Watu wa Agano

Waefeso 2:11-22

Paulo aandika mengi kuhusu ‘sisi’ na ‘ninyi’. Anamaanisha Wayahudi (sisi) na watu wa Mataifa (ninyi).

Alijua ni pendeleo la namna gani kuwa Myahudi. Walikuwa watu wateule wa Mungu, walioitwa kutoka ulimwenguni ili kuimiliki nchi ambayo Mungu aliwachagulia. Walikuwa wapokeaji wa upendo na uaminifu wa Mungu, nao walikuwa na historia iliyojaa ukombozi na baraka zake. Walikuwa na Sheria ambayo kwayo wao peke yao wangeweza kuipata haki. Walikuwa na ukuhani na dhabihu ambazo kwazo wangeweza kumkaribia Mungu mtakatifu. Nao walikuwa watu ambao kutoka kwao angetokea Masihi atakayeutawala ulimwengu — na Paulo alijua ni nani huyo!

Wayahudi waliwadharau sana watu wa Mataifa — ‘mbwa’ ndivyo walivyoitwa (angalia maneno ya Yesu katika Mathayo 15:26!).

Lakini, Paulo amekuwa mpokeaji wa ‘siri’ — kwamba yeye atakuwa mtume kwa watu wa Mataifa (3:1-7).

Tazama jinsi anavyowaeleza ‘ninyi’ — watu wa Mataifa.

2:1 mlikuwa wafu kwa sababu ya makosa na dhambi — kama sisi nasi tulivyokuwa, watoto wa ghadhabu (mstari 3). 2:11 ‘kutokutahiriwa’. Maana yake hawakuwa katika uhusiano wa agano na Mungu.

2:12 waliotengwa na Mungu; waliotengwa na jamii ya Israeli; wageni kwa maagano ya ahadi, wasiokuwa na tumaini, wasiokuwa na Mungu duniani. Hali ya kusikitisha kama nini!

Lakini angalia kwamba haandiki juu ya hili kwa msingi wa wao kuwa wenye dhambi wanaohitaji msamaha, bali, kama wageni wanaohitaji ‘kuletwa karibu’. Mawazo yake hayajikiti katika wokovu bali katika uhusiano na upatanisho.

Mstari 13: “Lakini sasa…” Waletwa karibu, wamefanywa kuwa mmoja na Myahudi.

2:18 mkiwa na njia ya kumfikia Baba. 2:19 si wageni tena wala wapitaji; bali wenyeji pamoja na watakatifu; watu wa nyumbani mwa Mungu.

2:20 mmejengwa juu ya msingi uleule wa mitume na manabii.

Paulo anaendeleza kiini hiki hadi Sura ya 3: 3:6: “Mmekuwa warithi wenzao na viungo wenzao vya ule ‘mwili’; washiriki wenzao wa ile ahadi katika Kristo Yesu.”

3:8 wapokeaji wa utajiri usiochunguzika katika Kristo.

Tumekuwa watu wa agano. Katika sura hii nataka kuzungumza kuhusu AGANO.

Wayahudi walielewa agano. Walifundishwa vyema kwamba Mungu alifanya agano na Abrahamu, ‘baba’ yao, na akalirudia kwa Musa katika kuiweka Sheria. “Nitakuwa Mungu wenu, nanyi mtakuwa watu wangu” (Kutoka 6:7).

Agano ni nini? Ni mapatano kati ya pande mbili. Katika nyakati za Agano la Kale, Mungu ndiye aliyekuwa upande uliopanga masharti ya agano. Alimwita Abramu kutoka Uru (Babeli) na kumwahidi urithi mkuu na nchi (Mwanzo 12). Mungu alizirudia ahadi hizi mara kadhaa katika Mwanzo. Katika Mwanzo 17, ni kupitia Isaka (mwana wa Sara) ndipo agano litakapoendelea, si kupitia Ishmaeli (mwana wa mjakazi). Katika Mwanzo 26, ahadi ya agano yarudiwa kwa Isaka; katika Mwanzo 28, yarudiwa kwa Yakobo baada ya maono yake ya ngazi iliyofika mbinguni.

Ilionekana kana kwamba ile ahadi ilikuwa bure baada ya Yakobo kuhamia Misri wakati wa njaa kuu.

Wazao wake taratibu wakawa watumwa katika nchi ile baada ya kuwa nje ya “Nchi ya Ahadi” kwa muda wa miaka 400. Kisha Musa aliinuliwa ili kuwakomboa.

Kutoka 2:24: Mungu ‘alikumbuka’ agano lake na Abrahamu, Isaka, na Yakobo. Kutoka 3:6: Mungu alitangaza (kutoka katika kichaka ‘kilichowaka’ moto) “Mimi ni Mungu wa Abrahamu, na Mungu wa Isaka, na Mungu wa Yakobo”. Kutoka 3:15: “Waambie watu, BWANA, Mungu wa Abrahamu, na Mungu wa Isaka, na Mungu wa Yakobo, amenituma kwenu”.

Kutoka 6:2-4: Mungu anajidhihirisha kwa Musa kuwa Yehova (Bwana) — jina AMBALO halikujulikana kabla na Abrahamu, Isaka na Yakobo, waliomjua tu kuwa El-Shaddai — Mungu Mwenyezi (asiye wa kibinafsi).

Kutoka 19:5: Ahadi mpya yatolewa kwa Wana wa Israeli, sasa wakiwa nje ya Misri. “Kama mkiyashika maagano yangu, mtakuwa tunu kwangu kuliko makabila yote ya watu.”

Kisha katika Kutoka 20 “masharti” ya agano (la kale) yanawekwa wazi — amri kumi (zikifuatwa na sheria mbalimbali za kiraia). Hizi ziliwekwa ili kufundisha madai makuu ya maisha ambayo Mungu aliyahitaji ikiwa watu wake wangelikubaliwa naye kuwa ‘wenye haki’. Historia yote yashuhudia ukweli kwamba hawakuweza (wala hawakutaka) kutimiza upande wao wa mapatano ya agano.

Sura zifuatazo zinaeleza taratibu za ibada na sheria zake, ambazo kwazo mwanadamu angeweza “kumkaribia” Mungu. Kilele cha taratibu hizo kilikuwa katika “Siku ya Upatanisho” (Yom Kippur) ambapo Kuhani Mkuu angeitwaa damu ya mwana-kondoo (asiye na dosari) na kuinyunyiza juu ya ‘kiti cha rehema’ katika Patakatifu pa Patakatifu ndani ya maskani. Kama Kuhani Mkuu angerudi salama kwa watu wake, ilikuwa ishara kwamba Mungu ameikubali damu iliyomwagika kuwa kifuniko cha dhambi zao kwa mwaka mwingine, nao watu wangefurahi mno! Hilo lilikuwa AGANO LA KALE, ambalo sisi watu wa Mataifa hatukuwa na fungu ndani yake (tazama hapo juu).

Ni lipi AGANO JIPYA ambalo tumeingia ndani yake? Faida zake ni zipi, na masharti yake (matakwa) ni yapi? Ni wapi/lini ulikubaliana na masharti hayo?

Agano Jipya lilianzishwa na Yesu usiku uliotangulia kifo chake. (Yohana 13-17). Aliwaalika wanafunzi wake washiriki naye Karamu ya Pasaka. Karamu ile ya mwaka kwa mwaka ilikuwa ya kukumbuka wakati ule ambao Mungu aliwatoa watu wake kutoka utumwa wa Misri kwa ‘kupita juu’ ya kila nyumba ambayo damu ya mwana-kondoo ilikuwa imepakwa juu ya mwimo wa mlango. (Kutoka 12). Aliandaa chumba na kuwatuma Petro na Yohana wakahakikishe kwamba kila kitu kiko tayari (Luka 22). Naweza kuwazia tu kile ambacho kila mmoja alikuwa akifikiri walipoingia chumba kile.

Hakika Petro lazima alikuwa akifikiri, “Lo, juma hili limekuwa la namna gani! Makutano walikusanyika kutulaki tulipokuja, wakitandaza mavazi yao barabarani na kupunga matawi ya mitende! Nashangaa kama huu ndio wakati ambao Yesu atajidhihirisha kuwa Masihi!” Yakobo na Yohana, “Wana wa Ngurumo”, lazima walivutiwa zaidi walipomtazama akiwafukuza wabadili fedha nje ya hekalu.

Hakika, lazima walifikiri, “Yu karibu kujidhihirisha kuwa Masihi!”

Mawazo kama hayo lazima yalipita akilini mwa kila mmoja wa wanafunzi walipoingia chumba kile, lakini Yesu alijua jambo ambalo wao hawakulijua — kesho angekufa!

Kama ningelijua kwamba nina muda mfupi tu wa kuishi, ningeliyapa matendo yangu kipaumbele. Ningetaka kuhakikisha kwamba mke wangu na binti zangu wanajua jinsi nilivyowapenda. Ningetaka kuhakikisha kwamba siachi kazi yoyote isiyofanyika ambayo ilinipasa kuifanya, wala deni lisilolipwa, wala ahadi isiyotimizwa.

Nisingelitumia wakati wangu kama nifanyavyo mara nyingi, kutazama michezo kwenye runinga au kusoma riwaya — ningetaka kushughulikia mambo ya kipaumbele.

Huu ulikuwa usiku ambao angeshughulikia MAMBO YA KIPAUMBELE!

Alitoa ahadi nyingi za ajabu! Aliwaahidi wao (na sisi) mahali mbinguni na kwamba atakuja tena (Yohana 14:3); nguvu za kufanya ‘kazi kubwa zaidi’ (14:12); Msaidizi (14:16); amani, isiyo kama amani ya ulimwengu (14:27); tunda (15:4); furaha kamili (15:11); uongozi (16:13); maombi yaliyojibiwa (16:24). Naamini alikusudia kuzitimiza ahadi hizi kwa kuwa nimeuonja uaminifu wake katika nyingi kati yazo. Huu ndio upande wake wa Agano.

Aliwataka wao (na sisi) mambo matatu: kutumikiana (kama alivyoonyesha kwa kuwaosha miguu, 13:14); kupendana (amri, 13:34); kulitii neno lake (14:15). Huu ndio upande wetu wa Agano.

Ameahidi amani, nguvu, Roho Mtakatifu, na kadhalika, ikiwa tutatumikiana, kupendana, na kulitii neno lake. Hili ndilo Agano Jipya.

Mwishoni mwa chakula, aliutwaa mkate akasema, “Huu ni mwili wangu kwa ajili yenu — twaeni, mle”. Kisha akakitwaa kikombe, akisema, “Hiki ni kikombe cha agano jipya katika damu yangu. Kinyweni.” Kila mara wewe na mimi tunapoutwaa mkate na kikombe, tunatangaza kukubali kwetu agano lile. Kwa maneno mengine, tunasema, “Nitawatumikia watu wako, nitawapenda watu wako, na nitalitii neno lako!”

Basi ‘sheria’ za agano hili jipya ni zipi? Zimeandikwa juu ya mioyo yetu (Yeremia 31:33), nasi twazitambua kwa neno la Roho Mtakatifu lifundishalo na kuhakikishalo dhambi, ambaye yeye peke yake hutupa nguvu za kuishi kulingana nazo. Zimo katika ‘Mahubiri ya Mlimani’ na mafundisho mengine ya Yesu, yaliyopanuliwa na mafundisho ya nyaraka. Kamwe haziwezi kutupatia wokovu, bali ni matarajio ambayo Mungu anayo kwa kila mmoja wa watoto wake.

Kwa kukiri kwamba walikuwa katika uhusiano wa agano, wanaume wote Wayahudi walitahiriwa — kihalisi: ‘kukatwa mbali’ kwa mwili. Ikiwa tohara ilikuwa alama au ishara ya uhusiano wa agano na Mungu, ni ipi ‘alama’ ambayo kwayo sisi nasi twaingia katika uhusiano wa agano? Tazama Wakolosai 2:11-15, ukitambua uhusiano wa karibu sana kati ya vitabu hivi viwili. Ubatizo ndilo tendo ambalo kwalo mioyo yetu inatahiriwa — ‘kukatwa mbali’ kwa mwili wa asili ya kale. Bila tohara, Myahudi hangeweza kuzirithi ahadi za Mungu. Angeweza kuishi kulingana na Sheria, hata kuishi kama ‘mgeni’ katika nchi, lakini hangeweza kuufurahia utajiri wa urithi wake.

Katika Wakolosai 2:14 twasoma kwamba ameifuta ‘hati ya kifo, iliyokuwa na maagizo yaliyokuwa juu yetu, iliyokuwa na uadui nasi’. Hili lapatana na Waefeso 2:15 ambapo twasoma juu ya ‘uadui, ambao ndio Sheria ya amri zilizomo katika maagizo’. Kwetu sisi, Sheria ilikuwa hukumu ya kifo, kwa maana hatuwezi kuyatimiza matakwa yake ya kutisha — lakini Yesu amelifuta deni hilo.

Sasa tunajengwa juu ya msingi wa pande mbili wa manabii (Agano la Kale) na mitume (Agano Jipya). Yehova amekuwa Mungu wetu — tumeletwa karibu kwa sababu ya damu iliyomwagika ya mwana-kondoo mkamilifu, Yesu — damu ifunikayo dhambi yetu, si kwa mwaka mmoja bali kwa milele yote!

Tumekuwa watu wapya, watu wa Agano Jipya, ambalo masharti yake yalitolewa katika Karamu ya Mwisho, ambalo Sheria zake zimeandikwa juu ya mioyo yetu, na ambalo kujitoa kwake kunadhihirishwa kila mara tunapovipokea vitu vya ushirika.

Kila ninapoutwaa mkate — “mwili wake, uliomegwa kwa ajili yetu” — natazama pande zote zangu na kusema, “Asante, Baba, kwa kuwa mimi ni sehemu ya mwili huu, wa hapa na wa dunia nzima.” Kila ninapokitwaa kikombe, nasema, “Bwana, nitawatumikia watu wako, nitawapenda watu wako, nitalitii Neno lako.”

Ninatambua vyema kwamba kama nikivipokea vitu hivyo ‘pasipo kustahili’, yaani sitawatumikia wala kuwapenda watu wake, wala kulitii neno lake, najihatarisha kujiletea hukumu na ugonjwa juu yangu mwenyewe. (1 Wakorintho 11:27-30).