Kitabu cha Nane

Sura ya Kwanza

Ee Mungu wangu, unijalie, kwa shukrani, nikumbuke na nikiri kwako rehema zako juu yangu. Mifupa yangu na iloweshwe kwa upendo wako, nayo na ikuambie, Ni nani aliye kama wewe, Ee Bwana? Umevunja vifungo vyangu; nitakutolea dhabihu ya kushukuru. Nami jinsi ulivyovivunja, nitatangaza; na wote wanaokuabudu, watakaposikia haya, watasema, “Ahimidiwe Bwana, mbinguni na duniani, kuu na la ajabu ni jina lake. ” Maneno yako yalikuwa yamekita moyoni mwangu, nami nilizungukwa pande zote na wewe. Kwa habari ya uzima wako wa milele nilikuwa sasa na hakika, ijapokuwa niliuona kwa mfano na kama katika kioo. Lakini nilikuwa nimeacha kutia shaka kwamba kulikuwako na kiini kisichoharibika, ambako ndiko chanzo cha kila kiini kingine; wala sasa sikutamani kuwa na hakika zaidi juu yako, bali kuwa imara zaidi ndani yako. Lakini kuhusu maisha yangu ya muda, kila kitu kilikuwa kikiyumbayumba, na moyo wangu ulipaswa kutakaswa kutoka kwa chachu ya kale. Njia, Mwokozi mwenyewe, ilinipendeza sana, lakini bado nilijirudisha kutopita katika ufinyu wake. Nawe ukatia akilini mwangu, nayo ikaonekana vema machoni pangu, niende kwa Simplicianus, aliyeonekana kwangu kuwa mtumishi wako mwema; na neema yako iling'aa ndani yake. Nilikuwa nimesikia pia kwamba tangu ujana wake kabisa alikuwa ameishi kwa kujitoa sana kwako. Sasa alikuwa ameingia katika uzee; na kwa sababu ya umri mkubwa hivyo uliotumika katika kufuata njia zako kwa bidii hivyo, alionekana kwangu kuwa yamkini amejifunza uzoefu mwingi; na kweli alikuwa hivyo. Kutoka katika hazina hiyo nilitamani kwamba aniambie (nikiweka mbele yake mahangaiko yangu) ni njia ipi iliyofaa zaidi kwa mtu aliye katika hali yangu kuenenda katika njia zako.

Kwa maana, niliona kanisa limejaa; na mmoja alienda njia hii, na mwingine njia ile. Lakini sikupendezwa kwamba niliishi maisha ya kilimwengu; naam, sasa kwa kuwa tamaa zangu hazikuniwasha tena, kama zamani, kwa matumaini ya heshima na faida, ulikuwa mzigo mzito sana kuvumilia utumwa mzito hivyo. Kwa maana, ukilinganisha na utamu wako, na uzuri wa nyumba yako niliyoipenda, vitu vile havikunifurahisha tena. Lakini bado nilikuwa nimefungwa na upendo wa mwanamke; wala Mtume hakunikataza kuoa, ijapokuwa alinishauri jambo lililo bora zaidi, akitamani hasa kwamba watu wote wangekuwa kama yeye mwenyewe alivyokuwa. Lakini mimi kwa kuwa dhaifu, nilichagua nafasi iliyo laini zaidi; na kwa sababu ya jambo hili peke yake, nilirushwa juu na chini katika mambo mengine yote, nikiwa nimezimia na kuchakaa kwa mahangaiko yanyaushayo, kwa sababu katika mambo mengine nililazimishwa kinyume cha nia yangu kujifananisha na maisha ya ndoa, ambayo nilikuwa nimejitoa na kufungwa kwayo. Nilikuwa nimesikia kutoka kinywani mwa Kweli, kwamba walikuwako matowashi waliojifanya matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni: lakini, asema Yeye, awezaye kulipokea, na alipokee. Hakika ni bure watu wote wasiomjua Mungu, wasioweza kutokana na vitu vyema vinavyoonekana, kumgundua Yeye aliye mwema. Lakini mimi sikuwa tena katika ubatili huo; nilikuwa nimeushinda; na kwa ushuhuda wa pamoja wa viumbe vyako vyote nilikuwa nimekupata wewe Muumba wetu, na Neno lako, Mungu pamoja nawe, na pamoja nawe Mungu mmoja, ambaye kwa yeye uliviumba vitu vyote. Kuna bado aina nyingine ya wasiomcha Mungu, ambao wamemjua Mungu, lakini hawakumtukuza kama Mungu, wala hawakushukuru. Katika hali hii pia nilikuwa nimeanguka, lakini mkono wako wa kuume ulinishikilia, na ukanitoa huko, nawe ukaniweka mahali ambapo ningeweza kupona. Kwa maana umemwambia mwanadamu, Tazama, kumcha Bwana ndiyo hekima, na, Usitamani kuonekana mwenye hekima; kwa sababu wale waliojidai kuwa wenye hekima, wamekuwa wapumbavu. Lakini sasa nilikuwa nimeipata ile lulu nzuri, ambayo, nikiuza vyote nilivyokuwa navyo, ningeipaswa kuinunua, nami nilisitasita.

Sura ya Pili

Kwa Simplicianus basi nilikwenda, baba yake Ambrose (Askofu sasa) katika kupokea neema yako, ambaye Ambrose alimpenda kweli kama baba. Kwake nilisimulia vichochoro vya matangatanga yangu. Lakini nilipotaja kwamba nilikuwa nimesoma vitabu fulani vya Waplato, ambavyo Victorinus, aliyewahi kuwa Profesa wa Ufasaha wa Rumi (aliyekufa akiwa Mkristo, kama nilivyokuwa nimesikia), alikuwa amevitafsiri katika lugha ya Kilatini, alishuhudia furaha yake kwamba sikuwa nimeangukia katika maandishi ya wanafalsafa wengine, yaliyojaa uongo na madanganyo, kwa kufuata mafundisho ya awali ya ulimwengu huu, ambapo Waplato kwa njia nyingi waliongoza kwenye kumwamini Mungu na Neno lake. Kisha ili kunihimiza kwenye unyenyekevu wa Kristo, uliofichwa kwa wenye hekima, na kufunuliwa kwa wadogo, alinena juu ya Victorinus mwenyewe, ambaye alipokuwa Rumi alimjua kwa ukaribu sana: na juu yake alisimulia jambo ambalo sitalificha. Kwa maana lina sifa kuu ya neema yako, kukiriwa kwako, jinsi mzee huyo, mwenye elimu kubwa na ujuzi katika sanaa za elimu, ambaye alikuwa amesoma na kupima kazi nyingi za wanafalsafa; mwalimu wa Maseneta wengi watukufu, ambaye pia, kama kumbukumbu ya utimizaji wake bora wa kazi yake, alikuwa (jambo ambalo watu wa ulimwengu huu wanaliona kuwa heshima kubwa) amestahili na kupata sanamu katika Uwanja wa Rumi; yeye, hadi umri huo alikuwa mwabudu wa sanamu, na mshiriki wa ibada za kufuru, ambazo takriban watukufu wote wa Rumi walikuwa wamejitoa kwazo, naye alikuwa amewatia watu upendo wa

Anubis, Mungu abwekaye, na wote

Miungu ya kila aina ya kutisha, iliyopigana

Dhidi ya Neptune, Venus, na Minerva:

ambao Rumi hapo zamani ilikuwa imewashinda, sasa ikawaabudu, yote ambayo Victorinus mzee alikuwa ameyatetea kwa ufasaha wa kishindo miaka mingi hivyo;—sasa hakuona haya kuwa mtoto wa Kristo wako, na mtoto mchanga aliyezaliwa upya wa chemchemi yako; akiitiisha shingo yake chini ya nira ya unyenyekevu, na kuutiisha uso wake kwa aibu ya Msalaba.

Ee Bwana, Bwana, uliyeziinamisha mbingu na kushuka, uliyeigusa milima nayo ikatoa moshi, kwa njia gani ulijileta wewe mwenyewe ndani ya kifua kile? Alikuwa akisoma (kama Simplicianus alivyosema) Maandiko matakatifu, alitafuta na kuchunguza kwa bidii sana maandishi yote ya Kikristo, naye akamwambia Simplicianus (si kwa wazi, bali kwa faragha na kama rafiki), “Fahamu kwamba mimi tayari ni Mkristo.” Ambapo akajibu, “Sitaliamini, wala sitakuhesabu miongoni mwa Wakristo, isipokuwa nikuone katika Kanisa la Kristo.” Yule mwingine, kwa mzaha, akajibu, “Je, kuta basi ndizo zifanyazo Wakristo?” Na hili alilisema mara nyingi, kwamba tayari alikuwa Mkristo; na Simplicianus kwa mara nyingi vivyo hivyo alitoa jibu lilo hilo, na wazo lile la “kuta” lilirudiwa na yule mwingine mara nyingi vivyo hivyo. Kwa maana aliogopa kuwakwaza rafiki zake, waabudu mashetani wenye kiburi, ambao kutoka kileleni mwa utukufu wao wa Kibabeli, kama kutoka mierezi ya Libanoni, ambayo Bwana alikuwa bado hajaiangusha, alidhani uzito wa uadui ungemwangukia. Lakini baada ya hapo kwa kusoma na kufikiri kwa dhati alikuwa amepata uthabiti, na aliogopa kukanwa na Kristo mbele ya malaika watakatifu, kama sasa angeogopa kumkiri Yeye mbele ya watu, naye akajiona mwenye hatia ya kosa zito, kwa kuona haya juu ya Sakramenti za unyenyekevu wa Neno lako, na kutoona haya juu ya ibada za kufuru za mashetani wale wenye kiburi, ambao kiburi chao alikuwa amekiiga na ibada zao amezitwaa, akawa mwenye uso wa ujasiri dhidi ya ubatili, na mwenye uso wa haya kuelekea kweli, na ghafla na bila kutazamiwa akamwambia Simplicianus (kama yeye mwenyewe alivyoniambia), “Twende Kanisani; nataka kufanywa Mkristo.” Naye, asiyeweza kujizuia kwa furaha, akaenda naye. Na baada ya kukubaliwa kwa Sakramenti ya kwanza na kuwa Mwanafunzi wa dini, si muda mrefu baadaye akatoa tena jina lake, ili azaliwe upya kwa ubatizo, Rumi ikistaajabu, Kanisa likifurahi. Wenye kiburi wakaona, wakaghadhibika; wakasaga meno yao, wakayeyuka. Lakini Bwana Mungu alikuwa tumaini la mtumishi wako, naye hakuyaangalia mambo ya ubatili na wazimu wa uongo.

Kwa kumalizia, saa ilipofika ya kufanya ungamo la imani yake (ambalo huko Rumi wale wanaokaribia kuikaribia neema yako, hutamka, kutoka mahali palipoinuka, mbele ya waamini wote, kwa maneno maalum yaliyowekwa akilini), wazee, alisema, walimpa Victorinus (kama ilivyofanywa kwa wale walioonekana yamkini kupitia haya kutiwa hofu) kufanya ungamo lake kwa faragha zaidi: lakini yeye alichagua badala yake kuutangaza wokovu wake mbele ya umati mtakatifu. “Kwa maana haukuwa wokovu ule aliofundisha katika ufasaha, na hata hivyo aliutangaza hadharani: basi ni kwa kadiri gani zaidi haipaswi, atamkapo neno lako, kuwaogopa kundi lako pole, ambaye, alipotoa maneno yake mwenyewe, hakuuogopa umati wa kichaa!” Basi, alipopanda kufanya ungamo lake, wote, kwa kuwa walimjua, walinong'onezana jina lake mmoja kwa mwingine kwa sauti ya pongezi. Na ni nani pale asiyemjua? na mnong'ono wa chini ukapita katika vinywa vyote vya umati uliokuwa ukifurahi, Victorinus! Victorinus! Ghafla ulikuwa mlipuko wa shangwe, kwamba walimwona; ghafla wakanyamazishwa ili wamsikie. Aliitamka imani ya kweli kwa ujasiri bora, na wote walitaka kumvuta ndani ya moyo wao wenyewe; naam kwa upendo wao na furaha yao walimvuta huko, mikono ya jinsi hiyo ndiyo waliyomvutia.

Sura ya Tatu

Mungu mwema! ni nini kitokeacho ndani ya mwanadamu, hata afurahi zaidi kwa wokovu wa nafsi iliyokata tamaa, na kuokolewa kutoka hatari kubwa zaidi, kuliko kama daima kungekuwa na tumaini juu yake, au hatari ingekuwa ndogo zaidi? Kwa maana ndivyo wewe pia, Baba mwenye rehema, ufurahiavyo zaidi juu ya mmoja atubuye kuliko juu ya wenye haki tisini na kenda wasiohitaji toba. Na kwa furaha nyingi tunasikia, kila mara tusikiapo kwa furaha gani kondoo aliyepotea anarudishwa juu ya bega la mchungaji, na sarafu inarejeshwa katika hazina yako, majirani wakifurahi pamoja na yule mwanamke aliyeipata; na furaha ya ibada tukufu ya nyumba yako inalazimisha machozi, isomwapo katika nyumba yako habari ya mwanao mdogo, kwamba alikuwa amekufa, naye yu hai tena; alikuwa amepotea, naye amepatikana. Kwa maana wewe ufurahi ndani yetu, na katika malaika wako watakatifu, watakatifu kwa upendo mtakatifu. Kwa maana wewe u yeye yule daima; kwa maana vitu vyote visivyodumu vilivyo hivyo wala milele, wewe milele wavijua kwa njia iyo hiyo.

Ni nini basi kitokeacho ndani ya nafsi, ipendezwapo zaidi kwa kupata au kurudisha vitu ivipendavyo, kuliko kama ingelikuwa navyo daima? naam, na vitu vingine hushuhudia jambo hili; na vitu vyote vimejaa mashahidi, vikilia, “Ndivyo ilivyo.” Jemadari ashindaye hushangilia ushindi; lakini asingeshinda kama asingepigana; na kadiri hatari ilivyokuwa nyingi vitani, ndivyo furaha ilivyo nyingi zaidi katika ushindi. Dhoruba huwarusha mabaharia, hutisha kuvunjika kwa merikebu; wote hubadilika rangi kwa mauti yanayokaribia; anga na bahari hutulizwa, nao hufurahi mno, kwa kuwa walikuwa wameogopa mno. Rafiki ni mgonjwa, na mpigo wake wa moyo unatishia hatari; wote wanaotamani apone ni wagonjwa akilini pamoja naye. Anarudishwa afya, ijapokuwa bado hatembei kwa nguvu zake za awali; lakini kuna furaha ya jinsi hiyo, isiyokuwako, alipokuwa akitembea mzima na mwenye nguvu. Naam, anasa zenyewe za maisha ya wanadamu watu huzipata kwa magumu, si zile tu zinazotuangukia bila kutazamiwa, na kinyume cha mapenzi yetu, bali hata kwa taabu iliyochaguliwa wenyewe, na inayotafuta anasa. Kula na kunywa hakuna anasa, isipokuwa kutangulie kubanwa kwa njaa na kiu. Watu wenye mazoea ya kunywa, hula nyama fulani za chumvi, ili kupata joto lenye kusumbua, ambalo kinywaji kikituliza, husababisha anasa. Pia imeagizwa kwamba bibi arusi aliyeposwa asitolewe mara moja, isije kwamba akiwa mume angemdharau yule ambaye, akiwa mchumba, hakumtamani.

Sheria hii inashika katika furaha chafu na iliyolaaniwa; hii katika furaha inayoruhusiwa na halali; hii katika ukamilifu safi kabisa wa urafiki; hii, katika yeye aliyekuwa amekufa, akawa hai tena; alikuwa amepotea, akapatikana. Kila mahali furaha kubwa zaidi hutanguliwa na maumivu makubwa zaidi. Maana yake nini haya, Ee Bwana Mungu wangu, ilhali wewe u furaha ya milele kwako mwenyewe, na baadhi ya vitu vilivyokuzunguka hufurahi ndani yako milele? Maana yake nini haya, kwamba sehemu hii ya vitu hivyo hupwa na kujaa kwa kupishana ikiwa imechukizwa na kupatanishwa? Je, hiki ndicho kipimo chao walichowekewa? Je, hiki ndicho vyote ulivyowagawia, ilhali kutoka mbingu za juu kabisa hadi nchi ya chini kabisa, kutoka mwanzo wa ulimwengu hadi mwisho wa nyakati, kutoka malaika hadi funza, kutoka mwendo wa kwanza hadi wa mwisho, wewe humweka kila kimoja mahali pake, na kutimiza kila kimoja katika majira yake, kila kitu chema kwa jinsi yake? Ole wangu! jinsi ulivyo juu katika vilele, na jinsi ulivyo chini katika vina! nawe hutoki kamwe, na sisi kwa shida turudi kwako.

Sura ya Nne

Inuka, Bwana, ukatende; utuamshe, na kutuita tena; utuwashe na kutuvuta; utuwashe moto, uwe mtamu kwetu, na sasa tupende, na tukimbie. Je, si wengi, kutoka kuzimu wa upofu wenye kina zaidi kuliko Victorinus, wanaorudi kwako, wanakaribia, na kutiwa nuru, wakipokea Nuru ile, ambayo wale waipokeao, hupokea uwezo kutoka kwako kuwa wana wako? Lakini kama wanajulikana kidogo kwa mataifa, hata wale wawajuao, hufurahi kidogo kwa ajili yao. Kwa maana wengi wafurahipo pamoja, kila mmoja pia ana furaha iliyofurika zaidi kwa kuwa wanawashwa na kuwashwa moto mmoja na mwingine. Tena, kwa sababu wale wanaojulikana kwa wengi, hushawishi zaidi kuelekea wokovu, na kutangulia njia pamoja na wengi kufuata. Na kwa hiyo wale pia waliowatangulia hufurahi sana kwa ajili yao, kwa sababu hawafurahii kwa ajili yao peke yao. Kwa maana liwe mbali, kwamba katika hema yako watu wa matajiri wakubaliwe kabla ya maskini, au watukufu kabla ya wasio watukufu; bali kwa kuwa umevichagua vitu dhaifu vya ulimwengu ili uwaaibishe wenye nguvu; na vitu vinyonge vya ulimwengu huu, na vitu vilivyodharauliwa umevichagua, na vitu ambavyo si kitu, ili uvibatilishe vitu vilivyoko. Na hata hivyo hata yule aliye mdogo kuliko mitume wako, ambaye kwa ulimi wake ulitangaza maneno haya, alipoifanya vita yake, Paulus Liwali, kiburi chake kilishindwa, akafanywa kupita chini ya nira nyepesi ya Kristo wako, na kuwa raia wa Mfalme mkuu; yeye pia badala ya jina lake la awali Sauli, alipendezwa kuitwa Paulo, kwa ushuhuda wa ushindi mkuu hivyo. Kwa maana adui hushindwa zaidi katika mmoja, ambaye anamshikilia zaidi; ambaye kwa yeye anashikilia wengi zaidi. Lakini wenye kiburi huwashikilia zaidi, kwa njia ya utukufu wao; na kwao, huwashikilia wengi zaidi kwa njia ya mamlaka yao. Kwa kadiri gani basi zaidi moyo wa Victorinus ulipokelewa kwa shangwe na kuthaminiwa, ambao shetani alikuwa ameushikilia kama miliki isiyoweza kutekwa, ulimi wa Victorinus, ambao kwa silaha yenye nguvu na kali hiyo alikuwa amewaua wengi; ndivyo kwa wingi zaidi wana wako wanavyopaswa kufurahi, kwa sababu Mfalme wetu amemfunga yule mtu mwenye nguvu, nao wakaona vyombo vyake vikitwaliwa kutoka kwake na kutakaswa, na kufanywa vinavyofaa kwa heshima yako; na kuwa vyenye manufaa kwa Bwana, kwa kila kazi njema.

Sura ya V

Lakini yule mtu wako, Simplikiano, aliponisimulia haya ya Viktorino, nikawaka moto kumwiga; kwa maana kwa kusudi hili hasa alikuwa amenisimulia. Lakini alipoongeza tena, jinsi katika siku za Kaisari Yuliani sheria ilivyowekwa, ambayo kwayo Wakristo walikatazwa kufundisha elimu za sanaa au usemi wa hotuba; na jinsi yeye, akiitii sheria hii, alivyochagua kuiacha shule ya maneno kuliko kuliacha Neno lako, ambalo kwalo wewe hufanya ndimi za mabubu kuwa fasaha; alionekana kwangu si mwenye azimio zaidi kuliko alivyokuwa na baraka, kwa kuwa hivyo alipata fursa ya kukungoja wewe peke yako. Jambo ambalo nililiugulia, hali nikiwa nimefungwa, si kwa minyororo ya mtu mwingine, bali kwa nia yangu mwenyewe ya chuma. Nia yangu adui aliishika, na kutokana nayo alinifanyia mnyororo, akanifunga. Kwa maana kutokana na nia iliyopotoka, tamaa ilizaliwa; na tamaa iliyotumikiwa, ikawa desturi; na desturi isiyopingwa, ikawa lazima. Kwa viungo hivyo, kana kwamba vimeunganishwa pamoja (ndipo nikaita mnyororo) utumwa mgumu ukanishikilia mateka. Lakini ile nia mpya iliyokuwa imeanza kuwa ndani yangu, ya kukutumikia wewe kwa hiari, na kutamani kukufurahia wewe, Ee Mungu, wewe uliye furaha pekee ya hakika, ilikuwa bado haiwezi kuushinda ule ukaidi wangu wa kale, uliotiwa nguvu na miaka. Hivyo nia zangu mbili, moja mpya, na nyingine ya kale, moja ya mwilini, nyingine ya kiroho, zilishindana ndani yangu; na kwa kutopatana kwao, zikaiharibu nafsi yangu.

Hivyo nikafahamu, kwa uzoefu wangu mwenyewe, yale niliyokuwa nimesoma, jinsi mwili hutamani ukishindana na Roho, na Roho kushindana na mwili. Mimi hasa nilikuwa katika pande zote mbili; lakini zaidi nilikuwa mimi mwenyewe katika lile nililokubali ndani yangu, kuliko katika lile nililolikataa ndani yangu. Kwa maana katika hili la mwisho, sasa kwa sehemu kubwa halikuwa mimi mwenyewe, kwa sababu katika mengi nilivumilia kinyume cha nia yangu, kuliko kutenda kwa hiari. Lakini ilikuwa ni kwa njia yangu desturi ilipata nguvu hii ya kupigana nami, kwa sababu nilikuwa nimekuja kwa hiari, huko nisikokupenda. Naye ni nani mwenye haki ya kunung'unika, kama adhabu ya haki ikimfuata mwenye dhambi? Wala sikuwa tena na udhuru wangu wa kwanza, kwamba kwa hiyo bado nilisitasita kuwa juu ya ulimwengu na kukutumikia wewe, kwa sababu kweli ilikuwa bado haijathibitika kwangu kabisa; kwa maana sasa nayo ilikuwa imethibitika. Lakini mimi hali bado nikitumikia dunia, nilikataa kupigana chini ya bendera yako, na niliogopa kuachwa huru na mizigo yote, kama vile tunavyostahili kuogopa kulemewa nayo. Hivyo kwa mzigo wa ulimwengu huu wa sasa nilishikiliwa chini kwa raha, kama katika usingizi: na fikira ambazo kwazo nilikutafakari wewe zilikuwa kama juhudi za wale wanaotaka kuamka, ambao hata hivyo wakizidiwa na usingizi mzito, wanazamishwa tena ndani yake. Na kama vile hakuna mtu ambaye angetaka kulala milele, na katika hukumu ya busara ya watu wote kuamka ni bora, lakini mtu kwa sehemu kubwa, akihisi uzito mzito katika viungo vyake vyote, huahirisha kujitikisa kutoka usingizini, na ijapokuwa hakupendezwa nusu, lakini, hata baada ya wakati wa kuamka kufika, hujitoa kwake kwa raha, vivyo hivyo nilikuwa na hakika kwamba ni bora zaidi kwangu kujitoa kwa upendo wako, kuliko kujitoa kwa tamaa yangu mwenyewe; lakini ingawa njia ya kwanza iliniridhisha na kupata ushindi, ile ya pili ilinipendeza na kunishikilia nikiwa nimeshindwa. Wala sikuwa na neno la kukujibu wewe uliponiita, Amka, wewe usinziaye, ufufuke katika wafu, na Kristo atakuangaza. Na uliponionyesha pande zote kwamba yale uliyoyasema yalikuwa kweli, mimi, nikiwa nimehukumiwa na kweli, sikuwa na lolote kabisa la kujibu, ila maneno yale yaliyo baridi na ya usingizi tu, “Bado kidogo, bado kidogo,” “sasa hivi,” “niache muda kidogo tu.” Lakini “sasa hivi, sasa hivi,” hakukuwa na sasa, na “muda kidogo” wangu ukaendelea kwa muda mrefu; bure nilifurahia sheria yako kwa kadiri ya utu wa ndani, wakati sheria nyingine katika viungo vyangu ilipopiga vita na ile sheria ya akili zangu, na kunifanya mateka chini ya ile sheria ya dhambi iliyokuwa katika viungo vyangu. Kwa maana sheria ya dhambi ni jeuri ya desturi, ambayo kwayo akili huvutwa na kushikiliwa, hata kinyume cha nia yake; lakini kwa haki, kwa sababu ilianguka ndani yake kwa hiari. Ni nani basi angeniokoa mimi maskini hivi na mwili huu wa mauti, ila neema yako peke yake, kwa njia ya Yesu Kristo Bwana wetu?

Sura ya VI

Na jinsi ulivyoniokoa katika vifungo vya tamaa, ambavyo kwavyo nilikuwa nimefungwa kwa nguvu sana katika tamaa za mwilini, na kutoka katika utumwa wa mambo ya ulimwengu, sasa nitatangaza, na kulikiri jina lako, Ee Bwana, msaidizi wangu na mkombozi wangu. Katikati ya wasiwasi uliozidi, nilikuwa nikifanya shughuli zangu za kawaida, na kila siku nikikuugulia wewe. Nilihudhuria Kanisa lako, kila nilipokuwa huru na shughuli ambazo chini ya mzigo wake niliugua. Alipio alikuwa pamoja nami, sasa baada ya kikao cha tatu akiwa ameachiliwa kutoka kazi yake ya sheria, akingoja ni nani wa kumwuzia shauri lake, kama vile mimi nilivyouza ustadi wa kusema, kama kweli kufundisha kwaweza kuutoa. Nebridio sasa, kwa kuzingatia urafiki wetu, alikuwa amekubali kufundisha chini ya Verekundo, raia na mwalimu wa sarufi wa Milano, na rafiki wa karibu sana wa sisi sote; ambaye alitamani kwa haraka, na kwa haki ya urafiki alidai kutoka kwa kundi letu, msaada wa uaminifu kama ule aliouhitaji sana. Basi Nebridio hakuvutwa kwa hili kwa tamaa yoyote ya faida (kwa maana angeweza kupata mengi zaidi kutokana na elimu yake kama angependa), bali kama rafiki mwenye fadhili na upole sana, hakutaka kupungukiwa katika tendo jema, na kulidharau ombi letu. Lakini alitenda katika jambo hili kwa busara sana, akiepuka kujulikana na watu wakuu kwa kadiri ya ulimwengu huu, akiepuka usumbufu wa akili utokanao nao, na kutamani kuwa nayo huru na yenye nafasi, saa nyingi kadiri iwezekanavyo, ili kutafuta, au kusoma, au kusikia jambo fulani juu ya hekima.

Basi siku moja, Nebridio akiwa hayupo (sikumbuki kwa nini), akaja kunitembelea mimi na Alipio, mtu mmoja Pontitiano, mwenzetu wa nchi kwa kuwa alikuwa Mwafrika, mwenye cheo kikubwa katika baraza la Kaisari. Alichotaka nasi, sijui, lakini tuliketi tuzungumze, ikatokea kwamba juu ya meza ya mchezo fulani, mbele yetu, aliona kitabu, akakitwaa, akakifungua, na kinyume cha matarajio yake, akakikuta ni cha Mtume Paulo; kwa maana alidhani ni baadhi ya vile vitabu ambavyo nilikuwa najichosha navyo katika kufundisha. Kwa hilo akitabasamu, na kunitazama, alionyesha furaha yake na mshangao wake kwamba ghafla alikuwa amekipata kitabu hiki, na hiki peke yake mbele ya macho yangu. Kwa maana alikuwa Mkristo, na aliyebatizwa, na mara nyingi alijiinamisha mbele yako wewe Mungu wetu Kanisani, katika maombi ya mara kwa mara na yenye kudumu. Basi nilipomwambia kwamba nilijitaabisha sana juu ya Maandiko hayo, mazungumzo yakazuka (yaliyotokana na maelezo yake) juu ya Antoni mtawa Mmisri: ambaye jina lake lilikuwa na sifa kubwa miongoni mwa watumishi wako, ingawa hata saa ile lilikuwa halijulikani kwetu. Alipogundua hilo, alikaza zaidi juu ya mada ile, akitufahamisha na kushangaa ujinga wetu juu ya mtu maarufu kiasi hicho. Lakini tulisimama tukishangaa, tukisikia kazi zako za ajabu zikishuhudiwa kwa ukamilifu, katika nyakati za karibu hivyo, na karibu za wetu wenyewe, zilizotendeka katika Imani ya kweli na Kanisa Katoliki. Sote tulishangaa; sisi, kwamba zilikuwa kubwa hivyo, na yeye, kwamba hazikuwa zimetufikia.

Kutoka hapo maneno yake yakageukia makundi yaliyo katika nyumba za watawa, na njia zao takatifu, harufu nzuri kwako wewe, na jangwa lenye kuzaa matunda la nyika, ambalo hatukujua lolote juu yake. Na kulikuwa na nyumba ya watawa huko Milano, iliyojaa ndugu wema, nje ya kuta za mji, chini ya malezi ya Ambrosi, nasi hatukuijua. Aliendelea na maneno yake, nasi tukasikiliza kwa kimya cha makini. Ndipo akatuambia jinsi alasiri moja huko Triers, Kaisari alipokuwa ameshughulishwa na michezo ya Circensia, yeye na wengine watatu, wenzake, walitoka kwenda kutembea katika bustani karibu na kuta za mji, na huko walipotokea kutembea wawili wawili, mmoja akaenda kando pamoja naye, na wale wengine wawili wakatanga-tanga peke yao; na hawa, katika kutanga-tanga kwao, wakafika kwa nyumba fulani ndogo, iliyokaliwa na baadhi ya watumishi wako, walio maskini wa roho, ambao ufalme wa mbinguni ni wao, na huko wakakuta kitabu kidogo kilichokuwa na maisha ya Antoni. Mmoja wao akaanza kukisoma, kukistaajabia, na kuwaka kwacho; na alipokuwa akisoma, akaanza kutafakari kuyachukua maisha kama hayo, na kuiacha huduma yake ya kidunia ili akutumikie wewe. Na hawa wawili walikuwa miongoni mwa wale waitwao mawakala wa mambo ya umma. Kisha ghafla, akijawa na upendo mtakatifu, na aibu ya busara, kwa hasira juu yake mwenyewe akamkazia macho rafiki yake, akisema, “Niambie, nakusihi, tungefikia nini kwa taabu hizi zetu zote? Tunalenga nini? Tunatumikia kwa nini? Je, matumaini yetu barazani yaweza kupanda juu zaidi ya kuwa vipenzi vya Kaisari? Na katika hili, ni nini kisicho dhaifu, na kilichojaa hatari? Na kwa hatari ngapi tunafika kwenye hatari kubwa zaidi? Na ni lini tunafika huko? Lakini rafiki wa Mungu, kama nikitaka, nakuwa hivi sasa mara moja.” Ndivyo alivyosema. Na akiwa katika maumivu ya utungu wa maisha mapya, akayarudisha macho yake tena juu ya kitabu, akaendelea kusoma, akabadilika ndani, mahali ulipoona wewe, na akili yake ikaondolewa ulimwengu, kama ilivyoonekana punde. Kwa maana alipokuwa akisoma, na kuyatikisa mawimbi ya moyo wake huku na huku, alijilaumu mwenyewe kwa muda, kisha akatambua, na kuazimia njia iliyo bora zaidi; na sasa akiwa wako, akamwambia rafiki yake, “Sasa nimejifungua kutoka matumaini hayo yetu, nami nimeazimia kumtumikia Mungu; na hili, tangu saa hii, mahali hapa, ndipo naanza. Kama hupendi kuniiga, usipinge.” Yule mwingine akajibu, kwamba angeambatana naye, ili ashiriki thawabu tukufu namna hiyo, huduma tukufu namna hiyo. Hivyo wote wawili sasa wakiwa wako, walikuwa wakijenga mnara kwa gharama iliyostahili, ya kuacha vyote walivyokuwa navyo, na kukufuata wewe. Ndipo Pontitiano na yule mwingine pamoja naye, waliokuwa wametembea sehemu nyingine za bustani, wakaja kuwatafuta mahali pale pale; na walipowapata, wakawakumbusha warudi, kwa maana siku sasa ilikuwa imekwisha sana. Lakini wale wakisimulia azimio na kusudi lao, na jinsi nia ile ilivyoanza na kuwekwa imara ndani yao, wakawasihi, kama wasingejiunga, wasiwasumbue. Lakini wale wengine, ingawa hawakubadilika kabisa kutoka nafsi zao za kwanza, hata hivyo walijililia (kama alivyothibitisha), na kwa uchaji wakawapongeza, wakijikabidhi kwenye maombi yao; na hivyo, kwa mioyo iliyokawia duniani, wakaenda zao kasrini. Lakini wale wawili, wakiukaza moyo wao mbinguni, wakabaki katika nyumba ile ndogo. Nao wote wawili walikuwa na wachumba waliochumbiwa, ambao waliposikia haya, nao pia wakaweka wakfu ubikira wao kwa Mungu.

Sura ya VII

Hii ndiyo hadithi ya Pontitiano; lakini wewe, Ee Bwana, alipokuwa akisema, ulinigeuza kunielekeza kwangu mwenyewe, ukinitoa nyuma ya mgongo wangu mahali nilipokuwa nimejiweka, nisiyetaka kujichunguza; na ukiniweka mbele ya uso wangu, ili nione jinsi nilivyokuwa mchafu, jinsi nilivyokuwa mpotovu na mwenye unajisi, mwenye madoa na vidonda. Nikatazama nikasimama nimeshtuka; na mahali pa kukimbilia kutoka kwangu mwenyewe sikupata. Na kama nikitafuta kuligeuza jicho langu kutoka kwangu mwenyewe, yeye aliendelea na masimulizi yake, na wewe tena ukaniweka mbele yangu mwenyewe, ukanisukuma mbele ya macho yangu, ili niugundue uovu wangu, na kuuchukia. Nilikuwa nimeujua, lakini nilijifanya kana kwamba siuoni, nikaufumbia macho, nikausahau.

Lakini sasa, kadiri nilivyowapenda kwa moyo mkuu wale ambao nilisikia juu ya moyo wao wenye afya, kwamba walikuwa wamejikabidhi kwako kabisa ili waponywe, ndivyo nilivyozidi kujichukia mwenyewe, nilipolinganishwa nao. Kwa maana miaka mingi yangu (kama kumi na miwili) sasa ilikuwa imepita nami tangu mwaka wangu wa kumi na tisa, nilipochochewa, katika kusoma kitabu cha Hortensio cha Cicero, kupata upendo wa dhati wa hekima; na bado nilikuwa nikiahirisha kuikataa furaha ya kidunia tu, na kujitoa kutafuta kile ambacho si kupata kwake tu, bali utafutaji wenyewe, ulistahili kupendelewa kuliko hazina na falme za ulimwengu, ijapokuwa zimekwisha kupatikana, na kuliko anasa za mwili, ijapokuwa zimetandazwa pande zote kwa kadiri ya matakwa yangu. Lakini mimi maskini, maskini sana, katika mwanzo kabisa wa ujana wangu wa mapema, nilikuwa nimekuomba wewe usafi wa moyo, nikasema, “Nipe usafi wa moyo na kiasi, ila si sasa.” Kwa maana niliogopa usije ukanisikia mapema, na mapema ukaniponya ugonjwa wa tamaa, ambao nilitamani utoshelezwe, kuliko kuzimwa. Nami nilikuwa nimetanga-tanga katika njia zilizopotoka katika ushirikina wa kukufuru, si kwamba nilikuwa na uhakika juu yake, bali kama niupendeleaye kuliko zile nyingine ambazo sikuzitafuta kwa uchaji, bali niliziupinga kwa uovu.

Nami nilikuwa nimefikiri kwamba kwa hiyo niliahirisha siku baada ya siku kuyakataa matumaini ya ulimwengu huu, na kukufuata wewe peke yako, kwa sababu hapakuonekana jambo lolote la hakika, mahali pa kuielekeza njia yangu. Na sasa siku ilikuwa imefika ambayo ndani yake ningefunuliwa wazi kwangu mwenyewe, na dhamiri yangu ingenilaumu. “Uko wapi sasa, ee ulimi wangu? Ulisema kwamba kwa ajili ya kweli isiyo na hakika hukupenda kuutupa mzigo wa ubatili; sasa, ni ya hakika, na bado mzigo ule wakuonea, hali wale ambao hawakujichosha hivyo kwa kuitafuta, wala kwa miaka mingi na zaidi hawajaifikiria, wamefanywa mabega yao mepesi, na kupokea mabawa ya kuruka wakaenda zao.” Hivyo nilitafunwa ndani, na kufadhaishwa sana kwa aibu ya kutisha, Pontitiano alipokuwa akisema hivyo. Naye alipokuwa amemaliza hadithi yake na shughuli aliyokuja kwa ajili yake, akaenda zake; nami nikaingia ndani yangu mwenyewe. Ni nini nisichokisema juu yangu mwenyewe? Kwa mijeledi gani ya laana sikuipiga nafsi yangu, ili inifuate, ikijitahidi kwenda nyuma yako! Lakini ilirudi nyuma; ilikataa, lakini haikujitetea. Hoja zote zilikuwa zimeisha na kushindwa; palibaki kunywea kimya; nayo iliogopa, kama vile ingeliogopa mauti, kuzuiwa na mkondo wa desturi ile, ambayo kwayo ilikuwa ikichakaa hadi kufa.

Sura ya VIII

Ndipo katika mashindano haya makuu ya makao yangu ya ndani, ambayo nilikuwa nimeyainua kwa nguvu juu ya nafsi yangu, katika chumba cha moyo wangu, nikiwa nimefadhaika akilini na usoni, nikamgeukia Alipio. “Tuna nini?” Nikapaza sauti: “Ni nini? Umesikia nini? Wasio na elimu wanainuka na kuutwaa mbingu kwa nguvu, nasi pamoja na elimu yetu, na bila moyo, tunagaagaa katika mwili na damu! Je, tunaona aibu kufuata, kwa sababu wengine wametutangulia, wala hatuoni aibu hata kutofuata?” Maneno kama hayo nilinena, na homa ya akili yangu ikanikwapua mbali naye, hali yeye, akinikazia macho kwa mshangao, akanyamaza. Kwa maana haukuwa mtindo wangu wa kawaida wa kunena; na paji langu la uso, mashavu, macho, rangi, sauti yangu, vilinena akili yangu zaidi kuliko maneno niliyoyanena. Kulikuwa na bustani ndogo katika makazi yetu, ambayo tuliruhusiwa kuitumia, kama nyumba nzima; kwa maana bwana wa nyumba, mwenyeji wetu, hakuwa akiishi humo. Huko ghasia ya kifua changu ilikuwa imenikimbiza, ambapo hakuna mtu ambaye angeweza kuzuia mashindano makali ambayo nilikuwa nimeanza nayo na nafsi yangu, hata yatakapokwisha kama ujuavyo wewe, mimi sikujua. Ila nilikuwa nimefadhaika kwa afya na nikifa, ili niishi; nikijua jambo baya nililokuwa, na nisijue jambo jema ambalo punde ningekuwa. Ndipo nikajitenga nikaingia bustanini, na Alipio, akifuata nyayo zangu. Kwa maana uwepo wake haukupunguza faragha yangu; au angewezaje kuniacha nikiwa nimefadhaika hivyo? Tuliketi mbali kadiri iwezekanavyo na nyumba. Nilikuwa nimefadhaika rohoni, nikikasirika kwa nguvu sana kwa kuwa sikuingia katika mapenzi yako na agano lako, Ee Mungu wangu, ambalo mifupa yangu yote ilinililia niingie, na kulisifu hata mbinguni. Na humo hatuingii kwa merikebu, wala magari, wala miguu, la, wala hatusogei mbali kadiri nilivyokuwa nimekuja kutoka nyumbani hadi mahali pale tulipokuwa tumeketi. Kwa maana, si kwenda tu, bali kuingia humo hakukuwa kitu kingine ila kutaka kwenda, lakini kutaka kwa azimio na kwa ukamilifu; si kugeuka na kutupwa huku na huku, nia iliyolemaa na kugawanyika nusu, ikishindana, huku sehemu moja ikizama na nyingine ikiinuka.

Mwishowe, katika homa ile hasa ya kutokuwa kwangu na azimio, nilifanya kwa mwili wangu miondoko mingi kama ile ambayo wanadamu wakati mwingine wangetaka, lakini hawawezi, kama ama hawana viungo, au hivi vimefungwa kwa vifungo, vimedhoofishwa kwa udhaifu, au vimezuiwa kwa njia nyingine yoyote. Hivyo, kama nikung'oa nywele zangu, nikapiga paji langu la uso, kama nikizifunga vidole vyangu nikalikumbatia goti langu; nilitaka, nikalitenda. Lakini ningaliweza kutaka, nisilitende; kama nguvu ya mwendo katika viungo vyangu isingalitii. Basi mambo mengi hivyo niliyafanya, wakati “kutaka” hakukuwa chenyewe “kuweza”; nami sikufanya kile ambacho nilikitamani zaidi kwa kiasi kisicholinganishwa kukifanya, na ambacho punde baadaye, nitakapotaka, ningeweza kukifanya; kwa sababu punde baadaye, nitakapotaka, ningetaka kwa ukamilifu. Kwa maana katika mambo haya uwezo ulikuwa mmoja na nia, na kutaka kulikuwa ni kutenda; na bado hakukutendeka: na kwa urahisi zaidi mwili wangu uliitii nia dhaifu kabisa ya nafsi yangu, katika kuvisogeza viungo vyake kwa kufumba kwake, kuliko nafsi ilivyojitii yenyewe ili kutimiza katika nia peke yake nia hii yake ya maana kubwa.

Sura ya Tisa

Huku kutisha kwatoka wapi? na kwa ajili gani? Rehema zako na zimulike ili niulize, kama huenda adhabu za siri za wanadamu, na maumivu yale ya giza kuu ya wana wa Adamu, zikaweza kunijibu. Huku kutisha kwatoka wapi? na kwa ajili gani? Akili huuamuru mwili, nao hutii mara moja; akili hujiamuru yenyewe, nayo hupingwa. Akili huuamuru mkono usogezwe; na utayari huo ni mkubwa hata amri haitofautiki karibu na utii. Lakini akili ni akili, mkono ni mwili. Akili huiamuru akili, nafsi yake yenyewe, itake, wala haitaki. Huku kutisha kwatoka wapi? na kwa ajili gani? Hujiamuru yenyewe, nasema, itake, wala isingeamuru, kama isingetaka, na kile iamuruacho hakifanyiki. Lakini haitaki kabisa: kwa hiyo haiamuru kabisa. Kwa maana huamuru kadiri itakavyo: na, kadiri isivyotaka, ndivyo kile kilichoamriwa kisivyofanyika. Kwa maana mapenzi huamuru kwamba pawe na mapenzi; si mengine, bali yenyewe. Lakini hayaamuru kabisa, kwa hiyo kile yanachoamuru, hakiwi. Kwa maana kama mapenzi yangekuwa timilifu, yasingeamuru hata yawe, kwa sababu yangekuwako tayari. Kwa hiyo si kutisha kutaka nusu, na kutotaka nusu, bali ni ugonjwa wa akili, kwamba haiinuki yote, ikichukuliwa juu na kweli, ikilemewa chini na mazoea. Na kwa hiyo kuna mapenzi mawili, kwa kuwa moja yao si timilifu: na kile kinachopungua kwa moja, kingine kinacho.

Sura ya Kumi

Na waangamie mbele za uso wako, Ee Mungu, kama waangamiavyo wasemaji wa ubatili na wadanganyaji wa nafsi: ambao wakiona ya kuwa katika kufikiri palikuwa na mapenzi mawili, hudai kwamba ndani yetu mna akili mbili za namna mbili, moja njema, nyingine ovu. Wao wenyewe ni waovu kweli, wanaposhikilia mambo haya maovu; nao wenyewe watakuwa wema watakaposhika kweli na kuikubali kweli, ili Mtume wako aweze kuwaambia, Zamani ninyi mlikuwa giza, bali sasa mmekuwa nuru katika Bwana. Lakini wao, wakitaka kuwa nuru, si katika Bwana, bali ndani yao wenyewe, wakidhania asili ya nafsi kuwa ndiyo kile alicho Mungu, hufanywa giza kuu zaidi kwa kiburi cha kutisha; kwa kuwa walirudi nyuma zaidi kutoka kwako, Nuru ya kweli imtiaye nuru kila mtu ajaye ulimwenguni. Angalieni msemalo, na mtahayari kwa aibu: mkaribieni Yeye nanyi mtatiwa nuru, na nyuso zenu hazitaona haya. Mimi mwenyewe nilipokuwa nikifikiri juu ya kumtumikia Bwana Mungu wangu sasa, kama nilivyokusudia tangu zamani, ni mimi niliyetaka, ni mimi niliyekataa, mimi, mimi mwenyewe. Sikutaka kabisa, wala sikukataa kabisa. Kwa hiyo nilikuwa nikishindana na nafsi yangu, na kuraruliwa na nafsi yangu mwenyewe. Na huku kuraruliwa kulinipata kinyume cha mapenzi yangu, na hata hivyo kulionyesha, si uwepo wa akili nyingine, bali adhabu ya akili yangu mwenyewe. Kwa hiyo halikuwa tena mimi niliyeitenda, bali dhambi ikaayo ndani yangu; adhabu ya dhambi iliyotendwa kwa hiari zaidi, kwa kuwa nalikuwa mwana wa Adamu.

Kwa maana kama zikiwapo asili nyingi zinazopingana kadiri yalivyo mapenzi yanayoshindana, sasa hapatakuwa na mawili tu, bali mengi. Mtu akifikiri kwamba aende kwenye kusanyiko lao au kwenye ukumbi wa michezo, hawa Wamani hupaza sauti, Tazama, hizi hapa asili mbili: moja njema, huvuta huku; nyingine mbovu, huvuta kurudi huko. Kwani vinginevyo kwatoka wapi kusitasita huku kati ya mapenzi yanayoshindana? Lakini mimi nasema ya kuwa yote mawili ni mabaya: yale yavutayo kwao, kama yale yavutayo kurudi kwenye ukumbi wa michezo. Lakini wao hawaamini yale mapenzi kuwa mengine ila mema, yavutayo kwao. Ni nini basi kama mmoja wetu angefikiri, na katika mashindano ya mapenzi yake mawili awe katika shida, kwamba aende kwenye ukumbi wa michezo au kwenye kanisa letu? je, hawa Wamani nao hawangekuwa katika shida ya kujibu nini? Kwa maana ama ni lazima wakiri (jambo wasingependa) ya kwamba mapenzi yaongozayo kanisani kwetu ni mema, kama vile yao, ambao wamepokea na wanashikiliwa na mafumbo yao: au ni lazima wadhanie asili mbili mbaya, na nafsi mbili mbaya zikishindana ndani ya mtu mmoja, nayo haitakuwa kweli, wasemayo, kwamba pana moja njema na nyingine mbaya; au ni lazima wageukie kweli, na wasikatae tena ya kuwa mahali mtu anapofikiri, nafsi moja huyumbayumba kati ya mapenzi yanayopingana.

Basi wasiseme tena, wanapoona mapenzi mawili yanayoshindana ndani ya mtu mmoja, kwamba mashindano ni kati ya nafsi mbili zinazopingana, za asili mbili zinazopingana, kutoka misingi miwili inayopingana, moja njema, na nyingine mbaya. Kwa maana Wewe, Ee Mungu wa kweli, wawakanusha, wawazuia, na kuwathibitishia makosa; kama vile, mapenzi yote mawili yakiwa mabaya, mtu afikiripo kwamba amwue mtu kwa sumu au kwa upanga; kwamba anyakue shamba hili au lile la mwingine, asipoweza yote mawili; kwamba anunue anasa kwa ufisadi, au aweke akiba fedha yake kwa uchoyo; kwamba aende kwenye uwanja wa mbio au kwenye ukumbi wa michezo, kama vyote viwili vikiwa wazi siku moja; au tatu, kuiba nyumba ya mwingine, kama akipata nafasi; au, nne, kuzini, kama wakati huo huo awe na njia yake pia; haya yote yakikutana pamoja katika kipindi kimoja cha wakati, na yote yakitamaniwa sawasawa, ambayo hayawezi kutendwa wakati mmoja: kwa maana huirarua akili kati ya manne, au hata (kati ya wingi mkubwa wa vitu vinavyotamaniwa) mengi zaidi, mapenzi yanayoshindana, wala hawadai bado kwamba zipo asili nyingi mbalimbali. Vivyo hivyo katika mapenzi yaliyo mema. Kwa maana nawauliza, je, ni jema kufurahia kumsoma Mtume? au ni jema kufurahia Zaburi ya kiasi? au ni jema kuhubiri juu ya Injili? Watajibu kwa kila moja, “ni jema.” Ni nini basi kama yote yakileta furaha sawa, na yote kwa wakati mmoja? Je, mapenzi mbalimbali hayaisumbui akili, afikiripo lipi ampasalo achague? lakini yote ni mema, nayo yanashindana hata mmoja atakapochaguliwa, ambako mapenzi moja timilifu yaweza kuelekezwa, ambayo kabla yalikuwa yamegawanyika katika mengi. Vivyo hivyo pia, wakati, juu, umilele unapotufurahisha, na furaha ya mema ya wakati inapotushikilia chini, ni nafsi ile ile isiyotaka hili wala lile kwa mapenzi timilifu; na kwa hiyo huraruliwa kwa mashaka mazito, wakati kwa kweli huyaweka haya kwanza, lakini kwa mazoea hayaachi yale.

Sura ya Kumi na Moja

Hivyo nilikuwa mgonjwa wa nafsi, na kuteswa, nikijishtaki kwa ukali zaidi kuliko ada yangu, nikijizungusha na kujigeuza katika mnyororo wangu, hata ule ulipovunjika kabisa, ambao kwa sasa nilikuwa nikishikwa nao kidogo tu, lakini bado nikishikwa. Nawe, Ee Bwana, ulinikaza katika sehemu zangu za ndani kwa rehema kali, ukizidisha mijeledi ya hofu na aibu, nisije nikashindwa tena, na kwa kutokuvunja ule uzi mwepesi uliobaki, usije ukapata nguvu tena, na kunifunga imara zaidi. Kwa maana nalisema nafsini mwangu, “Na ifanyike sasa, na ifanyike sasa.” Na nilipokuwa nikisema, nilikaribia kulitenda: nilikaribia kulifanya, wala sikulifanya: lakini sikuzama kurudi katika hali yangu ya kwanza, bali nilishika msimamo wangu karibu nao, na kupumua. Nikajaribu tena, na kupungukiwa nalo kidogo zaidi, na kidogo zaidi, na nikakaribia kuligusa, na kulishika; na hata hivyo sikulifikia, wala sikuligusa wala kulishika; nikisitasita kufa kwa mauti na kuishi kwa uzima: na lile baya nililolizoea, lilinishinda zaidi kuliko lile jema nisilolizoea: na dakika ile hasa ambayo ningekuwa mwingine tofauti na nilivyokuwa, kadiri ilivyonikaribia, ndivyo ilivyonitia hofu kubwa zaidi; lakini haikunirudisha nyuma, wala kunigeuza mbali, bali ilinishika katika mashaka.

Vitu vya kuchezea vya vitu vya kuchezea, na ubatili wa ubatili, wapenzi wangu wa zamani, bado walinishikilia; walilivuta vazi langu la mwili, na kunong'ona taratibu, “Je, wewe watutupa? na tangu dakika hiyo hatutakuwa nawe tena milele? na tangu dakika hiyo hili au lile halitakuwa halali kwako tena milele?” Na ni nini walichokidokeza katika lile niliposema, “hili au lile,” walidokeza nini, Ee Mungu wangu? Rehema zako na ziliondoe mbali na nafsi ya mtumishi wako. Ni uchafu gani waliodokeza! ni aibu gani! Na sasa nilikuwa nikiwasikia chini ya nusu, wala si kwa kujionyesha waziwazi na kunipinga, bali wakinung'una kama nyuma yangu, na kwa siri wakinivuta, nilipokuwa nikiondoka, ili niwatazame nyuma. Lakini walinizuia, hata nikasitasita kujivunja na kujitikisa niwe huru kutoka kwao, na kuruka kuelekea kule nilikoitwa; mazoea makali yakiniambia, “Je, wadhani, waweza kuishi bila hao?”

Lakini sasa yalinena kwa unyonge sana. Kwa maana upande ule nilikoelekeza uso wangu, na kule nilikotetemeka kwenda, ikatokea mbele yangu heshima safi ya Kiasi, tulivu, lakini si kwa ulegevu, mchangamfu, akinishawishi kwa unyofu nije wala nisitie shaka; na kunyoosha mikono yake kunipokea na kunikumbatia, mikono yake mitakatifu iliyojaa makutano ya mifano mizuri: kulikuwa na vijana wanaume na wanawali wengi hapa, umati wa vijana na kila umri, wajane wenye heshima na mabikira wazee; na Kiasi mwenyewe ndani ya wote, si tasa, bali mama mwenye rutuba wa watoto wa furaha, kwa Wewe Mume wake, Ee Bwana. Naye akanitabasamia kwa dhihaka ya kushawishi, kana kwamba angesema, “Je, wewe huwezi wafanyalo vijana hawa, wafanyalo wanawali hawa? au je, wao waweza wenyewe, wala si zaidi katika Bwana Mungu wao? Bwana Mungu wao alinitoa kwao. Kwa nini wasimama ndani ya nafsi yako, hata usisimame? jitupe juu yake, usiogope hatajiondoa ili wewe uanguke; jitupe bila hofu juu yake, atakupokea, naye atakuponya.” Nami niliona haya sana, kwa kuwa bado nilisikia mnong'ono wa vile vitu vya kuchezea, na nikaning'inia katika mashaka. Naye akaonekana tena kama kusema, “Ziba masikio yako dhidi ya viungo vyako vichafu vilivyo juu ya nchi, ili viuawe. Vyakuambia habari za anasa, lakini si kama iambiavyo sheria ya Bwana Mungu wako.” Ubishi huu moyoni mwangu ulikuwa wa nafsi dhidi ya nafsi tu. Lakini Alipio aliyeketi karibu ubavuni pangu, kwa kimya alingoja mwisho wa msukosuko wangu usio wa kawaida.

Sura ya Kumi na Mbili

Lakini fikira ya kina ilipovuta pamoja kutoka chini kabisa ya siri ya nafsi yangu na kurundika taabu yangu yote mbele ya macho ya moyo wangu; ikainuka dhoruba kuu, ikaleta mvua kuu ya machozi. Ili niweze kuimwaga yote, kwa namna yake ya asili, niliondoka kwa Alipio: upweke ulinishauriwa kuwa wafaa zaidi kwa shughuli ya kulia; basi nikajitenga mbali hata uwepo wake usiweze kuwa mzigo kwangu. Hivyo ndivyo ilivyokuwa nami wakati ule, naye aliona kitu fulani cha jambo hilo; kwa maana nadhani nilikuwa nimesema kitu, ambamo sauti yangu ilionekana imesongwa na kilio, hivyo nikawa nimeinuka. Basi yeye akabaki pale tulipokuwa tumeketi, akiwa ameshangaa mno. Nikajitupa chini sijui jinsi gani, chini ya mtini fulani, nikiyaachia machozi yangu yote yatoke; na mafuriko ya macho yangu yakabubujika dhabihu iliyokubalika kwako. Na, si kwa maneno haya hasa, lakini kwa maana hii, nalinena nawe mengi: nawe, Ee Bwana, hata lini? hata lini, Bwana, utaghadhibika milele? Usikumbuke maovu yetu ya zamani, kwa maana nalihisi kuwa nashikwa nayo. Nikapaza maneno haya ya huzuni: Hata lini, hata lini, “kesho, na kesho?” Kwa nini si sasa? kwa nini saa hii isiwe mwisho wa uchafu wangu?

Hivyo nalikuwa nikinena na kulia katika toba chungu mno ya moyo wangu, ndipo, tazama! nikasikia kutoka nyumba jirani sauti, kama ya mvulana au msichana, sijui, ikiimba, na kurudia mara kwa mara, “Chukua usome; Chukua usome.” Mara moja, uso wangu ukabadilika, nikaanza kufikiri kwa makini sana kama watoto huwa na desturi katika namna yoyote ya mchezo kuimba maneno kama hayo: wala sikuweza kukumbuka kuwahi kusikia mfano wake. Basi nikizuia mafuriko ya machozi yangu, nikainuka; nikifasiri kuwa si kingine ila amri kutoka kwa Mungu ya kukifungua kitabu, na kusoma sura ya kwanza nitakayoiona. Kwa maana nalikuwa nimesikia habari za Antonio, kwamba alipoingia wakati wa kusomwa kwa Injili, alipokea onyo, kana kwamba kile kilichokuwa kikisomwa kilinenwa kwake: Enenda, ukauze ulivyo navyo vyote, ukawape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni, kisha njoo unifuate: na kwa unabii kama huo aligeuzwa mara kwako. Basi kwa hamu nikarudi mahali Alipio alipokuwa ameketi; kwa maana pale ndipo nilikuwa nimekiweka kitabu cha Mtume nilipoondoka pale. Nikakinyakua, nikakifungua, na kwa kimya nikasoma ile sehemu ambayo macho yangu yaliangukia kwanza: Si kwa ulafi na ulevi, si kwa ufisadi na uasherati, si kwa fitina na wivu; bali mvaeni Bwana Yesu Kristo, wala msiuangalie mwili, hata kuwasha tamaa zake. Sikutaka kusoma zaidi; wala sikuhitaji: kwa maana mara moja mwishoni mwa sentensi hii, kwa nuru kama ya utulivu iliyotiwa moyoni mwangu, giza lote la shaka likatoweka mbali.

Ndipo nikitia kidole changu katikati, au alama nyingine, nikakifunga kitabu, na kwa uso uliotulia nikamjulisha Alipio. Na kilichotendeka ndani yake, ambacho sikukijua, alinionyesha hivi. Aliomba kuona kile nilichosoma: nikamwonyesha; naye akatazama hata mbali zaidi ya nilivyosoma, nami sikujua kilichofuata. Hiki kilifuata, naye aliye dhaifu wa imani mkaribisheni; ambacho alikitumia kwa nafsi yake, na kunifunulia. Na kwa onyo hili alitiwa nguvu; na kwa azimio jema na kusudi, na lililopatana sana na tabia yake, ambamo yeye alikuwa akitofautiana sana nami sikuzote, kwa lililo bora, bila kuchelewa kwa msukosuko wowote aliungana nami. Kutoka pale twaingia kwa mama yangu; twamwambia; yeye afurahi: twaeleza kwa taratibu jinsi ilivyotokea; yeye aruka kwa furaha, na kushangilia, na kukuhimidi Wewe, uwezaye kufanya mno ajabu kupita yale tuyaombayo au tuyawazayo; kwa maana aliona ya kuwa umempa zaidi kwa ajili yangu, kuliko alivyokuwa akiomba kwa miguno yake ya kusikitisha na ya huzuni mno. Kwa maana ulinigeuza kwako, hata nisitafute mke, wala tumaini lolote la ulimwengu huu, nikisimama katika kanuni ile ya imani, ambamo ulikuwa umenionyesha kwake katika maono, miaka mingi kabla. Nawe ukageuza maombolezo yake kuwa furaha, tele zaidi sana kuliko alivyokuwa ametamani, na kwa njia ya thamani zaidi na safi zaidi kuliko alivyokuwa amehitaji zamani, kwa kuwa na wajukuu wa mwili wangu.