Mhadhara wa IX. Njia za Kutumiwa kwa Wenye Dhambi

MHADHARA WA IX.

NJIA ZA KUTUMIWA KWA WENYE DHAMBI.

Andiko.—Ninyi ni mashahidi wangu, asema Bwana, na mtumishi wangu niliyemchagua.—Isaya 43:10.

KATIKA andiko hili inathibitishwa kuhusu watoto wa Mungu, kwamba wao ni mashahidi wake. Katika mihadhara kadhaa iliyotangulia nimekuwa nikikaa juu ya suala la Maombi, yaani idara ile ya njia kwa ajili ya kukuza uamsho, iliyokusudiwa kumsukuma Mungu ammwage Roho wake. Sasa ninapaswa kuanza idara ile nyingine:

NJIA ZA KUTUMIWA KWA AJILI YA KUSHTAKIWA NA WONGOFU WA WENYE DHAMBI.

Ni kweli, kwa ujumla, kwamba watu huguswa na suala la dini kwa kadiri ya kusadiki kwao ukweli wake. Kutojali dini ndicho kisababu kikubwa cha kuwa kunahisiwa kidogo mno juu yake. Hakuna kiumbe awezaye kuziangalia kweli kuu za dini, kama kweli, asijisikie kwa kina juu yake. Ibilisi hawezi. Yeye anaamini na kutetemeka. Malaika mbinguni huhisi wanapoyaona mambo haya. Mungu huhisi. Usadikisho wa kiakili wa ukweli daima huandamana na hisia za namna fulani.

Kusudi moja kuu la Mungu la kuwaacha Wakristo ulimwenguni baada ya wongofu wao, ni ili wawe mashahidi wa Mungu. Ni ili wauelekeze umati usiojali kwenye suala hili, na kuufanya uione tofauti ya tabia na hatima kati ya wale wanaoiamini Injili na wale wanaoikataa. Kutojali huku ndiko ugumu mkubwa unaozuia kuenea kwa dini. Na jambo alifanyalo Roho wa Mungu ni kuiamsha nadhari ya watu kwenye suala la dhambi yao na mpango wa wokovu. Nyakati fulani miujiza imetumika kuvuta nadhari ya wenye dhambi. Na kwa njia hii, miujiza yaweza kuwa chombo cha wongofu, ingawa wongofu wenyewe si muujiza, wala miujiza yenyewe haiwahi kumwongoa mtu ye yote. Yaweza kuwa njia ya kuamsha. Miujiza si daima yenye mafanikio hata katika hilo. Na ikiendelezwa au kufanywa kuwa ya kawaida, punde ingepoteza nguvu yake. Kitakiwacho ulimwenguni ni kitu kiwezacho kuwa aina ya muujiza uliopo kila mahali, wenye uwezo si tu wa kuvuta nadhari bali wa kuifunga na kuuweka moyo katika kugusana kwa moto na ukweli, hata uukubali.

Kwa hiyo twaona sababu iliyomfanya Mungu awatawanye watoto wake kila mahali, katika jamaa na miongoni mwa mataifa. Kamwe asingewaacha wawe wote pamoja mahali pamoja, hata kama ingependeza hisia zao kiasi gani. Yeye anataka watawanyike. Wakati kanisa la Yerusalemu lilipojisongamanisha pamoja, likipuuza kwenda nje kama Kristo alivyoamuru, kueneza Injili ulimwenguni kote, Mungu aliwaachia mateso yakawapata, akawatawanya huko na huko, na ndipo “wakaenda huko na huko wakihubiri Injili.” Katika kuchunguza andiko hili, ninakusudia kuuliza.

I. Ni juu ya mambo yapi hasa Wakristo wanapaswa kumshuhudia Mungu.

II. Namna wanavyopaswa kushuhudia.

I. Ni juu ya mambo yapi watoto wa Mungu wanatakiwa kushuhudia?

Kwa ujumla, wanapaswa kuushuhudia ukweli wa Biblia. Wao ni mashahidi wenye uwezo wa kushuhudia hili, kwa maana wana uzoefu wa ukweli wake. Mkristo mwenye uzoefu hana haja ya ushahidi wa nje wa kuithibitishia akili yake kweli ya Biblia, kuliko alivyo na haja ya kuthibitisha kuwako kwake mwenyewe. Mpango mzima wa wokovu umekunjuliwa na kukazwa kikamilifu katika usadikisho wake, hata kujaribu kumtoa kwa hoja katika imani yake ya Biblia lingekuwa jambo lisilowezekana kama vile kumtoa kwa hoja katika imani ya kuwako kwake mwenyewe. Watu wamejaribu kuamsha shaka juu ya kuwako kwa ulimwengu wa maada. Lakini hawawezi kufaulu. Hakuna mtu awezaye kutia shaka kuwako kwa ulimwengu wa maada. Kutia shaka juu yake ni kupingana na dhamiri yake mwenyewe. Waweza kutumia hoja asizoweza kuzijibu, na waweza kumtatanisha na kumchanganya, na kuufunga mdomo wake; huenda asiwe mwanamantiki wala mwanafalsafa, wala asiweze kugundua uongo wako. Lakini alijualo yeye analijua.

Ndivyo ilivyo katika dini. Mkristo ana hakika kwamba Biblia ni kweli. Hata mtoto mdogo kabisa katika dini anajua kwa uzoefu wake ukweli wa Biblia. Aweza kusikia mapingamizi kutoka kwa wasioamini, ambayo hakuwahi kuyafikiria, na asiyoweza kuyajibu, na aweza kutahayarishwa, lakini hawezi kuondolewa mahali pake. Atasema, “Siwezi kukujibu, lakini najua Biblia ni kweli.”

Ni kama mtu ajitazamavyo katika kioo, na kusema, “Huo ni uso wangu.” Wajuaje kwamba ni uso wako? “Kwa nini, kwa sura yake.” Vivyo hivyo Mkristo ajionapo amechorwa na kuoneshwa katika Biblia, huiona hiyo mfano kuwa sawasawa kabisa, hata anajua ni kweli. Lakini kwa hususa zaidi, Wakristo wanapaswa kushuhudia—

1. Kutokufa kwa nafsi. Hili limefunuliwa wazi katika Biblia.

2. Ubatili na uduni usioridhisha wa mema yote ya kidunia.

3. Hali ya kuridhisha na utoshelevu wa utukufu wa dini.

4. Hatia na hatari ya wenye dhambi. Juu ya jambo hili wanaweza kunena kwa uzoefu na pia kwa neno la Mungu. Wamezitazama dhambi zao wenyewe, nao wanauelewa zaidi asili ya dhambi, na hatia na hatari ya wenye dhambi.

5. Uhalisi wa jehanamu, kama mahali pa adhabu ya milele kwa waovu.

6. Upendo wa Kristo kwa wenye dhambi.

7. Ulazima wa maisha matakatifu, kama twafikiri kufika mbinguni kamwe.

8. Ulazima wa kujikana nafsi, na kuishi juu ya ulimwengu.

9. Ulazima wa upole, kuwa na nia ya mbinguni, unyenyekevu, na uadilifu.

10. Ulazima wa mageuzi kamili ya tabia na maisha, kwa wote watakaoingia mbinguni. Haya ndiyo mambo ambayo juu yake wanapaswa kuwa mashahidi wa Mungu. Nao wanawajibika kushuhudia kwa namna ya kuwalazimisha watu kuuamini ukweli.

II. Wanapaswa kushuhudiaje?

Kwa maagizo na mfano, katika kila nafasi ifaayo, kwa midomo yao, lakini hasa kwa maisha yao. Wakristo hawana haki ya kunyamaza kwa midomo yao; wanapaswa kukemea, kuhimiza, na kusihi kwa uvumilivu wote na mafundisho. Lakini uvutano wao mkuu kama mashahidi ni kwa mfano wao.

Wanatakiwa kuwa mashahidi kwa njia hii, kwa sababu mfano hufundisha kwa nguvu kubwa zaidi kuliko agizo. Hili linajulikana na wote. Matendo hunena kwa sauti kubwa kuliko maneno. Lakini pale ambapo agizo na mfano vinaletwa pamoja, huleta kiasi kikubwa zaidi cha uvutano juu ya akili. Kuhusu namna wanavyopaswa kushuhudia; jinsi wanavyopaswa kuushuhudia ukweli wa mambo yaliyotajwa; kwa ujumla—wanapaswa kuishi katika mwenendo na maongezi yao ya kila siku, kana kwamba wanaiamini Biblia.

1. Kana kwamba wanaamini nafsi haifi, na kana kwamba wanaamini kwamba kufa si mwisho wa kuwako kwao, bali ni mlango wa kuingia hali isiyobadilika. Wanapaswa kuishi hivyo ili kuufanya wazo hili likae kamili juu ya wote wanaowazunguka. Ni rahisi kuona kwamba agizo pasipo mfano juu ya jambo hili halitafanya lo lote. Hoja zote za ulimwengu hazitawasadikisha wanadamu kwamba kweli wewe unaamini hivi, usipoishi kana kwamba unaamini hivyo. Hoja zako zaweza kutokujibika, lakini usipoishi kadiri yake, matendo yako yataziangusha hoja zako. Watasema wewe ni mzoefu wa hila, au mwenye hoja kali, na labda watakiri kwamba hawawezi kukujibu; lakini kisha watasema, ni dhahiri kuwa hoja zako zote ni za uongo, na kwamba wewe unajua ni za uongo, kwa maana maisha yako yanapinga nadharia yako. Au kwamba, kama ni kweli, wewe kwa vyo vyote hauamini. Hivyo uvutano wote wa ushahidi wako waelekea upande wa pili.

2. Ubatili na uduni usioridhisha wa vitu vya ulimwengu huu. Unapaswa kushuhudia hili kwa maisha yako. Kushindwa katika hili ndiko kikwazo kikubwa kinachozuia wanadamu. Hapa ndipo ushahidi wa watoto wa Mungu unahitajika kuliko mahali pengine po pote. Watu wameshikwa sana na vitu vya hisia, na wamejishughulisha navyo bila kukoma, hata wako tayari sana kuutoa umilele katika akili zao. Kitu kidogo, kikishikwa karibu na jicho, chaweza kuufunika bahari iliyo mbali. Vivyo hivyo vitu vya ulimwengu, vilivyo karibu, hukua namna hiyo katika akili zao, hata hupuuza kila kitu kingine. Kusudi moja muhimu la kuwaweka Wakristo ulimwenguni ni kuwafundisha watu juu ya jambo hili, kivitendo, wasitaabikie chakula kiharibikacho. Lakini fikiria wanaokiri dini wanapofundisha ubatili wa vitu vya duniani kwa agizo, na kukipinga kwa vitendo. Fikiria wanawake wakiwa na shauku ya mavazi vile vile, na wakiwa waangalifu vile vile katika kufuata mitindo yote, na wanaume wakiwa na hamu vile vile ya kuwa na nyumba nzuri na magari, kama watu wa ulimwengu. Ni nani asiyeona kwamba lingekuwa jambo la kuchekesha kabisa kwao kushuhudia kwa midomo yao, kwamba ulimwengu huu wote ni ubatili, na furaha zake haziridhishi na ni tupu? Watu huihisi upuuzi huu, na ndicho kinachofunga midomo ya Wakristo. Wanaona haya kunena na jirani zao, wakati wanajilemea na vitu hivi vya upuuzi, kwa sababu mwenendo wao wa kila siku unashuhudia kwa kila mtu kinyume kabisa. Ingekuwaje kwa baadhi ya wanakanisa katika jiji hili, mwanamume au mwanamke, kwenda huko na huko miongoni mwa watu wa kawaida, na kunena nao juu ya ubatili wa ulimwengu! Ni nani angeamini yale wasemayo?

3. Hali ya kuridhisha ya dini. Wakristo wanawajibika kuonesha kwa mwenendo wao, kwamba wao ni wenye kuridhika kweli na furaha za dini, pasipo majivuno na ubatili wa ulimwengu; kwamba furaha za dini na ushirika na Mungu huwaweka juu ya ulimwengu. Wanapaswa kudhihirisha kwamba ulimwengu huu si nyumbani kwao. Ukiri wao ni kwamba mbingu ni uhalisi, na kwamba wanatarajia kukaa huko milele. Lakini fikiria wanapinga hili kwa mwenendo wao, na kuishi namna ya kuthibitisha kwamba hawawezi kuwa na furaha wasipokuwa na fungu kamili la mtindo na maonyesho ya ulimwengu, na kwamba kuhusu kwenda mbinguni, wangependa zaidi kubaki duniani, kuliko kufa na kwenda huko! Ulimwengu huwaza nini, uonapo mwenye kukiri dini akiogopa kufa kama vile asiyeamini? Wakristo wa namna hiyo huapa uongo—huapa jambo la uongo, kwa maana wanashuhudia kwamba hakuna cho chote katika dini ambacho kwa ajili yake mtu aweza kustahili kuishi juu ya ulimwengu.

4. Hatia na hatari ya wenye dhambi. Wakristo wanawajibika kuwaonya wenye dhambi juu ya hali yao ya kutisha, na kuwahimiza wakimbie ghadhabu itakayokuja, na kuushika uzima wa milele. Lakini ni nani asiyejua kwamba namna ya kufanya hivi ndiyo kila kitu? Wenye dhambi mara nyingi hushikwa na hatia kwa namna yenyewe ya kufanya jambo. Palikuwa na mtu mmoja aliyempinga sana mhubiri fulani. Alipoulizwa aeleze sababu fulani, akajibu, “Siwezi kuvumilia kumsikia, kwa maana hunena neno JEHANAMU kwa namna ambayo hunivumia masikioni muda mrefu baadaye.” Alichukizwa na kile kile kilichokuwa nguvu ya kunena neno hilo. Namna yaweza kuwa ya kuleta wazo lililo kinyume kabisa na maana ya maneno. Mtu aweza kukuambia kwamba nyumba yako inawaka moto kwa namna ya kufanya wazo tofauti kabisa, nawe utahesabu kuwa hakika si nyumba yako inayowaka. Mlinzi aweza kupiga kelele MOTO, MOTO, kwa namna ambayo kila mtu angedhani amelala au amelewa. Namna fulani huambatana kwa kawaida na tangazo la mambo fulani hata hayawezi kuelezwa pasipo namna hiyo. Maneno yenyewe peke yake hayaleti kamwe maana, kwa sababu wazo laweza kuelezwa kwa ukamilifu tu kwa namna fulani ya kunena. Nenda kwa mwenye dhambi, na uzungumze naye juu ya hatia na hatari yake; nawe kama katika namna yako unaleta wazo lisilolingana, kwa uhalisi unashuhudia upande wa pili, na kumwambia hayumo katika hatari ya jehanamu. Kama mwenye dhambi anaamini hata kidogo kwamba yumo katika hatari ya jehanamu, ni kwa sababu nyingine kabisa, si kwa sababu ya wewe kusema hivyo. Kama unaishi namna ya kuonesha kwamba huhisi huruma kwa wenye dhambi wanaokuzunguka; kama huoneshi wororo, kwa macho yako, sura yako, sauti yako; kama namna yako si ya utukufu na bidii, watawezaje kuamini kwamba una unyofu?

Mwanamke, dhania unamwambia mume wako aliyeongoka, kwa namna nyepesi na ya kicheko, “Mpenzi wangu, naamini unakwenda jehanamu;” je, atakuamini? Kama maisha yako ni ya anasa na upuuzi, waonesha kwamba ama huamini kuwako kwa jehanamu, au unataka aende huko, na unajaribu kuzuia kila wazo la uzito lisiingie akilini mwake. Je, una watoto wasioongoka? Dhania kamwe husemi lo lote kwao juu ya dini, au usemapo nao ni kwa namna baridi, ngumu, na kavu hivyo kuonesha kwamba huna hisia; wadhani wanakuamini? Wao hawaoni ubaridi kama huo ndani yako kuhusu mambo mengine. Wamezoea kumwona mama wote katika jicho lako, na katika mawimbi ya sauti yako, mkazo wako, na kadhalika, na kuhisi joto la moyo wa mama utiririkavyo kutoka midomoni mwako juu ya yote yanayowahusu. Basi, unaposema nao juu ya suala la dini, ukiwa baridi na wa upuuzi, waweza kudhani wanaamini kwamba unaliamini? Kama mwenendo wako unaudhihirisha mbele ya mtoto wako roho hii ya kutojali, isiyo na moyo, isiyo na maombi, kisha unamwambia juu ya umuhimu wa dini, mtoto atakwenda zake na kucheka, kufikiri kwamba ulijaribu kumshawishi kuwa kuna jehanamu.

5. Upendo wa Kristo. Unapaswa kushuhudia uhalisi wa upendo wa Kristo, kwa heshima uioneshayo kwa maagizo yake, heshima yake, ufalme wake. Unapaswa kutenda kana kwamba unaamini kwamba alikufa kwa ajili ya dhambi za ulimwengu wote, na kana kwamba unawalaumu wenye dhambi kwa kuukataa wokovu wake mkuu. Hii ndiyo njia halali pekee uwezayo kuwatia wenye dhambi hisia ya upendo wa Kristo. Wakristo, badala ya hili, mara nyingi huishi namna ya kuwatia wenye dhambi wazo kwamba Kristo ni mwenye huruma sana hata wana kidogo sana cha kumwogopa kwake. Nimeshangaa kuona jinsi tabaka fulani la wanaokiri wanavyotaka wahudumu wahubiri daima juu ya upendo wa Kristo. Mhudumu akihubiri juu ya wajibu, na kuwahimiza Wakristo wawe watakatifu, na kufanya kazi kwa ajili ya Kristo, wanaita hilo ni kuhubiri kwa sheria. Wanasema wanataka kusikia Injili. Basi, dhania unauwasilisha upendo wa Kristo. Watashuhudiaje katika maisha yao? Wataoneshaje kwamba wanauamini? Kwa nini, kwa kufuana na ulimwengu, watashuhudia moja kwa moja, kwamba hawaliamini neno lo lote la hilo, na kwamba hawajali hata kidogo upendo wa Kristo, ila kuutumia kama joho, ili wapate kunena juu yake, na kwa hivyo kuzifunika dhambi zao. Hawana huruma na huruma yake, wala hawana imani ndani yake kama uhalisi, wala hawajali hisia za Kristo, zijazazo akili yake aonapo hali ya wenye dhambi.

6. Ulazima wa utakatifu ili kuingia mbinguni. Haitatosha kutegemea kunena juu ya hili. Wanapaswa kuishi kitakatifu, na hivyo kushuhudia kwamba watu wasitarajie kuokolewa, wasipokuwa watakatifu. Wazo limetawala muda mrefu hivi kwamba hatuwezi kuwa wakamilifu hapa, hata wengi wanaokiri hawalengi hata kwa uzito maisha yasiyo na dhambi. Hawawezi kusema kwa unyofu kwamba hata siku moja walikusudia kweli kuishi pasipo dhambi. Wanaogelea mbele ya wimbi, kwa namna iliyolegea, yenye dhambi, isiyo na furaha na yenye machukizo, ambayo bila shaka Ibilisi hucheka, kwa sababu ndiyo, kuliko njia zote, njia iliyo salama zaidi kuelekea jehanamu.

7. Ulazima wa kujikana nafsi, unyenyekevu, na kuwa na nia ya mbinguni. Wakristo wanapaswa kuonesha kwa mfano wao wenyewe dini ni ipi itakiwayo kwa watu. Huko, hata hivyo, ndiko kuhubiri kwenye nguvu zaidi, na kunakoelekea zaidi kuwa na uvutano juu ya wasiotubu, kwa kuwaonesha tofauti kubwa kati yao na Wakristo. Watu wengi wanajaribu kuwafanya watu kuwa Wakristo kwa mkondo tofauti, kwa kuiga kadiri iwezekanavyo namna yao ya sasa ya maisha, na kufuana nao kadiri iwezekanavyo. Wanaonekana kudhani wanaweza kuwafanya watu waikubali dini vizuri zaidi kwa kuishusha dini hadi kwenye kiwango chao. Kana kwamba kadiri unavyoileta dini karibu na ulimwengu, ndivyo zaidi ulimwengu ungekuwa tayari kuikumbatia. Basi haya yote ni mbali kama ncha mbili za dunia na falsafa ya kweli ya kuwafanya Wakristo. Lakini daima ndiyo sera ya wanaokiri wa kimwili. Nao hudhani wanaonesha ujanja na busara ya ajabu kwa kujitaabisha sana ili wasiwatishe watu kwa ukali mkuu na utakatifu wa Injili. Wanadai kwamba ukiwaonesha wanadamu dini kama itakayo badiliko kubwa hivyo katika namna yao ya maisha, mabadiliko makubwa hivyo katika tabia zao, kutengana namna hiyo na washirika wao wa zamani, kwa nini, utawafukuza wote. Hili laonekana kuwa la kusadikika mwanzoni. Lakini si kweli. Waache wanaokiri waishi katika namna hii legevu na nyepesi, nao wenye dhambi husema, “Kwa nini, sioni kuwa mimi ni sahihi kabisa, au angalau niko karibu sana na usahihi, hata haiwezekani Mungu anipeleke jehanamu kwa sababu ya tofauti kati yangu na wanaokiri hawa. Ni kweli, wanafanya kidogo zaidi ya nifanyacho, wanaenda kwenye meza ya ushirika, na kuomba katika jamaa zao, na mambo machache kama hayo, lakini hawawezi kufanya tofauti kubwa namna hiyo kama mbingu na jehanamu.” La, njia ya kweli ni kuonesha dini na ulimwengu katika utofauti mkali kabisa, au kamwe huwezi kuwafanya wenye dhambi waihisi haja ya badiliko. Hata pale ambapo haja ya badiliko hili la msingi imejumuishwa na kudhihirishwa katika mwanga mkali kwa mfano, utawezaje kuwafanya watu waamini kwamba watapelekwa jehanamu wasipogeuzwa kabisa moyoni na maishani?

Hili si kweli katika falsafa tu, bali limethibitishwa na historia ya ulimwengu. Angalia misheni za Wajesuiti nchini Japani, chini ya Francis Xavier na wenzake. Jinsi walivyoishi, tofauti ya namna gani waliyoionesha kati ya dini yao na wapagani, na matokeo ya namna gani yaliyofuata! Sasa nilikuwa nikisoma barua kutoka kwa mmoja wa wamisionari wetu wa Mashariki, aandikaye, naamini, kwa maana hii, kwamba mmisionari lazima aweze kupatana daraja na waheshimiwa wa Kiingereza, na hivyo kuipendekeza dini yake kwa heshima ya wenyeji. Lazima ajipandishe juu yao, ili kuonesha ubora, na hivyo kuwatia heshima! Je, hii ni falsafa? Je, hii ndiyo njia ya kuuongoa ulimwengu? Huwezi kuuongoa ulimwengu kwa njia hii kuliko kwa kupiga baragumu ya pembe ya kondoo. Haina mwelekeo huo hata kidogo. Wajesuiti walifanya nini? Walikwenda huko na huko miongoni mwa watu wakijizoeza kujikana nafsi kila siku mbele ya macho yao, wakifundisha, na kuhubiri, na kuomba, na kufanya kazi, pasipo kuchoka na pasipo kuogopa, wakichanganyika na kila tabaka na daraja, wakizishusha mafundisho yao hata zifikie uwezo wa kila mtu binafsi. Na kwa njia hiyo misheni ikaisukuma ibada ya sanamu mbele yake kama wimbi la bahari, na mara moja dini yao ikaenea katika himaya kubwa ya Japani. Na kama wasingejiingiza katika siasa na kujiletea mgongano usio wa lazima na serikali, bila shaka wangeshika mahali pao hata siku hii ya leo. Sisemi neno lo lote kuhusu dini waliyoifundisha, kwa maana sina hakika ni kweli kiasi gani waliyoihubiri pamoja nayo. Nanena tu juu ya kufuata kwao sera ya kweli ya misheni, kwa kuonesha, kwa maisha yao, dini waliyoifundisha katika utofauti mpana na roho ya kidunia na upumbavu wa ibada ya sanamu. Kipengele hiki kimoja cha sera yao kilijipendekeza namna hiyo kwa dhamiri za watu hata kikawa kisichozuilika. Kama Wakristo wanapinga jambo hili moja, na kujaribu kuisawazisha dini yao na udunia wa watu, wanaufanya wokovu wa ulimwengu usiwezekane. Utawezaje kuwafanya watu waamini kwamba kujikana nafsi na kutengana na ulimwengu ni ya lazima, usipoyatenda mwenyewe?

8. Upole, unyenyekevu, na kuwa na nia ya mbinguni. Watu wa Mungu wanapaswa daima kuonesha tabia kama ya Mwana wa Mungu, ambaye alipotukanwa, hakutukana tena. Kama mwenye kukiri dini ni mwepesi wa hasira, na tayari kulipiza jeraha, na kuwaka ghadhabu, na kuchukua hatua zile zile ulimwengu uchukuazo kupata haki yake, kwa kwenda mahakamani na mambo kama hayo, atawafanyaje watu waamini kwamba kuna uhalisi wo wote katika badiliko la moyo? Hawawezi kuipendekeza dini wakiwa na roho namna hiyo. Kama umezoea kulipiza mwenendo wa udhalimu; kama huvumilii kwa upole, na kutoa tafsiri iliyo bora kabisa iwezayo kutolewa juu yake, unaipinga Injili. Watu fulani daima huonesha roho mbaya, tayari sikuzote kutoa tafsiri mbaya zaidi juu ya lililotendwa, na kuwaka moto kwa jambo dogo lo lote. Hili laonesha upungufu mkubwa wa ile huruma ambayo “hutumaini mambo yote, huamini mambo yote, hustahimili mambo yote.” Lakini kama mtu daima anaonesha upole chini ya majeraha, litazuia mabishano. Hakuna kilinacho weka wazo la utukufu namna hiyo juu ya wenye dhambi, na kulemea dhamiri zao kwa uzito wa kutisha namna hiyo, kama kumwona Mkristo, aliye kama Kristo, akivumilia matusi na majeraha kwa upole wa mwana-kondoo. Hukata kama upanga wenye makali kuwili.

Nitataja tukio ili kuonesha hili. Kijana mmoja alimtukana mhudumu uso kwa uso, na kumtusi kwa namna isiyo na kifani. Mhudumu aliimiliki nafsi yake kwa uvumilivu, na kunena kwa upole katika kujibu, akimwambia ukweli waziwazi, lakini kwa namna ya wema mno. Hili lilimfanya azidi kukasirika, na hatimaye akaenda zake kwa ghadhabu, akitangaza kwamba hakuwa tayari kubaki na kuvumilia matukano haya. Kana kwamba ni mhudumu, badala yake mwenyewe, aliyekuwa akikaripia. Mwenye dhambi akaenda zake, lakini akiwa na mishale ya Mwenyezi moyoni mwake, na katika muda usiozidi nusu saa akamfuata mhudumu hadi maskani yake kwa uchungu usiovumilika, akalia, na kuomba msamaha, akavunjika mbele za Mungu, akautoa moyo wake kwa Kristo. Namna hii ya utulivu na upole ilimzidi nguvu kuliko hoja elfu moja. Sasa kama mhudumu yule angeliondolewa katika hadhari yake, na kujibu kwa ukali, bila shaka angeliangamiza nafsi ya kijana yule. Ni wangapi kati yenu ambao mmezuia kila juhudi ya baadaye mtakayoifanya na rafiki au jirani zenu wasiotubu, kwa namna kama hii. Katika nafasi fulani ulijionesha mwepesi wa hasira namna hiyo, hata umeifunga midomo yako mwenyewe, na kuweka kikwazo ambacho juu yake mwenye dhambi yule atajikwaa na kuingia jehanamu. Kama umefanya hivyo katika tukio lo lote, usilale hata umefanya yote uwezayo kurekebisha uovu huo; hata umeungama dhambi na kufanya kila kitu kuupinga kadiri iwezekanavyo.

9. Ulazima wa unyofu kamili katika Mkristo. Lo, uwanja mkubwa ulioje unaofunguka hapa kwa maelezo! Lakini siwezi kuupitia kikamilifu sasa. Unaenea hadi idara zote za maisha. Wakristo wanahitaji kuonesha uangalifu mkali kabisa juu ya uadilifu katika kila idara ya biashara, na katika mawasiliano yao yote na wanadamu wenzao. Kama kila Mkristo angetoa uangalifu makini juu ya unyofu, na daima kuwa na dhamiri ya kutenda sawasawa kabisa, lingefanya uvutano wenye nguvu juu ya akili za watu wa uhalisi wa kanuni ya kidini.

Mwanamke mmoja alikuwa akinunua mayai dukani, na karani akakosea kuhesabu, akampa moja zaidi ya idadi. Aliliona wakati ule, lakini hakusema lo lote, na baada ya kufika nyumbani likamsumbua. Alihisi kwamba ametenda vibaya, punde akaharakisha kurudi kwa kijana yule na kuungama, akalipa tofauti. Wazo la uadilifu wake wa dhamiri lilimwendea moyoni kama upanga. Ilikuwa dhambi kubwa kwake kuficha kosa la hesabu, kwa sababu jaribu lilikuwa dogo hivyo; kwa maana kama angemwibia yai moja, lingeonesha kwamba angemwibia duka lake lote, kama angeweza kufanya hivyo pasipo kugundulika. Lakini kuungama kwake kwa haraka na kwa unyenyekevu kulionesha dhamiri ya unyofu.

Nafurahi kusema, wako watu fulani wafanyao biashara juu ya kanuni hii ya uadilifu. Nao waovu huwachukia kwa ajili yake. Huwasengenya, na kupiga makelele katika baa, kwamba kamwe hawatanunua bidhaa kwa watu fulani na fulani, kwamba mnafiki namna hiyo kamwe hatagusa dola yo yote ya fedha yao, na mambo kama hayo, na kisha huenda mara moja na kununua kwao, kwa sababu wanajua watashughulikiwa kwa unyofu. Huu ni ushahidi wa ukweli wa dini, unaosikika kutoka Georgia hadi Maine. Dhania Wakristo wote wangefanya hivyo, matokeo yangekuwaje? Wakristo wangeikimbiza biashara ya jiji. Wakristo punde wangeifanya biashara ya ulimwengu. Hoja kubwa ambayo baadhi ya Wakristo huitoa, kwamba wasipofanya biashara juu ya kanuni ya kawaida, ya kutaja bei moja na kuchukua nyingine, hawawezi kushindana na watu wa ulimwengu, yote ni ya uongo—uongo katika falsafa na uongo katika historia. Fanya tu kuwa kanuni yako isiyobadilika kutenda sawasawa, na kufanya biashara juu ya kanuni, nawe utaidhibiti soko. Wasiomcha Mungu watalazimika kufuana na kiwango chako. Ni kabisa katika uwezo wa kanisa kudhibiti biashara ya ulimwengu, kama tu wenyewe watadumisha uadilifu kamili.

Na kama Wakristo watafanya vivyo hivyo katika siasa, watatawala hatima za mataifa, pasipo kujihusisha hata kidogo katika ugomvi mchafu na uharibivu wa vyama. Waache tu Wakristo kwa ujumla waamue kutokumpigia kura mtu ye yote kwa cheo cho chote, asiyekuwa mtu mnyofu na mtu wa maadili safi, na liache lijulikane kwamba Wakristo wameungana katika hili, hata iweje tofauti yao katika maoni ya kisiasa, na hakuna mtu angesimamishwa asiyekuwa na tabia namna hiyo. Katika miaka mitatu lingeongelewa katika mabaa na kuchapishwa katika magazeti, mtu ye yote asimamishwapo kuwa mgombea wa cheo, “Ni mtu mwema kama nini, mwenye maadili kama nini, mcha Mungu kama nini!” na mambo kama hayo. Na chama cho chote cha kisiasa kisingemsimamisha mvunja-Sabato ajulikanaye, au mcheza kamari, au mwapaji wa matusi, au mzinifu, au muuza pombe, kuwa mgombea wao wa cheo, kuliko wangemsimamisha Ibilisi mwenyewe kuwa rais. Sera ya kimwili ya wanaokiri wengi, wanaojishughulisha kurekebisha siasa kwa njia zizo hizo waovu wazitumiazo, na walioazimia kupiga kura na chama, hata mgombea awe mpotovu kiasi gani, yote ni potovu—potovu katika kanuni, kinyume na falsafa na akili ya kawaida, na yenye kuangamiza masilahi bora ya wanadamu. Utovu wa unyofu wa kanisa unaulaani ulimwengu. Nawahakikishia, sitahubiri mahubiri ya kisiasa. Lakini nataka kuwaonesha kwamba, kama mnakusudia kuwatia watu wazo jema juu ya dini yenu kwa maisha yenu, lazima muwe wanyofu, wanyofu kabisa, katika biashara, siasa, na kila kitu mnachofanya. Mwadhani wale wanasiasa wasiomcha Mungu, ambao wanajijua wenyewe kucheza mchezo usio wa unyofu katika kushinda uchaguzi, huifikiria nini dini yenu wanapowaona mkiungana nao? Wanajua ninyi ni wanafiki!

MAELEZO.

1. Si jambo la busara kwa wanaokiri dini kushangaa juu ya kutojali kwa wenye dhambi.—Ukiangalia kila kitu, kutojali kwa wenye dhambi si jambo la kushangaza. Sisi huguswa na ushahidi, na tu na ushahidi ule unaopokelewa na akili zetu. Wenye dhambi wameshikwa sana na biashara, anasa, na vitu vya ulimwengu, hata hawataki kuichunguza Biblia ili kujua dini ni nini. Hisia zao huamshwa tu juu ya mambo ya kidunia, kwa sababu haya tu ndiyo yaletwayo katika kugusana kwa moto na akili zao. Kwa hiyo vitu vya ulimwengu hufanya wazo lenye nguvu. Lakini kuna kidogo mno cha kufanya wazo katika akili zao kuhusu umilele, na kuwaletea dini karibu, hata hawahisi juu ya suala hilo. Kama wangelichunguza suala hilo wangehisi. Lakini hawalichunguzi, wala hawalifikiri, wala hawalijali. Nao kamwe hawatalijali, hata mashahidi wa Mungu wainuke na kushuhudia. Lakini kwa kuwa wingi mkubwa wa Wakristo kwa uhalisi wanaishi namna ya kushuhudia upande wa pili kwa mwenendo wao, twawezaje kutaraji kwamba wenye dhambi watahisi sawasawa juu ya suala hilo? Karibu ushahidi wote na uvutano wote unaofika akilini mwao huelekea kuwafanya wahisi upande wa pili. Mungu ameiacha kesi yake hapa mbele ya wanadamu, na kuwaacha mashahidi wake washuhudie kwa niaba yake, na tazama, wanageuka na kushuhudia upande wa pili! Je, ni ajabu kwamba wenye dhambi hawajali?

2. Twaona sababu iliyofanya mahubiri yafanye mema kidogo hivyo; na jinsi wenye dhambi wengi wanavyoifanya mioyo yao migumu kwa Injili. Wenye dhambi waishio chini ya Injili mara nyingi hudhaniwa kuwa wamefanya mioyo migumu kwa Injili; lakini kanisa liamke tu, na litende kwa upatanifu, nao watahisi. Kama kanisa lingeishi wiki moja tu kana kwamba wanaiamini Biblia, wenye dhambi wangeyeyuka mbele yao. Dhania mimi ni wakili, na niende mahakamani na kuikunjua kesi ya mteja wangu, mzozo umeanzishwa, nami natoa maelezo yangu, na kusema nitarajialo kuthibitisha, na kisha kuwaita mashahidi wangu. Shahidi wa kwanza aapa, na kisha huinuka na kunikanusha uso kwa uso. Kuomba kwangu kote kutafanya mema gani? Ningaliweza kuhutubia baraza la mahakimu kwa mwezi mzima, na kuwa fasaha kama Cicero, lakini maadamu mashahidi wangu wananikanusha, kuomba kwangu kote kusingefanya mema. Vivyo hivyo ndivyo ilivyo kwa mhudumu ahubiriye katikati ya kanisa lililo baridi, la kipumbavu, na lenye kumvunjia Mungu heshima. Bure yeye huinua mbele ya macho kweli kuu za dini, wakati kila mshiriki wa kanisa yu tayari kuapa kwamba anasema uongo. Kwa nini, katika kanisa namna hiyo, hata namna yao ya kutoka njiani inayakanusha mahubiri. Hujisonga nje kwa uchangamfu na urahisi, wakiinamiana, na kunong'onezana, kana kwamba hakuna neno. Mhudumu na aonye kila mtu kila siku kwa machozi, halitafanya matokeo. Kama Ibilisi angeingia na kuiona hali ya mambo, angedhani hangeweza kuboresha jambo kwa manufaa yake.

Hata hivyo wako wahudumu watakaoendelea namna hii kwa miaka mingi, wakihubiri juu ya vichwa vya watu namna hiyo, ambao kwa maisha yao wanapinga kila neno wasemalo, nao hudhani ni wajibu wao kufanya hivyo. Wajibu! Kuhubiri kwa kanisa lililo likibomoa kazi yake yote, na kupinga ushahidi wake wote, na wasiotaka kubadilika! La. Na akung'ute mavumbi ya miguu yake kuwa ushahidi, aende kwa wapagani, au kwa makazi mapya. Mtu huyo anayapoteza nguvu zake, na kuyachakaza maisha yake, na kulibembeleza tu kanisa lenye usingizi, wote wakiwashuhudia wenye dhambi kwamba hakuna hatari. Maisha yao yote ni ushahidi wa vitendo kwamba Biblia si kweli. Je, wahudumu waendelee kujichakaza namna hiyo? Yaelekea si chini ya asilimia tisini na tisa ya mahubiri katika nchi hii hupotea, kwa sababu yanakanushwa na kanisa. Hata kweli moja katika mia moja inayohubiriwa haipati matokeo, kwa sababu maisha ya wanaokiri yanashuhudia kwamba si hivyo.

3. Ni dhahiri kwamba kiwango cha maisha ya Kikristo lazima kiinuliwe, la sivyo ulimwengu kamwe hautaongoka. Kama tungekuwa na wanakanisa wengi sasa kama zilivyo jamaa, na waliotawanyika ulimwenguni kote, na mhudumu kwa kila nafsi mia tano, na kila mtoto katika shule ya Sabato, na kila kijana katika darasa la Biblia, ungekuwa na mashine yote uitakayo, lakini kama kanisa linaupinga ukweli kwa maisha yao, kamwe halingeleta uamsho.

Kamwe hawatakuwa na uamsho mahali po pote maadamu kanisa zima kwa uhalisi linashuhudia dhidi ya mhudumu. Mara nyingi hutokea kwamba mahali penye mahubiri mengi zaidi, ndipo penye dini kidogo zaidi, kwa sababu kanisa linayapinga mahubiri. Kamwe sikuwahi kuona njia zikishindwa kuleta uamsho pale ambapo Wakristo wanaishi kwa upatanifu. Mojawapo ya mambo ya kwanza ni kukiinua kiwango cha dini, ili kuujumuisha na kuuning'iniza mbele ya macho ya watu wote, ukweli wa Injili. Wahudumu wasipoweza kulifanya kanisa liamke na litende kana kwamba dini ni kweli, na kuunga mkono ushahidi wao kwa maisha yao, bure watajaribu kukuza uamsho.

Makanisa mengi yanamtegemea mhudumu wao kufanya kila kitu. Ahubiripo, watasema, “Yalikuwa mahubiri makuu kama nini. Yeye ni mhudumu bora. Kuhubiri namna hiyo lazima kufanye mema. Punde tutakuwa na uamsho, sina shaka.” Na wakati wote wanayapinga mahubiri kwa maisha yao. Nawaambia, kama wanategemea mahubiri peke yake kuiendeleza kazi, lazima washindwe. Kama Yesu Kristo angekuja na kuhubiri, na kanisa likaipinga, angeshindwa. Imejaribiwa mara moja. Mtume na ainuke kutoka kwa wafu, au malaika na ashuke kutoka mbinguni na kuhubiri, pasipo kanisa kumshuhudia Mungu, na kusingekuwa na matokeo. Ugeni waweza kuleta aina fulani ya matokeo kwa muda, lakini mara ugeni ukiisha, mahubiri yasingekuwa na matokeo ya kuokoa, maadamu yanakanushwa na mashahidi.

4. Kila Mkristo hufanya wazo kwa mwenendo wake, naye hushuhudia ama upande mmoja au mwingine. Sura yake, mavazi, mwenendo wake wote, hufanya wazo la kudumu upande mmoja au mwingine. Hawezi kujizuia kushuhudia kwa ajili ya dini au dhidi yake. Ama anakusanya pamoja na Kristo, au anatawanya. Kila hatua uipigayo, unakanyaga nyuzi zitakazotetema hata milele. Kila usogeapo, unagusa vitufe ambavyo sauti yake itasikika tena juu ya vilima na mabonde yote mbinguni, na katika mapango na mashimo yote ya giza ya jehanamu. Kila usogeo wa maisha yako, unatoa uvutano wa kutisha, utakaoathiri masilahi ya milele ya nafsi zote zinazokuzunguka. Je, umelala usingizi, wakati mwenendo wako wote unatoa uvutano namna hiyo?

Je, unakwenda kutembea njiani? Angalia jinsi uvaavyo. Ni nini hicho kichwani mwako? Ile riboni ya kupendeza, na yale mapambo juu ya mavazi yako, humwambia nini kila akutanaye naye? Hufanya wazo kwamba unataka kudhaniwa kuwa mzuri. Angalia! Ungeweza vile vile kuandika juu ya nguo zako, “HAKUNA UKWELI KATIKA DINI.” Husema, “NIPE MAVAZI, NIPE MTINDO, NIPE KUSIFIWA, NAMI NINA FURAHA.” Ulimwengu huuelewa ushahidi huu utembeapo njiani. Ninyi ni “nyaraka zilizo hai, zinazojulikana na kusomwa na watu wote.” Kama unaonesha kiburi, upuuzi, hasira mbaya, na mambo kama hayo, ni kama kuyafunua majeraha ya Mwokozi. Jinsi Kristo angeweza kulia kuwaona wanaokiri dini wakizunguka wakiiweka kesi yake kudharauliwa katika pembe za njia. “Vivyo hivyo wanawake na wajipambe kwa mavazi ya kujisitiri, pamoja na adabu nzuri, na moyo wa kiasi; si kwa kusuka nywele, wala kwa dhahabu na lulu, wala kwa nguo za thamani; bali kwa matendo mema, kama iwapasavyo wanawake wanaokiri kumcha Mungu;” waache tu watende kwa upatanifu, na mwenendo wao utaathiri ulimwengu, mbingu itafurahi na jehanamu italia kwa sababu ya uvutano wao. Lakini lo, waache waonyeshe ubatili, wajaribu kuwa wazuri, wainame chini mbele ya mungu-mke wa mtindo, wajaze masikio yao mapambo, na vidole vyao pete. Waache watie manyoya katika kofia zao, na bangili katika mikono yao, wajikaze hata washindwe kupumua. Waache wavae “mapambo yao ya duara na kutembea kwa madaha wanapokwenda,” na uvutano wao unageuzwa kinyume. Mbingu huvaa mavazi ya matanga, na jehanamu yaweza kufanya sherehe.

5. Ni rahisi kuona sababu iliyofanya uamsho usitawale katika jiji kubwa. Utawezaje? Waangalie tu mashahidi wa Mungu, na uone wanashuhudia nini. Wanaonekana wamepatana pamoja kumjaribu Roho wa Bwana, na kumdanganya Roho Mtakatifu. Wanaweka nadhiri zao kwa Mungu, kujiweka wakfu kwake kabisa, na kisha kwenda wakiinama chini mbele ya madhabahu ya mtindo, na kisha kushangaa kuwa hakuna uamsho. Lingekuwa zaidi ya muujiza kuwa na uamsho chini ya mazingira namna hiyo. Uamsho utawezaje kusitawi katika kanisa hili? Mwadhani nina fikira potovu namna hiyo juu ya uwezo wangu mwenyewe, hata kudhani naweza kukuza uamsho kwa kuhubiri juu ya vichwa vyenu, wakati mnaishi kama baadhi yenu mnavyoishi? Je, hamjui kwamba kadiri uvutano wenu uendavyo, wengi wenu mko njiani kabisa ya uamsho? Roho yenu na mwenendo wenu vinatoa uvutano juu ya ulimwengu dhidi ya dini. Ulimwengu utaiaminije dini, wakati mashahidi hawapatani wao kwa wao? Mnajikanusha wenyewe, mnakanushana ninyi kwa ninyi, na mnamkanusha mhudumu wenu, na jumla ya ushahidi wote ni kwamba, hakuna haja ya kuwa mcha Mungu.

Je, mnaamini kwamba mambo niliyoyahubiri ni kweli, au ni maneno ya wazimu ya akili iliyochafuka? Kama ni kweli, je, mnalikubali jambo kwamba yanawahusu ninyi? Mwasema, labda, “Ningetamani baadhi ya makanisa tajiri wangeyasikia haya!” Kwa nini, mimi siwahubirii wao, ninawahubiria ninyi. Wajibu wangu ni kwenu, na matunda yangu lazima yatoke kwenu. Sasa je, mnayakanusha? Ni ushahidi gani juu ya ukurasa wa kumbukumbu ulio sasa umefungwa kwa ajili ya hukumu kuhusu siku hii? Je, mmedhihirisha huruma pamoja na Mwana wa Mungu, wakati moyo wake unavuja damu akiona ukiwa wa Sayuni? Je, watoto wenu, makarani, watumishi, wameiona iwe hivyo? Je, wameona utukufu juu ya uso wenu, na machozi machoni mwenu, mkiziona nafsi zinazoangamia?

Hatimaye.—Lazima nihitimishe kwa kusema kwamba, Mungu na viumbe vyote vya kimaadili wana sababu kubwa ya kulalamika juu ya ushahidi huu wa uongo. Kuna msingi wa kulalamika kwamba mashahidi wa Mungu wanageuka na kushuhudia moja kwa moja dhidi yake. Wanatangaza kwa mwenendo wao kwamba hakuna ukweli katika Injili. Mbingu yaweza kulia na jehanamu kufurahi kuona hili. Lo, hatia kama nini! Tazama umesimama hapa, ukienda hukumuni, mwekundu kote kwa damu. Wenye dhambi watakutana nawe huko, wale walioyaona jinsi ulivyoishi, wengi wao tayari wamekufa, na wengine wengi hutawaona tena kamwe. Uvutano gani umeutoa! Labda mamia ya nafsi watakutana nawe hukumuni, na kukulaani (kama wataruhusiwa kunena) kwa kuwaongoza jehanamu, kwa kuukana ukweli wa Injili kivitendo. Litakuwaje jiji hili, na ulimwengu, wakati kanisa litakapoungana katika kushuhudia kivitendo kwamba Mungu ni mwongo? Wanashuhudia kwa maisha yao, kwamba kama wakifanya ukiri na kuishi maisha ya kimaadili, hiyo ni dini ya kutosha. Lo, ni fundisho la mashetani lilioje hilo! Latosha kuangamiza jamii nzima ya wanadamu.