Kusamehe

Jambo linalofuata ni pengine gumu zaidi kuliko yote kulishughulikia—Kusamehe. Naamini hili ndilo linalowazuia watu wengi kupata nguvu kwa Mungu kuliko jambo lingine lolote—hawako tayari kusitawisha roho ya kusamehe. Tukiruhusu shina la uchungu kumea mioyoni mwetu juu ya mtu fulani, maombi yetu hayatajibiwa. Huenda si jambo rahisi kuishi katika ushirika mtamu na wale wote tunaokutana nao; lakini hicho ndicho kusudi la neema ya Mungu kupewa kwetu.

Sala ya wanafunzi ni kipimo cha uana; kama tunaweza kuisali yote kutoka moyoni, tuna sababu nzuri ya kudhani kwamba tumezaliwa na Mungu. Hakuna mtu awezaye kumwita Mungu Baba isipokuwa kwa Roho. Ijapokuwa sala hii imekuwa baraka kubwa kwa ulimwengu, naamini imekuwa mtego mkubwa; wengi hujikwaa juu yake na kuangukia upotevu. Hawaupimi maana yake, wala hawaiingizi kweli yake mioyoni mwao. Sina huruma na wazo la uana wa watu wote—kwamba wanadamu wote ni wana wa Mungu. Biblia inafundisha kwa uwazi mkubwa kwamba sisi tumefanywa wana kwa kule kuchukuliwa katika jamaa ya Mungu. Kama wote wangekuwa wana Mungu asingehitaji kumchukua yeyote. Sisi sote ni wa Mungu kwa uumbaji; lakini watu wanapofundisha kwamba mtu yeyote anaweza kusema, “Baba yetu uliye mbinguni,” akiwa amezaliwa na Mungu au la, nadhani hilo ni kinyume cha Maandiko. “Kwa kuwa wote wanaoongozwa na Roho wa Mungu, hao ndio wana wa Mungu.” Uana katika jamaa ni pendeleo la mwaminifu. “Katika hili watoto wa Mungu ni dhahiri, na watoto wa Ibilisi nao,” asema Mtume. Kama tunafanya mapenzi ya Mungu, hiyo ni ishara nzuri sana kwamba tumezaliwa na Mungu. Kama hatuna hamu ya kuyafanya mapenzi hayo, twawezaje kumwita Mungu “Baba yetu?”

Jambo jingine. Hatuwezi kweli kuomba ufalme wa Mungu uje mpaka tuwe ndani yake. Kama tungeomba kuja kwa ufalme wa Mungu hali tukimwasi yeye, tunatafuta tu hukumu yetu wenyewe. Hakuna mtu asiyefanywa upya anayetaka kweli mapenzi ya Mungu yatendeke duniani. Ungeweza kuandika juu ya mlango wa nyumba ya kila mtu asiyeokoka, na juu ya mahali pake pa biashara, “Mapenzi ya Mungu hayatendeki hapa.”

Kama mataifa yangeisali sala hii kweli, majeshi yao yote yangeweza kufunguliwa yaende zao. Wanatuambia kuna kama wanaume milioni kumi na mbili katika majeshi ya kudumu ya Ulaya peke yake. Lakini watu hawataki mapenzi ya Mungu yatendeke duniani kama yatendekavyo mbinguni; hiyo ndiyo taabu.

Sasa na tuje kwenye sehemu nitakayoikazia: “Utusamehe makosa yetu, kama sisi nasi tuwasamehevyo waliotukosea.” Hii ndiyo sehemu pekee ya sala ambayo Kristo aliieleza.

“Kwa maana mkiwasamehe watu makosa yao, na Baba yenu wa mbinguni atawasamehe ninyi. Bali msipowasamehe watu makosa yao, wala Baba yenu hatawasamehe ninyi makosa yenu.”

Angalia kwamba unapoingia mlangoni mwa ufalme wa Mungu, unaingia kwa kupitia mlango wa kusamehe. Sijapata kumjua mtu aliyepata baraka katika nafsi yake mwenyewe, kama hakuwa tayari kuwasamehe wengine. Kama hatuko tayari kuwasamehe wengine, Mungu hawezi kutusamehe sisi. Sijui jinsi lugha ingeweza kuwa wazi zaidi kuliko ilivyo katika maneno haya ya Bwana wetu. Naamini kwa dhati kwamba maombi mengi hayajibiwi kwa sababu hatuko tayari kumsamehe mtu fulani. Acha akili yako irejee nyuma juu ya yaliyopita, na kupitia mzunguko wa marafiki zako; je, kuna yeyote ambaye unahifadhi hisia ngumu juu yake? Je, kuna shina lolote la uchungu linalomea juu ya mtu fulani ambaye labda amekuumiza? Yamkini kwa miezi au miaka umekuwa ukilea roho hii isiyosamehe; wewe wawezaje kumwomba Mungu akusamehe? Kama mimi siko tayari kuwasamehe wale ambao huenda wamenikosea kosa moja tu, ni jambo la dharau na aibu iliyoje kwangu kumwomba Mungu anisamehe dhambi elfu kumi ambazo nimekuwa na hatia yake!

Lakini Kristo anaenda mbali zaidi. Asema: “Basi ukileta sadaka yako madhabahuni, na huku ukikumbuka ya kuwa ndugu yako ana neno juu yako, iache sadaka yako mbele ya madhabahu, uende zako, upatane kwanza na ndugu yako, kisha urudi uitoe sadaka yako.” Yamkini unasema: “Sijui kama nina neno juu ya mtu yeyote.” Je, kuna mtu ana neno juu yako? Je, kuna mtu adhaniye kwamba umemkosea? Labda hukumkosea; lakini yamkini anadhani umemkosea. Nitakuambia ningefanya nini kabla sijalala usiku huu; ningekwenda kumwona, na kulimaliza jambo hilo. Utaona kwamba utabarikiwa sana katika tendo lenyewe.

Ikiwa wewe uko upande wa haki na yeye yuko upande wa makosa; huenda ukampata ndugu yako wa kiume au wa kike. Mungu na aling’oe kutoka mioyoni mwetu yote roho hii isiyosamehe.

Bwana mmoja alinijia muda si mrefu uliopita, akitaka nizungumze na mkewe kuhusu nafsi yake. Mwanamke yule alionekana mwenye shauku kama mtu yeyote niliyewahi kukutana naye, na nikadhani haitachukua muda mrefu kumwongoza katika nuru; lakini ikawa kwamba kadiri nilivyozidi kuzungumza naye, ndivyo giza lake lilivyozidi kuongezeka. Nikaenda kumwona tena siku iliyofuata, nikamkuta katika giza kubwa zaidi la nafsi. Nikadhani lazima kuna jambo njiani ambalo sikuwa nimeligundua, nikamwomba tuseme pamoja sala hii ya wanafunzi. Nikadhani kama angeweza kuisema sala hii kutoka moyoni, Bwana angekutana naye katika amani. Nikaanza kuisema sentensi baada ya sentensi, naye akaisema baada yangu mpaka nilipofika kwenye ombi hili: “Utusamehe makosa yetu, kama sisi nasi tuwasamehevyo waliotukosea.” Hapo akasimama. Nikaisema mara ya pili, nikamngoja aiseme baada yangu; akasema hawezi kuifanya. “Taabu ni nini?” Akajibu, “Kuna mwanamke mmoja ambaye kamwe sitamsamehe.” “Lo,” nikasema, “nimefika kwenye taabu yako; haifai mimi kuendelea kuomba, kwa maana maombi yako hayatapanda juu ya kichwa changu. Mungu asema hatakusamehe usipowasamehe wengine. Usipomsamehe mwanamke huyu, Mungu hatakusamehe kamwe. Hiyo ndiyo amri ya mbinguni.” Akasema, “Je, unamaanisha kwamba siwezi kusamehewa mpaka nimemsamehe yeye?” “Hapana, sisemi mimi; Bwana ndiye asemaye, na hiyo ni mamlaka bora zaidi.” Akasema, “Basi sitasamehewa kamwe.” Nikaondoka nyumbani bila kuwa nimeacha alama yoyote juu yake. Miaka michache baadaye, nikasikia kwamba mwanamke huyu yuko katika hospitali ya wenye wazimu. Naamini roho hii isiyosamehe ndiyo iliyomtia wazimu.

Kama kuna mtu mwenye neno juu yako, nenda mara moja, mkapatane. Kama wewe una neno juu ya mtu yeyote, mwandikie barua, ukimwambia kwamba umemsamehe, ili uondoe jambo hili katika dhamiri yako. Nakumbuka nilikuwa katika chumba cha uchunguzi miaka kadhaa iliyopita; nilikuwa katika pembe moja ya chumba, nikizungumza na msichana mmoja. Ilionekana kuna kitu njiani, lakini sikuweza kugundua kilikuwa nini. Mwishowe nikasema, “Je, hakuna mtu usiyemsamehe?” Akaniangalia, akasema, “Nini kilichokufanya uulize hivyo? Je, mtu amekwambia habari zangu?” “Hapana,” nikasema; “lakini nilidhani labda hilo ndilo jambo, kwa kuwa wewe mwenyewe hujapokea msamaha.” “Naam,” akasema, akionyesha pembe nyingine ya chumba, ambako palikuwa na msichana mwingine akiwa amekaa, “nimekuwa na ugomvi na msichana yule; hatujaongea kwa muda mrefu.” “Lo,” nikasema, “sasa yote yako wazi kwangu; huwezi kusamehewa mpaka uwe tayari kumsamehe yeye.” Ilikuwa vita kubwa. Lakini basi wajua, kadiri msalaba unavyokuwa mkubwa, ndivyo baraka inavyokuwa kubwa. Ni tabia ya kibinadamu kukosea, lakini ni tabia ya Kristo kusamehe na kusamehewa. Mwishowe msichana huyu akasema: “Nitakwenda kumsamehe.” Cha ajabu, vita vilevile vilikuwa vikiendelea katika akili ya yule msichana mwingine upande wa pili wa chumba. Wote wawili wakarudiwa na akili zao njema wakati mmoja. Wakakutana katikati ya sakafu. Mmoja akajaribu kusema kwamba amemsamehe mwingine, lakini hawakuweza kumaliza; hivyo wakakumbatiana. Ndipo sisi wanne—wale watafutaji wawili na watenda kazi wawili—tukapiga magoti pamoja, tukawa na mkutano mtukufu. Hawa wawili wakaenda zao wakifurahi.

Rafiki mpendwa, je, hii ndiyo sababu maombi yako hayajibiwi? Je, kuna rafiki fulani, mtu fulani wa jamaa yako, mtu fulani kanisani, ambaye hujamsamehe? Nyakati nyingine tunasikia habari za washiriki wa kanisa lilelile ambao hawajaongea kwa miaka mingi. Twawezaje kutazamia Mungu asamehe hali mambo yako hivi?

Nakumbuka mji mmoja ambao Bwana Sankey na mimi tulitembelea. Kwa juma zima ilionekana kana kwamba tunapiga hewa; hapakuwa na nguvu katika mikutano. Mwishowe siku moja nikasema kwamba pengine kuna mtu anayeisitawisha roho hii isiyosamehe. Mwenyekiti wa kamati yetu, aliyekuwa amekaa karibu nami, akasimama akatoka mkutanoni mbele ya wote waliohudhuria. Mshale ulikuwa umepiga shabaha, na kuufikia moyo wa Mwenyekiti wa kamati. Alikuwa na ugomvi na mtu fulani kama miezi sita. Papo hapo akamtafuta mtu huyu na kumwomba amsamehe. Akanijia machozi yakimtoka, akasema: “Namshukuru Mungu kwa kuwa uliwahi kuja hapa.” Usiku huo chumba cha uchunguzi kilijaa watu. Yule Mwenyekiti akawa mmoja wa watenda kazi bora zaidi niliowahi kuwajua, naye amekuwa na bidii katika utumishi wa Kikristo tangu wakati huo.

Miaka kadhaa iliyopita Kanisa la Uingereza lilituma mmisionari mmoja mwenye moyo wa kujitoa kwenda New Zealand. Baada ya miaka michache ya bidii na mafanikio, Sabato moja alikuwa akiongoza ibada ya meza ya Bwana katika eneo ambako waongofu walikuwa washenzi si muda mrefu uliopita. Yule mmisionari alipokuwa akiongoza ibada, akamwona mmojawapo wa wanaume, alipokaribia kupiga magoti kwenye ukingo, akaruka ghafla na kwenda haraka mwisho wa kinyume wa kanisa. Baada ya muda akarudi, akachukua nafasi yake kwa utulivu. Baada ya ibada padre akamchukua kando, akamwuliza sababu ya mwenendo wake wa ajabu. Akajibu: “Nilipokuwa nikaribia kupiga magoti nilimtambua katika mtu aliyekuwa karibu nami yule chifu wa kabila jirani, aliyemwua baba yangu, na kuinywa damu yake; nami nilikuwa nimeapa kwa miungu yote kwamba ningemwua mtu yule nafasi ya kwanza. Msukumo wa kulipa kisasi changu, mwanzoni ulikaribia kunishinda, nikakimbia, kama ulivyoniona, ili kuepuka nguvu yake. Nilipokuwa nimesimama mwisho wa pili wa chumba na kutafakari kusudi la mkutano wetu, nikamfikiria yeye aliyewaombea wauaji wake mwenyewe: ‘Baba, uwasamehe, kwa kuwa hawajui watendalo.’ Nikahisi kwamba ningeweza kumsamehe muuaji wa baba yangu, nikaja nikapiga magoti kando yake.”

Kama mtu mmoja alivyosema: “Kuna aina mbaya ya kusamehe ulimwenguni—aina ya kusamehe kama ya nungunungu, kunakorushwa nje kama miiba. Watu wanamchukua yule aliyewakosea, na kumkalisha mbele ya bomba lao la hasira, na kumbabua, na kuiunguza dhambi yake ndani yake; nao wakiisha kumsonga vya kutosha kwa ngumi zao, ndipo wanamsamehe.”

Baba yake Frederick Mkuu, alipokuwa kitandani akikaribia kufa, alionywa na M. Roloff, mshauri wake wa kiroho, kwamba imempasa kuwasamehe adui zake. Alifadhaika sana, na baada ya kutulia kitambo akamwambia Malkia: “Wewe, Feekin, waweza kumwandikia ndugu yako (Mfalme wa Uingereza) baada ya mimi kufa, na kumwambia kwamba nilimsamehe, na kufa nikiwa na amani naye.” “Ingekuwa afadhali,” M. Roloff akapendekeza kwa upole, “kwamba mtukufu wako uandike mara moja.” “La,” likawa jibu la ukali. “Andika baada ya mimi kufa. Hiyo itakuwa salama zaidi.”

Hadithi nyingine yasimulia habari za mtu ambaye, akidhani anakaribia kufa, alimtolea msamaha yule aliyemwumiza, lakini akaongeza: “Sasa sikia, nikipona, ugomvi wa zamani wabaki kama ulivyo.”

Rafiki zangu, hilo si kusamehe hata kidogo. Naamini kusamehe kwa kweli kunahusisha kusahau kosa—kuliweka mbali kabisa na mioyo na kumbukumbu zetu.

Kama Matthew Henry asemavyo: “Hatumsamehi ndugu yetu aliyetukosea kwa haki wala kwa kukubalika, tusipomsamehe kutoka moyoni, kwa maana ndicho Mungu akitazamacho. Chuki yoyote isihifadhiwe humo, wala nia mbaya kwa yeyote; mipango yoyote ya kisasi isianzishwe humo, wala tamaa yake, kama zilivyo kwa wengi waonekanao nje wenye amani na waliopatana. Yatupasa kutoka moyoni kutamani na kutafuta hali njema ya wale waliotukosea.”

Kama msamaha wa Mungu ungekuwa kama ule mara nyingi tuonyeshao sisi, usingekuwa na thamani nyingi. Kama Mungu angesema: “Nitakusamehe, lakini kamwe sitakisahau; katika umilele wote nitaendelea kukukumbusha jambo hilo;” tusingehisi kwamba hicho ni kusamehe hata kidogo. Angalia asemavyo Mungu: “Wala sitaikumbuka dhambi yao tena.” Katika kifungu kimoja cha Ezekieli imesemwa kwamba hakuna hata dhambi moja yetu itakayotajwa; je, hiyo si kama Mungu? Napenda kuhubiri msamaha huu—kweli tamu kwamba dhambi imefutwa kwa wakati na milele, wala haitatajwa hata mara moja juu yetu. Katika Andiko lingine twasoma: “Dhambi zao na uasi wao sitaukumbuka tena kabisa.” Kisha unapogeukia sura ya kumi na moja ya Waebrania, na kusoma orodha ya heshima ya Mungu, unaona kwamba hakuna hata dhambi moja ya yeyote wa wale watu wa imani iliyotajwa. Ibrahimu anatajwa kama mtu wa imani; lakini haisemwi jinsi alivyomkana mkewe kule Misri; yote hayo yalikuwa yamesamehewa. Musa alizuiliwa asiingie Nchi ya Ahadi kwa sababu alipoteza saburi; lakini hilo halitajwi katika Agano Jipya, ijapokuwa jina lake laonekana katika orodha ya heshima ya Mtume. Samsoni, pia, anatajwa, lakini dhambi zake hazitajwi tena. Naam, hata twasoma habari za “Lutu mwenye haki;” hakuonekana kama mtu mwenye haki katika hadithi ya Agano la Kale, lakini amesamehewa, na Mungu amemfanya “mwenye haki.” Tukiisha kusamehewa na Mungu mara moja, dhambi zetu hazitakumbukwa juu yetu tena. Hii ni amri ya Mungu ya milele.

Brooks asema juu ya msamaha wa Mungu apewao watu wake: “Mungu asamehepo dhambi, huiondoa mbali kabisa; hata kama ingetafutwa, isingeweza kuonekana; kama nabii Yeremia asemavyo: ‘Katika siku hizo, na wakati huo, asema Bwana, uovu wa Israeli utatafutwa, wala hautakuwapo; na dhambi za Yuda, wala hazitaonekana; kwa kuwa nitawasamehe hao niwasaziao.’ Kama Daudi, alipoona katika Mefiboshethi sura za rafiki yake Yonathani, hakuangalia ulemavu wake, wala kasoro au kilema kingine chochote; ndivyo Mungu, akitazama katika watu wake sura tukufu ya Mwanawe, hufumba macho juu ya makosa na vilema vyao vyote, jambo lililomfanya Luther aseme, ‘Nifanyie utakalo, kwa kuwa umeisamehe dhambi yangu.’ Na kusamehe dhambi ni nini, ila kutoitaja dhambi?”

Twasoma katika Injili ya Mathayo: “Tena, ndugu yako akikukosa, enenda ukamwonye, wewe na yeye peke yenu; akikusikia, umempata nduguyo.” Kisha mbele kidogo twasoma kwamba Petro anamjia Kristo na kusema: “Bwana, ndugu yangu anikose mara ngapi nami nimsamehe? Hata mara saba?” Yesu akajibu, “Sikuambii, Hata mara saba; bali, Hata saba mara sabini.” Petro hakuonekana kudhani kwamba yeye alikuwa katika hatari ya kuanguka katika dhambi; swali lake lilikuwa, Nimsamehe ndugu yangu mara ngapi? Lakini punde si punde twasikia kwamba Petro ameanguka. Naweza kuwaza kwamba alipoanguka, wazo tamu likamjia la yale Bwana aliyoyasema juu ya kusamehe hata saba mara sabini. Sauti ya dhambi yaweza kuwa kuu, lakini sauti ya msamaha ni kuu zaidi.

Na tuingie katika uzoefu wa Daudi, aliposema: “Heri aliyesamehewa makosa yake, Na kusitiriwa dhambi zake. Heri Bwana asiyemhesabia upotovu, Ambaye rohoni mwake hamna hila. Nilipokaa kimya mifupa yangu ilichakaa, Kwa kuugua kwangu mchana kutwa. Kwa maana mchana na usiku mkono wako ulinilemea; Ubichi wangu uligeuka kama ukame wa kiangazi. Nalikujulisha dhambi yangu, Wala sikuuficha upotovu wangu. Nalisema, Nitayakiri makosa yangu kwa Bwana; Nawe ukanisamehe upotovu wa dhambi yangu.”

Daudi angeweza kutazama chini, juu, nyuma na mbele; kwa yaliyopita, ya sasa, na yajayo; na kujua kwamba yote ni mema. Na tuazimie mioyoni mwetu, kwamba hatutapumzika mpaka swali hili la dhambi lisuluhishwe milele, hata tuweze kutazama juu na kumdai Mungu kuwa Baba yetu asamehaye. Na tuwe tayari kuwasamehe wengine, ili tuweze kudai msamaha kutoka kwa Mungu, tukiyakumbuka maneno ya Bwana Yesu, jinsi alivyosema: “Kwa maana mkiwasamehe watu makosa yao, na Baba yenu wa mbinguni atawasamehe ninyi. Bali msipowasamehe watu makosa yao, wala Baba yenu hatawasamehe ninyi makosa yenu.”

Msamaha

“Sasa, lo furaha! dhambi zangu zimesamehewa!
Sasa naweza na naamini kweli!
Yote niliyo nayo, na nilivyo, na nitakavyokuwa,
Kwa Bwana wangu wa thamani nayatoa;
Aliniamsha katika usingizi wangu wa mauti,
Aliliondoa giza la usiku wa nafsi yangu;
Alininong’oneza amani na kunivuta kwake
Akajifanya furaha yangu kuu.

“Mtoto na amsahau mama yake,
Bwana arusi na amdharau bibi arusi wake;
Mwaminifu kwake, sitampenda mwingine,
Nikishikamana sana na ubavu wake.
Yesu, sikia ungamo la nafsi yangu;
Dhaifu ni mimi, lakini nguvu ni zako;
Juu ya mikono yako kwa nguvu na msaada,
Kwa utulivu nafsi yangu na iegemee!”

Albert Midlane.