababu. Nayo ni ipi? Ni kwamba wanaona ya kwamba lao kusanyiko liko karibu kuvunjika, isipokuwa jambo fulani lifanyike. Au wanaona dhehebu lingine likizidi kupata nguvu, wala hapana njia ya kulipinga isipokuwa kwa kuwa na uamsho katika kanisa lao. Na kuomba kwao kote ni jaribio tu la kumpata Mwenyezi awasaidie watoke katika taabu yao, nako ni ubinafsi mtupu wa kumchukiza Mungu. Mwanamke mmoja huko Philadelphia alialikwa kuhudhuria mkutano wa maombi wa wanawake mahali fulani. Akauliza wanakutanaje hapo, na wataomba kwa ajili ya nini? Akajibiwa ya kwamba wangeomba kwa ajili ya kumwagwa kwa Roho juu ya mji. “Vema,” akasema, “sitakwenda; kama wangeomba kwa ajili ya kusanyiko letu ningekwenda, lakini sitakwenda huko kuombea makanisa mengine!” Ee, roho ya namna gani hiyo!

Nimepokea wingi wa barua na maombi ya kwamba nizuru mahali fulani na fulani, na kujitahidi kukuza uamsho, na sababu nyingi zimetolewa za kwa nini nipaswe kwenda, lakini nilipozipima sababu zao, nyakati nyingine nimekuta kila moja yao ni ya ubinafsi. Na Mungu angeliitazama kila moja kwa machukizo.

Katika mikutano ya maombi, ni mara ngapi tunawasikia watu wakitoa sababu za kwa nini wanatamani baraka fulani na fulani, sababu ambazo si sahihi machoni pa Mungu. Sababu za namna hiyo, kwamba kama ndizo sababu za kweli, na kama Wakristo wanachochewa kikweli na sababu hizo, zingeyafanya maombi yao yasikubalike mbele za Mungu, kwa sababu nia yao haikuwa sahihi.

Kuna mambo mengi mno yanayosemwa mara kwa mara kwa ajili ya kuunga mkono kazi ya umisheni, ambayo ni ya tabia hii, yakiamsha nia zisizo sahihi. Ni mara ngapi twaambiwa juu ya wapagani milioni mia sita, walio hatarini ya kwenda jehanamu, na ni kidogo namna gani kinachosemwa juu ya hatia ya milioni mia sita waliojishughulisha na kujiunga pamoja kama waasi juu ya Mungu, au juu ya fedheha na dharau iliyomwagwa juu ya Mungu Muumba wetu na ulimwengu kama huo wa wahalifu. Sasa najua ya kwamba Mungu huzitaja nia zile ziamshazo huruma na sikitiko letu la kimaumbile tu, naye huzitumia, lakini sikuzote chini ya utukufu wake. Kama nia hizi za hadhi ya chini zitawekwa mbele, ni lazima sikuzote zitokeze uchaji na bidii yenye kasoro, na mengi yaliyo ya uongo. Hata kanisa litakapoiangalia fedheha aliyofanyiwa Mungu, ni kidogo kitakachotendeka. Ndilo hili linalopasa kufanywa lisimame wazi mbele ya ulimwengu, ndilo hili linalopasa kuhisiwa kwa kina na kanisa, ndilo hili linalopasa kudhihirishwa kikamilifu kwa wenye dhambi, kabla ulimwengu hujaweza kamwe kuongoka.

Wazazi hawapatani kamwe katika kuombea wongofu wa watoto wao kwa namna itakayoyafanya maombi yao yajibiwe, hata watakapohisi ya kwamba watoto wao ni waasi. Mara nyingi wazazi huwaombea watoto wao kwa bidii nyingi kwa sababu wanataka Mungu awaokoe, nao karibu humwonea Mungu vibaya asipowaokoa watoto wao. Lakini kama wanataka maombi yao yashinde, ni lazima wafike mahali pa kuchukua upande wa Mungu dhidi ya watoto wao, hata ikiwa kwa ukaidi wao na uovu wao usiotengenezeka atalazimika kuwapeleka jehanamu. Nilimjua mwanamke mmoja aliyekuwa na wasiwasi mkubwa kwa ajili ya wokovu wa mwanawe, naye alikuwa akimwombea kwa uchungu, lakini bado alibaki bila kutubu, hata mwishoni alipojawa na hakika ya kwamba maombi na uchungu wake haukuwa kitu ila tamaa za upendo wa kizazi tu, wala haukuongozwa hata kidogo na mtazamo ulio wa haki juu ya tabia ya mwanawe kama mwasi wa makusudi na mwovu dhidi ya Mungu. Wala hapakuwa na taathira yo yote iliyofanyika akilini mwake hata alipofanywa achukue msimamo mkali dhidi yake kama mwasi, na kumtazama kama anayestahili kupelekwa jehanamu. Ndipo aliongoka. Sababu ni kwamba hapo mbeleni hakupata kamwe kuongozwa na nia iliyo sahihi katika maombi, akitamani wokovu wake kwa kuutanguliza utukufu wa Mungu kuliko yote.

4. Kama tunataka kuwa na umoja hata tushinde katika maombi, ni lazima tupatane katika imani. Yaani, ni lazima tukubaliane katika kuitazamia baraka tunayoiombea. Ni lazima tuelewe sababu ya kwa nini inapasa kutazamiwa, ni lazima tuone ushahidi ambao juu yake imani inapasa kutegemea, na ni lazima tuamini kabisa ya kwamba baraka itakuja, ama sivyo hatujiingizi ndani ya ahadi. Imani sikuzote hufahamika kama sharti lisiloepukika la maombi yenye kushinda. Kama halijasemwa waziwazi katika hali fulani, sikuzote hudokezwa, kwa maana hapana ombi liwezalo kufaa isipokuwa lile litolewalo kwa imani. Na ili maombi ya pamoja yaweze kushinda, ni lazima kuwe na imani ya pamoja.

5. Basi tena, ni lazima tupatane kuhusu wakati tunaotamani baraka ije. Kama wawili au zaidi wanapatana katika kutamani baraka fulani, na mmoja wao anatamani ije sasa, hali wengine hawako tayari kuipata bado, ni dhahiri hawajapatana. Hawana umoja kuhusu jambo moja lililo muhimu. Kama baraka itakuja kama jibu la maombi yao ya pamoja, ni lazima ije kama walivyoiombea. Na kama itakuja, ni lazima iwe wakati fulani. Lakini kama hawapatani kuhusu wakati watakaoipata, ni dhahiri haiwezi kamwe kuja kama jibu la maombi yao.

Fikiria kanisa lingejitwika kuombea uamsho, na wote wangepatana katika kutamani uamsho, lakini si kuhusu wakati utakaokuwa. Fikiria wengine wanataka uamsho uje sasa, nao wote wako tayari, na mioyo yao inamngoja Roho wa Mungu ashuke, nao wako radhi kutoa wakati na uangalifu na kazi kwa ajili yake SASA; lakini wengine hawako tayari kabisa, wana jambo lingine la kushughulikia kwa sasa, lengo fulani la kidunia wanalotaka kulikamilisha, shughuli fulani mkononi nao wanataka tu kumaliza jambo hili, na ndipo—lakini haiwezekani kwao kupata nafasi ya kulishughulikia sasa, hawako tayari kujinyenyekesha, kuichunguza mioyo yao na kuvunja mashamba yao yaliyopumzika, na kujiweka katika hali ya kuipokea baraka. Je, si dhahiri ya kwamba hapa hapana umoja wa kweli, kwa kuwa hawajapatana katika lile lililo muhimu? Wakati sehemu moja wanaomba uamsho uje sasa, wale wengine wanaomba kwa bidii ile ile ya kwamba usije sasa.

Fikiria swali lingeulizwa sasa kwa kanisa hili, kwamba je, mmepatana katika kuombea uamsho wa dini hapa? Je, nyote mnatamani uamsho, na je, nyote mngependa uje sasa? Je, mngepatana kwa moyo wote sasa kuanguka mavumbini, na kuifungua mioyo yenu kwa Roho Mtakatifu kama angekuja usiku wa leo? Siulizi mngesema nini, kama ningelilitoa swali hili. Huenda kama ningeliwaulizeni sasa, nyote mngesimama na kupiga kura ya kwamba mmepatana katika kutamani uamsho, na mmepatana uje sasa. Mnajua jinsi mnavyopaswa kuhisi na mnayopaswa kusema, nanyi mnajua ya kwamba mnapaswa kuwa tayari kwa uamsho sasa. Lakini nauliza, je, MUNGU angeliona ya kwamba ni hivyo mioyoni mwenu, kwamba mmepatana katika jambo hili? Je, umekuwako wakati, tangu niliporudi kutoka mashambani, ambapo kanisa hili lote lilipatana katika kutamani na kuombea uamsho, na kutaka uje sasa? Je, wawili wo wote wenu wamepatana katika jambo hili, na kuomba ipasavyo? Kama sivyo, mtapatana lini kuombea uamsho? Na kama kanisa hili haliwezi kupatana ninyi kwa ninyi, mtategemeaje uamsho? Haiwafai kitu kuchukua sura ya nje, na kusimama hapa na kusema mmepatana, hali Mungu anausoma moyo, naye anaona ya kwamba hamjapatana. Hii hapa ahadi—“Tena nawaambia, Ya kwamba wawili wenu watakapopatana duniani katika jambo lo lote watakaloliomba, watafanyiwa na Baba yangu aliye mbinguni.” Basi hii ni ama kweli, au ni uongo. Utachukua upande upi? Kama ni kweli, basi ni kweli ya kwamba hamjapatana, wala hamkupata kupatana kamwe, isipokuwa katika zile nyakati mlipokuwa na uamsho.

Lakini ni lazima tupatane si juu ya wakati tu, bali ni lazima uwe ni wakati huu wa sasa, ama sivyo hatujapatana katika kila kilicho muhimu kwa kazi. Tusipopatana kuwa na uamsho sasa, hatutazitumia njia sasa. Lakini hata njia zitakapotumika, hauwezi kuja. Ni dhahiri, basi, ya kwamba ni lazima tupatane juu ya wakati huu wa sasa, yaani, hatujapatana katika maana ya andiko, hata tutakapopatana ya kwamba sasa tutaipata baraka, na kuenenda ipasavyo. Kupatana juu ya wakati ujao hakufai kitu, kwa maana wakati huo ujao utakapofika, ni lazima ndipo tupatane juu ya wakati huo wa sasa, na kutumia njia ipasavyo, hata unaona ya kwamba hamjapatana ipasavyo kamwe hata mtakapopatana ya kwamba sasa ndio wakati.

II. Tunapaswa kupatana katika kila kitu kilicho muhimu kwa ajili ya kupata baraka tunayoitafuta.

Unaona lugha ya andiko, “Wawili wenu watakapopatana katika jambo lo lote watakaloliomba.” Watu wengi huonekana kulisoma kana kwamba linahusu tu mapatano ya kuomba, nao hulielewa ya kwamba linaahidi, kwamba kila wawili watakapopatana katika kuomba baraka yo yote, itatolewa. Lakini Kristo asema ni lazima kuwe na mapatano “katika” kile kiombwacho. Yaani, mapatano au umoja huo ni lazima ujumuishe kila kilicho muhimu kwa ajili ya kutolewa na kupokelewa kwa baraka.

1. Kama Wakristo wanataka kufaidi manufaa ya ahadi hii katika kuombea uamsho, ni lazima wapatane katika kuamini ya kwamba uamsho wa dini ni jambo la kweli. Kuna watu wengi, hata ndani ya kanisa, ambao mioyoni mwao hawaamini ya kwamba uamsho utokeao ni kazi ya Mungu. Baadhi yao waweza kuomba kwa maneno kwa ajili ya kumwagwa kwa Roho na uamsho wa dini, hali mioyoni mwao wanatia shaka kama kuna mambo kama hayo yanayojulikana katika nyakati hizi za sasa. Katika maombi ya pamoja hapana budi pasiwe na unafiki.

2. Ni lazima wapatane katika kuhisi ulazima wa uamsho. Kuna baadhi wanaoamini ukweli wa uamsho, kama kazi ya Mungu, hali wakati huo huo hawana uhakika juu ya ulazima wa kuwa nao ili Injili ifanikiwe. Wanadhani kuna kazi halisi ya Mungu katika uamsho, lakini baada ya yote, huenda ni vema vile vile kuwaongoa wenye dhambi na kuwaingiza kanisani kwa njia ya utulivu na ya taratibu zaidi, na bila mchafuko mwingi. Kila uamsho unapoenea nchini, na kushinda, na kupendwa, waweza kuonekana wakiuunga mkono, na kutoa maombi yao ya baridi kwa ajili ya uamsho, hali wakati huo huo wangehuzunika kwa jumla kuwa na uamsho ukija miongoni mwao. Wanadhani ni salama zaidi na ni afadhali zaidi kuwafundishia watu mafundisho, na kuueneza mataala mbele yao kwa njia ya utulivu, na kuwaingiza taratibu, na kutojiweka katika hatari ya kuwa na hisia za kinyama au moto wa porini katika makutaniko yao.

3. Ni lazima wapatane kuhusu umuhimu wa uamsho. Watu hawabarikiwi uamsho, kama jibu la maombi yasiyo na bidii hata nusu. Ni lazima wauhisi umuhimu usio na kikomo wa uamsho kabla ya kuomba hata washinde. Baraka za namna hii hazitolewi ila kama jibu la maombi yale yatokayo katika hisia ya umuhimu wake. Kama nilivyoonyesha mbeleni, nilipohubiri juu ya suala la maombi yenye kushinda, ni wakati watu wanapoitamani baraka kwa UCHUNGU USIONENEKA, ndipo hutoa maombi yale yatakayoshinda kwa Mungu bila kukosa. Wale wanaohisi kidogo umuhimu wa uamsho waweza kuuombea kwa maneno, lakini hawataipata kamwe baraka. Lakini kanisa lilipokuwa na umoja katika maombi, na kweli likauhisi umuhimu wa uamsho, hawajapata kamwe kukosa kuupata. Siamini ya kwamba yaweza kupatikana hali ambapo kanisa la namna hiyo lilirudishwa mikono mitupu. Mapatano ya namna hiyo, yakiwa ya kweli, yatahakikisha mapatano pia katika mambo mengine yote yasiyoepukika.

4. Ni lazima wapatane pia, katika kuwa na fahamu sahihi za kimaandiko juu ya mambo kadhaa yanayohusiana na uamsho.

(1.) Ulazima wa utendaji wa Mungu ili kuzaa uamsho. Haitoshi kwamba wote walishikilie hili kinadharia, na kuliombea kwa maneno. Ni lazima waelewe kikamilifu na kuuhisi kwa kina ulazima huu, ni lazima watambue kutegemea kwao Roho wa Mungu kabisa, ama sivyo yote yatashindwa.

(2.) Kwa nini utendaji wa Mungu ni wa lazima. Ni lazima kuwe na mapatano juu ya kanuni sahihi kuhusu sababu ya kwamba utendaji wa Mungu hauwezi kuepukika hivyo. Kama watapata mawazo yasiyo sahihi juu ya jambo hili, watazuiliwa. Kama Wakristo watapata wazo ya kwamba ulazima huu wa nguvu za Mungu unategemea kutoweza kwa wenye dhambi, au kama watahisi kana kwamba Mungu ana wajibu wa kutoa Roho Mtakatifu, ili kuwafanya wenye dhambi waweze kuitii Injili, wanamtukana Mungu, na maombi yao hayatafaa. Kwa maana katika hali hiyo ni lazima wahisi ya kwamba ni jambo la haki ya kawaida tu kwa Mungu kummwaga Roho wake, kabla ya kuweza kwa haki kuwataka Wakristo kufanya kazi, au wenye dhambi kutubu.

Fikiria kanisa lipate wazo ya kwamba wenye dhambi ni viumbe maskini, wasio na bahati, waingiao ulimwenguni wakiwa na tabia ya namna ile ambayo hawawezi kujizuia kutenda dhambi, na ya kwamba wenye dhambi hawawezi kutubu na kuiamini Injili kama vile wasivyoweza kuruka hadi mwezini, wawezaje kuhisi ya kwamba mwenye dhambi ni mwasi juu ya Mungu, na ya kwamba anastahili kupelekwa jehanamu? Wawezaje kuhisi ya kwamba mwenye dhambi ndiye wa kulaumiwa? Nao wawezaje kuchukua upande wa Mungu wanapoomba? Kama hawachukui upande wa Mungu dhidi ya mwenye dhambi, hawawezi kutazamia Mungu atayaangalia maombi yao, kwa maana hawaombi kwa nia iliyo sahihi. Bila shaka sababu moja kubwa ya kwa nini maombi mengi mno hayajibiwi, ni kwamba wale waombao kwa kweli huchukua upande wa mwenye dhambi dhidi ya Mungu. Wanaomba kana kwamba mwenye dhambi ni kiumbe maskini kisicho na bahati, cha kuhurumiwa, badala ya kana kwamba ni mtu mwovu mwenye hatia, wa kulaumiwa. Na sababu ni kwamba hawaamini ya kwamba wenye dhambi wanaweza kumtii Mungu. Kama mtu haamini ya kwamba wenye dhambi wanaweza kumtii Muumba wao, na kweli anaamini ya kwamba nguvu za Roho ni za lazima ili kumfanya aweze, haiwezekani, kwa mtazamo huu, kutoa ombi lililokubalika na lenye kushinda kwa ajili ya mwenye dhambi, wala si ajabu kwamba watu wenye mtazamo huu wasishinde kwa Mungu, na kutia shaka juu ya nguvu ya maombi ya imani.

Ni mara ngapi unawasikia watu wakiwaombea wenye dhambi kwa mtindo huu, “Ee Bwana, msaidie nafsi hii maskini kufanya ayapasayo kufanya—Ee Bwana, mwezeshe kufanya hivi na hivi.” Basi lugha hii inadokeza ya kwamba wanachukua upande wa mwenye dhambi, wala si wa Mungu. Kama ingelieleweka na wale wanaoitumia, kama inavyoelezwa nyakati nyingine, na kama watu wangelimaanisha kwayo kile wanachopaswa kumaanisha wanapowasihi wenye dhambi, nisingeliona kosa kubwa hivyo, lakini ukweli ni kwamba, watu wanapoitumia lugha hii, mara nyingi wanamaanisha vile hasa ambavyo lugha yenyewe kwa mtazamo wa kwanza ingefahamika kwa kawaida kumaanisha, ambavyo ni kama kwamba wangeomba, “Bwana, unawaamuru wenye dhambi hawa maskini watubu, hali, Ee Bwana, unajua ya kwamba hawawezi kutubu usipowapa Roho wako, ili kuwawezesha kuutenda, ijapokuwa umetamka ya kwamba utawapeleka jehanamu wasipofanya hivyo, wawe wamempokea Roho au la, na sasa, Bwana, jambo hili laonekana gumu sana, nasi twakusihi uwahurumie viumbe hawa maskini, wala usiwatendee kwa ukali hivyo, kwa ajili ya Kristo.” Ni nani asiyeona ya kwamba ombi la namna hiyo, au ombi lenye kumaanisha haya, kwa lugha yo yote litakalofungwa ndani yake, ni tusi kwa Mungu, likimshtaki kwa udhalimu usio na kikomo, kama anaendelea kudai kwa wenye dhambi wajibu wasiouweza kuutimiza pasipo msaada ule asioutoa. Watu waweza kuomba kwa njia hii hata siku ya hukumu, na wasipate kamwe baraka, kwa sababu wanachukua upande wa mwenye dhambi dhidi ya Mungu. Hawawezi kuomba kwa mafanikio, hata watakapoelewa ya kwamba mwenye dhambi ni mwasi, na mkaidi katika uasi wake—mkaidi kiasi kwamba kamwe hatafanya, bila Roho Mtakatifu, kile awezacho kufanya vema kama asivyofanya, papo hapo, na ukaidi huu ndiyo sababu, na sababu pekee, ya kwa nini anahitaji nguvu ya Roho Mtakatifu kwa wongofu wake. Msingi pekee ambao juu yake mwenye dhambi anahitaji utendaji wa Mungu ni ili kuushinda ukaidi wake, na kumfanya awe radhi kufanya lile awezalo kufanya, na lile Mungu ampasalo kwa haki kufanya. Na kanisa haliwi kamwe katika hali ambayo Mungu atayasikia maombi yao ya pamoja, isipokuwa wamepatana katika kuelewa hivyo kutegemea kwao Mungu, hata kulihisi kwa upatanifu kamili na lawama ya mwenye dhambi. Kama ni vinginevyo, wamepatana katika kulielewa vibaya, na maombi yao ya kuomba msaada wa Mungu kwa asiye na bahati badala ya fadhili za Mungu za kumfanya mwasi anyenyekee, ni ya mbali na lengo, ni tusi kwa Mungu, wala hawatapata kamwe fadhili mbinguni.

(3.) Ni lazima wapatane katika kuelewa ya kwamba uamsho si miujiza, bali huletwa kwa kutumia njia kama matukio mengine. Si ajabu uamsho hapo zamani ulikuja mara chache hivyo na kudumu muda mfupi hivyo, watu kwa ujumla walipoutazama kama miujiza, au kama manyunyu tu ya mvua, yatakayokuja mahali na kudumu kitambo kidogo, kisha kupita; yaani, kama kitu ambacho hatuna uwezo juu yake. Kwa maana watu waweza kufanya nini ili kupata manyunyu ya mvua? Au wawezaje kuifanya inyeshe muda mrefu zaidi ya inavyonyesha? Ni lazima wale waombao wapatane katika kuuelewa uamsho kama kitu kitakacholetwa kwa njia, ama sivyo hawatapatana kamwe katika kuzitumia.

(4.) Ni lazima wapatane katika kuelewa ya kwamba utendaji wa mwanadamu hauepukiki kwa uamsho kama vile utendaji wa Mungu usivyoepukika. Jambo kama uamsho wa dini, nathubutu kusema, halikutokea kamwe pasipo utendaji wa Mungu, wala halikutokea kamwe pasipo utendaji wa mwanadamu. Ni mara ngapi watu husema, “Mungu aweza, akipenda, kuiendesha kazi pasipo njia.” Lakini mimi sina imani nalo, kwa maana hapana ushahidi wa jambo hilo. Dini ni nini? Utii kwa sheria ya Mungu. Lakini sheria haiwezi kutiiwa isipokuwa ijulikane. Naye Mungu awezaje kuwafanya wenye dhambi watii ila kwa kuzitangaza amri zake? Naye awezaje kuzitangaza ila kwa kuzifunua yeye mwenyewe, au kuzituma kwa njia ya wengine—yaani, kwa kuileta KWELI hata iutawale moyo wa mtu hata autii. Mungu hakumwongoa kamwe wala hawezi kamwe kumwongoa mwenye dhambi ila kwa kweli. Wongofu ni nini? Ni kuitii kweli. Aweza kuisema yeye mwenyewe, moja kwa moja kwa mwenye dhambi. Lakini basi, utendaji wa mwenye dhambi mwenyewe hauepukiki, kwa maana wongofu unaotokana na utumizi sahihi wa utendaji wa mwenye dhambi mwenyewe. Na kwa kawaida, hutumia pia utendaji wa wengine, katika kuchapisha, kuandika, kuzungumza, na kuhubiri. Mungu ameiweka hazina ya Injili katika vyombo vya udongo. Ameona vema kuwatumia watu katika kulihubiri neno. Yaani, ameona ya kwamba utendaji wa mwanadamu ndio awezao kuutumia vema zaidi katika kuwaokoa wenye dhambi. Na kama ilipata kuwako hali, ambayo hatuna ushahidi wake, hakuna mmoja kati ya elfu, kama yupo mmoja kati ya milioni, aliyeongoka kwa njia yo yote nyingine ila kwa kweli, iliyotangazwa na kusisitizwa kwa chombo cha mwanadamu. Na kwa kuwa kanisa ni lazima liwe na umoja katika kuzitumia njia hizo, ni dhahiri ni lazima wawe na umoja katika kuelewa sababu ya kweli ya kwa nini njia zinapaswa kutumika, na kanuni za kweli ambazo kwazo zinapaswa kuongozwa na kutumika.

5. Ni muhimu kuwe na umoja kuhusu hatua zilizo muhimu kwa kukuza uamsho. Watu na wapatane kufanya lo lote lile, na kama hawajapatana katika hatua zao, wataingia katika machafuko, na kupingana wao kwa wao. Uwaweke kuendesha meli, nao hawawezi kamwe kufaulu pasipo mapatano. Kama watajaribu kufanya biashara kama wafanyabiashara hali hawajapatana katika hatua zao, watafanya nini? Ni kwamba, wataitangua tu kazi ya kila mmoja, na kuiharibu biashara yote ya shirika. Yote haya ni kweli hasa kuhusu kazi ya kukuza uamsho. Ama sivyo washiriki wa kanisa watapingana nguvu ya kila mmoja, wala wasitegemee uamsho.

(1.) Kanisa ni lazima lipatane kuhusu mikutano ifanyikayo, juu ya mkutano gani ufanyike, na mingapi, na wapi, na lini itakapofanyika. Watu wengine sikuzote hutamani kuizidisha mikutano wakati wa uamsho, kana kwamba mikutano mingi zaidi, dini nyingi zaidi. Wengine sikuzote hupinga mkutano wo wote mpya wakati wa uamsho. Wengine sikuzote hutaka kuwa na mkutano wa muda mrefu, na wengine hawako tayari kamwe kuufanya mkutano wa muda mrefu hata kidogo. Tofauti yo yote itakayokuwapo, ni muhimu kanisa lifikie uelewa mzuri juu ya jambo hili, hata waweze kuendelea pamoja kwa upatanifu, na kufanya kazi kwa bidii na matokeo.

(2.) Ni lazima wapatane kuhusu namna ya kuendesha mikutano. Ni lazima kanisa liwe na umoja na moyo mwema juu ya jambo hili, kama wanatazamia kutoa maombi ya pamoja yenye matokeo. Nyakati nyingine kuna watu wanaotaka kuchukua kila jambo jipya waliwezalo kulisikia au kuliwaza, hali wengine hawako radhi kabisa kuwa na jambo lo lote likibadilishwa kuhusu uendeshaji wa mkutano, bali wangependa kila kitu kifanywe sawasawa kabisa kama walivyozoea. Wanapaswa kupatana kwa namna fulani, ama kuibadilisha mikutano, au kuiendesha kwa njia ya zamani. Njia iliyo bora kabisa ni, kanisa lipatane katika hili, ya kwamba wataiacha mikutano iendelee na kuchukua mwendo wake, kama vile Roho wa Mungu auundavyo, wala hata wasijaribu kuifanya mikutano miwili iwe sawasawa kabisa. Kanisa halitalipa kamwe neno matokeo yake makamilifu, hata watakapopatana katika kanuni hii,—ya kwamba katika kukuza uamsho watazilinganisha hatua zao na hali zilizopo, wala hawatajaribu kuukatiza mwendo wa asili ambao hisia ya uchaji na busara njema huuonyesha, bali watajitupa kabisa juu ya mwongozo na uelekezi wa Roho Mtakatifu, wakiingiza hatua yo yote, wakati wo wote, itakayoonekana kudaiwa katika riziki ya Mungu, bila kukazia kuwa kwake mpya au ya zamani.

6. Ni lazima wapatane katika namna ya kuwatendea wasiotubu wenye dhambi. Hili ni jambo la muhimu mno, ya kwamba kanisa lipatane katika utendaji wao kwa wenye dhambi. Fikiria kwamba hawajapatana, na mmoja atamwambia mwenye dhambi jambo moja na mwingine jambo lingine. Machafuko yaliyoje! Wawezaje kupatana katika maombi, ilhali ni dhahiri ya kwamba hawajapatana kuhusu mambo watakayoyaombea. Nenda miongoni mwa kanisa la namna hiyo, ukawasikie wakiwaombea wenye dhambi. Hudhuria mkutano wa maombi na usikilize. Huyu hapa mtu mmoja anaomba wenye dhambi waliopo watubu. Mwingine anaomba wapate kushtakiwa, na huenda, kama ana bidii sana, atafikia hata kuomba washtakiwe kwa kina. Mwingine anaomba wenye dhambi waende nyumbani kwa unyofu, na fikira, na kimya, wakiyatafakari yale makweli waliyoyasikia. Mwingine anaomba kwa namna ambayo unaweza kuona anaogopa waongoke sasa. Mwingine anaomba kwa unyofu mkuu wasijaribu kufanya jambo lo lote kwa nguvu zao wenyewe. Na kadhalika. Ni rahisi namna gani kuona ya kwamba kanisa halijapatana katika mambo wanayoyaomba, na bila shaka hawana sehemu katika ahadi.

Kama utawaweka kuzungumza na wenye dhambi, mienendo yao ingekuwa yenye mvurugano vile vile, kwa maana ni dhahiri hawajapatana, wala hawana mtazamo ulio wazi kuhusu lile mwenye dhambi ampasalo kufanya ili aokoke, au lile lipasalo kunenwa kwa wenye dhambi, ili kuwaleta katika toba. Na tokeo ni kwamba, wenye dhambi walioamshwa na wenye wasiwasi, mara hutatizika, wala hawajui la kufanya, na huenda huyaacha yote kwa kukata tamaa, au kuamua ya kwamba kwa kweli hapana lolote lenye akili au upatanifu katika dini. Mmoja atamwambia mwenye dhambi ni lazima atubu, mara moja. Mwingine atampa kitabu, huenda kile cha Doddridge cha Rise and Progress, na kumwambia akisome kitabu hicho. Mwingine atamwambia ni lazima aombe na avumilie, na kwa wakati wa Mungu atapata baraka. Uamsho hauwezi kamwe kuendelea kwa muda wo wote katikati ya matatizo kama hayo. Ukianza, ni lazima uishe upesi; isipokuwa, huenda, mwili wa kanisa utanyamaza na kutosema lo lote kabisa, na kuwaacha wengine waiendeshe kazi. Na hapo kazi itadhurika sana kwa kukosa ushirikiano na tegemezo lao. Kanisa lapasa kupatana. Kila Mkristo apaswa kuwa na uelewa ulio wazi wa jambo hili, na wote waseme jambo lile lile, na kutoa maelekezo yale yale. Ndipo mwenye dhambi hatampata mtu wa kuchukua upande wake, wala hawezi kupata nafuu au faraja hata atubu.

7. Ni lazima wapatane katika kuviondoa vizuizi vya uamsho. Kama kanisa linatazamia uamsho, ni lazima wayaondoe mawe ya kujikwaa yatoke njiani.

(1.) Katika utekelezaji wa nidhamu. Kama kuna washiriki waliooza kanisani, wanapaswa kuondolewa, na kanisa lote lapasa kupatana kuwakata. Kama watabaki kanisani, ni fedheha kubwa kwa dini, hata huuzuia uamsho. Nyakati nyingine jaribio linapofanywa la kuwatoa nje, jambo hili huzua mgawanyiko, na hivyo kazi husimamishwa. Nyakati nyingine wakosaji ni watu wenye ushawishi, au wana rafiki wa jamaa watakaochukua upande wao, na kuunda kikundi, na hivyo kuzua roho mbaya, na kuuzuia uamsho.

(2.) Katika kuungamana kwa pande zote. Kila mtu anapofanyiwa ubaya, hapana budi pawe na ungamo kamili. Simaanishi ukiri wa baridi wa kulazimishwa, kama vile kusema, “Kama nimefanya vibaya, nasikitika kwa hilo.” Bali ungamo la moyoni, lifikialo urefu wote wa kosa, na kuonyesha ya kwamba latoka katika moyo uliovunjika.

(3.) Kuwasamehe adui. Kizuizi kikubwa cha uamsho mara nyingi hupatikana katika hali ya kwamba watu wenye bidii na waongozi huhifadhi roho ya kisasi na isiyosamehe kwa wale waliowaumiza, ambayo huharibu utakatifu wao, huwafanya kuwa wakali na wasiopendeza katika mwenendo wao, na kuwazuia wasifurahie ushirika na Mungu katika maombi, wala baraka ya Mungu ya kuwapa mafanikio katika kazi. Lakini washiriki wa kanisa na wapatane kikweli katika kuvunjika na kuungama makosa yao wenyewe, na katika kudumisha roho ya upole, na huruma, na msamaha, iliyo kama ya Kristo kwa wale wadhaniao kuwa wamewatendea vibaya, ndipo Roho atawashukia bila kipimo.

8. Ni lazima wapatane katika kufanya maandalizi yote yaliyo ya lazima kwa ajili ya uamsho. Wapaswa kupatana katika kuwa na maandalizi yote yaliyo ya lazima yakifanywa, na kupatana katika kubeba sehemu yao ya kazi au gharama ya kuyafanya. Yapasa kuwe na usawa, wala wasiache wachache wabebeshwe mzigo na wengine wafanye kidogo au wasifanye kitu, bali kila mmoja sehemu yake, kwa kadiri ya uwezo wake mbalimbali. Ndipo hapatakuwa na wivu wala husuda, wala lo lote la yale mashtakiano ya pande zote na magombano na maneno ya dharau juu ya wenzao, ambayo hayapatani kabisa na upendo wa kindugu, na ni kikwazo kikubwa hivyo njiani mwa wenye dhambi.

9. Ni lazima wapatane katika kufanya kwa moyo wote lo lote lipasalo kufanywa kwa ajili ya kukuza uamsho. Nyakati nyingine kutopatana kidogo juu ya jambo dogo sana huachwa kuingia na kuuharibu uamsho. Mhudumu mmoja aliniambia ya kwamba wakati mmoja alikwenda kufanya kazi mahali pamoja kama mwinjilisti, na Roho wa Mungu alikuwapo dhahiri, na wenye dhambi wakaanza kuuliza, na mambo yakaonekana mazuri kabisa, hata baadhi ya washiriki wa kanisa walipoanza kuchochea suala la jinsi watakavyomlipa kwa huduma zake. Wakasema “Kama atakaa kwetu muda zaidi, atatazamia tumpe kitu,” wala hawakuona jinsi wangeweza kumudu kufanya hivyo. Nao wakalizungumza hata nia za ndugu zikatatizika na kugawanyika, na mhudumu akaenda zake. Litazame. Hapo Mungu alisimama mlangoni pa kanisa lile, mikono yake imejaa rehema, lakini waamini hawa wabahili na waovu walidhani ya kwamba ingegharimu kitu kuwa na uamsho, na gharama zao zilikuwa karibu ndizo tu walizohisi radhi au uwezo wa kubeba. Na hivyo wakamwacha aende, na kazi ikakoma. Mhudumu asingeliondoka wakati ule, wampe kitu au wasimpe, kwa maana kile atakachopokea, au kama atapokea kitu kutoka kwao, lilikuwa swali ambalo hakuwa na wasiwasi nalo. Lakini kanisa kwa roho yao ya ubahili walifikia hali ya kumhuzunisha Roho, naye akaona ya kwamba kukaa nao muda zaidi hakungefaa kitu. Ee, waamini hao watahisije watakapokutana na wenye dhambi wa mji ule katika hukumu, itakapodhihirika yote, ya kwamba Mungu alikuwa tayari akingoja kuwapa baraka, lakini waliruhusu nafsi zao kutatizika na kugawanyika kwa kuuliza kiasi gani watakacholazimika kulipa!

10. Ni lazima wapatane katika kufanya kazi ili kuiendesha kazi. Haitoshi kwamba wapatane kuombea uamsho, bali wapaswa pia kupatana katika kufanya kazi ili kuukuza. Wapaswa kujiweka kwake kwa mpangilio, na kama jambo la biashara, kuwazuru na kuzungumza na kuomba pamoja na jirani zao, kutafuta nafasi za kutenda mema; kuangalia matokeo ya neno, na kuangalia ishara za nyakati, ili wapate kujua wakati jambo lo lote linapohitaji kufanywa, na kulifanya.

(1.) Wapaswa kupatana kufanya kazi.

(2.) Wapaswa kupatana jinsi ya kufanya kazi.

(3.) Wapaswa kupatana kuishi ipasavyo.

11. Ni lazima wapatane katika azimio la kuvumilia. Haitafaa kwa baadhi ya washiriki wa kanisa kuanza leo kujimwaga na kupiga makelele, kisha, mara jambo dogo kabisa lijitokezalo lisilofaa, kuvunjika moyo, na kuzimia, na nusu yao kuacha. Wapaswa wote kuungana na kupatana kuvumilia, na kufanya kazi, na kuomba, na kushikilia, hata baraka itakapokuja.

Kwa neno moja, kama Wakristo wanatazamia kuungana katika maombi na juhudi, hata washinde kwa Mungu, ni lazima wapatane katika kunena na kutenda mambo yale yale, katika kuenenda kwa kanuni ile ile, na kudumisha kanuni zile zile, na katika kuvumilia hata wapate baraka, ili wasizuie wala kukwamisha juhudi za kila mmoja. Yote haya kwa dhahiri yanadokezwa katika kupatana kuhusu mambo wanayoyaombea.

MAELEZO.

1. Tunaona sababu ya kwa nini watoto wengi hivyo wa wazazi wanaokiri imani hawaongoki.

Ni kwa sababu wazazi hawajapatana kuhusu mambo wapasayo kuwaombea watoto wao. Huenda hawakuwa na aina yo yote ya mapatano juu yao. Huenda hawakupatana kamwe hata juu ya lile lililo jambo bora kabisa wangeliweza kuwaombea. Nyakati nyingine wazazi hawapatani katika lo lote, bali maoni yao hupingana, nao hutokupatana daima, na watoto wao huliona, na basi si ajabu hawaongoki.

Au huenda hawajapatana kuhusu wokovu wa watoto wao. Je, ni wa kweli katika kuutamani? Je, wanapatana kutamani na kupatana kutoka nia iliyo sahihi? Je, wanapatana kuhusu umuhimu wake? Je, wamepatana jinsi watoto wao wapaswavyo kutendewa, ili kutimiza wongofu wao—nini watakachoambiwa—jinsi kitakavyonenwa—lini—na nani. Ole! ni katika hali ngapi ilivyo dhahiri hawajapatana. Yamkini zitapatikana hali chache tu, ambapo watoto hubaki bila kuongoka, isipokuwa itathibitika ya kwamba wazazi hawakupatana kamwe kwa kweli kuhusu mambo wapasayo kuyaombea kwa ajili ya wokovu wa watoto wao.

Mara nyingi kuna kutopatana kwa namna ambayo hatungeweza kutazamia jema lo lote litoke, au lo lote ila uharibifu kwa watoto. Mume na mke mara nyingi hutopatana kabisa na kwa msingi kuhusu namna ya kuwalea watoto wao. Huenda mke hupenda mavazi, na maonyesho, na kuzuru, hali mume ni mnyofu na mnyenyekevu, naye huhuzunika na kutaabika, na kuomboleza na kuomba akiona jinsi watoto wake wanavyojivuna kwa ubatili. Au huenda baba ni mwenye tamaa, naye hutaka binti zake wasomeshwe kwa mtindo wa kisasa na kujionyesha, na wana wake wawe watu wakuu, na hivyo atawapeleka binti zake katika shule ya bweni ya adabu, ambako waweza kujifunza lo lote ila wajibu wao kwa Mungu, na atakuwa wakati wote akiwasukuma wana wake mbele, na kuchochea tamaa yao, hali mama huhuzunika na kulia kwa siri akiona watoto wake wapendwao wakiharakishwa kuelekea uharibifu, na ushawishi wake wote wenyewe ukitanguliwa, na wana wake na binti zake wakilelewa kumtumikia mungu wa ulimwengu huu, na kwenda jehanamu.

2. Tunaona unafiki wa wale wanaokiri kuwa wanaombea uamsho hali hawafanyi lo lote ili kuukuza. Kuna wengi waonekanao kuwa na bidii sana katika kuombea uamsho, hali hawafanyi lo lote kabisa kwa ajili yake. Wanamaanisha nini? Je, wamepatana kuhusu mambo wanayoyaomba? Hakika sivyo. Hawawezi kupatana katika kutoa ombi linalokubalika kwa ajili ya uamsho hata watakapokuwa tayari KUFANYA lile Mungu awataka wafanye ili kuukuza. Ungemwazaje mkulima ambaye angeomba mazao, wala asilime au kupanda? Je, ungeyadhani maombi ya namna hiyo kuwa ya kumcha Mungu, au ni tusi kwa Mungu?

3. Tunaona sababu ya kwa nini maombi mengi hivyo yatolewayo kanisani hayajibiwi kamwe. Ni kwa sababu wale waliyatoa hawakupatana kamwe kuhusu mambo waliyoyaomba. Huenda mhudumu hakupata kamwe kuweka jambo hili mbele yao, hakueleza kamwe maana ya kupatana, wala hakuwaonyesha umuhimu wake, wala hakuweka mbele yao kitia-moyo kikubwa ambacho ahadi iliyo mbele yetu huyapa makanisa yatakayopatana. Huenda washiriki wa kanisa hawakupata kamwe kushauriana pamoja, na kulinganisha mitazamo yao, ili kuona kama walilielewa jambo hilo sawasawa, kama walipatana kuhusu nia, misingi, na umuhimu wa kuwa na umoja katika maombi na kazi kwa ajili ya uamsho. Fikiria ungeyapitia makanisa yaliyomo mjini humu, na kujifunza mitazamo na hisia hasa za washiriki juu ya jambo hili. Ni wangapi ungewakuta waliopatana hata kuhusu mambo yaliyo muhimu na yasiyoepukika, ambayo juu yake ni lazima Wakristo wapatane ili kuungana katika maombi yenye kushinda? Huenda wasingepatikana wawili waliopatana, na kama wangepatikana wawili ambao mitazamo na shauku zao zilifanana, yamkini ingedhihirika ya kwamba hawajuani wao kwa wao, na bila shaka hawatendi wala kuomba pamoja.

4. Tunaona sababu ya kwa nini andiko hili kwa ujumla limefahamika kumaanisha kitu tofauti na kile linachosema. Watu kwanza wamelisoma vibaya. Wamelisoma kana kwamba lilikuwa, “Wawili wo wote wenu watakapopatana kuomba jambo lo lote, litafanyika.” Na kwa kuwa mara nyingi wamepatana kuomba vitu, na vitu havikufanyika, wamesema, “Maana halisi ya andiko haiwezi kuwa kweli, kwa maana tumejaribu na tunajua si kweli. Ni mikutano mingapi ya maombi tumeifanya, na maombi mangapi tumeyatoa, ambamo tumepatana kabisa katika kuomba baraka, na hata hivyo hazikutolewa?” Basi ukweli ni kwamba, hawajapata kamwe kuelewa maana ya kupatana kuhusu mambo wapasayo kuyaomba. Nina hakika hii si tafsiri ya kulazimisha ya andiko, bali ndiyo maana yake ya kweli na iliyo dhahiri, kama vile msomaji mnyofu, mchaji, angeielewa, kama angeuliza kwa uzito na bidii maana yake ya kweli. Ni lazima wapatane si tu katika kuomba, bali katika kila kitu kingine kisichoepukika kwa kuwako kwa kitu kiombwacho. Fikiria wawili wenu mmepatana katika kutamani kwenda London pamoja. Kama hamjapatana kuhusu njia, mtapita njia gani, na meli gani mtaingia, hamtafika huko pamoja kamwe. Vivyo hivyo katika kuombea uamsho, ni lazima mpatane kuhusu njia na hali, na kila kilicho muhimu kwa kuwako na kuendelea kwa uamsho.

5. Kwa kawaida twaweza kutazamia uamsho wa dini kushinda na kuenea miongoni mwa walio nje ya kanisa, kwa kadiri ile ile ya umoja wa maombi na juhudi ndani yake. Kama kuna umoja wa jumla ndani ya kanisa, uamsho utakuwa wa jumla. Kama umoja utaendelea, uamsho utaendelea. Kama jambo lo lote litaanza kuuvunja umoja huu kamili katika maombi na juhudi, litaanza kuupunguza uamsho. Uamsho ungekuwa mkubwa na wenye nguvu namna gani katika mji huu, kama makanisa yote ya mjini yangeungana hivyo katika kuukuza!

Kuna jambo lingine ambalo nimelishuhudia, linalostahili kuangaliwa. Nimeona ya kwamba uamsho utashinda nje ya kanisa, miongoni mwa watu wa ile tabaka ya jamii, ambao miongoni mwao unashinda ndani ya kanisa. Kama wanawake walio kanisani ndio wenye kuwa macho na wa kuomba zaidi, kwa kawaida kazi yaweza kutazamiwa kushinda zaidi miongoni mwa wanawake walio nje ya kanisa, na wanawake wengi zaidi wataongoka kuliko wanaume. Kama vijana wa jinsia moja, au wa jinsia zote mbili, walio kanisani ndio wenye kuwa macho zaidi, kazi ina uwezekano mkubwa wa kushinda miongoni mwa vijana, wa kiume au wa kike, au wote wawili, kama kazi ilivyo kanisani, katika jambo hili. Kama vichwa vya jamaa na watu wakuu walio kanisani wako macho, uamsho, nimeona, una uwezekano mkubwa zaidi wa kushinda miongoni mwa tabaka hiyo iliyo nje ya kanisa. Nimeujua uamsho uliokuwa hasa kwa wanawake, na wanaume wachache wakaongoka, yaonekana kwa sababu sehemu ya kiume ya kanisa haikushika kazi na kufanya kazi. Tena mara kwa mara nimeujua wingi mkubwa zaidi wa wongofu miongoni mwa wanaume, yaonekana kwa sababu ya kwamba sehemu ya kiume ya kanisa ndiyo iliyokuwa na bidii zaidi. Uamsho usipowafikia tabaka fulani ya wasiotubu, jitihada zapasa kuchukuliwa za kuiamsha ile sehemu ya kanisa iliyo ya umri wao na hadhi yao, ili kufanya juhudi za moja kwa moja zaidi kwa wongofu wao. Yaonekana kuna hekima fulani katika jambo hili, ambalo limeshuhudiwa mara nyingi. Matabaka mbalimbali ya waamini kwa kawaida huhisi huruma kwa wasiotubu wa jinsia yao wenyewe na umri na hadhi, nao huwaombea kwa urahisi zaidi, na kuwa na mashirikiano zaidi nao, na ushawishi zaidi juu yao, na hii yaonekana kuwa ni angalau moja ya sababu za kwa nini uamsho huelekea kuwa wenye nguvu zaidi na wa jumla zaidi katika ile tabaka iliyo nje ya kanisa, ambao ndio wenye kuwa macho zaidi ndani ya kanisa. Wakristo wapaswa kulielewa hili, na kuhisi wajibu wao. Sababu moja kubwa ya kwa nini watu wakuu wachache hivyo nyakati nyingine huongoka katika uamsho, bila shaka ni kwamba tabaka hiyo iliyo kanisani mara nyingi ni ya kidunia mno, hawawezi kuamshwa. Uamsho kwa kawaida utashinda hasa katika zile jamaa ambazo waamini walio ndani yao wako macho, na wasiotubu walio katika zile jamaa ambazo waamini wao hawako macho, huelekea kuachwa bila kuongoka. Sababu moja kuu, ni dhahiri, ni kwamba waamini walio katika jamaa au ujirani wakiwa macho, si maombi tu yanayotolewa kwa ajili ya wenye dhambi katikati yao, bali kuna nguvu zilingananazo zitendazo kazi juu ya wasiotubu miongoni mwao. Kama wako macho, sura zao na maisha yao na maonyo yao, yote huelekea kukuza wongofu wa rafiki zao wasiotubu. Lakini kama wamelala, nguvu zao zote huelekea kuzuia wongofu wao. Ubaridi wao humhuzunisha Roho, udunia wao huikanusha Injili, na mashirikiano yao yote na rafiki zao wasiotubu ni kwa upande wa kutotubu, na yamekusudiwa kukuendeleza.

6. Tunaona sababu ya kwa nini madhehebu mbalimbali yameachwa kuchipuka ndani ya kanisa, na chini ya utawala wa Mungu.

Wakristo mara nyingi huyaona na kuyalilia maovu yaliyolipata kanisa la Mungu, kutokana na mgawanyiko wa watu wake kuwa madhehebu yanayogombana. Nao wameshangaa na kutatizika, kufikiri ya kwamba Mungu aliache liwe hivyo. Lakini katika mwanga wa jambo hili twaweza kuona ya kwamba, kwa kuzingatia tofauti za maoni na hisia na mitazamo zilizoko kikweli kanisani, jema jingi latokana na mgawanyiko huu wa madhehebu. Kwa kuzingatia tofauti hii ya maoni, wengi wasingepatana kamwe kuomba na kufanya kazi pamoja, hata kuifanya kwa mafanikio, na hivyo ni afadhali watengane, na wale waliopatana waungane. Katika hali zote ambapo hakuwezi kuwa na mapatano ya moyoni katika kazi, ni afadhali kila dhehebu lifanye kazi peke yao, maadamu tofauti hii ipo. Nyakati nyingine nimeuona uamsho ukivunjika kwa kujaribu kuwaunganisha Wakristo wa madhehebu mbalimbali katika maombi na kazi pamoja, hali hawakupatana kuhusu kanuni au hatua ambazo kwazo kazi ingekuzwa. Wangeitangua kazi ya kila mmoja, na kuiharibu nguvu ya kila mmoja, kuwatatiza wenye wasiwasi, na kuwapa adui nafasi ya kukufuru, na mara hisia zao zingechachuka, na Roho wa Mungu ahuzunishwe aondoke, na kazi ikoma, na huenda machafuko na mabishano yenye maumivu yafuate.

7. Tunaona sababu ya kwa nini Mungu nyakati nyingine huyaacha makanisa yagawanyike. Ni kwa sababu anaona ya kwamba washiriki wanahitilafiana kiasi kwamba hawatataka kuomba na kufanya kazi pamoja kwa matokeo. Nyakati nyingine makanisa yaliyo katika hali kama hiyo, bado yataendelea pamoja kwa mazingatio ya kidunia na sera ya kidunia, kwa sababu ni rahisi zaidi kwa wote kuiendeleza ibada ya hadhara. Huenda pande zote mbili zinataka kuishika nyumba ya mikutano, au zote zinataka kumzuia mhudumu, wala hawawezi kupatana ni ipi itakayoondoka, na hivyo huendelea, wenye wivu na magombano kwa miaka, wakitimiza kidogo au wasitimize lo lote kwa ajili ya wokovu wa wenye dhambi. Katika hali kama hizo, Mungu mara nyingi ameacha jambo fulani litokee miongoni mwao, litakalo wapasua wawili, ndipo kila upande ungeenda kufanya kazi kwa njia yake, na huenda wote wangefanikiwa. Walipokuwa katika kanisa moja, walikuwa daima wakitengenezeana taabu, kwa kuwa hawakuwaza wala kuhisi sawasawa, lakini mara walipotengana, kila kitu kilitulia kwa amani, na kudhihirisha ya kwamba ilikuwa afadhali wagawanyike. Nimezijua hali kadhaa katika Jimbo hili, ambapo jambo hili limefanywa na matokeo yaliyo bora kabisa, na makanisa yote mawili yamebarikiwa upesi uamsho.

8. Ni dhahiri ya kwamba makanisa mengine mengi zaidi yanahitaji kugawanyika. Ni makanisa mangapi yaliyoko, yashikamanayo pamoja, na hata hivyo hayafanyi jema lo lote, kwa sababu rahisi tu ya kwamba hayajapatana ipasavyo. Hawawazi sawasawa wala kuhisi sawasawa juu ya mambo yanayohusiana na uamsho, na maadamu ni hivyo, hawawezi kamwe kufanya kazi pamoja. Wasipoletwa katika badiliko la mitazamo na hisia juu ya jambo hilo litakalowaunganisha, wao ni kizuizi tu kwa kila mmoja na kwa kazi ya Mungu. Katika hali nyingi wanaona na kuhisi ya kwamba ni hivyo, na hata hivyo wanaendelea pamoja, kwa dhamiri, kwa kuogopa mgawanyiko usije ukaidhalilisha dini, ilhali kwa kweli mgawanyiko uliopo sasa waweza kuifanya dini kuwa neno la dharau na fedheha. Ingekuwa afadhali zaidi kama wangepatana tu kugawanyika kwa amani, kama Ibrahimu na Lutu. “Kama utaenda kushoto, mimi nitakwenda kulia; au kama utaenda kulia, basi mimi nitakwenda kushoto.” Na watengane, na kila mmoja afanye kazi kwa njia yake, na huenda wote wawili wakafurahia baraka.

9. Tunaona sababu ya kwa nini watu wachache, walio na umoja mkamilifu, waweza kufanikiwa katika kukusanya na kujenga kanisa jipya, na waweza kufanya vema zaidi kuliko idadi kubwa zaidi ambao hawajapatana wao kwa wao. Kama ningelikwenda kukusanya kanisa jipya katika mji huu, ningelipenda zaidi kuwa na watu watano, au watatu, au hata wawili waliopatana kikamilifu kuhusu mambo waliyopaswa kuyaombea, na namna waliyopaswa kufanyia kazi, na katika yote yaliyo muhimu kwa mafanikio ya kanisa, ambao wangelisimama pamoja nami, na kusimama pamoja wao kwa wao, kuliko kuwa na kanisa la kuanzia, au washiriki mia tano ambao hawakupatana.

10. Tunaona mambo matukufu namna gani yaweza kutazamiwa kwa Sayuni, wakati wo wote makanisa kwa ujumla yatakapopatana juu ya mambo haya. Wahudumu watakapoyaweka kando mapendeleo yao, na tafsiri zao potofu, na wivu wao, na kuona jicho kwa jicho, na wakati makanisa yatakapoielewa Biblia sawasawa, na kuona wajibu wao sawasawa, na kuomba sawasawa, na kuwa “wamepatana kuhusu mambo watakayoyaomba,” taifa litazaliwa kwa siku moja. Wao na wahisi tu kama moyo wa mtu mmoja, na wapatane kuhusu lipasalo kufanywa kwa ajili ya wokovu wa ulimwengu, na milenia itakuja mara moja.

11. Kuna ujinga mkubwa mno katika makanisa juu ya suala la uamsho. Baada ya uamsho wote uliofurahiwa, na yote yaliyosemwa na kuandikwa na kuchapishwa kuhusu uamsho, kuna wachache sana wenye ujuzi wo wote halisi na wenye kupatana juu ya jambo hili. Na kunapokuwa na uamsho, ni wachache namna gani wawezao kushika kufanya kazi na kuukuza kana kwamba wanaelewa wanalolifanya. Ni watu wachache namna gani wapatikanao, ambao wamepata kamwe kuuchukua uamsho wa dini kama jambo la kusomwa na kueleweka. Kila mtu anajua ya kwamba katika uamsho Wakristo ni lazima waombe, na ni lazima wafanye mambo fulani ambayo hawakuzoea kuyafanya. Lakini wingi wa watu hawajui lo lote juu ya SABABU YA KWA NINI wanapaswa kufanya hivi, au kwa nini jambo moja ni bora kuliko jingine, na bila shaka hawana kanuni za kuwaongoza, na jambo lo lote litokeapo ambalo hawakulitazamia, wote hukosa na hawajui la kufanya. Kama watu wangeenda kujenga nyumba ya ibada, na kujua machache jinsi ya kuendelea kama vile wahudumu na waamini wengi wajuavyo jinsi ya kujenga hekalu la kiroho la Mungu, wasingeisimamisha kamwe nyumba ulimwenguni. Na hata hivyo watu hujifanya kuamini ya kwamba wanajenga kanisa la Mungu, wakati hawajui lo lote kabisa wanalolifanya, na hawawezi kabisa kutoa sababu ya kwa nini wanafanya kama wanavyofanya, au kwa nini jambo moja lipaswe kufanywa badala ya jingine. Kuna wingi wa watu kanisani ambao kamwe hawaonekani kudhani ya kwamba kazi ya kukuza uamsho wa dini ni ile inayohitaji kusoma, na kufikiri, na ujuzi wa kanuni, na ustadi katika kulitumia neno la Mungu, ili kumpa kila mmoja sehemu yake kwa wakati wake. Na hivyo huendelea, kwa kawaida wakifanya kidogo au wasifanye kitu kwa sababu hawajaribu lo lote, na kama watapata kuamka, huenda kwa kasi kwenye kazi, bila mfumo au mpango wo wote, kana kwamba Mungu ameiacha sehemu hii ya wajibu wetu nje ya ufikio wa busara njema na akili timamu.

12. Kuna ujinga mkubwa mno miongoni mwa wahudumu juu ya jambo hili, na sababu moja kubwa ya ujinga huu ni kwamba, wengi hupata wazo ya kwamba tayari wanaelewa yote kuhusu uamsho, wakati kwa kweli hawajui karibu lo lote juu yao. Wakati mmoja nilimjua mhudumu aliingia mahali palipokuwa na uamsho wenye nguvu, na kujimwaga na kuona kosa katika mambo mengi, akisema juu ya ujuzi wake wa uamsho, ya kwamba amekuwapo katika kumi na saba kati yao na kadhalika, wakati ilikuwa dhahiri ya kwamba hakujua lo lote kama apasavyo kujua juu ya uamsho.

13. Ni muhimu namna gani kanisa lifundishwe na kuelekezwa, hata lijue la kufanya katika uamsho. Wapaswa kufunzwa na kutiwa nidhamu kama jeshi; kila mmoja akiwa na mahali pa kujaza, na jambo la kufanya, na akijua mahali pake, na alilo nalo kufanya, na jinsi ya kulifanya. Badala ya hili, ni mara ngapi unaliona kanisa wakati wa uamsho likishika kazi ya kuukuza, kama tu kikundi cha watoto wakishika kujenga nyumba. Ni wachache namna gani waliopo wajuao kikweli jinsi ya kufanya—nini?—Ni kwamba, kile hasa ambacho kwa ajili yake Mungu huwaacha Wakristo waishi ulimwenguni humu, kile hasa ambacho KWA AJILI YAKE PEKEE angeliwaacha kamwe wabaki mbali na mbinguni hata siku moja, ndicho kitu hasa kuliko vyote wasichokisoma na wasichojaribu kukielewa.

14. Tunaona sababu ya kwa nini uamsho mara nyingi ni mfupi hivyo, na kwa nini mara nyingi hivyo huzaa mgeuko. Ni kwa sababu kanisa halilielewi jambo hili. Uamsho ni mfupi, kwa sababu waamini wamechochewa kwenye aina ya utendaji wa mshtuko. Wamekwenda kazini kwa msukumo wa ghafla badala ya kwa hakika ya makusudi ya wajibu, na wameongozwa na hisia zao badala ya kwa uelewa timamu wa lile wapasalo kufanya. Kanisa halikujua la kufanya, walichoweza kufanya, na wasichoweza, wala jinsi ya kutunza nguvu zao, wala kile hali ya mambo ingeweza kustahimili, na huenda bidii yao iliwaingiza katika mambo yasiyo ya busara, na wakapoteza mshiko wao kwa Mungu, na hivyo adui akashinda. Kanisa lapasa kufunzwa hata lijue la kufanya, hata lisishindwe kamwe, wala lisipatwe kamwe na kushindwa au mgeuko, wanapojaribu kukuza uamsho. Wapaswa kuelewa mbinu zote za ibilisi, na kujua mahali pa kujilinda dhidi ya hila zake, hata wapate kumjua wanapomwona, wala wasimkosee kwa kumdhania kuwa ni malaika wa nuru aliyekuja kuwapa masomo ya hekima katika kukuza uamsho, na hata waweze kushirikiana kwa hekima na mhudumu, na wao kwa wao, na Roho Mtakatifu, katika kuiendesha kazi. Hakuna mtu aliyezoea uamsho awezaye kulipuuza jambo la kwamba, ujinga wa waamini wa dini kuhusu uamsho, na makosa yao ya kipumbavu ni miongoni mwa mambo yaliyo ya kawaida sana yanayoushusha uamsho, na kuurudisha mgeuko wa kutisha juu ya kanisa. Ndugu, hata lini litakuwa hivyo? Halipaswi kuwa hivyo, si lazima liwe hivyo, je, litakuwa hivyo sikuzote?

15. Tunaona ya kwamba kila kanisa lina wajibu kwa haki juu ya roho zilizo miongoni mwao. Kama Mungu ametoa ahadi kama hiyo, na kama ni kweli ya kwamba mahali walipo wawili tu waliopatana, kuhusu mambo wanayoyaomba, litafanyika, basi hakika Wakristo wana wajibu, na kama wenye dhambi watapotea, damu yao itaonekana juu ya kanisa. Kama makanisa yaweza kupata wanayoomba, mara tu watakapopatana kuhusu jambo lenyewe, basi hakika hukumu ya ulimwengu itatakwa mikononi mwa kanisa.

16. Tunaona hatia ya wahudumu, katika kutojielimisha, na kuyafundisha makanisa ipasavyo na kwa haraka juu ya jambo hili la maana kubwa. Kwani, mwisho wa huduma ya Kikristo ni nini! Wanalo la kufanya nini, ila kuelekeza na kupanga jeshi la takatifu, na kuliongoza mpaka ushindi. Nini! kuliacha kanisa libaki katika ujinga juu ya jambo lenyewe hasa, na kipengele pekee cha wajibu, ambacho kwa kukitimiza wamo ulimwenguni, wokovu wa wenye dhambi. Baadhi ya wahudumu wametenda kwa fumbo hivyo juu ya uamsho, kana kwamba walidhani Wakristo ama hawawezi kuelewa jinsi ya kuukuza, au ya kwamba haikuwa na umuhimu wowote wapate kujua. Lakini haya yote ni makosa. Hakuna mhudumu aliyeanza bado kuelewa, au kuutimiza wajibu wake, kama amepuuza kulifundisha kanisa lake kumfanyia kazi Mungu katika kukuza uamsho. Anafanya nini? Anamaanisha nini? Kwa nini yeye ni mhudumu? Kwa mwisho gani ameuchukua wadhifa mtakatifu? Je, ni ili “apate kula kipande cha mkate?”

17. Tunaona ya kwamba wazazi wachaji waweza kuufanya wokovu wa watoto wao kuwa wa hakika. Wao na waombe tu kwa imani, na kupatana kuhusu mambo watakayoyaomba, na Mungu amewaahidi haja ya mioyo yao. Ni nani awezaye kupatana vema kama wazazi? Wao na wapatane katika maombi, na wapatane la kufanya, na wapatane katika kutimiza wajibu wao wote; wawalee watoto wao katika njia iwapasayo, nao hawataiacha watakapokuwa wazee.

Na sasa, ndugu, je, mwaamini ya kwamba mmepatana, kwa mujibu wa maana ya ahadi hii? Najua ya kwamba mahali watu wachache wanaweza kupatana katika mambo fulani, waweza kuleta matokeo fulani. Lakini maadamu mwili wa kanisa haujapatana, sikuzote patakuwa na mambo mengi hivyo ya kupinga, hata watatimiza kidogo tu. KANISA NI LAZIMA LIPATANE. Ee, kama tungeliweza kupata kanisa moja lililopatana kikamilifu na kwa moyo wote katika mambo haya yote, hata wangeweza kuomba na kufanya kazi pamoja, wote kama mmoja, jema gani lingefanyika! Lakini sasa, wakati mambo yalivyo hivi, twaona koloni baada ya koloni ikiijaza jehanamu watu, kwa sababu kanisa halijapatana. Ee, Wakristo wanawaza nini, wawezaje kukaa kimya, wakati Mungu ameziteremsha baraka zake hata kwamba kama wawili wo wote wangelipatana, kuhusu mambo wanayoyaomba, lingefanyika. Ole! ole! kumbukumbu la magombano haya kanisani litakuwa chungu namna gani, Wakristo watakapokuja kuona umati wa roho zilizopotea zilizoshuka jehanamu, kwa sababu hatukupatana kufanya kazi na kuomba kwa ajili ya wokovu wao.

Mwishowe.—Katika mwanga wa ahadi hii twaona hatia ya kutisha ya kanisa. Mungu ameitoa iwe urithi wa thamani wa watu wake nyakati zote, na mahali pote. Kama watu wake watapatana, maombi yao yatajibiwa. Twaona hatia ya kutisha ya kanisa hili, waliokuja hapa na kusikiliza mihadhara juu ya uamsho kisha waende zao wasiwe na uamsho, na pia hatia ya washiriki wa makanisa mengine wasikiao mihadhara hii na kwenda nyumbani na kukataa kutimiza wajibu wao. Mtawezaje kukutana na maelfu ya wenye dhambi wasiotubu walio kandokando yenu, mbele ya kiti cha hukumu cha Mungu, na kuwaona wakizama katika moto wa milele? Je, mmekuwa na umoja wa moyo kuwaombea? Kama hamjafanya hivyo, kwa nini mmetopatana? Kwa nini hamkuomba kwa ahadi hii hata mmeshinda?

Sasa mtapatana, na kuomba kwa ajili ya Roho Mtakatifu, na kumpokea kabla ya kuondoka nyumbani humu, au ghadhabu ya Bwana itakuwa juu yenu. Kama sasa mngepatana kuomba katika maana ya ahadi hii, Roho wa Mungu ashuke juu ya mji huu, hua wa mbinguni angeruka katikati ya mji usiku wa manane na kuziamsha dhamiri na kuvunja usingizi wenye hatia wa waovu. Basi ni ipi hatia nyekundu ya waamini hao wa dini walio wamelala mbele ya macho ya ahadi kama hiyo? Yaonekana wameiruka, au wameisahau kabisa. Wingi wa wenye dhambi wanaokwenda jehanamu pande zote, na hata hivyo ahadi hii yenye baraka imepuuzwa; naam, zaidi ya hayo, imedharauliwa kivitendo na kanisa. Hapo imesimama katika kumbukumbu la unyofu, na kanisa lingeliweza kuishika kwa namna ambayo idadi kubwa ya watu wangeokoka, lakini hawajapatana. Kwa hiyo roho zitaangamia. Na wapi wajibu? Ni nani awezaye kuichukua ahadi hii na kuwatazama wanaoangamia uso kwa uso katika siku ya hukumu?

Mihadhara hii ilikuwa nyenzo kubwa katika kuiamsha dini katika kanisa ile iliyohubiriwa, na kuchapishwa kwake katika nchi hii na katika Ulaya kumekuwa njia ya kukuza uamsho katika mahali pengi mno. Utukufu wote ni wa Mungu.