Mto na Mji wa Mbinguni

“Upitapo katika maji, nitakuwa pamoja nawe; na katika mito, haitakugharikisha; upitapo katika moto, hutateketea, wala mwali wa moto hautakuunguza.” — Isaya 43:2

Wakiwa wamepita Nchi ya Kuloga, Mkristo na Mwenye-Tumaini wanaingia katika nchi ya Beula — na kila kitu kinabadilika. Hewa ni tamu, jua linaangaza mchana na usiku, na ndege hawaachi kuimba kamwe. Sasa wanauona Mji wa Mbinguni, wako karibu kiasi kwamba nuru yake inawafanya waugue kwa kuutamani — Bunyan anasema “waliugua” kwa kuupenda. Hii ndiyo nchi iliyo mpakani mwa mbingu, na hoja yake ni ya upole: kwa mtu anayetembea pamoja na Mungu, sehemu ya mwisho ya safari si yenye giza kuliko zote — ni tamu kuliko zote.

Lakini kati yao na lango kuna jambo moja la mwisho: mto mrefu wenye kina, usio na daraja. Wanaambiwa waziwazi — “Lazima mpite ndani yake, la sivyo hamwezi kulifikia lango.” Mto huu ni mauti. Bunyan haupambi: kila mtu isipokuwa watu wawili katika historia yote amelazimika kuuvuka, na hakuna njia ya kuuzunguka.

Wanaingia majini — na hii ndiyo sehemu ya kweli. Mkristo, shujaa wa kitabu kizima, anakaribia kuzama. Yule aliyemshinda Apolioni na kuvunja na kutoka Ngome ya Mashaka anaingiwa na hofu kuu majini. Giza kubwa linamwangukia; hawezi kugusa chini; dhambi zake zote za zamani zinamrudia kama mafuriko; ana hakika kwamba Mungu amemwacha na analia kwamba mawimbi yanapita juu ya kichwa chake. Na ni Mwenye-Tumaini — tena, yule aliye mkimya zaidi — anayeshikilia kichwa chake juu ya maji, akisema, “Uwe na moyo mkuu, ndugu yangu: naugusa udongo, nao ni mzuri.”

Kaa na hilo, kwa sababu huenda likawa jambo la kufariji kuliko yote katika kitabu hiki. Hata muumini wa kweli, mwenye nguvu, mwaminifu anaweza kupita katika mauti yenyewe akiwa na hofu, akiwa amelemewa, akirudishwa kwenye hatia za zamani. Kuhangaika mwishoni si ishara kwamba ulikuwa mdanganyifu; hata walio bora kabisa hupita humo wakishikilia kwa nguvu, si wakitembea kwa madaha. Kinachomwokoa Mkristo si ujasiri wake. Ni kwamba Mwenye-Tumaini hamwachi, na kwamba katikati ya hayo anaisikia ahadi — “Upitapo katika maji, nitakuwa pamoja nawe” — na kuishika. Mara anapofanya hivyo, anasimama kwa miguu yake, na sehemu iliyobaki ya mto ni ya maji mafupi. Wanavuka.

Ukingoni mwa ng’ambo, wale wenye kung’aa wanawaongoza juu hadi Mjini. Wanapopanda, wanaambiwa kinachowangoja: taji, mavazi meupe, mti wa uzima, mwisho wa huzuni na ugonjwa na mauti milele, na — zaidi ya yote — “kutembea na kuzungumza na Mfalme kila siku.” Jeshi la mbinguni linatoka na tarumbeta, lango linafunguliwa, nao wanaingia — wakiwa wamegeuzwa sura, wamevikwa dhahabu — huku kila kengele Mjini ikilia kwa furaha. Kisha malango yanafungwa, na Bunyan, akitazama, anasema tu, “Nilitamani ningekuwa miongoni mwao.” Hilo ndilo lengo ambalo kitabu kizima kimekuwa kikitembea kulielekea: nyumbani, salama, kumwona Mfalme uso kwa uso milele, pamoja na kila mtu uliyempenda aliyekimbia njia ileile.

Lakini Bunyan anakataa kumalizia kwa sauti ya furaha peke yake, nawe unahitaji onyesho la mwisho. Mkumbuke Ujinga — yule kijana mchangamfu, mwenye heshima, anayetegemea maisha yake mwenyewe mazuri? Naye anafika mtoni, na anavuka kwa urahisi, akivushwa na mwendesha mashua aitwaye Tumaini-Bure. Anapanda hadi langoni peke yake, anabisha, nao wanamwomba hati yake — uthibitisho unaoupokea pale Msalabani na kuubeba njia yote. Anapapasa kifuani mwake. Hana kitu. Na Bunyan anaandika sentensi nzito kuliko zote katika kitabu hiki: “Ndipo nikaona kwamba kulikuwa na njia ya kwenda jehanamu, hata kutoka lango la mbinguni.” Unaweza kutembea njia nzima, ukaonekana kama mmoja wao, ukajisikia vizuri kuhusu nafsi yako, ukafika langoni kabisa — na ukawa unategemea kitu kisicho sahihi. Ujinga alikuwa akitegemea heshima yake mwenyewe. Hakuja kamwe Msalabani; hakuwa na hati. Kuwa mpole hakukuwahi kuwa hati.

Jambo moja ambalo kitabu hiki kizima kinarudi kwake: hakikisha una hati — hakikisha tumaini lako liko katika kile Kristo alichofanya pale Msalabani, si katika maisha yako mwenyewe mazuri, si katika silika zako mwenyewe za heshima, si katika hisia zako mwenyewe nzuri kuhusu nafsi yako. Kila kitu kingine katika sura hizi kumi na mbili kinahusu kutembea vizuri. Hili linahusu kama utaingia kabisa au la. Litatue hilo moja — nenda Msalabani na ukae pale — na mto ulio mwishoni mwa kila kitu si kitu cha kuogopa. Kuna Mji ng’ambo ya pili, na kengele tayari zinalia.