Mhadhara wa X. Kuzivuta Roho Kwahitaji Hekima

MHADHARA WA X.

KUZIVUTA ROHO KWAHITAJI HEKIMA.

Andiko.—Naye avutaye roho ni mwenye hekima.—Mithali 11:30.

Maana ya hekima itumikayo sana ni hii, kwamba ni kuuchagua mwisho ulio bora zaidi na kuziteua njia zinazofaa zaidi ili kuufikia mwisho huo—yaani kuzipatanisha njia vyema ili kupata lengo lililokusudiwa. “Naye avutaye roho,” Mungu asema, “ni mwenye hekima.” Kusudi la mhadhara wa jioni hii ni kuwaongoza Wakristo katika kutumia njia ili kuufikia mwisho wao unaotamanika bila kikomo, yaani wokovu wa roho. Usiku huu nitaielekeza fikira yangu kwa juhudi za watu binafsi katika kuwaongoa na kuwaokoa wanadamu. Wakati mwingine, huenda nitalitumia andiko hilo hilo katika kunena juu ya jambo lililo na hekima katika kuhubiri Injili hadharani, na kazi za wahudumu. Katika kutoa maelekezo kadhaa ya kuwasaidia Wakristo binafsi katika kazi hii, napendekeza,

I. Kuwaonyesha Wakristo jinsi wanavyopaswa kushughulika na wenye dhambi wazembe.

II. Jinsi wanavyopaswa kushughulika na wenye dhambi walioamshwa.

III. Jinsi wanavyopaswa kushughulika na wenye dhambi waliotiwa hatiani.

I. Namna ya kushughulika na wenye dhambi wazembe.

1. Kuhusu wakati. Ni jambo la maana uchague wakati ufaao ili kujaribu kuacha athari nzito juu ya akili ya mwenye dhambi mzembe. Mengi hutegemea kuchagua wakati mwafaka wa juhudi zako. Maana kama utakosa kuchagua wakati ufaao zaidi, yamkini utashindwa. Ni kweli, waweza kusema, ni wajibu wako kila wakati kuwaonya wenye dhambi, na kujaribu kuwaamsha wazifikirie roho zao. Na ndivyo ilivyo; lakini kama hutauzingatia ipasavyo wakati na nafasi, tumaini lako la kufaulu laweza kuwa la mashaka makubwa.

(1.) Yafaa, ikiwezekana, kumsemesha mtu aliye mzembe wakati hana shughuli nyingine. Kadiri fikira yake inavyoshikwa na jambo jingine, ndivyo itakavyokuwa vigumu kumwamsha kwa dini. Watu walio wazembe na wasiojali dini mara nyingi hukasirika, badala ya kufaidika, wanapoitwa kutoka katika shughuli za maana na halali. Kwa mfano, huenda mhudumu akaenda kuitembelea jamaa ya mfanyabiashara, au fundi, au mkulima, na kumkuta mtu huyo amezama katika biashara yake; huenda akamwita kutoka kazini pale kazi inapokuwa ya haraka, naye mtu awe na wasiwasi na hasira, na kuhisi kana kwamba ni uingiliaji. Katika hali kama hiyo, hakuna nafasi kubwa ya kutazamia jema lolote. Ijapokuwa ni kweli kwamba dini ni ya maana zaidi bila kikomo kuliko biashara yake yote ya kidunia, na kwamba imempasa kuahirisha kila kitu kwa ajili ya wokovu wa roho yake, lakini yeye hahisi hivyo, kwa maana kama angehisi hivyo asingekuwa tena mwenye dhambi mzembe, na kwa hiyo aliona ni jambo lisilo na haki, na kukasirika. Yakupasa umchukue kama unavyomkuta, mwenye dhambi mzembe, asiyetubu, na kushughulika naye ipasavyo. Amezama katika mambo mengine, na ni rahisi sana kukasirika kama utachagua wakati kama huo kuingilia na kuvuta fikira yake kwa dini.

(2.) Ni jambo la maana kumchukua mtu, ikiwezekana, wakati ambapo hajachochewa sana na jambo jingine lolote. Ikiwa ndivyo, yuko katika hali isiyofaa kusemeshwa juu ya habari ya dini. Kadiri msisimko huo unavyokuwa mkali, ndivyo itakavyoelekea kwamba hutafanya jema lolote. Yamkini waweza kumfikia; watu wamewahi kushikwa akili zao na kugeuzwa kwa dini katikati ya msisimko mkuu juu ya mambo mengine. Lakini si jambo la kutazamiwa.

(3.) Hakikisha kwamba mtu huyo hana ulevi kabisa. Zamani ilikuwa jambo la kawaida zaidi kuliko sasa watu kunywa vileo kila siku, na kulewa kwa kiasi fulani. Kadiri walivyo hivyo, ndivyo wanavyokuwa wasiofaa kukaribiwa juu ya habari ya dini. Kama wamekunywa bia, au kileo cha matunda, au divai, hata uweze kunusa pumzi yao, wajua kwamba kuna nafasi ndogo tu ya kuleta athari ya kudumu juu yao. Nimewahi kuletewa watu na waliokiri dini, wakidai kwamba wametiwa hatiani; kwa maana wajua kwamba watu wenye kileo mara nyingi hupenda sana kunena juu ya dini; lakini mara nilipowakaribia, hata kunusa pumzi yao, nimeuliza, Kwa nini mwaniletea mtu huyu mlevi? Nao husema, Hakulewa, amekunywa kidogo tu. Basi, kidogo hicho kimemlevya kidogo. Yu mlevi kama waweza kunusa pumzi yake. Ni nadra mno mtu kutiwa hatiani kwa kweli hali ana kileo chochote ndani yake.

(4.) Ikiwezekana, pale unapotaka kuzungumza na mtu juu ya habari ya wokovu, mchukue wakati ana moyo mzuri. Kama utamkuta ana hasira, yamkini atakasirika na kukutukana. Afadhali umwache kwa wakati huo, la sivyo yamkini utamzima Roho. Yamkini waweza kunena kwa namna ya kuipoza hasira yake, lakini si jambo la kutazamiwa. Kweli ni kwamba, wanadamu wanamchukia Mungu, na ijapokuwa chuki yao yaweza kuwa imelala, huamshwa kwa urahisi, na kama utamleta Mungu waziwazi mbele ya akili zao wakati tayari wamechochewa kwa hasira, itakuwa rahisi zaidi kuiamsha uadui wao hata kufikia jeuri ya wazi.

(5.) Ikiwezekana, sikuzote uitafute nafasi ya kuzungumza na wenye dhambi wazembe wakati wako peke yao. Watu wengi wana kiburi mno kiasi cha kutoweza kusemeshwa waziwazi juu ya nafsi zao mbele ya wengine, hata jamaa yao wenyewe. Mtu katika hali kama hiyo atazikaza nguvu zake zote ili kujitetea, hali kama angekuwa peke yake angeyeyuka chini ya ile kweli. Ataipinga ile kweli, au kujaribu kuicheka, kwa kuhofu kwamba akionyesha hisia yoyote mtu fulani ataenda kutangaza kwamba ameanza kuyachukulia mambo ya dini kwa uzito.

Katika kuzitembelea jamaa, badala ya kuwaita watu wote wa nyumba pamoja kwa wakati mmoja ili kusemeshwa, njia iliyo bora zaidi ni kuwaona wote, mmoja mmoja. Kulikuwa na tukio la namna hii. Wasichana kadhaa, wenye kiburi, wachangamfu, na wa mtindo, waliishi pamoja katika jamaa ya kifahari. Watu wawili walitamani sana kuiweka habari ya dini mbele yao, lakini walishindwa jinsi ya kufanya hivyo, kwa kuhofu kwamba wangeungana wote, na kupinga au kukataa kila athari ya uzito. Hatimaye walifuata njia hii. Walipiga hodi na kupeleka kadi yao kwa mmoja wa wale wasichana kwa jina. Alishuka, nao wakazungumza naye juu ya habari ya wokovu wake, na kwa kuwa alikuwa peke yake, si kwamba tu aliwatendea kwa adabu, bali pia alionekana kuipokea ile kweli kwa uzito. Baada ya siku moja au mbili, walipiga hodi vivyo hivyo kwa mwingine, kisha mwingine, na kadhalika, hata walipokuwa wamezungumza na kila mmoja peke yake. Katika muda mfupi wote, naamini, kila mmoja, waliongoka kwa tumaini. Hivi ndivyo ilivyostahili kuwa, kwa maana hapo hawakuweza kutiana moyo wao kwa wao. Na tena ile athari iliyofanywa kwa mmoja ilifuatiliwa kwa wengine, hata mmoja asiachwe kuleta uvutano mbaya juu ya wengine.

Kulikuwa na mwanamke mmoja mcha Mungu aliyekuwa na nyumba ya wageni kwa ajili ya vijana waungwana; alikuwa na ishirini na mmoja au wawili kati yao katika jamaa yake, na hatimaye akawa na shauku kubwa kwa wokovu wao; akalifanya kuwa jambo la maombi, lakini hakuona uzito wowote kati yao. Hatimaye akaona kwamba lazima kufanywe jambo fulani zaidi ya kuomba, lakini hakujua la kufanya. Asubuhi moja baada ya kifungua-kinywa, walipokuwa wakiondoka, akamwomba mmoja wao asubiri dakika chache. Akampeleka chumbani mwake, akazungumza naye kwa upole juu ya habari ya dini, na kuomba pamoja naye. Akaifuatilia ile athari iliyofanyika, na baada ya muda mfupi akaongoka kwa tumaini. Kisha wakawa wawili, nao wakamsemesha mwingine, na kuomba pamoja naye, na hivi karibuni akawa tayari kuungana nao. Kisha mwingine, na kadhalika, wakichukua mmoja kwa wakati, wala wasiache yeyote wa wale wengine ajue linaloendelea, ili wasiwatie hofu, hata kila mmoja wa vijana hao akaongolewa kwa Mungu. Basi kama angeiweka habari hiyo mbele yao wote pamoja, yamkini wangeigeuza yote kuwa dhihaka; au huenda wangekasirika na kuondoka nyumbani, na hapo asingeweza kuwa na uvutano zaidi juu yao. Lakini kwa kumchukua mmoja peke yake, na kumtendea kwa heshima na wema, hakuwa na sababu kama hiyo ya kupinga itokanayo na uwepo wa wengine.

(6.) Jaribu kuikamata nafasi ya kuzungumza na mwenye dhambi mzembe, wakati matukio ya Majaliwa yanapoonekana kuipendelea nia yako. Kama tukio lolote la pekee litatokea, lenye kufaa kuacha athari ya uzito, uwe na hakika kuitumia nafasi hiyo kwa uaminifu.

(7.) Ikamate nafasi ya kwanza kabisa ya kuzungumza na wale walio karibu nawe walio wazembe. Usiiahirishe siku baada ya siku, ukidhani nafasi iliyo bora zaidi itakuja. Yakupasa uitafute nafasi, na kama haipatikani, itengeneze. Weka wakati na mahali, na upate mkutano na rafiki yako au jirani yako, mahali uwezapo kunena naye waziwazi. Mpelekee barua, umwendee kwa makusudi, ulifanye lionekane kama jambo la biashara, kana kwamba una bidii katika kujitahidi kuukuza wokovu wa roho yake. Ndipo atahisi kwamba ni jambo la maana, angalau machoni pako. Lifuatilie hata ufaulu, au usadikishwe kwamba hakuna lolote liwezalo kufanywa sasa.

(8.) Kama una hisia yoyote kwa ajili ya mtu fulani, itafute nafasi ya kuzungumza na mtu huyo wakati hisia hiyo ingaliendelea. Kama ni hisia ya kweli ya wema, una sababu ya kuamini kwamba Roho wa Mungu anakusukuma utamani wokovu wa roho yake, na kwamba Mungu yu tayari kuzibariki juhudi zako kwa wongofu wake. Katika hali kama hiyo, ilifanye kuwa jambo la maombi ya pekee na yenye kusihi, na uitafute nafasi ya mapema kuumimina moyo wako wote kwake na kumleta kwa Kristo.

2. Kuhusu namna ya kufanya haya yote.

(1.) Unapomkaribia mtu mzembe ili kujitahidi kumwamsha ayaangalie mambo ya roho yake, uwe na hakika kumtendea kwa wema. Mwache aone kwamba unamsemesha, si kwa sababu unatafuta ugomvi naye, bali kwa sababu unaipenda roho yake, na unautamani wema wake ulio bora katika wakati huu na milele. Kama utakuwa mkali na mwenye jeuri katika namna yako, yamkini utamkosea na kumfukuza mbali zaidi na njia ya uzima.

(2.) Uwe mzito. Epuka wepesi wote wa tabia au wa maneno. Mzaha hautaleta lolote isipokuwa athari isiyofaa. Yakupasa uhisi kwamba umejihusisha na kazi yenye uzito mkubwa, itakayoiathiri tabia ya rafiki yako au jirani yako, na yamkini kuamua hatima yake ya milele. Ni nani awezaye kufanya mzaha na wepesi katika hali kama hizo kama moyo wake ungekuwa mnyofu?

(3.) Uwe na heshima. Wengine huonekana kudhani kwamba ni lazima kuwa wa ghafla, na wakorofi, na wakavu katika kushughulika kwao na wazembe na wasiotubu. Hakuna kosa kubwa zaidi ya hilo. Mtume Paulo ametupa kanuni iliyo bora zaidi juu ya jambo hili, asemapo, “Iweni wenye huruma, iweni wenye adabu, msilipe baya kwa baya, wala laumu kwa laumu, bali kinyume chake, mkibariki.” Usemi wa ukorofi na ukavu unafaa tu kutoa maoni yasiyopendeza juu yako na juu ya dini yako.

(4.) Uwe na hakika kuwa wa wazi kabisa. Usijiruhusu kufunika hali yoyote ya tabia ya mtu huyo, na uhusiano wake na Mungu. Yaweke wazi yote, si kwa kusudi la kumkosea au kumjeruhi, bali kwa sababu ni lazima. Kabla huwezi kuponya jeraha, lazima ulichunguze hata chini kabisa. Usizuie hata kidogo cha ile kweli, bali iache itoke waziwazi mbele yake.

(5.) Uwe na hakika ya kuiambia dhamiri yake. Katika hotuba za hadharani, wahudumu mara nyingi hushika hisia tu, na hivyo kuiamsha akili. Lakini katika mazungumzo ya faragha huwezi kufanya hivyo. Huwezi kuimimina ile kweli kwa namna ya shauku na ya kuchochea. Na usipoiambia dhamiri moja kwa moja, hushiki akili hata kidogo.

(6.) Zilete kweli kuu na za msingi zilenge akili ya mtu huyo. Wenye dhambi ni rahisi sana kukimbilia kisingizio fulani au hoja fulani ya pembeni, hasa hoja fulani ya mfarakano wa madhehebu. Kwa mfano, kama mtu huyo ni Mpresbiteri, atajaribu kuugeuza mazungumzo kwenye hoja za tofauti kati ya Wapresbiteri na Wamethodisti. Au atashambulia elimu ya dini ya shule ya zamani. Usimkubalie, wala usizungumze naye juu ya hoja yoyote kama hiyo; italeta madhara zaidi kuliko manufaa. Mwambie kwamba shughuli iliyopo sasa ni kuiokoa roho yake, si kumaliza maswali yenye mabishano katika theolojia. Mshike kwenye hoja kuu za msingi, ambazo kwazo lazima aokolewe au apotee.

(7.) Uwe mvumilivu sana. Kama ana tatizo la kweli akilini mwake, uwe mvumilivu sana hata utakapogundua ni nini, kisha ulisuluhishe. Kama analodai ni ubishi mtupu, mwonyeshe kwamba ni ubishi. Usijaribu kulijibu kwa hoja, bali mwonyeshe kwamba si mnyofu katika kulitoa. Haifai kupoteza wakati wako kubishana dhidi ya ubishi, bali mfanye ahisi kwamba anatenda dhambi kwa kuutetea, na hivyo kuiandikisha dhamiri yake upande wako.

(8.) Uwe mwangalifu ya kuilinda roho yako mwenyewe. Kuna watu wengi wasio na moyo mtulivu wa kutosha kuzungumza na wale wanaoipinga dini sana. Na mtu kama huyo hatamani ushindi ulio bora zaidi ya kukuona umekasirika. Ataondoka akishangilia kwa sababu amemkasirisha mmoja wa hawa watakatifu.

(9.) Kama mwenye dhambi anaelekea kujilinda dhidi ya Mungu, uwe mwangalifu usimpe upande wowote katika jambo lolote. Kama akisema hawezi kutimiza wajibu wake, usiegemee upande wake, wala usiseme lolote la kuunga mkono uongo wake. Usimwambie kwamba hawezi, wala usimsaidie kujitetea katika ubishi dhidi ya Muumba wake. Nyakati fulani mwenye dhambi mzembe atatafuta makosa ya Wakristo. Usiegemee upande wake wala usiungane naye dhidi ya Wakristo. Mwambie tu kwamba yeye hana dhambi zao za kujibu, na afadhali ayaangalie mambo yake mwenyewe. Kama ukikubaliana naye, atahisi kwamba anakupata upande wake. Mwonyeshe kwamba ni roho ya kulaumu na ya uovu inayomsukuma kutoa maneno haya, wala si kujali heshima ya dini au sheria za Yesu Kristo.

(10.) Zitaje dhambi za mtu huyo hasa. Kunena kwa maneno ya jumla dhidi ya dhambi hakutaleta matokeo yoyote. Lazima umfanye mtu ahisi kwamba unamkusudia yeye. Mhudumu asiyeweza kuwafanya wasikilizaji wake wahisi kwamba anawakusudia wao, hawezi kutazamia kutimiza mengi. Watu wengine ni waangalifu sana kuepuka kutaja dhambi hasa ambazo wanajua mtu huyo ana hatia yazo, kwa kuhofu kuumiza hisia zake. Hili ni kosa. Kama unaijua historia yake, zitaje dhambi zake hasa, kwa wema lakini waziwazi, si kumkosea, bali kuiamsha dhamiri, na kuipa ile kweli nguvu kamili.

(11.) Kwa kawaida ni bora kuwa mfupi, wala usinyooshe tunayo ya kusema. Vuta fikira mapema uwezavyo hata kwenye hoja yenyewe, sema mambo machache na uyasisitize hata moyoni, na ulilete jambo kwenye tamko. Ikiwezekana, wafanye watubu na kujitoa kwa Kristo wakati huo. Hii ndiyo hatima ifaayo. Epuka kwa uangalifu kuacha athari kwamba hutazamii watubu SASA.

(12.) Ikiwezekana, unapozungumza na wenye dhambi, uwe na hakika kuomba pamoja nao. Kama ukizungumza nao, na kuwaacha bila kuomba, unaiacha kazi yako haijakamilika.

II. Namna ya kushughulika na wenye dhambi walioamshwa.

1. Yakupasa uwe mwangalifu kupambanua kati ya mwenye dhambi aliyeamshwa, na yule aliyetiwa hatiani. Unapomkuta mtu anayehisi kidogo juu ya habari ya dini, usidhanie kwamba ametiwa hatiani na dhambi, na hivyo kuacha kutumia njia za kumwonyesha dhambi yake. Watu mara nyingi huamshwa na hali fulani ya majaliwa, kama ugonjwa, dhoruba ya radi, tauni, kifo katika jamaa, kukata tamaa, au mfano wa hayo, au na Roho wa Mungu, hata masikio yao yakafunguka, nao wakawa tayari kusikia juu ya habari ya dini kwa makini na uzito, na hisia fulani. Ukimkuta mtu ameamshwa, haidhuru kwa njia gani, usipoteze wakati kumiminia nuru akilini mwake. Usiogope, bali mwonyeshe upana wa sheria ya Mungu, na ukali wa hali ya juu wa amri zake. Mfanye aone jinsi inavyohukumu mawazo yake na maisha yake. Chunguza moyo wake, tafuta kilichomo, na ukilete mbele ya akili yake, kadiri uwezavyo. Ikiwezekana, myeyushe hapo hapo. Mara upatapo fikira ya mwenye dhambi, mara nyingi sana kutiwa hatiani na wongofu wake ni kazi ya dakika chache. Nyakati fulani waweza kufanya zaidi katika dakika tano, kuliko miaka au maisha yote hali yu mzembe au asiyejali.

Nimestaajabishwa na mwenendo wa wazazi wale wakatili, na wakuu wengine wa jamaa, ambao watamwacha mwenye dhambi aliyeamshwa akae katika jamaa zao siku na majuma, wala wasimwambie neno juu ya jambo hilo. Wao husema, Kama Roho wa Mungu ameanza kazi ndani yake, hakika ataiendeleza! Huenda mtu huyo ana shauku ya kuzungumza, naye hujiweka katika njia ya Wakristo, mara nyingi awezavyo, akitazamia kwamba watazungumza naye, nao hawasemi neno. Ni jambo la kushangaza! Mtu kama huyo apaswa kutafutwa mara moja, mara tu aamshwapo, na mwali wa nuru umiminwe akilini mwake bila kukawia. Kila upatapo sababu ya kuamini kwamba mtu aliye karibu nawe ameamshwa, usilale hata utakapokuwa umeimimina nuru akilini mwake, na kujaribu kumleta kwenye toba ya papo hapo. Wakati huo ndio wa kulisisitiza jambo kwa matokeo. Kama nafasi hiyo nzuri ikipotea, haiwezi kupatikana tena kamwe.

Mara nyingi nimewaona Wakristo katika nyakati za uamsho, waliokuwa daima wakichunguza kuona kama kuna watu wowote wanaoonekana kuamshwa. Na mara walipomwona mtu yeyote akianza kuonyesha hisia chini ya mahubiri, walimtia alama, na mara mkutano ulipomalizika, walimwalika chumbani na kuzungumza na kuomba pamoja naye, na ikiwezekana wasimwache hata aongolewe. Tukio la ajabu la namna hii lilitokea katika mji mmoja upande wa Magharibi. Mfanyabiashara mmoja alifika mahali pale kutoka mbali ili kununua bidhaa. Ulikuwa wakati wa uamsho wenye nguvu, lakini yeye aliazimia kujiepusha na uvutano wake, na hivyo hakutaka kwenda mkutano wowote hata kidogo. Hatimaye aliwakuta watu wote wamejishughulisha sana na dini hata ikamkuta kila alikogeuka, naye akaudhika, na kuapa kwamba atarudi nyumbani. Kulikuwa na dini nyingi mno pale, alisema, hata hakuweza kufanya biashara yoyote, wala hakutaka kukaa. Kwa hiyo akakalia kiti chake cha behewa, ambalo lilikuwa liondoke saa kumi alfajiri siku iliyofuata. Alipokuwa akinena juu ya kuondoka, bwana mmoja wa nyumba ile, aliyekuwa mmoja wa wongofu wapya, akamwuliza kama hangeenda mkutano mara moja kabla ya kuondoka mjini. Hatimaye alikubali, akaenda mkutanoni. Ile hubiri iliishika akili yake, lakini si kwa nguvu za kutosha kumleta katika ufalme. Alirudi mahali pake pa malazi, akamwita mwenye nyumba ampe ada yake. Mwenye nyumba, ambaye yeye mwenyewe alikuwa ameipata dini karibuni, akaona kwamba amefadhaika. Kwa hiyo akamsemesha juu ya habari ya dini, naye mtu yule akatokwa na machozi. Mara mwenye nyumba akawaita wongofu wapya watatu au wanne, nao wakaomba na kumsihi, na saa kumi alfajiri, behewa lilipoita, akaenda zake njiani akimfurahia Mungu! Alipofika nyumbani, akaiita jamaa yake pamoja, akawakiri dhambi zake zilizopita, na kutamka azimio lake la kuishi kwa namna nyingine, na kuomba pamoja nao kwa mara ya kwanza. Lilikuwa jambo lisilotazamiwa hata likaenea upesi, watu wakaanza kuuliza-uliza, na uamsho ukazuka mahali pale. Basi, tuseme kama Wakristo hawa wangalifanya kama wengine wanavyofanya, kuwa wazembe, na kumwacha mtu yule aondoke, akiwa ameguswa kidogo tu? Si jambo la kutazamiwa kwamba angeweza kuokolewa kamwe. Nafasi kama hizo mara nyingi hupotea milele, mara ile nafasi nzuri ipitapo.

III. Namna ya kushughulika na wenye dhambi waliotiwa hatiani.

Kwa mwenye dhambi aliyetiwa hatiani namaanisha yule anayejihisi amehukumiwa na sheria ya Mungu, kama mwenye dhambi mwenye hatia. Ana mafundisho ya kutosha kiasi cha kuelewa kitu fulani cha upana wa sheria ya Mungu, naye anaiona na kuihisi hali yake ya hatia, na anajua dawa yake ni nini. Kushughulika na hawa mara nyingi kwahitaji hekima kubwa. Kuna visa vingine vigumu mno vinavyotokea, ambapo ni vigumu sana kujua la kufanya nao.

1. Mtu anapokuwa ametiwa hatiani lakini si ameongoka, bali akabaki katika hali ya wasiwasi, kwa kawaida kuna sababu fulani mahsusi ya jambo hilo. Katika visa kama hivyo, haifai kumsihi atubu, au kumfafanulia sheria. Anajua hayo yote, anazielewa hoja hizi zote za jumla. Lakini bado hatubu. Basi lazima kuna tatizo fulani mahsusi la kushinda. Waweza kuhubiri na kuomba, na kusihi hata siku ya hukumu, wala usipate lolote.

Basi yakupasa ujielekeze kuuliza tatizo hilo mahsusi ni nini. Tabibu, aitwapo kwa mgonjwa, na kumkuta ana ugonjwa fulani mahsusi, kwanza hutoa dawa za jumla zinazofaa kwa ugonjwa huo. Kama hazileti athari, na ugonjwa ukiendelea, lazima aichunguze hali, na kujifunza umbile la mtu huyo, na tabia zake, chakula chake, namna yake ya kuishi, na kadhalika, na kuona ni nini kinachozuia dawa isilete athari. Ndivyo ilivyo kwa kisa cha mwenye dhambi aliyetiwa hatiani lakini hajaongoka. Kama mafundisho yako ya kawaida na masihi yako yakishindwa, lazima kuna tatizo. Tatizo hilo mahsusi mara nyingi hujulikana kwa mtu huyo mwenyewe, ijapokuwa analificha. Nyakati fulani ni jambo ambalo limempita hata yeye mwenyewe asilione.

(1.) Nyakati fulani mtu huyo ana sanamu fulani, kitu fulani akipendacho kuliko Mungu, kinachomzuia asijitoe. Yakupasa uchunguze na kuona ni nini asichotaka kukiacha. Huenda ni utajiri, huenda ni rafiki fulani wa kidunia, huenda ni mavazi ya kujionyesha, au marafiki wa anasa, au mchezo fulani apendao. Kwa vyovyote vile kuna kitu ambacho moyo wake umeng’ang’ania kiasi cha kwamba hataki kunyenyekea kwa Mungu.

(2.) Huenda amemdhuru mtu fulani, jambo linalohitaji marekebisho, naye hataki kulikiri au kufanya malipo ya haki. Basi, hata atakapokiri na kuiacha dhambi hii, hawezi kupata rehema. Kama amemdhuru mtu huyo katika mali, au sifa, au amemtenda vibaya, lazima alifidie. Kama utaweza kuligundua, mwambie waziwazi na kwa unyofu, kwamba hakuna tumaini kwake hata atakapokuwa tayari kulikiri, na kutenda lililo haki.

(3.) Nyakati fulani kuna dhambi fulani mahsusi, asiyotaka kuiacha. Anajifanya kwamba ni ndogo tu, au anajaribu kujishawishi kwamba si dhambi. Haidhuru ni ndogo kiasi gani, hawezi kamwe kuingia katika ufalme wa Mungu hata atakapoiacha. Nyakati fulani mtu ameona ni dhambi kutumia tumbaku, wala hawezi kamwe kupata amani ya kweli hata atakapoiacha. Huenda anaiona kuwa ni dhambi ndogo.

Lakini Mungu hajui lolote juu ya dhambi ndogo katika kisa kama hicho. Dhambi ni nini? Ni kudhuru afya yako, kutoa mfano mbaya, na kuchukua fedha ya Mungu, ambayo umewajibika kuitumia katika utumishi wake, na kuitumia kwa tumbaku. Mfanyabiashara angesemaje, kama angemkuta mmoja wa makarani wake ana desturi ya kwenda kwenye droo ya fedha, na kuchukua fedha za kutosha kumtunza katika sigara? Je, angeliita kosa dogo? La, angesema anastahili kupelekwa gerezani mwa serikali. Nataja dhambi hii mahsusi, kwa sababu nimeikuta kuwa mojawapo ya mambo ambayo watu waliotiwa hatiani watashikilia hali wakijua ni mabaya, kisha kushangaa kwa nini hawapati amani.

(4.) Tazama kama hakuna kazi fulani ya kufidia, ambayo amewajibika kuifanya. Huenda amemdanganya mtu fulani katika biashara, au amechukua faida isiyo ya haki, kinyume cha kanuni ile ya dhahabu ya kuwatendea wengine kama utakavyo watendewe, naye hataki kufanya malipo. Hii ni dhambi ya kawaida sana kati ya wafanyabiashara na watu wa biashara. Nimejua visa vingi vya huzuni, ambapo watu wamemhuzunisha Roho wa Mungu, au sivyo wamesukumwa karibu kabisa na kukata tamaa hata mwisho kwa sababu hawakutaka kufanya malipo pale walipotenda mambo kama hayo. Basi ni wazi kwamba watu kama hao hawawezi kamwe kupata msamaha hata watakapofanya hivyo.

(5.) Huenda wamejijengea ngome mahali fulani, na kuzikaza akili zao kuhusu hoja fulani mahsusi, ambayo wameazimia kutoiachilia. Kwa mfano, huenda wamechukua msimamo mkali kwamba hawatafanya jambo fulani. Nilijua mtu aliyeazimia asiingie katika kichaka fulani ili kuomba. Watu wengine kadhaa wakati wa uamsho walikuwa wameingia katika kichaka kile, na huko, kwa maombi na tafakari, wakajitoa kwa Mungu. Karani wake mwenyewe alikuwa ameongolewa huko. Wakili mwenyewe aliamshwa, lakini aliazimia kwamba hataingia katika kichaka. Alikuwa na kutiwa hatiani kwenye nguvu, akaendelea kwa majuma kwa namna hii, bila nafuu. Alijaribu kumfanya Mungu aamini kwamba si kiburi kilichomzuia asimwendee Kristo; na hivyo, aliporudi nyumbani kutoka mkutanoni, alipiga magoti barabarani na kuomba. Wala si hivyo tu, bali alitafuta-tafuta dimbwi la matope barabarani, ambamo angeweza kupiga magoti, ili kuonyesha kwamba hakuwa na kiburi. Wakati mmoja aliomba usiku kucha katika sebule yake, lakini hakutaka kuingia katika kichaka. Dhiki yake ilikuwa kubwa mno, naye alikuwa amemkasirikia Mungu sana, hata akashawishiwa vikali kujiangamiza, na kwa kweli akautupa mbali kisu chake kwa kuhofu asije akajikata koo. Hatimaye aliamua ataenda katika kichaka na kuomba, na mara alipofika huko akaongolewa, akaenda na kuumimina moyo wake wote kwa Mungu.

Vivyo hivyo watu nyakati fulani hujitia ngomeni katika azimio kwamba hawataenda kwenye mkutano fulani, huenda mkutano wa kuulizana, au mkutano fulani wa maombi, au hawataki mtu fulani aombe pamoja nao, au hawataki kukalia kiti fulani, kama vile kiti cha wenye wasiwasi. Wanasema kwamba wanaweza kuongoka vivyo hivyo bila kuiachilia hoja hii, kwa maana dini haimo katika hili, kwenda kwenye mkutano fulani, au kuchukua mkao fulani katika maombi, au kiti fulani. Hili ni kweli, lakini kwa kuchukua msimamo huu wanaifanya kuwa hoja ya msingi. Na maadamu wamejitia ngomeni humo, na kuazimia kumleta Mungu kwenye masharti yao, hawawezi kamwe kuongoka. Wenye dhambi mara nyingi wataachilia kila kitu kingine, na kufanya kila kitu duniani, isipokuwa kuiachilia ile hoja ambayo wamejifunga kwayo, na kuchukua msimamo dhidi ya Mungu. Hawawezi kunyenyekezwa hata watakapoiachilia hoja hii, iwe ni nini. Na kama bila kuiachilia wakipata tumaini, litakuwa tumaini la uongo.

(6.) Huenda ana chuki dhidi ya mtu fulani, huenda mshiriki wa kanisa, kwa sababu ya kushughulika kwa uaminifu na roho yake, au jambo fulani katika biashara yake asilolipenda, naye anang’ang’ania hili wala hataongoka kamwe hata atakapoliacha. Liwe ni nini, yakupasa ulichunguze na kumwambia ile kweli waziwazi na kwa uaminifu.

(7.) Huenda ana nia mbaya kwa mtu fulani, au ana hasira, na kutunza hisia kali za kisasi, zinazomzuia asipate rehema kutoka kwa Mungu. “Nanyi kila msimamapo na kusali, sameheni, kama mna neno juu ya mtu ye yote; ili na Baba yenu aliye mbinguni awasamehe na ninyi makosa yenu. Lakini kama ninyi hamsamehi, wala Baba yenu aliye mbinguni hatawasamehe ninyi makosa yenu.”

(8.) Huenda anashikilia makosa fulani katika mafundisho, au dhana fulani zisizofaa kuhusu jambo la kufanywa, au namna ya kulifanya, ambazo huenda zinamzuia asiingie ufalmeni. Huenda anamngoja Mungu. Amesadiki kwamba anastahili kwenda jehanamu, na kwamba asipoongoka lazima aende huko, lakini anamngoja Mungu amtendee jambo fulani kabla ya kunyenyekea. Kwa kweli anamngoja Mungu amtendee lile ambalo amemtaka mwenye dhambi alifanye.

Huenda anangoja kutiwa hatiani zaidi. Watu mara nyingi hawajui kutiwa hatiani ni nini, na kudhani kwamba hawajatiwa hatiani, hali kwa kweli wametiwa hatiani kwa nguvu. Mara nyingi hudhani hakuna kitu kilicho kutiwa hatiani isipokuwa wawe na hofu kubwa za jehanamu. Lakini hali halisi ni kwamba, watu mara nyingi huwa na kutiwa hatiani kwenye nguvu, hali wana hofu ndogo sana ya jehanamu. Waonyeshe ile kweli, na uwaache waone kwamba hawana haja ya kungoja.

Huenda anangoja hisia fulani, ambazo mtu mwingine amekuwa nazo kabla ya kupata rehema. Hili ni la kawaida sana katika nyakati za uamsho, ambapo mmoja wa wongofu wa kwanza amesimulia matukio ya ajabu. Wengine walioamshwa ni rahisi sana kudhani kwamba lazima wangoje hisia kama hizo hasa. Nilijua kijana aliyeamshwa hivyo; mwenzake alikuwa ameongoka kwa namna ya ajabu, na huyu alikuwa akingoja hisia kama hizo hasa. Alisema alikuwa akitumia njia, na kuziombea, lakini hatimaye aligundua kwamba alikuwa Mkristo, ijapokuwa hakuwa amepitia mkondo wa hisia alizotazamia.

Wenye dhambi mara nyingi hupanga mpango wa jinsi wanavyotazamia kuhisi, na jinsi wanavyotazamia kuongoka, na kwa kweli humpangia Mungu kazi, wakiazimia kwamba watakwenda katika njia ile au sivyo kabisa. Waambie kwamba hili lote si sawa, hawapaswi kupanga njia yoyote kama hiyo kabla, bali wamwache Mungu awaongoze kama aonavyo kuwa bora. Mungu sikuzote huwaongoza vipofu kwa njia wasiyoijua. Hajapata kuwako mwenye dhambi aliyeletwa katika ufalme kwa mkondo wa hisia kama alivyotazamia. Mara nyingi sana hushangaa kujikuta kwamba wamo, wala hawajapata mazoezi kama waliyotazamia.

Ni jambo la kawaida sana watu kungoja wafanywe kuwa watu wa kuombewa, au njia fulani mahsusi itumike, au kuona kama hawawezi kujifanya wawe bora zaidi. Wana uovu mno, wasema, hata hawawezi kumwendea Kristo. Wanataka kujaribu, kwa kujinyenyekeza, na kuteseka, na kuomba, ili kujiandaa kuja. Itakupasa kuwawinda watoke katika makimbilio haya yote. Ni jambo la kushangaza ni pembe ngapi mara nyingi watakimbilia kabla ya kumwendea Kristo. Nimewajua watu waliokaribia kuchanganyikiwa akili kwa kukosa mafundisho kidogo tu yaliyo sahihi.

Nyakati fulani watu kama hao hudhani dhambi zao ni kubwa mno kiasi cha kutoweza kusamehewa, au kwamba wamemhuzunisha Roho wa Mungu akaondoka, hali Roho huyo muda wote anawatia hatiani. Hujifanya kwamba dhambi zao ni kubwa kuliko rehema za Kristo, na hivyo kwa kweli kumtukana Bwana Yesu Kristo.

Nyakati fulani wenye dhambi hupata wazo kwamba wameachwa na Mungu, na kwamba sasa hawawezi kuokolewa. Mara nyingi ni vigumu sana kuwaondoa watu katika msimamo huu. Visa vingi vya kuhuzunisha zaidi ambavyo nimewahi kukutana navyo vilikuwa vya tabia hii, ambapo watu wangesisitiza kwamba wameachwa na kwamba hakuna kitakachowabadilisha.

Mahali fulani nilipokuwa nikitumika katika uamsho niliingia siku moja mkutanoni, na kabla ya mazoezi kuanza nikasikia sauti ya chini ya kuugua, yenye kuhuzunisha, isiyo ya kawaida. Nikatazama nikaona wanawake kadhaa wamekusanyika kumzunguka yule aliyeitoa. Wakasema ni mwanamke aliye katika kukata tamaa. Alikuwa amekaa muda mrefu katika hali hiyo. Mumewe alikuwa mlevi. Alikuwa amemleta mkutanoni na yeye mwenyewe akaenda baa. Nikazungumza naye nikaona hali yake, na kwamba ilikuwa vigumu sana kuufikia usumbufu wake. Nilipokuwa naondoka kwenda kuanza mazoezi akasema kwamba lazima atoke nje, kwa maana hangeweza kusikia maombi wala kuimba. Nikamwambia kwamba hapaswi kwenda, na kuwaambia wale wanawake wamzuie, ikibidi, kwa nguvu. Nilihisi kwamba kama shetani alikuwa amemshika, Mungu ana nguvu kuliko shetani, na aweza kumwokoa. Mazoezi yalianza, naye akatoa kelele fulani mwanzoni. Lakini baada ya muda akatazama juu. Somo lilikuwa limechaguliwa kwa kuzingatia kisa chake hasa, na lilipoendelea, fikira yake ikapatikana, macho yake yakakazwa—sitasahau kamwe alivyoonekana—macho yake na kinywa chake wazi, kichwa chake juu, naye karibu ainuke kutoka kitini mwake ile kweli ilipomiminika akilini mwake. Hatimaye, ile kweli ilipobomoa kila msingi ambao juu yake kukata tamaa kwake kulikuwa kumeegemea, akapiga kelele, akainamisha kichwa chake, na kuketi kimya kabisa hata mkutano ulipomalizika. Nikamwendea, nikamkuta ametulia kabisa na mwenye furaha katika Mungu. Nikamwona muda mrefu baadaye, naye alikuwa angali hivyo. Hivyo Majaliwa yalimtupa mahali ambapo hakutazamia kamwe kuwa, na kumlazimisha kusikia mafundisho yaliyoifaa hali yake. Waweza mara nyingi kufanya mema yasiyopimika kwa kugundua hasa mahali tatizo lilipo, kisha kuileta ile kweli ilenge hoja hiyo moja kwa moja.

Nyakati fulani watu watashikilia kwa nguvu kwamba wametenda ile dhambi isiyosameheka. Wapatapo wazo hilo akilini mwao, watageuza kila unachosema kiwapinge wenyewe. Katika visa vingine kama hivyo, ni njia nzuri kuwachukua katika msimamo wao wenyewe, na kuwaza pamoja nao kwa namna hii; “Tuseme umetenda ile dhambi isiyosameheka, ni nini basi? Ni jambo la busara kwamba unyenyekee kwa Mungu, na kujuta kwa dhambi zako, na kuziacha, na kutenda mema yote uwezavyo, hata kama Mungu hatakusamehe. Hata kama utakwenda jehanamu yakupasa kufanya hivi.” Sisitiza wazo hili na uligeuze-geuze hata utakapoona wamelielewa na kulikubali,

Ni jambo la kawaida kwa watu katika visa kama hivyo kuweka macho yao juu ya nafsi zao; watajifunga na kuendelea kutazama giza lao wenyewe, badala ya kutazama mbali kwa Kristo. Basi kama utaweza kuziondoa akili zao kutoka kwao wenyewe, na kuwafanya wamfikirie Kristo, waweza kuwavuta mbali na kuwaza-waza juu ya hisia zao za sasa, na kuwafanya walishike lile tumaini lililowekwa mbele yao katika Injili.

2. Uwe mwangalifu, katika kuzungumza na wenye dhambi waliotiwa hatiani, usifanye maafikiano yoyote nao juu ya hoja yoyote ambayo wana tatizo nayo. Ukifanya hivyo, hakika watachukua faida yake, na hivyo kupata tumaini la uongo. Wenye dhambi waliotiwa hatiani mara nyingi huingia katika tatizo, kuhusu kuiacha dhambi fulani wanayoipenda, au kuiachilia hoja fulani ambapo dhamiri na Roho Mtakatifu wana vita nao. Na wakikutana na mtu atakayeiachilia hoja, hujihisi vizuri zaidi na kuwa na furaha, na kudhani kwamba wameongoka. Yule kijana aliyemwendea Kristo alikuwa wa tabia hii. Alikuwa na tatizo moja, na Yesu Kristo alijua hasa lilikuwa nini. Alijua kwamba anazipenda fedha zake, na badala ya kufanya maafikiano juu ya jambo hilo na hivyo kujaribu kumfariji, aliuweka tu kidole chake mahali penyewe hasa na kumwambia, “Nenda ukauze ulivyo navyo vyote, uwape maskini, na uje unifuate.” Matokeo yalikuwa nini? Kijana yule aliondoka kwa huzuni. Yamkini, kama Kristo angemwambia afanye jambo jingine lolote, angehisi ametuliwa, na angepata tumaini; angejidai kuwa mwanafunzi, akajiunga na kanisa, na kwenda jehanamu.

Watu mara nyingi wana shauku ya ajabu ya kufanya maafikiano. Watauliza maswali kama haya, Kwamba je, hudhani mtu aweza kuwa Mkristo na bado akafanya mambo fulani na fulani; au je, aweza kuwa Mkristo na asifanye mambo fulani na fulani? Basi, usikubali hata inchi moja kwa maswali yoyote kama hayo. Maswali haya yenyewe mara nyingi yaweza kukuonyesha hoja hasa inayotaabika akilini mwao. Yatakuonyesha kwamba ni kiburi, au kupenda dunia, au jambo fulani la namna hiyo, linalowazuia wasiwe Wakristo.

Uwe mwangalifu kufanya kazi kamili juu ya hoja hii, yaani kupenda dunia. Naamini kumekuwa na matumaini ya uongo mengi zaidi yaliyojengwa juu ya mafundisho yasiyofaa hapa, kuliko kwa njia nyingine yoyote. Nilipata kumsikia Daktari wa Theolojia akijaribu kuwashawishi wasikilizaji wake waiache dunia; naye akawaambia “kama wangeiacha tu, Mungu angewarudishia mara moja tena. Yeye yu radhi mwifurahie dunia.” Ni jambo la kusikitisha! Mungu hamrudishii kamwe Mkristo dunia, kwa maana ile ile ambayo anamtaka mwenye dhambi aliyetiwa hatiani aiache. Anatutaka tumkabidhi umilikaji wa kila kitu, hata tusije tena hata kwa muda tukakiona kuwa chetu wenyewe. Mtu asidhani kwamba ana haki ya kujiamulia mwenyewe ni kiasi gani cha mali yake atakachotumia kwa ajili ya Mungu. Mtu mmoja hudhani aweza kutumia dola elfu ishirini kwa mwaka kuitunza jamaa yake; ana haki ya kufanya hivyo, kwa sababu ana mali zake mwenyewe. Mwingine hudhani aweza kuweka akiba dola laki tano. Mtu mmoja alisema siku ile, kwamba aliahidi kwamba hatatoa kamwe sehemu yoyote ya mali yake kuwaelimisha vijana kwa ajili ya huduma. Aombwapo, hujibu tu, “Nimesema sitatoa kamwe kwa kusudi lolote kama hilo, wala sitatoa kamwe.” Ewe mtu! Je, Yesu Kristo alipata kukuambia ufanye hivyo na fedha yake? Je, ameweka kanuni yoyote kama hiyo? Kumbuka ni fedha yake unayozungumzia, na kama anaitaka kuwaelimisha wahudumu, unaizuia kwa hatari yako. Mtu huyo bado hajajifunza kanuni ya kwanza ya dini, kwamba yeye si mali yake mwenyewe, na kwamba fedha aliyo nayo ni ya Yesu Kristo.

Hii ndiyo sababu kubwa kwa nini kanisa limejaa matumaini ya uongo. Watu wameachwa kudhani kwamba wangeweza kuwa Wakristo hali wakizishikilia fedha zao. Na hili limekuwa kizuizi kwa kila jitihada. Ni jambo lisilo na shaka kwamba kanisa lina fedha za kutosha kuipatia dunia Biblia, na vijitabu, na wamisionari, mara moja. Lakini kweli ni kwamba, wanaokiri dini hawaamini kwamba “nchi ni mali ya Bwana, na vyote viijazavyo.” Kila mtu hudhani kwamba ana haki ya kuamua ni matumizi gani atakayoyafanya ya fedha yake mwenyewe. Nao hawana wazo lolote kwamba Yesu Kristo atawaamuru juu ya jambo hilo.

Uwe na hakika kushughulika kikamilifu juu ya hoja hii. Kanisa sasa limejaa wanafiki, kwa sababu hawakuwahi kufanywa kuiacha dunia. Hawakuwahi kufanywa kuona kwamba wasipofanya wakfu kamili wa vyote kwa Kristo, wakati wao wote, vipawa vyao vyote, uvutano wao wote, mali zao zote, hawatafika mbinguni kamwe. Wengi hudhani wanaweza kuwa Wakristo, na bado kuota-ndoto katika maisha yao yote, na kutumia wakati wao wote na mali zao kwa nafsi zao, wakitoa kidogo tu mara kwa mara, ili kuokoa sura, wanapoweza kufanya hivyo kwa urahisi kabisa. Lakini ni kosa la kusikitisha, nao watagundua kuwa ni hivyo, kama hawatatumia nguvu zao kwa ajili ya Mungu. Nao watakapokufa, badala ya kupata mbingu mwishoni mwa njia wanayoifuata, watapata jehanamu huko.

Katika kushughulika na mwenye dhambi aliyetiwa hatiani, uwe na hakika kumfukuza kutoka kila kimbilio, wala usimwachie hata inchi moja ya ardhi ya kusimamia, maadamu anampinga Mungu. Hili halihitaji kuchukua muda mrefu kulifanya. Roho wa Mungu anapofanya kazi akishindana na mwenye dhambi, ni rahisi kumfukuza kutoka makimbilio yake. Utaona ile kweli itakuwa kama nyundo, ikiponda kila mahali igongapo. Ifanye kazi safi kwayo, ili aviache vyote kwa ajili ya Mungu.

Mfanye mwenye dhambi aone waziwazi asili na upana wa sheria ya Mungu, na usisitize swali kuu la kunyenyekea kabisa kwa Mungu. Kaza juu ya hoja hiyo mara utakapokuwa umemfanya aelewe waziwazi unalolilenga, wala usigeukie jambo jingine lolote.

Uwe mwangalifu katika kufafanua jambo hili, usije ukapotosha akili hata kuacha athari kwamba kunyenyekea kwa ubinafsi kutafaa, au kuupokea upatanisho kwa ubinafsi, au kujitoa kwa Kristo na kumpokea kwa ubinafsi, kana kwamba mtu anafanya biashara nzuri, akiziacha dhambi zake na kupokea wokovu kwa kubadilishana. Huu ni ubadilishanaji mtupu, wala si kunyenyekea kwa Mungu. Usiache nafasi yoyote katika maelezo yako au vielelezo vyako, kwa mtazamo kama huo wa jambo hilo. Moyo wa mwanadamu wa ubinafsi utaukamata kwa hamu mtazamo kama huo wa dini, kama ukiwekwa mbele yake, na yamkini kuukubali, na hivyo kupata tumaini la uongo.

Wakati mwingine nitaielekeza fikira yenu kwenye mambo fulani yanayopaswa kuepukwa katika kushughulika na wenye dhambi.

MAONI.

1. Lifanye kuwa shabaha ya funzo la daima na la tafakari na maombi ya kila siku, kujifunza jinsi ya kushughulika na wenye dhambi, ili kuukuza wongofu wao. Ni shughuli kuu duniani ya kila Mkristo, kuokoa roho. Watu mara nyingi hulalamika kwamba hawajui jinsi ya kulishika jambo hili. Basi, sababu iko wazi vya kutosha; hawajapata kulisoma. Hawakuwahi kujitaabisha ipasavyo ili kujistahilisha kwa kazi ya kuokoa roho. Kama watu wangeifanya isiwe jambo la kuangalia na kufikiri zaidi kujistahilisha kwa biashara yao ya kidunia, kuliko wanavyofanya kuokoa roho, wadhani wangefauluje? Basi, kama unapuuza hivyo shughuli kuu ya maisha, unaishi kwa ajili ya nini? Kama huifanyi kuwa jambo la kusoma, jinsi uwezavyo kutenda kwa mafanikio zaidi katika kulijenga ufalme wa Kristo, unacheza fungu ovu na lisilo na maana kama Mkristo.

2. Wengi wanaokiri dini hufanya madhara zaidi kuliko manufaa, wanapojaribu kunena na wenye dhambi wasiotubu. Wana maarifa na ustadi mdogo mno, hata maneno yao yageuza fikira badala ya kuizidisha.

3. Uwe mwangalifu kuipata hoja ambayo Roho wa Mungu anamsisitiza mwenye dhambi, na uisisitize hoja iyo hiyo katika maneno yako yote. Kama utaigeuza fikira yake kutoka hoja hiyo, utakuwa katika hatari kubwa ya kuharibu kutiwa hatiani kwake. Jitaabishe kujifunza hali ya akili yake, analofikiria, jinsi anavyohisi, na jambo analohisi kwa undani zaidi, kisha uisisitize hiyo kikamilifu, wala usiigeuze akili yake kwa kunena juu ya jambo jingine lolote. Usiogope kuisisitiza hoja hiyo, kwa kuhofu kumfikisha kwenye kuchanganyikiwa. Watu wengine huogopa kusisitiza hoja ambayo akili inaisikia kwa kutetemeka, wasije wakaidhuru akili, ijapokuwa Roho wa Mungu ni dhahiri anajadili hoja hiyo na mwenye dhambi. Huu ni jaribio la kutaka kuwa na hekima kuliko Mungu. Yakupasa uisafishe hoja, utupe nuru ya kweli pande zote zake, na kuileta nafsi inyenyekee, ndipo akili itapumzika.

4. Maovu makubwa yamezuka, na matumaini ya uongo mengi yameumbwa, kwa kutopambanua kati ya mwenye dhambi aliyeamshwa na aliyetiwa hatiani. Kwa kukosa hili, watu walioamshwa tu husisitizwa mara moja wanyenyekee; “lazima utubu,” “nyenyekea kwa Mungu,” hali kwa kweli hawajasadikishwa juu ya hatia yao, wala hawajafundishwa kadiri hata ya kujua kunyenyekea kunamaanisha nini. Hii ni njia mojawapo ambayo kwayo nyakati za uamsho zimedhuriwa sana kwa masihi ya kutubu yasiyopambanua, yasiyoandamana na mafundisho yafaayo.

5. Wenye dhambi wenye wasiwasi wapaswa kuhesabiwa kuwa katika hali ya uzito mkubwa na ya hatari. Kwa kweli wamefika mahali pa kugeuka. Ni wakati ambapo hatima yao yaelekea kuamuliwa milele. Roho wa Mungu hatashindana na mwanadamu daima. Wakristo wapaswa kuwahurumia sana. Kwa njia nyingi hali zao ni za uzito zaidi kuliko siku ya hukumu. Hapa hatima yao huamuliwa. Siku ya hukumu huifunua. Na wakati hasa ambapo hufanyika ni pale Roho anaposhindana nao. Wakristo wapaswa kukumbuka wajibu wao wa kutisha nyakati kama hizo. Tabibu, kama anajua lolote la wajibu wake, nyakati fulani hujihisi yu chini ya wajibu wenye uzito mkubwa. Mgonjwa wake yu katika hali ya hatari, ambapo kosa dogo litaangamiza uhai, naye ananing’inia akitetemeka kati ya uhai na kifo. Kama wajibu kama huo huhisiwa kuhusu mwili, ni wajibu gani wa kutisha upaswao kuhisiwa kuhusu roho, ionekanapo kuning’inia ikitetemeka juu ya hoja moja, na hatima yake sasa itaamuliwa. Athari moja ya uongo, neno moja lisilo la busara, sentensi moja iliyoeleweka vibaya, mgeuko mdogo wa akili waweza kumvuta upande usiofaa, na roho yake ikapotea. Hajapata malaika kutumiwa katika kazi yenye uzito zaidi kuliko ile ya kushughulika na wenye dhambi walio chini ya kutiwa hatiani. Basi kwa uzito na kwa uangalifu gani wapaswa Wakristo kuenenda, kwa hekima na ustadi gani wapaswa kufanya kazi, kama hawakusudii kuwa njia ya kuiangamiza roho!

Hatimaye.—Kama yumo mwenye dhambi katika nyumba hii, na nimwambie, Acha visingizio vyako vyote. Umeambiwa usiku huu kwamba vyote ni vya bure. Usiku huu itasemwa jehanamu, na kusemwa mbinguni, na kuvumishwa kutoka miisho ya ulimwengu, unaloamua kufanya. Saa hii hii yaweza kutia muhuri hatima yako ya milele. Je, utanyenyekea kwa Mungu usiku huu—SASA?