Unyenyekevu Katika Maisha ya Kila Siku

“Mtu akisema, ‘Nampenda Mungu,’ naye anamchukia ndugu yake, ni mwongo; kwa maana asiyempenda ndugu yake ambaye amemwona, hawezi kumpenda Mungu ambaye hakumwona.” 1 Yohana 4:20.

Ni wazo zito kama nini, kwamba upendo wetu kwa Mungu utapimwa kwa mwenendo wetu wa kila siku na wanadamu na kwa upendo uonyeshwao humo. Upendo wetu kwa Mungu utaonekana kuwa udanganyifu, usipothibitishwa kwa kustahimili jaribu la maisha ya kila siku pamoja na wenzetu. Ndivyo ilivyo pia kwa unyenyekevu wetu. Ni rahisi kudhani kwamba twajinyenyekeza mbele za Mungu, lakini unyenyekevu kwa wanadamu ndio utakaokuwa uthibitisho pekee wa kutosha kwamba unyenyekevu wetu mbele za Mungu ni halisi. Hilo hufunua kwamba unyenyekevu umeweka makao ndani yetu na kuwa asili yetu hasa, kwamba kwa kweli, kama Kristo, tumejifanya kuwa hatuna sifa. Wakati, mbele za Mungu, unyenyekevu wa moyo umekuwa si mkao tunaomwomba nao, bali roho yenyewe ya maisha yetu, utajidhihirisha katika mwenendo wetu wote kwa ndugu zetu.

Funzo hili ni la maana kubwa; unyenyekevu pekee ulio wetu kweli si ule tuujaribuo kuuonyesha mbele za Mungu katika maombi, bali ule tuuchukuao nasi, na kuutenda, katika mwenendo wetu wa kawaida.

Mambo madogo ya maisha ya kila siku ndiyo yenye uzito na majaribu ya milele, kwa sababu yathibitisha ni roho gani inayotumiliki. Ni katika nyakati zetu zisizolindwa ndipo tuonyeshapo na kuona kwa kweli sisi ni nini.

Ili kumjua mtu mnyenyekevu, kujua jinsi mtu mnyenyekevu atendavyo, ni lazima umfuate katika mwendo wa kawaida wa maisha ya kila siku. Je, si hivi ndivyo Yesu alivyofundisha? Ilikuwa wanafunzi walipobishana ni nani angekuwa mkuu, alipoona jinsi Mafarisayo walivyopenda nafasi za mbele karamuni na viti vya mbele masinagogini, alipokuwa amewapa mfano wa kuiosha miguu yao, ndipo alipofundisha mafunzo yake ya unyenyekevu.

Unyenyekevu mbele za Mungu si kitu usipothibitishwa katika unyenyekevu mbele za wanadamu. Ndivyo ilivyo katika mafundisho ya Paulo. Kwa Warumi aandika: “Kwa heshima mkiwatanguliza wenzenu.” (Warumi 12:10); “Msinie yaliyo makuu, bali mkubali kushughulikiwa na mambo manyonge. Msiwe watu wa kujiona kuwa wenye akili.” Warumi 12:16.

“Usiwe mwenye hekima machoni pako mwenyewe.” Mithali 3:7. Kwa Wakorintho: “Upendo,” nao hakuna upendo pasipo unyenyekevu kuwa mzizi wake, “hauhusudu; upendo hautakabari; haujivuni.” 1 Wakorintho 13:4.

Kwa Wagalatia: “Tusijisifu bure, tukichokozana, tukihusudiana.” Kwa Waefeso, mara baada ya sura tatu za ajabu juu ya maisha ya mbinguni: “kwa unyenyekevu wote na upole, kwa uvumilivu, mkichukuliana katika upendo”; “Nyenyekeaneni katika kumcha Kristo.”

Kwa Wafilipi: “Msitende neno lolote kwa kushindana wala kwa majivuno, bali kwa unyenyekevu kila mtu na amhesabu mwenzake kuwa bora kuliko nafsi yake.” Wafilipi 2:3. “Kuweni na nia ile ile aliyokuwa nayo Kristo Yesu.” Wafilipi 2:5. “Alijifanya kuwa hana utukufu, akatwaa namna ya mtumwa.” Wafilipi 2:7.

Kwa Wakolosai: “Basi, kwa kuwa mmekuwa wateule wa Mungu, watakatifu wapendwao, jivikeni moyo wa rehema, utu wema, unyenyekevu, upole, uvumilivu; mkichukuliana na kusameheana, mtu akiwa na sababu ya kumlaumu mwenzake; kama Bwana alivyowasamehe ninyi.” Wakolosai 3:12-13.

Ni katika uhusiano wetu sisi kwa sisi, katika jinsi tunavyotendeana, ndipo unyenyekevu wa kweli wa nia na moyo wa unyenyekevu vionekanapo. Unyenyekevu wetu mbele za Mungu hauna thamani, ila kwamba hutuandaa kuudhihirisha unyenyekevu wa Yesu kwa wenzetu. Na tujifunze unyenyekevu katika maisha ya kila siku katika nuru ya maneno haya.

Mtu mnyenyekevu hutafuta nyakati zote kuenenda sawasawa na kanuni hii, “Msitende neno lolote kwa kushindana wala kwa majivuno, bali kwa unyenyekevu kila mtu na amhesabu mwenzake kuwa bora kuliko nafsi yake.” Wafilipi 2:3. Swali huulizwa mara nyingi: twawezaje kuwahesabu wengine kuwa bora kuliko sisi tuonapo kwamba wako chini yetu sana katika hekima na utakatifu, katika vipawa vya asili, au katika neema waliyoipokea? Swali lenyewe hudhihirisha mara moja jinsi tunavyouelewa kidogo unyenyekevu halisi wa nia.

Unyenyekevu wa kweli huja pale, katika nuru ya Mungu, tulipojiona kuwa si kitu, tumekubali kuachana na nafsi na kuitupilia mbali, ili Mungu awe yote. Nafsi iliyofanya hivi, iwezayo kusema, hivyo nimejipoteza mwenyewe katika kukupata wewe, haijilinganishi tena na wengine. Imeacha milele kila wazo la nafsi mbele za Mungu. Hukutana na wenzake kama mtu asiye kitu, wala haitafuti neno kwa nafsi yake. Nafsi hii ni mtumishi wa Mungu, na kwa ajili yake mtumishi wa wote.

Mtumishi mwaminifu aweza kuwa na hekima kuliko bwana wake, na hata hivyo akaishika roho na mkao wa kweli wa mtumishi. Mtu mnyenyekevu humtazama kila mtoto wa Mungu, hata aliye dhaifu na asiyestahili kuliko wote, naye humheshimu na kumtanguliza katika heshima kama mwana wa Mfalme. Roho ya yeye aliyeiosha miguu ya wanafunzi hutufanya tuone furaha kuwa kweli wa mwisho kabisa, kuwa watumishi sisi kwa sisi. Mtu mnyenyekevu hana wivu wala husuda. Aweza kumsifu Mungu wengine wanapotangulizwa na kubarikiwa mbele yake.

Aweza kuvumilia kuwasikia wengine wakisifiwa naye mwenyewe akisahauliwa, kwa sababu mbele za Mungu amejifunza kusema pamoja na Paulo, “Mimi si kitu.” Ameipokea roho ya Yesu asiyejipendeza mwenyewe, wala hakutafuta heshima yake mwenyewe, iwe roho ya maisha yake. Katikati ya yale yahesabiwayo kuwa majaribu ya kukosa saburi na ya kuudhika upesi, ya mawazo makali na maneno makali, yatokayo katika mapungufu na dhambi za Wakristo wenzake, mtu mnyenyekevu hulichukua moyoni mwake lile agizo lirudiwalo mara nyingi na kulionyesha maishani mwake, “mkichukuliana na kusameheana, mtu akiwa na sababu ya kumlaumu mwenzake; kama Bwana alivyowasamehe ninyi.” Amejifunza kwamba katika kumvaa Bwana Yesu amevaa moyo wa rehema, utu wema, unyenyekevu, upole, na uvumilivu.

Yesu amechukua mahali pa nafsi, nayo yawezekana kusamehe kama Yesu alivyosamehe. Unyenyekevu wake haumo tu katika mawazo au maneno ya kujidharau, bali kama Paulo asemavyo, katika “moyo wa unyenyekevu,” uliozungukwa na rehema na utu wema, upole na uvumilivu, ule upole mtamu na wa chini unaotambuliwa kuwa alama ya Mwana-Kondoo wa Mungu.

Katika kujitahidi kuyapata mambo ya juu zaidi ya maisha ya Kikristo, mwamini mara nyingi yumo hatarini ya kulenga na kufurahia yale yaitwayo wema wa kibinadamu zaidi, wa kiume, kama vile ujasiri, furaha, kuudharau ulimwengu, bidii, na kujitoa nafsi. Hata Wastoiki wa kale walifundisha na kuyatenda haya.

Neema zilizo za ndani na za upole zaidi, za Kimungu na za mbinguni zaidi, zile Yesu alizozifundisha kwanza duniani kwa sababu alizileta kutoka mbinguni, zile zishikamanazo waziwazi zaidi na msalaba wake na kufa kwa nafsi — umaskini wa roho, upole, unyenyekevu, unyonge wa moyo — hazifikiriwi wala kuthaminiwa. Kwa hiyo, na tuvae moyo wa rehema, utu wema, unyenyekevu, upole, na uvumilivu, nasi na tuthibitishe kufanana kwetu na Kristo, si katika bidii yetu ya kuwaokoa waliopotea tu, bali zaidi ya yote katika mwenendo wetu na ndugu, tukichukuliana na kusameheana, kama Bwana alivyotusamehe.

Ndugu Wakristo, na tujifunze picha ya Biblia ya mtu mnyenyekevu. Nasi na tuwaulize ndugu zetu na ulimwengu kama wanaiona ndani yetu sura ya asili. Tusiridhike na kilicho pungufu ya kulitwaa kila fungu la maneno haya kuwa ahadi ya kile Mungu atakachokifanya ndani yetu, kuwa ufunuo wa maneno wa kile Roho wa Yesu atakachokizaa ndani yetu. Na kila kushindwa na kila upungufu vituhimize tu kumgeukia kwa unyenyekevu na upole yule Mwana-Kondoo wa Mungu aliye mpole na mnyenyekevu, tukiwa na hakika kwamba mahali alipowekwa kiti cha enzi moyoni, unyenyekevu wake na upole wake vitakuwa mojawapo ya vijito vya maji yaliyo hai vitiririkavyo ndani yetu.

“Nilimjua Yesu, naye alikuwa wa thamani sana kwa nafsi yangu, lakini nikakuta kitu ndani yangu kisichotaka kubaki kitamu, chenye saburi, na chema. Nilifanya niwezalo kukigandamiza chini, lakini kilikuwako. Nilimsihi Yesu anifanyie jambo, nami nilipompa mapenzi yangu, alikuja moyoni mwangu, akakitoa nje kila kisichotaka kuwa kitamu, chema, na chenye saburi, kisha akaufunga mlango.” George Foxe.

Narudia niliyokwisha kuyasema. Nahisi kwa kina kwamba tuna wazo dogo mno la jinsi Kanisa linavyoteseka kwa kukosa unyenyekevu wa Kimungu, ule ubatili unaomfanyia Mungu nafasi ya kuidhihirisha nguvu yake. Si zamani sana Mkristo mmoja, mwenye roho ya unyenyekevu na ya upendo, aliyevijua vituo si vichache vya umisheni vya vyama mbalimbali, alieleza huzuni yake kubwa kwamba mahali pengine roho ya upendo na ya uvumilivu ilikosekana kwa kusikitisha. Wanaume na wanawake, ambao huko Ulaya kila mmoja angeweza kuchagua duara lake la marafiki, walipoletwa karibu pamoja na wengine wa nia zisizopatana nao, huona vigumu kuvumiliana, kupendana, na kuuhifadhi umoja wa Roho katika kifungo cha amani. Nao waliopaswa kuwa wasaidizi wa furaha ya kila mmoja wakawa kizuizi na uchovu. Hii ni kwa sababu ya kukosa unyenyekevu ambao hujihesabu kuwa si kitu, hufurahi kuwa na kuhesabiwa wa mwisho, na hutafuta tu, kama Yesu, kuwa mtumishi, msaidizi na mfariji wa wengine, hata walio wa chini kabisa na wasiostahili.

Tena, kwa nini watu waliojitoa nafsi zao kwa furaha kwa ajili ya Kristo huona vigumu hivyo kujitoa nafsi zao kwa ajili ya ndugu zao? Je, Kanisa halina hatia? Limewafundisha wana wake kidogo mno kwamba unyenyekevu wa Kristo ndio wa kwanza wa wema wote, ulio bora wa neema na nguvu zote za Roho.

Kanisa limethibitisha kidogo mno kwamba unyenyekevu ufananao na wa Kristo ndicho kile ambacho, kama Kristo, hukiweka na kukihubiri kwanza, kuwa kile kihitajikacho kweli kweli, na kiwezekanacho pia. Lakini tusikate tamaa. Kugundua kukosekana kwa neema hii na kutuchochee kutazamia mengi zaidi kutoka kwa Mungu. Na tumtazame kila ndugu atujaribuye au atuudhiye kuwa njia ya neema ya Mungu, chombo chake cha kututakasa, cha kutuzoeza unyenyekevu ambao Yesu Uzima wetu auvuviaye ndani yetu. Nasi na tuwe na imani namna hiyo katika Yote ya Mungu, na katika ubatili wa nafsi, hata, tukiwa si kitu machoni petu, tupate, katika nguvu ya Mungu, kutafuta tu kutumikiana katika upendo.