Kitabu cha Nne

Sura ya Kwanza

Kwa muda huu wa miaka tisa (tangu mwaka wangu wa kumi na tisa hata wa ishirini na nane) tuliishi tukishawishika na kushawishi, tukidanganywa na kudanganya, katika tamaa za namna mbalimbali; kwa dhahiri, kwa elimu wanazoziita huru; kwa siri, kwa dini yenye jina la uongo; hapa tukiwa na kiburi, pale tukiwa na ushirikina, na kila mahali tukiwa ubatili. Hapa, tukiwinda ubatili wa sifa za watu, hata kufikia mashangilio ya maonyesho, na tuzo za ushairi, na mashindano ya kupata mataji ya majani, na upumbavu wa maonyesho, na kutokuwa na kiasi katika tamaa. Pale, tukitamani kutakaswa na uchafu huu, kwa kuwapelekea chakula wale walioitwa “wateule” na “watakatifu,” ambao kutokana nacho, katika kiwanda cha matumbo yao, wangetuundia Malaika na miungu, ambao kwao tungeweza kutakaswa. Mambo haya niliyafuata, na kuyatenda pamoja na rafiki zangu, waliodanganywa nami, na pamoja nami. Wenye kiburi na wanidhihaki, na wale ambao, kwa afya ya nafsi zao, hawajapigwa na kuangushwa na Wewe, Ee Mungu wangu; lakini mimi bado nitakuungamia aibu yangu mwenyewe katika sifa zako. Niruhusu, nakusihi, na unipe neema ili nipitie katika kumbukumbu yangu ya sasa upotevu wa wakati wangu uliopita, na nikutolee dhabihu ya shukrani. Kwa maana mimi ni nini kwangu mwenyewe pasipo Wewe, ila kiongozi wa maangamizi yangu mwenyewe? au mimi ni nini hata katika hali yangu bora, ila mtoto mchanga anyonyaye maziwa uyatoayo, na kula Wewe, chakula kisichoharibika? Lakini mtu ye yote ni mtu wa namna gani, akiwa si kitu ila mwanadamu tu? Sasa wenye nguvu na wenye uwezo na watucheke, bali sisi maskini na wahitaji na tukuungamie Wewe.

Sura ya Pili

Katika miaka ile nilifundisha ufasaha wa maneno, na, nikishindwa na tamaa ya mali, niliuza ustadi wa maneno mengi utumikao kwa kushinda. Lakini nilipendelea (Bwana, Wewe wajua) wanafunzi waaminifu (kama wanavyohesabiwa), na hawa, bila hila, niliwafundisha hila, zisizotumika dhidi ya uhai wa wasio na hatia, ingawa mara nyingine kwa ajili ya uhai wa wenye hatia. Nawe, Ee Mungu, ukanitambua tokea mbali nikijikwaa katika njia ile inayoteleza, na katikati ya moshi mwingi nikitoa cheche kadhaa za uaminifu, nilizozidhihirisha katika uongozi wangu wa wale waliopenda ubatili, na kutafuta uongo, mimi nikiwa mwenzao. Katika miaka ile nilikuwa na mmoja,—si katika kile kiitwacho ndoa halali, bali niliyempata katika shauku ya kupotoka, isiyo na ufahamu; lakini mmoja tu, nikibaki mwaminifu hata kwake; ambaye kwake nilijionea mwenyewe tofauti iliyoko kati ya kujizuia kwa agano la ndoa, kwa ajili ya kupata watoto, na mkataba wa mapenzi ya tamaa, ambapo watoto huzaliwa kinyume na mapenzi ya wazazi wao, ijapokuwa, wakiisha kuzaliwa, hulazimisha mapenzi.

Nakumbuka pia, ya kwamba nilipokuwa nimekusudia kuingia katika mashindano ya tuzo ya maonyesho, mchawi fulani aliniuliza ningempa nini ili nishinde; lakini mimi, nikichukia na kukirihi mafumbo hayo maovu, nikajibu, “Ingawa taji lingekuwa la dhahabu isiyoharibika, nisingekubali hata inzi auawe ili nilipate.” Kwa maana yeye alikusudia kuua viumbe hai kadhaa katika dhabihu zake, na kwa heshima hizo kuwaalika mashetani wanipendelee. Lakini uovu huu nao niliukataa, si kwa pendo safi kwako, Ee Mungu wa moyo wangu; kwa maana sikujua jinsi ya kukupenda, mimi nisiyejua kuwaza cho chote kilichopita mng'ao wa vitu vya kimwili. Je, nafsi, ikitamani hadithi za uongo kama hizo, haizini juu yako, ikitumainia mambo yasiyo ya kweli, na kulisha upepo? Lakini kwa hakika sikutaka dhabihu zitolewe kwa mashetani kwa ajili yangu, ambao kwao nilikuwa nikijitoa dhabihu mwenyewe kwa ushirikina ule. Kwa maana kulisha upepo ni nini kingine, ila kuwalisha wao, yaani kwa kupotea kuwa furaha na dhihaka yao?

Sura ya Tatu

Basi wale wadanganyifu, ambao huwaita Wanajimu, niliwauliza bila kusita; kwa sababu walionekana hawatumii dhabihu, wala kuomba roho ye yote kwa ajili ya utabiri wao: ambao ustadi huo, lakini, dini ya Kikristo na uchaji wa kweli huukataa na kuulaani sikuzote. Kwa maana, ni jambo jema kukuungamia Wewe, na kusema, Unirehemu, uniponye nafsi yangu, maana nimekutenda dhambi; wala si kuitumia vibaya rehema yako iwe ruhusa ya kutenda dhambi, bali kukumbuka maneno ya Bwana, Angalia, umekuwa mzima; usitende dhambi tena, lisije likakupata jambo lililo baya zaidi. Shauri hilo lote lenye afya wanajitahidi kuliharibu, wakisema, “Sababu ya dhambi yako imeamriwa mbinguni pasipo budi”; na “Hili lilifanywa na Zuhura, au Zohali, au Mirihi”: ili mwanadamu, kwa kweli, nyama na damu, na uozo wenye kiburi, asiwe na lawama; hali Muumba na Mpangaji wa mbingu na nyota ndiye achukuaye lawama. Naye ni nani ila Mungu wetu? utamu wenyewe na chemchemi ya haki, uliyemlipa kila mtu sawasawa na kazi yake: na moyo uliovunjika na kupondeka hutaudharau.

Palikuwa na mtu mwenye hekima siku zile, mstadi sana katika utabibu, na maarufu kwa hilo, aliyeweka kwa mkono wake mwenyewe wa kiliwali taji la mashindano juu ya kichwa changu kilichokuwa na ugonjwa, lakini si kama tabibu: kwa maana ugonjwa huu Wewe peke yako uuponyao, uwapingaye wenye kiburi, na kuwapa wanyenyekevu neema. Lakini je, uliniacha hata kupitia mzee yule, au ukajizuia kuiponya nafsi yangu? Kwa maana nilipozidi kufahamiana naye, na kuyashika kwa bidii na kwa makini maneno yake (kwa maana ingawa yalikuwa kwa lugha rahisi, yalikuwa na uhai, na nguvu, na dhati), alipokuwa amejua kwa maongezi yangu kwamba nilikuwa nimezoea vitabu vya wapiga-ramli wa kuzaliwa, aliniusia kwa upole na kwa upendo wa kibaba niviache, wala nisitumie bure uangalifu na juhudi, ambavyo ni lazima kwa mambo yenye faida, katika ubatili huu; akisema, kwamba katika miaka yake ya kwanza aliisoma sanaa ile, ili aifanye kuwa kazi ambayo kwayo angeishi, na kwamba, akimwelewa Hipokrate, angeweza mara kuelewa somo kama hili; walakini aliiacha, na kushika utabibu, kwa sababu nyingine yo yote ila kwamba aliiona ni ya uongo kabisa; naye, mtu mzito, asingependa kujipatia riziki kwa kuwadanganya watu. “Lakini wewe,” asema, “una ufasaha wa maneno wa kujikimu, hata unafuata hii kwa hiari, si kwa lazima: basi zaidi imekupasa kuniamini katika jambo hili, mimi niliyejitaabisha kuipata kwa ukamilifu hata kujipatia riziki kwayo peke yake.” Nilipomwuliza, basi ni jinsi gani mambo mengi ya kweli yangeweza kutabiriwa kwayo, akanijibu (kadiri alivyoweza) “kwamba nguvu ya bahati, iliyoenea katika mpango wote wa vitu, ndiyo iliyoleta jambo hili. Kwa maana kama mtu kwa bahati nasibu afungua kurasa za mshairi fulani, aliyeimba na kufikiri juu ya jambo tofauti kabisa, mara nyingi ubeti hutokea, unaopatana kwa ajabu na shughuli iliyopo: isingekuwa jambo la kushangaza, kama kutoka katika nafsi ya mtu, isiyofahamu kinachotendeka ndani yake, kwa silika fulani ya juu jibu lingetolewa, kwa bahati, si kwa ustadi, linalopatana na shughuli na matendo ya yule aulizaye.”

Na kiasi hiki, ama kutoka kwake au kupitia kwake, Wewe uliniletea, na kuandika katika kumbukumbu yangu, jambo ambalo baadaye ningeweza kulichunguza mwenyewe. Lakini wakati ule wala yeye, wala Nebridio mpenzi wangu, kijana mwema wa pekee na mwenye hofu takatifu, aliyeidhihaki jumla ya utabiri, hakuweza kunishawishi niiache, mamlaka ya waandishi ikinivuta zaidi, na hata wakati ule sikuwa nimepata ushahidi wa hakika (kama ule niliokuwa nikiutafuta) ambao kwao lingedhihirika pasipo shaka yo yote, kwamba yale yaliyotabiriwa kwa kweli na wale walioulizwa yalitokana na bahati nasibu, si kwa ustadi wa wapiga-nyota.

Sura ya Nne

Katika miaka ile nilipoanza kwanza kufundisha ufasaha wa maneno katika mji wangu wa kwao, nilikuwa nimemfanya mmoja rafiki yangu, lakini wa kupendwa mno kwangu, kwa sababu ya kufanana kwa shughuli, wa rika langu, na, kama mimi, katika ua la kwanza lifunguavyo la ujana. Alikuwa amekua tangu utoto pamoja nami, nasi tulikuwa wenzi shuleni na wenzi wa kucheza. Lakini alikuwa bado si rafiki yangu kama baadaye, wala hata wakati ule, kama urafiki wa kweli ulivyo; kwa maana wa kweli hauwezi kuwa, isipokuwa katika wale ambao Wewe huwaunganisha pamoja, wakiambatana nawe, kwa pendo lile limiminwalo katika mioyo yetu na Roho Mtakatifu tuliyepewa sisi. Walakini ulikuwa mtamu mno, uliokomazwa na joto la masomo ya kufanana: kwa maana, kutoka imani ya kweli (ambayo yeye akiwa kijana hakuwa ameipokea kwa uthabiti na kwa ukamilifu), nilikuwa nimempotosha yeye pia kuelekea hadithi zile za ushirikina na zenye kudhuru, ambazo kwa ajili yake mama yangu aliniombolezea. Pamoja nami sasa alikosea akilini, wala nafsi yangu isingeweza kuwa pasipo yeye. Lakini tazama Wewe ulikuwa karibu nyuma ya nyayo za wakimbizi wako, wakati mmoja Mungu wa kisasi, na Chemchemi ya rehema, ukitugeuza tuje kwako kwa njia za ajabu; ulimwondoa mtu yule katika uzima huu, alipokuwa amejaza kwa shida mwaka mmoja mzima wa urafiki wangu, mtamu kwangu kupita utamu wote wa uzima wangu ule.

Ni nani awezaye kusimulia sifa zako zote, alizozihisi katika nafsi yake mmoja? Ulifanya nini basi, Mungu wangu, na jinsi gani kilindi cha hukumu zako hakichunguziki? Kwa muda mrefu, akiugua vibaya homa, alilala pasipo fahamu katika jasho la mauti; na kupona kwake kulipokata tamaa, alibatizwa, pasipo kujua; mimi wakati huo nikijali kidogo, nikidhani ya kwamba nafsi yake ingehifadhi zaidi kile ilichokipokea kwangu, si kile kilichofanywa juu ya mwili wake usiofahamu. Lakini ikawa kinyume kabisa: kwa maana aliburudishwa, na kurejeshwa. Mara moja, mara nilipoweza kuzungumza naye (nami niliweza, mara alipoweza, kwa maana sikumwacha kamwe, nasi tulishikamana mno kila mmoja na mwenzake), nilijaribu kufanya mzaha naye, kana kwamba angefanya mzaha nami juu ya ubatizo ule aliokuwa amepokea, alipokuwa hayupo kabisa akilini na hisiani, lakini sasa alikuwa amefahamu kwamba amekwisha kuupokea. Lakini alinikwepa, kama vile mtu amkwepavyo adui; na kwa ujasiri wa ajabu na wa ghafula akaniagiza, kama ningetaka kuendelea kuwa rafiki yake, niache maneno kama hayo kwake. Mimi, nikiwa nimeshangaa na kustaajabu kabisa, nilizizuia hisia zangu zote hata atakapopata nafuu, na afya yake iwe na nguvu za kutosha ili niweze kushughulika naye kama nilivyotaka. Lakini aliondolewa mbali na wazimu wangu, ili pamoja nawe ahifadhiwe kwa ajili ya faraja yangu; siku chache baadaye nilipokuwa sipo, alishambuliwa tena na homa, na hivyo akaondoka.

Kwa huzuni hii moyo wangu ulitiwa giza kabisa; na cho chote nilichokitazama kilikuwa mauti. Nchi yangu ya kwao ilikuwa adhabu kwangu, na nyumba ya baba yangu ilikuwa masikitiko ya ajabu; na cho chote nilichokuwa nimeshiriki naye, nikimkosa yeye, kikawa mateso yenye kuvuruga. Macho yangu yalimtafuta kila mahali, lakini hakupewa kwao; nami nilichukia mahali pote, kwa kuwa hapakuwa naye; wala hapangeweza sasa kuniambia, “anakuja,” kama alipokuwa hai naye hayupo. Nikawa kitendawili kikubwa kwangu mwenyewe, nikaiuliza nafsi yangu, kwa nini ina huzuni hivyo, na kwa nini inanifadhaisha vikali: lakini haikujua la kunijibu. Nami niliposema, Mtumaini Mungu, kwa haki kabisa haikunitii; kwa sababu rafiki yule mpenzi kupita wote, aliyekuwa amempoteza, alikuwa, akiwa mwanadamu, wa kweli zaidi na bora zaidi kuliko kile kivuli alichoambiwa akitumainie. Machozi peke yake ndiyo yaliyokuwa matamu kwangu, kwa maana yalichukua nafasi ya rafiki yangu, katika mapenzi yangu ya thamani zaidi.

Sura ya Tano

Na sasa, Bwana, mambo haya yamepita, na wakati umepoza jeraha langu. Na nijifunze kwako Wewe, uliye Kweli, na nilikaribishe sikio la moyo wangu kinywani mwako, ili uniambie kwa nini kulia ni kutamu kwa wenye taabu? Je, Wewe, ijapokuwa upo kila mahali, umeitupilia mbali taabu yetu iwe mbali nawe? Nawe wakaa ndani yako mwenyewe, bali sisi twatupwatupwa huku na huku katika majaribu ya namna mbalimbali. Walakini kama tusingeomboleza masikioni mwako, tusingebaki na tumaini lo lote. Basi tunda tamu latoka wapi likachumwa katika uchungu wa uzima, katika kuugua, machozi, kuugulia, na malalamiko? Je, jambo hili ndilo litamishalo, kwamba twatumaini Wewe wasikia? Hii ni kweli kuhusu maombi, kwa maana ndani yake mna shauku ya kukukaribia Wewe. Lakini je, iko pia katika huzuni kwa ajili ya kitu kilichopotea, na masikitiko yale niliyofunikwa nayo wakati ule? Kwa maana sikutumaini kwamba angerudi katika uhai wala sikutamani hili kwa machozi yangu; bali nililia tu na kuhuzunika. Kwa maana nilikuwa mwenye taabu, na nilikuwa nimepoteza furaha yangu. Au kulia ni kweli jambo chungu, na kwa sababu ya kuchukia kabisa vitu tulivyokuwa tukivifurahia zamani, je basi, tunapovikwepa, hutupendeza?

Sura ya Sita

Lakini nasema nini juu ya mambo haya? kwa maana sasa si wakati wa kuuliza, bali wa kukuungamia Wewe. Nilikuwa mnyonge; na mnyonge ni kila nafsi iliyofungwa na urafiki wa vitu viharibikavyo; huraruliwa vipande anapovipoteza, na ndipo huhisi unyonge alioukuwa nao hata kabla ya kuvipoteza. Ndivyo ilivyokuwa kwangu wakati ule; nililia kwa uchungu mwingi, na nikapata pumziko langu katika uchungu. Hivyo nilikuwa mnyonge, na uzima ule wa unyonge niliupenda kupita rafiki yangu. Kwa maana ingawa ningeubadili kwa hiari, walakini nilikuwa nikisita zaidi kuuacha kuliko kumwacha yeye; naam, sijui kama ningeuacha hata kwa ajili yake, kama ilivyosimuliwa (kama si kubuniwa) juu ya Pilade na Oreste, kwamba wangekufa kwa furaha kila mmoja kwa ajili ya mwenzake au pamoja, kwa maana kutoishi pamoja kwao kulikuwa kubaya kuliko mauti. Lakini ndani yangu ilikuwa imezuka hisia isiyoelezeka, iliyo kinyume mno na hii, kwa maana kwa wakati mmoja nilichukia mno kuishi na kuogopa kufa. Nadhani, kadiri nilivyompenda zaidi, ndivyo nilivyozidi kuchukia, na kuogopa (kama adui katili kupita wote) mauti, yaliyokuwa yameninyang'anya yeye: nami niliwaza kwamba yangewakomesha watu wote kwa haraka, kwa kuwa yalikuwa na uwezo juu yake. Ndivyo ilivyokuwa kwangu, nakumbuka. Tazama moyo wangu, Ee Mungu wangu, tazama na uangalie ndani yangu; kwa maana nakumbuka vema, Ee Tumaini langu, unitakasaye na uchafu wa mapenzi kama hayo, ukiyaelekeza macho yangu kwako Wewe, na kuinyofoa miguu yangu kutoka mtegoni. Kwa maana nilistaajabu kwamba wengine, walio chini ya mauti, waliishi, kwa kuwa yeye niliyempenda, kana kwamba asingekufa kamwe, alikuwa amekufa; nami nilistaajabu zaidi kwamba mimi mwenyewe, niliyekuwa kwake nafsi ya pili, ningeweza kuishi, hali yeye amekufa. Vema alisema mmoja juu ya rafiki yake, “Wewe nusu ya nafsi yangu”; kwa maana nilihisi kwamba nafsi yangu na nafsi yake zilikuwa “nafsi moja katika miili miwili”: na kwa hiyo uzima wangu ulikuwa chukizo kwangu, kwa sababu nisingependa kuishi nikiwa nimegawanyika nusu. Na kwa hiyo labda niliogopa kufa, yeye niliyempenda sana asije akafa kabisa.

Sura ya Saba

Ee wazimu, usiojua jinsi ya kuwapenda watu, kama watu! Ee mtu mpumbavu niliyekuwa wakati ule, nikivumilia kwa kukosa saburi hali ya mwanadamu! Nilihangaika basi, nikaugua, nikalia, nikafadhaishwa; sikuwa na pumziko wala shauri. Kwa maana nilichukua nafsi iliyovunjika na kuvuja damu, isiyovumilia kubebwa nami, lakini mahali pa kuipumzisha, sikupata. Si katika vichaka vya utulivu, si katika michezo na muziki, wala katika mahali penye harufu nzuri, wala katika karamu za kupendeza, wala katika anasa za kitanda na kochi; wala (mwishoni) katika vitabu au ushairi, ilipata pumziko. Vitu vyote vilionekana vya kutisha, naam, hata nuru yenyewe; cho chote kilichokuwa si kile alichokuwa yeye, kilikuwa cha kuchukiza na cha machukizo, ila kuugua na machozi. Kwa maana katika hayo peke yake nilipata burudisho kidogo. Lakini nafsi yangu ilipoondolewa kutoka kwayo mzigo mkubwa wa taabu ulinilemea. Kwako Wewe, Ee Bwana, ingempasa kuinuliwa, ili Wewe uupunguze; nalijua hivyo; lakini sikuweza wala sikutaka; zaidi, kwa kuwa, nilipokufikiri Wewe, Wewe hukuwa kwangu kitu cho chote kilicho imara au chenye asili halisi. Kwa maana Wewe hukuwa Wewe mwenyewe, bali kivuli tu, na kosa langu lilikuwa Mungu wangu. Nilipojaribu kuupakua mzigo wangu juu yake, ili upate kupumzika, uliteleza katikati ya utupu, na kunijilia tena kwa kasi juu yangu; nami nilikuwa nimebaki kwangu mwenyewe mahali pa kutokuwa na bahati, ambapo sikuweza kuwako, wala kutoka humo. Kwa maana moyo wangu ungekimbilia wapi kuutoka moyo wangu? Ningekimbilia wapi kujitoka mimi mwenyewe? Ni wapi ambapo nisingejifuata mimi mwenyewe? Walakini nilikimbia kutoka nchi yangu; kwa maana hivyo macho yangu yangempungukia kumtafuta, mahali ambapo hayakuzoea kumwona. Na hivyo kutoka Thagaste, nikaja Kartago.

Sura ya VIII

Nyakati hazipotezi wakati; wala hazipiti bure; kupitia hisia zetu hufanya kazi za ajabu akilini. Tazama, zilikwenda na kuja siku baada ya siku, na kwa kuja na kwenda, ziliingiza akilini mwangu picha nyingine na kumbukumbu nyingine; na kidogo kidogo zilinikaraba tena kwa aina ile ya zamani ya furaha zangu, ambazo huzuni yangu ile iliziachia nafasi. Na bado zikafuata, si huzuni nyingine hasa, bali sababu za huzuni nyingine. Kwa maana ile huzuni ya kwanza ilifikaje kwa urahisi hivyo hata ndani kabisa ya nafsi yangu, isipokuwa kwa kuwa nilikuwa nimeimwaga nafsi yangu juu ya mavumbi, kwa kumpenda yule ambaye lazima afe, kana kwamba hangekufa kamwe? Kwa maana kilichonirejesha na kunihuisha zaidi ni faraja za marafiki wengine, ambao pamoja nao nilipenda kile ambacho, badala Yako, nilikipenda; na hii ilikuwa hadithi kubwa, na uongo wa kuendelea, ambao kwa kichocheo chake cha uzinzi, nafsi yetu, iliyokuwa ikiwashwa masikioni mwetu, ilikuwa ikichafuliwa. Lakini hadithi ile haikufa kwangu, kila mara mmoja wa marafiki zangu alipokufa. Kulikuwa na mambo mengine ndani yao yaliyoiteka akili yangu zaidi: kuzungumza na kuchekana pamoja; kutendeana wema kwa zamu; kusoma pamoja vitabu vitamu; kufanya upumbavu au kuwa na dhati pamoja; kutofautiana nyakati fulani bila chuki, kama vile mtu awezavyo na nafsi yake mwenyewe; na hata kwa uchache wa kutofautiana huku, kukoleza makubaliano yetu ya mara kwa mara; nyakati fulani kufundisha, na nyakati fulani kujifunza; kumtamani asiyekuwepo kwa hamu; na kumkaribisha ajaye kwa furaha. Haya na mifano kama hii, yakitoka mioyoni mwa wale waliopendana, kwa uso, kwa ulimi, kwa macho, na kwa ishara elfu za kupendeza, yalikuwa kuni nyingi za kuyeyusha nafsi zetu pamoja, na kutoka wengi kufanya mmoja tu.

Sura ya IX

Hivi ndivyo kinachopendwa katika marafiki; na kupendwa hivyo, hata dhamiri ya mtu hujihukumu yenyewe, kama hampendi yule ampendaye tena, au hampendi tena yule ampendaye, bila kutazamia chochote kutoka kwa nafsi yake ila dalili za upendo wake. Kwa hiyo huja maombolezo yale, ikiwa mtu afa, na giza za huzuni, na kuzamishwa kwa moyo katika machozi, utamu wote ukageuka uchungu; na juu ya kupotea kwa uhai wa anayekufa, mauti ya walio hai. Heri yeye ampendaye Wewe, na rafiki yake ndani Yako, na adui yake kwa ajili Yako. Kwa maana yeye peke yake hapotewi na mpendwa wake yeyote, ambaye kwake wote ni wapendwa ndani Yake asiyeweza kupotea. Naye ni nani huyu ila Mungu wetu, Mungu aliyeziumba mbingu na nchi, na kuvijaza, kwa kuwa kwa kuvijaza Aliviumba? Wewe hapotewi na yeyote, ila yule anayekuacha. Naye anayekuacha Wewe, aendako au aelekeako wapi, ila kutoka Kwako uliyependezwa, kwenda Kwako uliyechukizwa? Kwa maana ni wapi asipoipata sheria Yako katika adhabu yake mwenyewe? Na sheria Yako ni kweli, na kweli ni Wewe.

Sura ya X

Uturudishe, Ee Mungu wa majeshi, utuonyeshe uso Wako, nasi tutakuwa wazima. Kwa maana popote nafsi ya mwanadamu ijigeuzako, isipokuwa Kwako, hukazwa juu ya huzuni, naam ijapokuwa hukazwa juu ya vitu vizuri. Na bado vitu hivyo, nje Yako, na nje ya nafsi, visingekuwako, kama havingekuwa kutoka Kwako. Vyatokea, na kutua; na kwa kutokea, vyaanza kana kwamba kuwako; vyakua, ili viweze kukamilika; na vikiisha kukamilika, vyazeeka na kunyauka; na si vyote vinavyozeeka, bali vyote vyanyauka. Basi vitokeapo na kuelekea kuwako, kadiri vinavyokua haraka ili viweze kuwako, ndivyo zaidi vinavyoharakisha kutokuwako. Hii ndiyo sheria yavyo. Kiasi hiki umevigawia, kwa sababu ni sehemu za vitu, ambavyo havipo vyote kwa pamoja, bali kwa kupita na kufuatana, hukamilisha pamoja ulimwengu ule, ambao ni sehemu zake. Na hata hivyo maneno yetu hukamilishwa kwa ishara zitoazo sauti: lakini hii tena haikamiliki isipokuwa neno moja lipite likiisha kutoa sehemu yake ya sauti, ili jingine liweze kufuata. Kutoka katika vitu hivi vyote na iikusifu nafsi yangu, Ee Mungu, Muumba wa vyote; lakini nafsi yangu isikazwe kwa vitu hivi kwa gundi ya upendo, kupitia hisia za mwili. Kwa maana vyaenda vilikoelekea kwenda, ili visiwe; navyo huyararua kwa tamaa zenye tauni, kwa sababu yeye hutamani kuwako, lakini hupenda kupumzika katika kile akipendacho. Lakini katika vitu hivi hapana mahali pa kupumzika; havidumu, vyakimbia; naye ni nani awezaye kuvifuata kwa hisia za mwili? naam, ni nani awezaye kuvishika, viwapo karibu? Kwa maana hisia ya mwili ni ya polepole, kwa sababu ni hisia ya mwili; na kwa hiyo imewekewa mpaka. Yatosha kwa kile ilichoumbiwa; lakini haitoshi kuvizuia vitu vipitavyo mkondo wavyo kutoka mahali pavyo palipoamriwa pa kuanzia hata mwisho ulioamriwa. Kwa maana katika Neno Lako, ambalo kwalo vimeumbwa, vyasikia amri yavyo, “toka hapa na hata hapa.”

Sura ya XI

Usiwe mpumbavu, Ee nafsi yangu, wala usiwe kiziwi katika sikio la moyo wako kwa ghasia ya upumbavu wako. Sikiliza wewe pia.

Neno lenyewe lakuita urejee: na hapo ndipo mahali pa raha lisiloweza kufadhaishwa, ambapo upendo hauachwi, kama wenyewe hauachi. Tazama, vitu hivi vyapita, ili vingine viweze kuchukua nafasi yake, na hivyo ulimwengu huu wa chini ukamilishwe kwa sehemu zake zote. Lakini je, mimi naondoka mahali popote? asema Neno la Mungu. Weka makao yako hapo, tumaini hapo lolote ulilo nalo kutoka hapo, Ee nafsi yangu, angalau sasa umechoshwa na ubatili. Ikabidhi Kweli, lolote ulilo nalo kutoka kwa Kweli, nawe hutapoteza chochote; na uozo wako utachanua tena, na magonjwa yako yote yataponywa, na sehemu zako zinazokufa zitafanywa upya na kufanywa mpya, na kufungwa kukuzunguka: wala hazitakulaza vilikoshuka vyenyewe; bali zitasimama imara pamoja nawe, na kudumu milele mbele za Mungu, adumuye na kusimama imara milele.

Kwa nini basi upotoshwe na kuufuata mwili wako? Na ugeuzwe na kukufuata wewe. Chochote kwa njia yake unachohisi, ni kwa sehemu; na kizima, ambacho hivi ni sehemu zake, hukijui; na bado vyakupendeza. Lakini kama hisia ya mwili wako ingekuwa na uwezo wa kufahamu kizima, wala isingekuwa nayo yenyewe, kwa adhabu yako, imefungiwa kwa haki katika sehemu ya kizima, ungetamani kwamba chochote kilichoko wakati huu, kipite, ili kizima kikupendeze zaidi. Kwa maana kile tusemacho pia, kwa hisia iyo hiyo ya mwili wewe wasikia; lakini usingetaka silabi zibaki, bali ziruke, ili nyingine ziweze kuja, nawe uisikie yote. Na hivyo daima, kitu kimoja kifanywapo kutoka vingi, ambavyo vyote havipo kwa pamoja, vyote kwa jumla vingependeza zaidi kuliko vipendezavyo kimoja kimoja, kama vyote vingeweza kutambuliwa kwa jumla. Lakini bora kuliko hivi ni Yeye aliyefanya vyote; naye ni Mungu wetu, wala Yeye hapiti, kwa maana wala hapana chochote kimfuatacho.

Sura ya XII

Kama miili ikikupendeza, msifu Mungu kwa ajili yake; na urudishe upendo wako juu ya Muumba wake; usije, katika vitu hivi vikupendezavyo, ukamchukiza. Kama nafsi zikikupendeza, na zipendwe ndani ya Mungu: kwa maana nazo zabadilika, lakini ndani Yake zimeimarishwa; ama sivyo zingepita, na kupita kabisa. Basi ndani Yake na zipendwe; nawe uchukue Kwake pamoja nawe nafsi uwezazo, na uziambie, “Yeye na tumpende, Yeye na tumpende: Yeye alizifanya hizi, wala hayuko mbali. Kwa maana hakuziumba, kisha akaondoka, bali zi za Kwake, na ndani Yake. Tazama pale alipo, ambapo kweli hupendwa. Yeye yu ndani ya moyo wenyewe, lakini moyo umempotea. Rudini ndani ya moyo wenu, enyi wakosaji, mkaambatane na Yeye aliyewafanya. Simameni pamoja Naye, nanyi mtasimama imara. Pumzikeni ndani Yake, nanyi mtapata raha. Mnakwenda wapi katika njia za taabu? Mnakwenda wapi? Wema mnaoupenda ni kutoka Kwake; lakini ni mwema na wa kupendeza kwa kurejelea Kwake, na kwa haki utafanywa kuwa mchungu, kwa sababu bila haki kitu chochote hupendwa kilicho kutoka Kwake, kama Yeye akiachwa kwa ajili yake. Kwa mwisho gani basi mngali mkitembea njia hizi ngumu na za taabu? Hapana raha, mahali mnapoitafuta. Tafuteni mnachokitafuta; lakini hakiko pale mnapokitafuta. Mnatafuta uzima wenye baraka katika nchi ya mauti; hauko huko. Kwa maana uwezaje kuwako uzima wenye baraka ambapo uzima wenyewe haupo?

“Lakini Uzima wetu wa kweli ulishuka hapa, na kuubeba mauti wetu, na kumuua, kutoka katika wingi wa uzima Wake mwenyewe: naye alinguruma, akituita kwa sauti kuu turejee kutoka hapa kwake katika mahali pale pa siri, ambapo alitoka kuja kwetu, kwanza katika tumbo la Bikira, ambamo aliuoa uumbaji wa kibinadamu, mwili wetu wa kufa, ili usiwe wa kufa milele, na kutoka hapo kama bwana arusi atokaye chumbani mwake, akifurahi kama jitu kupiga mbio mwendo wake. Kwa maana hakukawia, bali alikimbia, akiita kwa sauti kuu kwa maneno, matendo, mauti, uzima, kushuka, kupaa; akitupigia kelele turejee Kwake. Naye aliondoka machoni petu, ili tuweze kurejea ndani ya moyo wetu, na hapo tumpate. Kwa maana aliondoka, na tazama, yuko hapa. Hakutaka kukaa nasi kwa muda mrefu, lakini hakutuacha; kwa maana aliondoka kule, ambako hakuondoka kamwe, kwa sababu ulimwengu ulifanywa naye. Na katika ulimwengu huu alikuwako, na katika ulimwengu huu alikuja kuokoa wenye dhambi, ambao kwao nafsi yangu huungama, naye huiponya, kwa maana imemtenda dhambi Yeye. Enyi wana wa watu, hata lini mtakuwa wazito wa moyo hivi? Hata sasa, baada ya kushuka kwa Uzima kwenu, hamtapanda na kuishi? Lakini mtapanda wapi, mkiwa juu, na kuweka vinywa vyenu juu ya mbingu? Shukeni, ili mpate kupanda, na kupanda kwa Mungu. Kwa maana mmeanguka, kwa kupanda kinyume Naye.” Waambie hawa haya, ili wapate kulia katika bonde la machozi, na hivyo uwainue pamoja nawe hata kwa Mungu; kwa sababu kutoka katika roho Yake unanena hivi kwao, kama unanena, ukiwaka kwa moto wa upendo.

Sura ya XIII

Mambo haya wakati ule sikuyajua, nami nilipenda urembo huu wa chini, nami nilikuwa nikizama hata vilindi kabisa, nami kwa marafiki zangu nikasema, “Je, twapenda kitu chochote ila kilicho kizuri? Basi, ni nini kilicho kizuri? na urembo ni nini? Ni nini kile kinachotuvuta na kutushinda kwa vitu tuvipendavyo? kwa maana kama isingalikuwamo ndani yavyo neema na urembo, visingaliweza kwa vyovyote kutuvuta kwavyo.” Nami nikatambua na kuona kwamba katika miili yenyewe, kulikuwa na urembo, kutokana na kufanya kwavyo aina ya kizima, na tena, mwingine kutokana na ulinganifu ufaao na wa kupatana, kama wa sehemu ya mwili na kizima chake, au wa kiatu na mguu, na kadhalika. Na fikira hii ikachipuka akilini mwangu, kutoka ndani kabisa ya moyo wangu, nami nikaandika “juu ya kilicho kizuri na kifaacho,” nadhani, vitabu viwili au vitatu. Wewe wajua, Ee Bwana, kwa maana vimenitoka; kwa maana sivina, bali vimenipotea, sijui jinsi gani.

Sura ya XIV

Lakini ni nini kilichonisukuma, Ee Bwana Mungu wangu, kuvitoa vitabu hivi kwa Hierio, mnenaji wa Rumi, ambaye sikumjua kwa uso, bali nilimpenda kwa sifa ya elimu yake iliyokuwa kuu ndani yake, na maneno yake kadhaa nilikuwa nimeyasikia, yaliyonipendeza? Lakini zaidi alinipendeza, kwa kuwa aliwapendeza wengine, waliomsifu sana, wakishangaa kwamba kutoka kwa Msiria, aliyefundishwa kwanza ufasaha wa Kigiriki, baadaye angeundwa kuwa mnenaji wa ajabu wa Kilatini, na mmoja aliyejifunza sana katika mambo yahusuyo falsafa. Mtu husifiwa, na, bila kuonwa, hupendwa: je, upendo huu huingia moyoni mwa msikiaji kutoka kinywani mwa msifuji? Sivyo. Bali kwa mmoja apendaye mwingine huwashwa. Kwa maana kwa hiyo hupendwa yule anayesifiwa, msifuji aaminiwapo kwamba humsifu kwa moyo usio na unafiki; yaani, mmoja ampendaye, amsifupo.

Kwa maana hivyo ndivyo nilivyowapenda watu wakati ule, kwa hukumu ya watu, si Yako, Ee Mungu wangu, ambaye ndani Yake hapana mtu adanganywaye. Lakini bado kwa nini si kwa sifa, kama zile za mwendesha gari maarufu, au mpiganaji na wanyama katika ukumbi wa michezo, ajulikanaye mbali na kote kwa umaarufu wa kawaida, bali kwa jinsi nyingine kabisa, na kwa dhati, na kama vile mimi mwenyewe ningetaka kusifiwa? Kwa maana nisingetaka kusifiwa au kupendwa, kama waigizaji wapendwavyo (ijapokuwa mimi mwenyewe niliwasifu na kuwapenda), bali ningependa zaidi kuwa nisiyejulikana, kuliko kujulikana hivyo; na hata kuchukiwa, kuliko kupendwa hivyo. Sasa ziko wapi hamu za aina hizi za upendo mbalimbali na tofauti zilizowekwa katika nafsi moja? Mbona, kwa kuwa sisi ni watu sawasawa, napenda katika mwingine kile ambacho, kama nisingekichukia, nisingekikataa na kukitupa kutoka kwangu? Kwa maana haisimami, kwamba kama farasi mzuri apendwavyo na yeye, ambaye asingetaka, ajapoweza, kuwa farasi yule, kwa hiyo yaweza kusemwa vivyo hivyo juu ya mwigizaji, ashirikiye tabia yetu. Je, basi napenda katika mwanadamu, kile ninachochukia kuwa, mimi niliye mwanadamu? Mwanadamu mwenyewe ni kilindi kikuu, ambaye hata nywele zake wazihesabu, Ee Bwana, wala hazianguki chini pasipo Wewe. Na bado nywele za kichwa chake ni rahisi kuhesabiwa kuliko hisia zake, na mapigo ya moyo wake.

Lakini mnenaji yule alikuwa wa aina ile niliyoipenda, kama nikitamani kuwa mimi mwenyewe hivyo; nami nilikosa kwa kiburi kilichovimba, nami nikatupwatupwa na kila upepo, lakini bado niliongozwa na Wewe, ingawa kwa siri sana. Nami najuaje, na kutokea wapi naungama kwa ujasiri Kwako, kwamba nilikuwa nimempenda zaidi kwa ajili ya upendo wa wamsifuo, kuliko kwa ajili ya vile vitu vyenyewe alivyosifiwa kwavyo? Kwa sababu, kama asingesifiwa, na hao hao watu wangemsuta, na kwa suto na dharau wakasema vile vile vitu juu yake, nisingaliwaka na kuchochewa kumpenda kamwe. Na bado vitu havingekuwa vingine, wala yeye mwenyewe mwingine; ila tu hisia za wanenaji. Tazama pale nafsi isiyo na nguvu ilalapo, isiyoegemezwa bado na uthabiti wa kweli! Kama vile pepo za ndimi zivumavyo kutoka kifuani mwa wenye maoni, ndivyo huchukuliwa huku na huku, ikisukumwa mbele na nyuma, na nuru hufunikwa na mawingu kwake, na kweli haionekani. Na tazama, iko mbele yetu. Na ilikuwa jambo kubwa kwangu, kwamba mazungumzo na kazi zangu zijulikane kwa mtu yule: ambazo kama angezikubali, ningaliwaka zaidi; lakini kama angezikataa, moyo wangu mtupu, usio na uthabiti Wako, ungalijeruhiwa. Na bado kile “kizuri na kifaacho,” nilichomwandikia juu yake, nilikikaa kwa furaha, nikakitazama, na kukistaajabia, ijapokuwa hakuna aliyeshiriki nami.

Sura ya XV

Lakini sikuona bado, jambo hili zito lilizingatia juu ya nini katika hekima Yako, Ewe Mweza-yote, wewe peke yako ufanyaye maajabu; na akili yangu ikatanga-tanga katika maumbo ya kimwili; nami “kilicho kizuri,” nikakiainisha na kukitofautisha kile kilicho hivyo chenyewe, na “kifaacho,” ambacho urembo wake u katika ulinganifu na kitu kingine: na hili nililiunga mkono kwa mifano ya kimwili. Nami nikaigeukia asili ya akili, lakini dhana potofu niliyokuwa nayo juu ya mambo ya kiroho, isiniache kuiona kweli. Lakini nguvu ya kweli yenyewe ikang’aa machoni mwangu, nami nikaigeuza nafsi yangu iliyokuwa ikitweta kutoka kwa dutu isiyo na mwili kwenda kwa michoro, na rangi, na ukubwa wa vitu vikubwa. Na kwa kushindwa kuviona hivi akilini, nikadhani siwezi kuiona akili yangu. Na kwa kuwa katika wema nilipenda amani, na katika uovu nilichukia ugomvi; katika la kwanza niliona umoja, lakini katika la pili, aina ya mgawanyiko. Na katika umoja ule nilifikiri nafsi ya akili, na asili ya kweli na ya wema mkuu, ilikaa; lakini katika mgawanyiko huu kwa masikitiko nikawaza kuwako dutu fulani isiyojulikana ya uhai usio na akili, na asili ya uovu mkuu, ambao usingekuwa dutu tu, bali uhai halisi pia, na bado usiotoka Kwako, Ee Mungu wangu, ambaye kwako ni vitu vyote. Na bado ule wa kwanza niliuita Monadi, kana kwamba ni nafsi isiyo na jinsia; bali ule wa pili niliuita Duadi;—hasira, katika matendo ya jeuri, na katika uchafu, tamaa; bila kujua nilinena nini. Kwa maana sikuwa nimejua au kujifunza kwamba wala uovu haukuwa dutu, wala nafsi yetu haikuwa ule wema mkuu usiobadilika.

Kwa maana kama matendo ya jeuri yatokeavyo, kama msisimko ule wa nafsi ukiharibiwa, ambako kutoka humo hutoka tendo la nguvu, likijichochea kwa kiburi na bila utaratibu; na tamaa, hisia ile ya nafsi isipotawaliwa, ambayo kwayo anasa za mwili hunywewa, ndivyo makosa na maoni ya uongo huchafua mwenendo, kama nafsi ya akili yenyewe ikiharibiwa; kama ilivyokuwa wakati ule ndani yangu, niliyekuwa sijui kwamba lazima iangazwe na nuru nyingine, ili ipate kushiriki kweli, ikiona yenyewe si ile asili ya kweli. Kwa maana Wewe utaiwasha taa yangu, Ee Bwana Mungu wangu, Wewe utayaangaza giza langu: na katika utimilifu Wako sisi sote tumepokea, kwa maana Wewe ndiwe nuru ya kweli imwangazayo kila mtu ajaye ulimwenguni; kwa maana ndani Yako hakuna kigeugeu, wala kivuli cha kugeuka.

Lakini nilisonga Kwako, nami nikasukumwa kutoka Kwako, ili nionje mauti: kwa maana wewe huwapinga wenye kiburi. Lakini ni nini chenye kiburi zaidi, kuliko mimi kwa wazimu wa ajabu kujidai kuwa kwa asili kile ambacho Wewe ndicho? Kwa maana ingawa nilikuwa chini ya mabadiliko (kiasi hicho kikiwa dhahiri kwangu, hamu yangu yenyewe ya kuwa na hekima, ikiwa ni tamaa ya, kutoka mbaya zaidi kuwa bora), lakini nilichagua zaidi kukuwazia Wewe uwe chini ya mabadiliko, na mimi nisiwe kile ambacho Wewe ndicho. Kwa hiyo nilikataliwa na Wewe, na Wewe ukaupinga ushupavu wangu wa shingo usio na maana, nami nikawaza maumbo ya kimwili, na, mimi mwenyewe niliye mwili, nikaushtaki mwili; na, upepo upitao, sikurejea Kwako, bali nikaendelea mbele na mbele kwa vitu visivyo na kuwako, wala ndani Yako, wala ndani yangu, wala mwilini. Wala havikuumbwa kwa ajili yangu na kweli Yako, bali kwa ubatili wangu vilibuniwa kutoka vitu vya kimwili. Nami nilikuwa nikiwauliza wadogo wako waaminifu, wenzangu raia (ambao, bila kujijua mwenyewe, nilisimama uhamishoni kutoka kwao), nilikuwa nikiuliza, kwa maneno mengi na kwa upumbavu, nikiwauliza, “Kwa nini basi nafsi hukosa ambayo Mungu ndiye aliyeiumba?” Lakini nisingetaka kuulizwa, “Kwa nini basi Mungu hukosa?” Nami nilidai kwamba dutu Yako isiyobadilika ilikosa kwa kulazimishwa, kuliko kuungama kwamba dutu yangu ibadilikayo ilikuwa imepotoka kwa hiari, na sasa, katika adhabu, ililala katika makosa.

Wakati ule nilikuwa na umri wa kama miaka ishirini na sita au ishirini na saba nilipoviandika vitabu vile; nikizungusha ndani yangu hadithi za kimwili, zikivuma masikioni mwa moyo wangu, niliouelekeza, Ee kweli tamu, kwa muziki wako wa ndani, nikitafakari juu ya “kilicho kizuri na kifaacho,” na kutamani kusimama na kukusikiliza Wewe, na kufurahi sana kwa sauti ya Bwana arusi, lakini sikuweza; kwa maana kwa sauti za makosa yangu mwenyewe, nilichukuliwa mbali, na kupitia uzito wa kiburi changu mwenyewe, nilikuwa nikizama katika shimo la chini kabisa. Kwa maana Wewe hukunifanya kusikia furaha na shangwe, wala mifupa haikushangilia ambayo ilikuwa bado haijanyenyekezwa.

Sura ya XVI

Na ilinifaa nini, kwamba nikiwa na umri wa miaka ishirini tu, kitabu cha Aristoteli, wanachokiita zile Kategoria, kilipoangukia mikononi mwangu (ambacho jina lake lenyewe nilining’inia juu yake, kama juu ya kitu kikuu na cha kimungu, kila mara mwalimu wangu wa ufasaha wa Karthago, na wengine, waliohesabiwa kuwa wasomi, walipolitamka kwa mashavu yaliyofura kwa kiburi), nilikisoma na kukielewa bila msaada? Na nilipozungumza na wengine, waliosema kwamba walikielewa kwa shida hata wakiwa na waalimu hodari sana, ambao si tu waliokieleza kwa maneno, bali pia walichora mambo mengi mchangani, hawakuweza kuniambia zaidi ya yale niliyokuwa nimejifunza, nikikisoma peke yangu. Na kitabu kilionekana kwangu kunena waziwazi sana kuhusu dhati, kama vile “mtu,” na kuhusu sifa zao, kama umbo la mtu, ni la namna gani; na kimo, ni futi ngapi kwenda juu; na uhusiano wake, ni ndugu wa nani; au amewekwa wapi; au alizaliwa lini; au kama amesimama au ameketi; au amevaa viatu au amevaa silaha; au anatenda, au anapatwa na jambo lolote; na mambo yote yasiyohesabika ambayo yangeweza kupangwa chini ya zile Kategoria tisa, ambazo nimetoa baadhi ya mifano yake, au chini ya ile Kategoria kuu ya Dhati.

Haya yote yalinisaidia nini, hali yakinizuia? nilipofikiri kwamba chochote kilichokuwako, kilifahamika chini ya zile Kategoria, nilijaribu kwa namna hiyo kuuelewa, Ee Mungu wangu, Umoja wako wa ajabu na usiobadilika pia, kana kwamba Wewe pia ulikuwa umewekwa chini ya ukuu wako mwenyewe au uzuri wako; hivi kwamba (kama ilivyo katika miili) vitu hivyo vingekuwako ndani Yako, kama kiini chao: hali Wewe Mwenyewe ndiwe ukuu wako na uzuri wako; bali mwili si mkuu wala si mzuri kwa sababu ni mwili, kwa kuwa, ingawa ungekuwa mkuu kidogo au mzuri kidogo, bado ungebaki kuwa mwili. Lakini ni uongo niliouwaza kukuhusu Wewe, si kweli, mawazo ya taabu yangu, si hali halisi za heri yako. Kwa maana ulikuwa umeamuru, na ikatendeka ndani yangu, kwamba nchi initolee michongoma na miiba, na kwamba kwa jasho la uso wangu nile mkate wangu.

Na ilinifaa nini, kwamba vitabu vyote nilivyoweza kuvipata vya zile zinazoitwa sanaa huru, mimi, mtumwa duni wa tamaa duni, nilivisoma peke yangu, na kuvielewa? Nami nilifurahia navyo, lakini sikujua palikotoka yote, yaliyokuwamo humo ya kweli au ya hakika. Kwa maana nilikuwa nimeupa mgongo wangu nuru, na uso wangu nikauelekeza kwa vitu vilivyoangazwa; hivyo uso wangu, ambao kwao nilipambanua vitu vilivyoangazwa, wenyewe haukuangazwa. Chochote kilichoandikwa, kama juu ya ufasaha, au mantiki, jiometri, muziki, na hesabu, nilikielewa mimi mwenyewe bila shida nyingi au mwalimu yeyote, Wewe wajua, Ee Bwana Mungu wangu; kwa sababu wepesi wa kuelewa, na ukali wa kupambanua, ni kipawa chako: lakini sikutoa dhabihu kwako kutokana na hayo. Basi hayakunifaa kwa matumizi yangu, bali yalinifaa kwa uangamivu wangu, kwa kuwa nilijitahidi kupata sehemu nzuri hivyo ya utajiri wangu iwe chini ya ulinzi wangu mwenyewe; wala sikuzitunza nguvu zangu kwa ajili Yako, bali nilitangatanga mbali Nawe kwenda nchi ya mbali, ili nizitumie katika ukahaba. Kwa maana zilinifaa nini vipawa vyema, visivyotumiwa kwa mema? Kwa kuwa sikuhisi kwamba sanaa zile zilipatikana kwa shida kubwa, hata na wenye bidii na wenye vipawa, hata nilipojaribu kuzieleza kwa watu kama hao; ndipo alipofaulu zaidi katika hizo yule aliyenifuata bila kuchelewa mno.

Lakini haya yalinisaidia nini, nilipofikiri kwamba Wewe, Ee Bwana Mungu, ile Kweli, ulikuwa mwili mkubwa na ung’aavu, nami kipande cha mwili huo? Upotovu mkubwa mno! Lakini ndivyo nilivyokuwa. Wala sioni haya, Ee Mungu wangu, kuzikiri kwako rehema zako kwangu, na kukuita Wewe, mimi niliyekuwa sioni haya wakati ule kuwatangazia watu makufuru yangu, na kubweka dhidi Yako. Ulinifaa nini basi werevu wangu wa haraka katika sayansi zile na vile vitabu vyote vyenye mafumbo mengi, vilivyofumbuliwa nami, bila msaada wa mafundisho ya kibinadamu; hali nilikosea kwa uchafu hivyo, na kwa aibu ya kufuru hivyo, katika fundisho la utauwa? Au ulikuwa kizuizi gani werevu uliokuwa wa polepole zaidi kwa wadogo wako, kwa kuwa hawakuondoka mbali Nawe, ili katika kiota cha Kanisa lako waweze kuota manyoya salama, na kulisha mbawa za upendo, kwa chakula cha imani iliyo timamu. Ee Bwana Mungu wetu, chini ya kivuli cha mbawa zako na tutumaini; utulinde, na kutuchukua. Wewe utatuchukua tukiwa wadogo, na hata hadi mvi wa uzee utatuchukua; kwa maana uthabiti wetu, ukiwa ni Wewe, ndipo huwa uthabiti; lakini ukiwa ni wetu wenyewe, ni udhaifu. Wema wetu wadumu daima Nawe; ambao tukiugeukia mbali nao, twageuzwa kando. Na turudi sasa, Ee Bwana, ili tusije tukapinduliwa, kwa sababu Nawe wema wetu wadumu bila kuoza kwovyote, wema ambao ndiwe Wewe; wala hatuna haja ya kuogopa, tusije tukakosa mahali pa kurejea, kwa sababu tulianguka kutoka humo: kwa maana kwa kutokuwako kwetu, makao yetu hayakuanguka—yaani umilele wako.