Kurudisha

Kipengele cha tatu cha maombi yenye mafanikio ni Kurudisha. Kama wakati wowote nimechukua kitu kisichokuwa changu, na sitaki kukirudisha, maombi yangu hayatakwenda mbali sana kuelekea mbinguni. Ni jambo la ajabu, lakini sijapata kamwe kuligusa somo hili katika hotuba zangu, bila kusikia matokeo ya papo hapo. Mtu mmoja aliwahi kuniambia kwamba nisingehitaji kukazia jambo hili katika mkutano niliokuwa karibu kuuhutubia, kwa kuwa yamkini hakungekuwa na yeyote aliyehudhuria ambaye angehitaji kurudisha. Lakini nadhani kama Roho wa Mungu akiipeleleza mioyo yetu, wengi wetu tutaona mambo mengi yanayopaswa kufanywa ambayo hatukuyafikiri kamwe hapo awali.

Baada ya Zakayo kukutana na Kristo, mambo yalionekana tofauti kabisa. Nathubutu kusema kwamba wazo la kurudisha halikuwahi kuingia akilini mwake hapo awali. Yamkini alidhani, asubuhi ile, kwamba alikuwa mtu mwaminifu kabisa. Lakini Bwana alipokuja na kunena naye, alijiona mwenyewe katika nuru tofauti kabisa. Angalia jinsi hotuba yake ilivyokuwa fupi. Kitu pekee kilichoandikwa alichokisema ni hiki: “Tazama, Bwana, nusu ya mali yangu nawapa maskini; na ikiwa nimenyang’anya mtu kitu kwa hila, namrudishia mara nne.” Hotuba fupi; lakini jinsi maneno hayo yamekuja yakidunda hata katika vizazi vyote!

Kwa kutamka maneno hayo aliungama dhambi yake—kwamba alikuwa si mwaminifu. Zaidi ya hayo, alionyesha kwamba aliyajua matakwa ya sheria ya Musa. Kama mtu alichukua kisichokuwa chake, hakupaswa kukirudisha tu, bali kukizidisha mara nne. Nadhani watu katika kipindi hiki cha neema wanapaswa kuwa waaminifu kikamilifu kama watu waliokuwa chini ya Sheria. Nimechoka na kuchukizwa hivyo na hisia zenu tupu, zisizonyoosha maisha ya mtu. Twaweza kuimba nyimbo zetu na zaburi, na kutoa maombi, lakini yatakuwa chukizo kwa Mungu, tusipokuwa tayari kuwa wanyoofu kabisa katika maisha yetu ya kila siku. Hakuna kitakachoupa Ukristo mshiko namna huo juu ya ulimwengu kama watu wa Mungu waaminio kuanza kutenda namna hii. Yamkini Zakayo alikuwa na ushawishi mkubwa zaidi Yeriko baada ya kurudisha kuliko mtu mwingine yeyote humo.

Finney, katika mihadhara yake kwa wanaokiri kuwa Wakristo, asema: “Sababu moja ya lile agizo, ‘Msiifuatishe namna ya dunia hii,’ ni ushawishi mkubwa, wa manufaa, na wa papo hapo ungekuwa nao, kama kila mtu angefanya biashara kwa kanuni za Injili. Geuza meza, na uwaache Wakristo wafanye biashara kwa mwaka mmoja kwa kanuni za Injili. Ungeutikisa ulimwengu! Ungelia kwa sauti kuu kuliko radi. Waache wasiomcha Mungu wawaone Wakristo wanaokiri katika kila mapatano wakizingatia manufaa ya mtu wanayefanya naye biashara—wakitafuta si utajiri wao wenyewe, bali kila mtu utajiri wa mwenzake—wakiishi juu ya ulimwengu—wakiuweka ulimwengu bila thamani yoyote isipokuwa kama utakuwa njia ya kumtukuza Mungu; wadhani matokeo yangekuwa nini? Ungeufunika ulimwengu kwa aibu ya uso, na kuuzamisha katika kushuhudiwa juu ya dhambi.”

Finney anaifanya alama moja kuu ya toba ya kweli kuwa ni kurudisha. “Mwivi hajatubu ikiwa anazishika fedha alizoiba. Yaweza kuwa na kushuhudiwa, lakini si toba. Kama angekuwa na toba, angeenda na kurudisha zile fedha. Kama umemdanganya mtu yeyote, na hukurudisha ulichokichukua isivyo haki; au kama umemdhuru mtu yeyote, na hujitahidi kurekebisha kosa ulilolitenda, kadiri iwezekanavyo kwako, hujatubu kweli.”

Katika Kutoka twasoma—“Mtu akiiba ng’ombe au kondoo, akamchinja au kumwuza, atalipa ng’ombe watano badala ya ng’ombe mmoja, na kondoo wanne badala ya kondoo mmoja.” Na tena: “Mtu akisababisha shamba au shamba la mizabibu kuliwa, akimwacha mnyama wake, naye akala katika shamba la mtu mwingine; atalipa katika lililo bora la shamba lake mwenyewe, na katika lililo bora la shamba lake la mizabibu. Moto ukiwaka, ukapata miiba, hata miganda ya nafaka, au nafaka iliyosimama, au shamba, likateketea; yeye aliyewasha moto atalipa hakika.”

Au geukia Mambo ya Walawi, ambako sheria ya sadaka ya hatia imewekwa—jambo lilo hilo lakaziwa hapo kwa uwazi na nguvu sawa.

“Kama mtu akifanya dhambi, akakosa juu ya Bwana, akimdanganya jirani yake katika neno alilowekewa amana, au katika ushirika, au katika kitu kilichonyang’anywa kwa nguvu, au amemwonea jirani yake; au ameokota kitu kilichopotea, akaseme uongo juu yake, na kuapa kwa uongo; katika lolote la haya yote afanyayo mtu, akifanya dhambi katika hilo; ndipo itakuwa, kwa sababu amefanya dhambi na ana hatia, kwamba atakirudisha kile alichokinyang’anya kwa nguvu, au kile alichokipata kwa hila, au kile alichowekewa amana, au kitu kilichopotea alichokiokota, au kila kitu alichokiapia kwa uongo; naam, atakirudisha kwa ukamilifu wake, na kuongeza sehemu ya tano juu yake, na kumpa yeye aliye mwenye kitu hicho, katika siku ya sadaka yake ya hatia.”

Jambo lilo hilo larudiwa katika Hesabu, ambako twasoma—“Bwana akanena na Musa, akisema, Nena na wana wa Israeli, Mtu mume au mke atakapofanya dhambi yoyote wafanyayo wanadamu, kukosa juu ya Bwana, na nafsi hiyo ikawa na hatia; ndipo wataziungama dhambi zao walizozifanya; naye atailipa hatia yake kwa ukamilifu wake, na kuongeza juu yake sehemu ya tano, na kumpa yeye aliyekosewa. Lakini mtu huyo asipokuwa na wa jamaa wa kumlipia hatia, hatia hiyo italipwa kwa Bwana, naam, kwa kuhani, mbali na kondoo mume wa upatanisho, ambaye kwa yeye upatanisho utafanywa kwa ajili yake.”

Hizi ndizo sheria ambazo Mungu aliziweka kwa ajili ya watu wake, nami naamini kwamba kanuni yake inatufunga leo kama ilivyokuwa wakati ule. Kama tumechukua kitu chochote kutoka kwa mtu yeyote, kama kwa njia yoyote tumemdanganya mtu, na tusiungame tu, bali tufanye tuwezalo yote kurudisha. Kama tumempotosha mtu yeyote—kama tumeanzisha uchongezi fulani, au habari fulani ya uongo juu yake—na tufanye lililo katika uwezo wetu wote kurekebisha kosa hilo.

Ni kwa habari ya haki ya vitendo kama hii ndiyo Mungu asemapo katika Isaya—“Tazama, mwafunga ili kushindana na kugombana, na kupiga kwa ngumi ya uovu; hamfungi siku hii ya leo hata sauti yenu isikiwe juu. Je, ni saumu ya namna hii niliyoichagua? Siku ya mtu kujitesa nafsi yake? Ni kuinamisha kichwa chake kama unyasi, na kutanda nguo za magunia na majivu chini yake? Je, utaita hii kuwa saumu, na siku ikubaliwayo na Bwana? Je, saumu niliyoichagua siyo hii—kuvifungua vifungo vya uovu, kuzilegeza kamba za nira, na kuwaacha huru walioonewa, na kwamba mvunje kila nira? Je, siyo kuwagawia wenye njaa chakula chako, na kuwaleta maskini waliotupwa nyumbani mwako? Umwonapo aliye uchi, umvike, na kwamba usijifiche na mwili wako mwenyewe? Ndipo nuru yako itakapopambazuka kama asubuhi, na afya yako itachipuka upesi; na haki yako itakutangulia, utukufu wa Bwana utakuwa thawabu yako. Ndipo utakapoita, na Bwana atajibu; utalia, naye atasema, Mimi hapa.”

Trapp katika maelezo yake juu ya Zakayo, asema: “Sultani Selymus aliweza kumwambia mshauri wake Pyrrhus, aliyemshawishi awape mali kuu aliyoichukua kwa wafanyabiashara wa Kiajemi kwa hospitali fulani mashuhuri kwa msaada wa maskini, kwamba Mungu huuchukia unyang’anyi kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa. Yule Mturuki aliyekuwa akifa aliamuru irudishwe badala yake kwa wenyewe wenye haki, jambo lililofanyika ipasavyo, kwa aibu kuu ya Wakristo wengi, wasiozingatia lolote pungufu kuliko kurudisha. Henry wa Tatu wa Uingereza alipokuwa amewapelekea wale Ndugu Wadogo mzigo wa nguo za sufu ili kuwavika, waliurudisha huohuo pamoja na ujumbe huu, ‘kwamba haikumpasa kutoa sadaka ya kile alichokinyang’anya maskini; wala wasingeukubali huo utoaji wa machukizo.’ Bwana Latimer asema, ‘Kama hamrudishi mali mliyoizuia, mtakohoa jehanamu, na mashetani watawachekeni.’ Henry wa Saba, katika wosia wake wa mwisho, baada ya kupanga habari za nafsi yake na mwili wake, aliusia na kutaka kurudishwe kwa fedha zote ambazo zilikuwa zimetozwa isivyo haki na maofisa wake. Malkia Mary aliyarudisha tena mapato yote ya kikanisa yaliyokuwa yamechukuliwa na taji, akisema kwamba aliuthamini zaidi wokovu wa nafsi yake mwenyewe, kuliko alivyothamini falme kumi. Waraka ulikuja pia kutoka kwa Papa, wakati ule ule, kwamba wengine wafanye vivyo hivyo, lakini hakuna aliyefanya. Latimer atueleza kwamba siku ya kwanza aliyohubiri juu ya kurudisha, mmoja alikuja na kumpa pauni ishirini za kurudisha; siku iliyofuata mwingine akamletea pauni thelathini; wakati mwingine mwingine akampa pauni mia mbili.

“Bwana Bradford, aliposikia Latimer juu ya somo hilo, alichomwa moyoni kwa ajili ya mkwaruzo mmoja wa kalamu aliouwahi kufanya bila ya kujua bwana wake, wala hakuweza kutulia hata, kwa shauri la Bwana Latimer, kurudisha kulipofanywa, ambako kwa ajili yake aliacha kwa hiari urithi wake wote wa faragha na wa hakika aliokuwa nao duniani. ‘Mimi mwenyewe,’ asema Bwana Barroughs, ‘nilimjua mtu mmoja aliyekuwa amemkosea mwingine kwa shilingi tano tu, na miaka hamsini baadaye hakuweza kutulia hata alipozirudisha.’”

Kama iko toba ya kweli itazaa matunda. Kama tumemtenda mtu fulani vibaya, hatupaswi kamwe kumwomba Mungu atusamehe hata tuwe tayari kurudisha. Kama nimemtenda mtu yeyote udhalimu mkubwa na naweza kuurekebisha, sina haja ya kumwomba Mungu anisamehe hata niwe tayari kufanya hivyo. Tuseme nimechukua kitu kisichokuwa changu. Siwezi kutazamia msamaha hata nirudishe. Nakumbuka nikihubiri katika mji mmoja wa Mashariki, na mtu mmoja mwenye sura nzuri alinijia mwishoni. Alikuwa katika dhiki kuu ya akili. “Ukweli ni,” alisema, “mimi ni mtu niliyefuja fedha za amana. Nimechukua fedha zilizokuwa za waajiri wangu. Nawezaje kuwa Mkristo bila kuzirudisha?” “Je, unazo zile fedha?” Aliniambia kwamba hakuwa nazo zote. Alikuwa amechukua kama dola 1,500, na bado alikuwa na kama dola 900. Alisema, “Je, sikuwezi kuzichukua fedha hizo na kuingia biasharani, na kupata za kutosha kuwalipa?” Nilimwambia kwamba huo ulikuwa udanganyifu wa Shetani, kwamba hangeweza kutazamia kufanikiwa kwa fedha zilizoibwa; kwamba yampasa kurudisha zote alizokuwa nazo, na kwenda kuwaomba waajiri wake wamhurumie, na kumsamehe. “Lakini watanitia gerezani,” alisema. “Je, huwezi kunipa msaada wowote?” “La; ni lazima urudishe zile fedha kabla ya kutazamia kupata msaada wowote kutoka kwa Mungu.” “Ni jambo gumu kidogo,” alisema. “Ndiyo, ni gumu; lakini kosa kuu lilikuwa katika kutenda ubaya hapo kwanza.” Mzigo wake ukawa mzito hivyo hata ukawa, kwa kweli, usiovumilika. Alinikabidhi zile fedha—dola 950 na senti kadhaa—na kuniomba nizipeleke kwa waajiri wake. Niliwaeleza habari, na kusema kwamba alitaka rehema kwao, si haki. Machozi yaliteremka mashavuni mwa wanaume hao wawili, wakasema, “Msameheni! Ndiyo, tutafurahi kumsamehe.” Nilishuka chini na kumleta juu. Baada ya kuungama hatia yake na kusamehewa, sote tulipiga magoti na kuwa na mkutano mbarikiwa wa maombi. Mungu alikutana nasi na kutubariki hapo.

Palikuwa na rafiki yangu mwingine aliyekuwa amemjia Kristo na alikuwa akijaribu kujiweka wakfu yeye na mali yake kwa Mungu. Zamani alikuwa na mapatano na Serikali, na alikuwa amewapunja. Jambo hili lilikuja kumbukumbuni, na dhamiri yake ikamsumbua. Alikuwa na pambano la kutisha; dhamiri yake iliendelea kuinuka na kumpiga. Mwishowe aliandika hundi ya dola 1500, na kuituma kwa Hazina ya Serikali. Aliniambia kwamba alipata baraka kubwa namna hiyo baada ya kufanya hivyo. Hiyo ndiyo kuzaa matunda yastahiliyo toba. Naamini watu wengi wanamlilia Mungu wapate nuru; nao hawaipati kwa sababu si waaminifu.

Mtu mmoja alikuja katika mojawapo ya mikutano yetu, wakati somo hili liliguswa. Kumbukumbu ya mapatano yasiyo ya uaminifu ilimulika akilini mwake. Aliona mara moja jinsi ilivyokuwa kwamba maombi yake hayakujibiwa, bali “yalirudi kifuani mwake,” kama kifungu cha Maandiko kisemavyo. Aliuacha mkutano, akapanda gari-moshi, na kwenda mji wa mbali, ambako alikuwa amemdanganya mwajiri wake miaka iliyopita. Alikwenda moja kwa moja kwa mtu huyu, akaungama kosa, na kujitolea kurudisha. Kisha akakumbuka mapatano mengine, ambamo alikuwa ameshindwa kutimiza madai ya haki juu yake; mara moja akafanya mipango ili kiasi kikubwa kirudishwe. Alirudi mahali tulipokuwa tukifanya mikutano, na Mungu akambariki kwa ajabu katika nafsi yake mwenyewe. Sijamkuta mtu kwa muda mrefu aliyeonekana kupokea baraka namna hiyo.

Miaka kadhaa iliyopita, kaskazini mwa Uingereza, mwanamke mmoja alikuja katika mojawapo ya mikutano, na alionekana kuwa na wasiwasi mkuu juu ya nafsi yake. Kwa muda hakuonekana kuweza kupata amani. Ukweli ulikuwa, alikuwa akificha jambo moja asilotaka kuliungama. Mwishowe, mzigo ukawa mzito mno; naye akamwambia mfanyakazi mmoja: “Mimi sipigi magoti kamwe kuomba, ila chupa chache za mvinyo zinaendelea kunijia akilini.” Ikaonekana kwamba miaka iliyopita, alipokuwa mtunza nyumba, alikuwa amechukua chupa kadhaa za mvinyo zilizokuwa za mwajiri wake. Yule mfanyakazi akasema: “Kwa nini hurudishi?” Mwanamke akajibu kwamba yule mtu alikuwa amekufa; na zaidi ya hayo, hakujua zilikuwa na thamani gani. “Je, kuna warithi wowote hai ambao waweza kuwarudishia?” Alisema kulikuwa na mwana aliyekuwa akiishi mbali kidogo; lakini alidhani ingekuwa jambo la kuaibisha sana, kwa hiyo alijizuia kwa muda. Mwishowe alihisi kana kwamba lazima awe na dhamiri safi kwa gharama yoyote, kwa hiyo alipanda gari-moshi, na kwenda mahali alipoishi mwana wa mwajiri wake. Alichukua pauni tano pamoja naye, hakujua hasa mvinyo ulikuwa na thamani gani, lakini hizo zingetosha kwa vyovyote. Yule mtu alisema hakutaka zile fedha, lakini alijibu, “Mimi sizitaki; zimeniunguza mfukoni muda wa kutosha.” Kwa hiyo alikubali kuchukua nusu yake, na kuipa shughuli fulani ya hisani. Kisha akarudi; nami nadhani alikuwa mmoja wa viumbe wenye furaha kuliko wote niliowahi kukutana nao. Alisema hakuweza kueleza kama alikuwa mwilini au nje ya mwili—baraka namna hiyo ilikuwa imeijilia nafsi yake.

Yaweza kuwa kuna kitu fulani maishani mwetu kinachohitaji kunyooshwa; kitu kilichotokea yamkini miaka ishirini iliyopita, na ambacho kimesahauliwa hata Roho wa Mungu alipokileta kumbukumbuni mwetu. Kama hatuko tayari kurudisha, hatuwezi kutazamia Mungu atupe baraka kubwa. Yamkini hiyo ndiyo sababu maombi yetu mengi hayajibiwi.

Utakaso Kamili

“Atakaye kutakaswa na kila dhambi,
Ni lazima alete madhabahuni patakatifu pa Mungu
Uzima wote—furaha zake, machozi yake,
Matumaini yake, mapendo yake, nguvu zake, miaka yake,
Utashi, na kila kitu kipendwacho!

“Ni lazima atoe dhabihu hii ifutayo yote—
Amchague Mungu, na athubutu shutuma na aibu,
Na asimame kwa ujasiri katika dhoruba au mwali,
Kwa ajili yake yeye aliyelipa gharama ya ukombozi;
Kisha aamini (asijitahidi kuamini),
Na akiamini asubiri, wala asione shaka, bali aombe
Kwamba katika wakati wake mwema mwenyewe atasema,
‘Imani yako imekuokoa; sasa pokea.’

“Wakati wake ni pale nafsi iletapo vyote,
Vyote vimelazwa juu ya madhabahu yake;
Kiburi na majivuno vinapouawa,
Na kusulubiwa pamoja na Kristo, twaanguka
Bila msaada juu ya neno lake, na kulala;
Tunapokuwa, waaminifu kwa neno lake, twahisi
Mgusano wa kutakasa, muhuri wa Roho,
Na kujua kwamba yeye hututakasa.”

A. T. Allis.