Unyenyekevu na Dhambi

“Wenye dhambi, ambao mimi ni mkuu wao.” 1 Timotheo 1:15. Unyenyekevu mara nyingi hufananishwa na toba na majuto. Kwa hiyo, yaonekana hakuna njia ya kuukuza unyenyekevu ila kwa kuiweka nafsi ikishughulika na dhambi yake. Tumejifunza kwamba unyenyekevu ni jambo zaidi ya hilo. Tumeona katika mafundisho ya Bwana wetu Yesu na katika nyaraka jinsi wema huu ufundishwavyo mara nyingi bila kutaja dhambi. Katika asili yenyewe ya mambo, katika uhusiano wote wa kiumbe kwa Muumba, katika maisha ya Yesu kama alivyoyaishi na kutupa sisi, unyenyekevu ndio kiini chenyewe cha utakatifu na cha baraka. Ni kuondolewa kwa nafsi kwa kutawazwa kwa Mungu, ambapo Mungu ni yote, na nafsi si kitu.

Ni upande huu wa kweli ambao nimeona ni wa lazima hasa kuusisitiza: kina kipya na uzito upya ambao dhambi ya mwanadamu na neema ya Mungu huupa unyenyekevu wa watakatifu. Yatupasa tu kumtazama mtu kama Mtume Paulo, tuone jinsi, katika maisha yake yote kama mtu aliyekombolewa na mtakatifu, utambuzi wa ndani wa kuwa alikuwa mwenye dhambi unavyoishi bila kuzimika. Sote twayajua mafungu ambamo anayanena maisha yake kama mtesi na mkufuru.

“Mimi ni mdogo wa mitume, nisiyestahili kuitwa mtume, kwa sababu naliliudhi kanisa la Mungu… Nalifanya kazi kwa bidii kuliko wao wote; lakini si mimi, bali ni neema ya Mungu iliyokuwa pamoja nami.” (1 Wakorintho 15:9, 10). “Mimi, niliye mdogo kuliko yeye aliye mdogo wa watakatifu wote, nalipewa neema hii, kuwahubiri Mataifa utajiri wa Kristo usiopimika” (Waefeso 3:8). “Ingawa hapo kwanza nalikuwa mtukanaji, mtesi, mwenye jeuri. Lakini nalipata rehema kwa kuwa nalitenda hivyo kwa ujinga, katika kutokuamini… Kristo Yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi; ambao wa kwanza wao ni mimi.” (1 Timotheo 1:13, 15). Neema ya Mungu ilikuwa imemwokoa.

Mungu hakuzikumbuka dhambi zake tena milele; lakini yeye hakuweza kamwe kusahau jinsi alivyokuwa ametenda dhambi kwa kutisha.

Kadiri alivyozidi kuufurahia wokovu wa Mungu, na kadiri kuionja neema kulivyozidi kumjaza furaha isiyoneneka, ndivyo ulivyozidi kuwa wazi utambuzi wake kwamba alikuwa mwenye dhambi aliyeokolewa, na kwamba wokovu haukuwa na maana wala utamu ila kwa kadiri hisia ya kuwa mwenye dhambi ilivyoufanya kuwa wa thamani kwake. Hakuweza kusahau hata dakika moja kwamba alikuwa mwenye dhambi ambaye Mungu alimtwaa mikononi na kumvika taji ya upendo wake.

Mafungu tuliyoyanukuu mara nyingi hutumiwa kuwa maungamo ya Paulo ya kutenda dhambi kila siku. Yampasa mtu tu kuyasoma kwa uangalifu katika muktadha wake, aone jinsi hilo lisivyo hivyo. Yana maana ya ndani zaidi; yanayanena yale yadumuyo milele yote, nayo ndiyo yatakayoupa unyenyekevu ule ambao kwao waliokombolewa huinama mbele ya kiti cha enzi, kama watu waliooshwa dhambi zao katika damu ya Mwana-Kondoo, mlio wake wa ndani wa mshangao na ibada. Kamwe, hata katika utukufu, hawawezi kuwa ila wenye dhambi waliokombolewa. Kamwe, hata kwa dakika moja katika maisha haya, mtoto wa Mungu hawezi kuishi katika nuru kamili ya upendo wake, ila kwa kadiri ahisivyo kwamba dhambi ile aliyookolewa kutoka humo ndiyo haki na hati yake pekee kwa yote ambayo neema imeahidi kuyafanya.

Unyenyekevu ule aliokuja nao mwanzo kama mwenye dhambi hupata maana mpya ajifunzapo jinsi unavyomstahili kama kiumbe. Na tena, unyenyekevu ule aliozaliwa nao kama kiumbe hupata sauti zake za ndani na tajiri kuliko zote za ibada, katika kumbukumbu ya kuwa ukumbusho wa upendo wa ajabu wa Mungu ukombozao. Uzito wa kweli wa yale ambayo maneno haya yote ya Mtakatifu Paulo yatufundishayo hudhihirika tuonapo jambo hili la ajabu: kwamba katika mwendo wake wote wa Kikristo, hatupati kamwe kutoka katika kalamu yake, hata katika nyaraka zile ambamo tunayo maungamo ya moyoni kabisa, kitu chochote kama kuungama dhambi. Hapana popote alipotaja upungufu au kasoro, wala akadokeza kwa wasomaji wake kwamba ameshindwa katika wajibu, au ametenda dhambi juu ya sheria ya upendo mkamilifu.

Kinyume chake, yako mafungu si machache ambamo hujitetea kwa maneno yasiyo na maana yasipoelekeza kwenye maisha yasiyo na hatia mbele za Mungu na wanadamu. “Ninyi ni mashahidi, na Mungu pia, jinsi tulivyokuwa watakatifu na wenye haki, wasio na lawama, kwenu ninyi mnaoamini.” (1 Wathesalonike 2:10). “Kwa maana kujisifu kwetu ni huku, ushuhuda wa dhamiri yetu, kwamba tuliishi ulimwenguni kwa unyofu na weupe wa moyo utokao kwa Mungu, si kwa hekima ya kidunia bali kwa neema ya Mungu, na zaidi sana kwenu ninyi.” (2 Wakorintho 1:12).

Hii si hali ya kutamaniwa wala shauku; ni rufaa kwa yale maisha yake halisi yalivyokuwa. Vyovyote tukielezavyo kukosekana huku kwa maungamo ya dhambi, wote watakubali kwamba ni lazima kuelekeze kwenye maisha yaliyo katika nguvu ya Roho Mtakatifu, ya namna ipatikanayo au itazamiwayo mara chache mno siku hizi. Nataka kusisitiza kwamba kukosekana kwa maungamo hayo kwaipa nguvu zaidi kweli hii: kwamba si katika kutenda dhambi kila siku ndimo siri ya unyenyekevu wa ndani zaidi ipatikanapo, bali katika hali ile ya kudumu, isiyopaswa kusahauliwa hata dakika moja, ambayo neema ipitayo kiasi ndiyo itakayoihifadhi hai waziwazi zaidi: kwamba mahali petu pekee, mahali pekee pa baraka, hali yetu moja idumuyo mbele za Mungu, ni lazima iwe ya wale ambao furaha yao kuu kuliko zote ni kuungama kwamba ni wenye dhambi waliookolewa kwa neema.

Kumbukumbu ya ndani ya Paulo ya kuwa alitenda dhambi kwa kutisha hivyo zamani, kabla neema haijamkuta, na utambuzi wake wa kulindwa asitende dhambi sasa, vilikuwa daima vimeunganishwa na kumbukumbu ya nguvu ya giza iliyofichika ya dhambi iliyo tayari daima kuingia, isiyozuiwa ila kwa uwepo na nguvu ya Kristo akaaye ndani.

“Kwa maana najua ya kuwa ndani yangu halikai neno jema” — maneno haya ya Warumi 7:18 yaueleza mwili jinsi ulivyo hata mwisho. Wokovu wa utukufu wa Warumi 8:2, “Kwa sababu sheria ya Roho wa uzima ule ulio katika Kristo Yesu imekuacha huru, mbali na sheria ya dhambi na mauti,” si kuangamizwa wala kutakaswa kwa mwili, bali ushindi wa kudumu utolewao na Roho afishapo matendo ya mwili. Kama vile afya iondoavyo ugonjwa, nuru imezavyo giza, na uzima ushindavyo mauti, ndivyo Kristo akaaye ndani kwa Roho alivyo afya, nuru, na uzima wa nafsi.

Pamoja na hili, usadikisho wa kutokuwa na msaada na wa hatari huipoza daima imani katika utendaji wa kila dakika na usiokoma wa Roho Mtakatifu, ikawa hisia iliyoadibishwa ya kutegemea, ifanyayo imani na furaha kuu kuliko zote kuwa vijakazi vya unyenyekevu uishio kwa neema ya Mungu peke yake. Mafungu matatu yaliyonukuliwa juu yaonyesha kwamba ni ile neema ya ajabu aliyopewa Paulo, ambayo aliuhisi uhitaji wake kila dakika, ndiyo iliyomnyenyekeza kwa kina hivyo. Neema iliyokuwa pamoja naye na kumwezesha kufanya kazi kwa bidii kuliko wote, neema ya kuwahubiri wapagani utajiri wa Kristo usiopimika, neema iliyozidi kuwa nyingi pamoja na imani na upendo ulio katika Kristo Yesu — ni neema hii, ambayo asili na utukufu wake hasa ni kwamba ni kwa ajili ya wenye dhambi, iliyouhifadhi hai kwa nguvu hivyo utambuzi wake kwamba alitenda dhambi zamani, na kwamba angeweza kutenda dhambi.

“Dhambi ilipozidi, neema ilizidi kuwa nyingi zaidi.” Warumi 5:20. Hili hufunua jinsi kiini cha neema kilivyo kuishughulikia dhambi na kuiondoa, na jinsi ilivyopasa kuionja neema kwa wingi zaidi na kujitambua kuwa mwenye dhambi vizidi pamoja daima. Si dhambi, bali neema ya Mungu imwonyeshayo mtu na kumkumbusha daima jinsi alivyokuwa mwenye dhambi, ndiyo itakayomwacha mnyenyekevu kweli. Si dhambi, bali neema, ndiyo itakayonifanya nijijue kwa kweli kuwa mwenye dhambi, na kupafanya mahali pa mwenye dhambi pa kujishusha kwa ndani kabisa kuwa mahali nisipopaacha kamwe.

Nachelea kwamba si wachache walio, kwa maneno makali ya kujihukumu na kujilaani, wametafuta kujinyenyekeza, nao yawapasa kuungama kwa huzuni kwamba roho ya unyenyekevu ile, “moyo wa unyenyekevu,” pamoja na utu wema na rehema, upole na uvumilivu viambatanavyo nao, ungali mbali kama zamani. Kushughulika na nafsi, hata katika kujichukia kwa ndani kabisa, hakuwezi kamwe kutuweka huru kutoka katika nafsi. Ni ufunuo wa Mungu, si kwa sheria ihukumuyo dhambi tu bali kwa neema yake iokoayo kutoka humo, ndio utakaotufanya wanyenyekevu.

Sheria yaweza kuuvunja moyo kwa hofu; ni neema peke yake itendayo kazi kwa unyenyekevu mtamu uwao furaha kwa nafsi kama asili yake ya pili. Ni ufunuo wa Mungu katika utakatifu wake, akikaribia ajifanye kujulikana katika neema yake, uliomfanya Ibrahimu na Yakobo, Ayubu na Isaya, kuinama chini hivyo. Ni nafsi ambayo ndani yake Mungu Muumba, kama Yote ya kiumbe katika ubatili wake, na Mungu Mkombozi katika neema yake, kama Yote ya mwenye dhambi katika udhambi wake, hungojewa na kutumainiwa na kuabudiwa — ndiyo itakayojikuta imejaa uwepo wake hivi kwamba hapatakuwa na nafasi ya nafsi.

Hivyo peke yake ndipo ahadi hii iwezavyo kutimizwa: “Na majivuno ya mwanadamu yatashushwa, na kiburi cha wanadamu kitainamishwa, na BWANA peke yake atatukuzwa siku hiyo.” Isaya 2:17.

Ni mwenye dhambi akaaye katika nuru kamili ya upendo mtakatifu na ukombozao wa Mungu, katika kuonja ukaaji kamili ndani wa upendo wa Kimungu ujao kwa Kristo na Roho Mtakatifu, asiyeweza kuwa ila mnyenyekevu. Si kushughulika na dhambi yako, bali na Mungu, ndiko kuletako wokovu kutoka katika nafsi.