Matumaini Yaliyovunjika na Kifo cha Baba Yangu

Baada ya kuokoka kwangu niliendelea kuishi Columbia, Pennsylvania, kwa mwaka mmoja au miwili; kisha nikaenda kuishi kwa Kanali McGraw huko Lancaster, umbali wa maili kumi hivi kutoka Columbia, ambako nilikaa miaka minne au mitano hivi. Wakati huo Vita vya wenyewe kwa wenyewe (vya Marekani) vilikuwa vimezuka, na mume wangu, kama wengine wengi, alijiandikisha jeshini akaenda Kusini pamoja na jeshi, na hakurudi tena kamwe. Kutoka Lancaster nilikwenda Philadelphia, ambako nilikaa nikifanya kazi za utumishi kwa familia mbalimbali kwa miaka kadhaa. Huko nilifahamiana na James Smith, mhubiri mlei, ambaye baadaye nilifunga naye ndoa.

Miezi michache ya kwanza baada ya ndoa yangu na James Smith ilipokwisha kupita, mambo yalianza kwenda vibaya sana. Mume wangu alikuwa na binti mmoja mtu mzima, wa miaka kumi na minane, wa ndoa yake ya kwanza, nami nilikuwa na binti mmoja, wa miaka tisa hivi, wa ndoa yangu ya kwanza. Nyakati fulani mambo nyumbani hayakupendeza hata kidogo. Nilikata tamaa sana; labda nilikuwa nimetarajia mengi mno kutoka kwa mume wangu. Alikuwa mhubiri mlei na shemasi aliyewekwa wakfu katika Kanisa la A. M. E. Mume wangu wa kwanza hakuwa Mkristo aliyekiri imani hata kidogo, wala mimi sikuwa Mkristo nilipoolewa naye. Katika miaka ya ujane wangu nilimweka binti yangu mdogo kwa watu wa kumlea kwa malipo, hapa kwa muda na kisha pale. Wakati mwingine alitunzwa vizuri na nyakati nyingine hakutunzwa; kwa maana niligundua kwamba mara nyingi watu hufanya mambo kwa ajili tu ya fedha kidogo wanazopata kwayo; na nilipokwenda kuona hali ya mtoto wangu maskini, kisha ikanibidi kugeuka na kumwacha na kwenda kazini kwangu, mara nyingi nililia na kuomba; lakini ningefanya nini zaidi? Nilikuwa bado sijajifunza kumtumaini Mungu kikamilifu kwa mambo yote.

Sababu moja ya kuolewa mara ya pili ilikuwa ili nipate

nyumba ya Kikristo na kumtumikia Mungu kwa ukamilifu zaidi. Nilidhani kwamba kuolewa na mhubiri lingekuwa ndilo jambo lenyewe hasa, ingawa hata hivyo nilimwomba Bwana kwa bidii anipe nuru na uongozi, nami naamini, sasa, kwamba alinipa, lakini sikuenenda ndani yake. Nimesikitika kama nini mara nyingi tangu hapo. Nilimweleza mume wangu jinsi, tangu kuokoka kwangu, nilivyohisi kuwa ni wajibu wangu kuwa Mwinjilisti. Alikubaliana kabisa na yote hayo, akaniambia kwamba alikuwa akijiandaa kujiunga na Mkutano wa Mwaka na hivyo kuingia katika kazi ya uhubiri wa kuzunguka. Alieleza na kuyatetea yote vizuri mno, na, bila shaka, nilikuwa nimejifunza kumpenda, na hilo lilisaidia sana kufanya kila kitu kionekane cha kuaminika kabisa, licha ya nuru ambayo Bwana alikuwa amenipa. Nilisema, Bwana anajua kwamba shauku ya ndani kabisa ya moyo wangu ni kumfanyia kazi, nami ningeweza kumsaidia mume wangu sana katika kazi yake. Nilikuwa nimeona na kujua mvuto wa mke wa mhudumu, na jinsi alivyoweza kwa kiasi kikubwa kumsaidia mumewe au kumzuia katika kazi yake. Bw. Smith alisema huyo ndiye hasa mke aliyemtaka. Niliwakumbuka Mch. Joshua Woodland na mkewe, jinsi walivyokuwa wakizunguka kati ya watu na kuwafanya wajione kuwa wao ni mmoja nao, na wote waliowajua waliwapenda; na vivyo hivyo mchungaji wangu, Mch. L. Patterson na mkewe. Mkewe aliongoza mkutano wa maombi na kuomba pamoja na wagonjwa na walio karibu kufa, na zaidi ya hayo yote alikuwa mtunzaji hodari wa nyumba, na mambo haya yote yalinipendeza mno, nami nikawaza jinsi itakavyopendeza kuweza kutenda mema mengi hivyo, na zaidi ya hayo kutajwa kama "Mch. na Bi Smith." Nilidhani nimeliona waziwazi, nikasema, hata hivyo, hili linaonekana kuwa mapenzi ya Bwana. Saa ile ile Shetani alikuwa amepata ushindi juu yangu, na bado sikujua kwamba ni yeye. Baada ya kutoa kibali changu nilikwenda kwa Bwana ili alithibitishe, lakini hakuna hata mwale mmoja wa nuru uliokuja. Nilihuzunika, lakini ningefanya nini? Nilisema, Mkutano wa Mwaka ukifika na Bw. Smith akapata kituo chake cha kazi nitaanza kazi mara moja pamoja na watu, na hapo nitapata nuru na uhuru wa nafsi na kila kitu kitakuwa sawa; basi hilo likanifariji; lakini Ee, hila ya Shetani, jinsi anavyoweza kujigeuza kuwa malaika wa nuru ili kudanganya hata hivi leo.

Ndoa ilikwisha kufungwa na Mkutano wa Mwaka ukafika. Kwa wiki kadhaa kabla ya kikao cha Mkutano wa Mwaka niliona kwamba mume wangu hakuonekana kuwa na hamu wala bidii ya kusoma kama alivyokuwa hapo awali, na nilipozungumza naye juu ya jambo hilo alikuwa baridi na asiyejali. Ee, jinsi nilivyohuzunika kupita maelezo; niliogopa. Sasa nikawaza, akibadili nia yake na asijiunge na Mkutano wa Mwaka,

nitafanya nini? Nilihisi kwamba nisingeweza kustahimili kukatishwa tamaa huko. Moyo wangu ulikuwa na huzuni, lakini nilijitahidi kuendelea kutumaini. Nilimtazama mume wangu, lakini bado hakujali. Siku moja alirudi nyumbani kutoka kwenye Mkutano wa Mwaka akiwa amechukizwa kabisa na Askofu na ndugu wote, nami nilijua kwa jinsi alivyosema kwamba yote yamekwisha kwa kazi yangu njema kama mke wa mchungaji; lakini niliomba kwa roho iliyokuwa imebaki ndani yangu na kutumaini kwamba mwishowe mambo yangekuwa sawa. Hatimaye, Mkutano wa Mwaka ulifungwa na orodha ya vituo vya kazi ikasomwa. Nilimwambia mume wangu: "Je, huendi leo usiku kusikiliza vituo vya kazi vikisomwa?"

"Hapana, sitaki kuvisikia;" basi nikaenda peke yangu. Ilionekana kwangu kwamba sikuweza hata kutembea hadi kanisani—kanisa la zamani la Bethel, katika Sixth street, Philadelphia. Niliingia, nikaketi na kusikiliza orodha ndefu ya vituo vya kazi ikisomwa. Jina la James Smith halikuwemo. Nilisema, inawezekanaje, je, nimesikia sawasawa? Niliona kosa langu, Shetani alikuwa amenidanganya. "Ee, Bwana," nilisema, "nifanye nini?" Nilirudi nyumbani nikamwuliza mume wangu habari zote.

Sitasahau kamwe jinsi alivyonipakata magotini pake na kunikumbatia kwa upole akasema, kwa huruma, "Mpenzi wangu, niliogopa kukuambia kile kilichokuwa hasa moyoni mwangu, niliogopa usingekubali kuolewa nami."

"Lakini ungewezaje kunidanganya hivyo?"

"Nilijua ni kosa," alisema, "lakini utanisamehe?"

Bila shaka, ningemsamehe, na nilimsamehe, lakini kumbukumbu yake ilikuwa ya kuumiza. Bwana alinitegemeza na kunipa neema yake.

Baada ya mwaka mmoja Bi McGraw, mke wa Kanali, ambaye nilikuwa nimeishi kwake huko Lancaster kwa miaka minne hivi, alikuja kunichukua niende kwa miezi michache Wheatland, Maryland, walikokuwa wamehamia. Walikuwa wameona vigumu kumpata mpishi, nao walidhani ningeweza kwenda kwa miezi michache ili kuitengeneza nyumba ikae sawa. Baada ya kupata kibali cha mume wangu, nilimchukua mtoto wangu mchanga, Nell mdogo, wa miezi sita, na binti yangu Mazie, tukaenda kwa majira ya kiangazi. Ee, mambo niliyopitia katika miezi ile mitatu! Ilinibidi kupika chakula chote cha nyumba, na cha vibarua wanane wa shamba, zaidi ya kusaidia kufua nguo na kunyoosha mashati yote na nguo nzuri na kuwatunza watoto wangu. Sijui jinsi nilivyoweza. Kulikuwa na watumishi wengine wawili tu nyumbani, mtunza vyumba na mhudumu wa mezani, kwa hiyo sikuwa na msaada wowote isipokuwa pale walipokuwa wema kiasi cha kunisaidia, nyakati fulani. Mtoto wangu mchanga alionekana kuendelea vizuri kwa wiki tatu za kwanza, kisha

akashikwa na ugonjwa wa kuhara wa kiangazi, na baada ya wiki sita ilinibidi kumlaza kaburini ili angojee asubuhi ya Ufufuo. Bi McGraw alikuwa amekwenda Lancaster, kwa hiyo hakuwepo. Bw. McGraw alikuwa mwema kadiri alivyoweza ili kuyafanya mambo yawe mepesi kadiri iwezekanavyo. Alifanya mipango yote ya mazishi, na kulipa gharama zote, lakini, licha ya yote, moyo wangu wa mama ulikuwa na uchungu na huzuni. Mume wangu alikuwa Bethlehem Springs na hakuweza kufika. Hata hivyo, Bwana alisimama pamoja nami. Jina lake lisifiwe milele na milele. Amina.

Wakati wa vuli nilirudi nyumbani Philadelphia, nikaenda kufanya vibarua vya siku na kupokea nguo za kufua, kwa kila njia ili kumsaidia mume wangu. Baada ya muda Bwana alinipa mtoto mwingine mpendwa, mvulana mdogo, nami nikampa jina la Thomas Henry, ambaye nilimpenda kwa ujasiri wake wa Kikristo, wa kiume, katika siku zile za giza za utumwa.

Alikuwa mshiriki wa Kanisa la M. E., na alikuwa mhubiri mwenye leseni kwa miaka kadhaa huko Hagerstown, Maryland, kisha akaliacha kanisa hilo na kujiunga na Kanisa la A. M. E. mwaka 1834. Wasimamizi wa mali (Stewards), na nyakati fulani wahubiri pia, siku zile walimiliki watumwa, na mmoja wa wasimamizi wa mali wa kanisa alilokuwa mshiriki wake alipomwuza msichana mweusi maskini akamtenga na mtoto wake, alihuzunika juu ya jambo hilo, kwa kuwa aliwajua wote kama alivyowajua; kwa hiyo alikwenda kwa Mzee Msimamizi akamwuliza kuhusu kifungu kile katika kanuni za kanisa kinachohusu kununua na kuuza watumwa. Alimwambia kwamba yeye hakuwa na uhusiano wowote na mali ya yule msimamizi wa mali; na baada ya kuuliza zaidi bado jibu lilelile lilitolewa. Ndipo kwa Tom Henry uvumilivu ukaacha kuwa wema, akasema hakuna mtu ambaye mkono wake ni mwekundu kwa damu isiyo na hatia atakayenitia Sakramenti kinywani mwangu kamwe. Alibaki mshiriki mwenye kustahili wa Kanisa la A. M. E., ambalo alilitumikia kwa uaminifu mkuu hadi alipolala katika Yesu, miaka kumi hivi iliyopita.

Ninamtaja kwa sababu alikuwa baba kwangu, na mara nyingi aliufariji moyo wangu nilipokuwa karibu kuzidiwa.

Hadithi ya maisha yake inapaswa kusomwa na kila mhubiri wa Kimethodisti wa leo, kwa maana wengi wao wamesahau yale ambayo mababa walipaswa kupitia katika kuwaandalia kanisa ili walipeleke mbele. Mabadiliko ya ajabu kama nini yametokea tangu wakati huo! Hakika, Mungu amekuwa mwema kwa Israeli.

Mwaka 1865 mume wangu alipata kazi katika Hoteli ya Leland, nasi tukahama kutoka Philadelphia kwenda New York. Tulikuwa wageni, mimi hasa. Mume wangu, James Smith, alikuwa Mmasoni na mwanachama wa Odd Fellows, kwa hiyo kwa njia hiyo aliwajua watu wengi zaidi kuliko mimi. Watu wa New

York, wazungu na weusi pia, walionekana tofauti kabisa na watu wa Philadelphia. Sikuweza kuzizoea njia zao. Huko Philadelphia mahusiano yangu ya kanisani yalikuwa ya kupendeza na ya kiroho, lakini huku nilikuwa mpweke sana. Tuliona vigumu kupata vyumba. Huko Philadelphia, mtu aliweza kupata nyumba ndogo yake peke yake, lakini kodi za nyumba New York zilikuwa juu, na kulikuwa na vizuizi vingi. Nilitumaini mume wangu angerudi tena; lakini hapana, ilinibidi kuvumilia hali ilivyo mpaka tutakapoanza vizuri na kujuana na watu. Hilo lina maana kubwa mtu anapokwenda New York akiwa mgeni, kama nilivyokwenda, na akiwa na fedha kidogo tu. Nilichukua kazi ya upishi upande wa juu wa mji, Twenty-fourth street na Lexington avenue, kwa Bi L. Palikuwa mahali pazuri sana; nilikaa huko miezi miwili hivi. Mume wangu alipata chumba katika York street, na kisha nikawa nikienda tu kufanya vibarua vya siku, bado nikiwaona watu niliokutana nao kuwa baridi na wasiopenda kujumuika ukilinganisha na walivyokuwa huko Philadelphia. Nilimwambia mume wangu kwamba sikupenda New York. Ndipo akanishauri nijiunge na vyama fulani, na hapo ningejuana na watu zaidi. Watu wote wakuu wa kanisa wa hadhi ya juu walikuwa katika vyama; ndivyo ilivyokuwa wakati ule, na ndivyo ilivyo leo. Basi, nilikuwa na roho ya hadhi ya juu,—tangu zamani; nadhani niliiga kutoka kwa wazungu niliokaa nao; walikuwa wa tabaka la juu. Kwa hiyo nikadhani hilo ni wazo zuri na nitawajua watu wote wazuri; basi nikajiunga na vyama vitatu mbalimbali.

Nilikatishwa tamaa sana na roho niliyoiona ikidhihirishwa miongoni mwa wanachama, lakini nilisema itanibidi kuyazoea mambo, na hapo itakuwa afadhali, kwa hiyo niliendelea kwa mwaka mmoja. Kisha kukaanzishwa chama kipya kilichoitwa "Mashujaa wa Kike wa Yeriko." Hakuna aliyeweza kujiunga nacho ila wake na binti za Mafundi Wakuu wa Kimasoni (Master Masons), na chama hiki kilikuwa cha hadhi ya juu sana, na kwa kuwa mume wangu alikuwa Fundi Mkuu wa Kimasoni, alitamani sana nijiunge nacho. Alikuja nyumbani usiku mmoja akanieleza habari zake zote. Hakuna lililofaa ila ilinibidi nijiunge na hiki hata kama ningeviacha baadhi ya vile vingine.

Basi, baada ya wiki kadhaa nilijiunga, nasi tukawa na nyakati za kujionyesha, mapambo yote ya kung'aa na mavazi rasmi ya chama na maandamano na kutumia fedha na kujionyesha; ilinichukua kila nilichoweza kukusanya ili kwenda sambamba nao, wala sikupata nafasi ya kuchukua chochote, kwa maana nilikuwa na afya njema na sikuugua kamwe; lakini bado ilinibidi kuendelea kulipa ada zangu kwa utaratibu, kama nilivyoanza; nami nilifanya hivyo hadi '68, kisha Mungu alipokwisha kuitakasa nafsi yangu alinifumbua macho nione upumbavu wa mambo haya yote na kunifundisha jinsi ya kumtumaini Yeye, nami nikatoka katika kila kimoja chao.

Kadiri nilivyoomba zaidi juu ya jambo hilo ndivyo Mungu alivyonionyesha waziwazi zaidi kwamba

vyama hivi vyote vya siri ni mama wa ubinafsi, kiburi na mambo ya kidunia. Nitamsifu Mungu milele kwamba nilipomwomba nuru juu ya mambo haya alinipa, na nilipoenenda ndani yake aliniongoza nje hadi mahali pa mito mipana. Baadhi ya akina dada na ndugu walinitembelea na kujaribu kunishawishi. Walisema, "ndiyo kwanza ulikuwa umefika mahali ambapo ungepata cheo, nawe umelipa fedha nyingi hivyo, haupaswi kukiacha sasa." Nilipokataa kukubali waligeuka dhidi yangu na kunitendea kwa ubaridi, na kusema mambo mengi yasiyo ya fadhili juu yangu. Lakini namshukuru Mungu, nilikuwa nimetoka, wala sikuingia tena. Niliwatendea wote kwa fadhili nyingi, na niliwaombea wote, kwa maana nilijua Mungu angewapa nuru kama tu wangeipokea.

Baada ya hayo nilikuwa na majaribu yangu. Mume wangu hakuweza kuelewa kwa nini nilichukua msimamo kama huo, lakini sikuweza kueleza, niliweza tu kuimba,

"Ananiongoza! Lo! wazo la baraka.
Lo! maneno yaliyojaa faraja ya mbinguni;
Lolote nifanyalo, popote nilipo,
Bado ni mkono wa Mungu uniongozao."

Asubuhi moja nilipokuwa nimeinama juu ya beseni la kufulia moyo wangu ulikuwa na uchungu. Lo! usiku gani nilikuwa nimeupitia. Nilihisi kwamba nisingeweza kubeba zaidi, nikasema, Ee, Bwana, je, hakuna njia ya kutoka katika hili? Na nilipokuwa nikilia na kuomba Bwana alimtuma Mother Jones. Sikutaka anikute nikilia; sikuamini katika kusimulia shida zangu zote ndogo ndogo, lakini alikuwa hapo, nami nilikuwa nimejaa mno na nilikuwa nimejizuia kwa muda mrefu hata sikuweza kujizuia tena. "Basi, Smith," alisema, "hujambo?"

"Ee, Mother Jones, moyo wangu karibu umevunjika; James hanitendei wema hata kidogo," nami nikaanza kueleza matendo yangu yote mema; jinsi nilivyofanya hili na jinsi nilivyofanya lile, na yote niliyoweza ili kufanya mambo yapendeze, na bado hakunitendea wema.

"Basi," alisema, "ndivyo hivyo hasa Jones alivyokuwa akinitendea, lakini Mungu alipoitakasa nafsi yangu alinipa neema ya kustahimili, na ndiyo unayohitaji; takaswa, na hapo utakuwa na neema ya kustahimili."

"Kumbe," niliwaza, "je, ndiyo maana ya utakaso? Neema ya kustahimili? Ndiyo hasa ninayohitaji; siku zote nimekuwa nikipanga jinsi ya kutoka katika majaribu, badala ya kumwomba Mungu neema ya kustahimili;" na alipokuwa akiendelea kuzungumza, ndani kabisa ya moyo wangu nilimwomba Bwana amfanye aondoke ili nipate kutakaswa na kupata neema ya kustahimili,

BW. SAMUEL BERRY, BABA WA AMANDA SMITH.

kabla James hajarudi nyumbani. Ee, jinsi nilivyotamani aondoke! Baada ya muda aliondoka.

Dakika ile ile alipoufunga mlango nilifunga kwa ufunguo na kukimbilia chumba cha kulala na kupiga magoti na kuomba, "Ee, Bwana, itakase nafsi yangu na unipe neema ya kustahimili. Ee, Bwana, itakase nafsi yangu na unipe neema ya kustahimili."

Lo! jinsi nilivyohangaika na kulia na kuomba. Nilijitupa sakafuni, kifudifudi, kisha nikainuka na kutembea huku na huko chumbani, nikikunja mikono, nikivuta nywele zangu na kulia, "Ee, Bwana, itakase nafsi yangu na unipe neema ya kustahimili."

Niliwaza laiti ningeipata kabla James hajarudi nyumbani usiku, kwa maana nisingeweza kamwe kupitia usiku mwingine kama ule wa jana, kisha ningelia, "Ee, Bwana, itakase nafsi yangu na unipe neema ya kustahimili." Basi niliendelea hivyo kwa saa moja, na nilipomaliza sikuwa nimepata ile baraka kuu; Mungu alikuwa ameandaa njia iliyo bora zaidi. Nilikuwa katika dhiki kubwa hivi kwamba sikuwaza kabisa juu ya imani; nilikuwa nimeshughulishwa na shauku yangu na dhiki yangu nilipokuwa nikiitafuta baraka. Basi, sikuipata wakati ule, bila shaka, kwa maana imani pasipo matendo imekufa, vivyo hivyo matendo, pasipo imani ya kweli katika Mungu, nayo yamekufa.

"Nilihangaika na kushindana ili niipate,
Ile baraka iniwekayo huru,
Lakini nilipoacha mahangaiko yangu yote,
Amani hii Yesu alinipa."

Kuhusiana na jambo hili nitatoa habari fupi ya miaka ya mwisho ya maisha ya baba yangu, kwa kuwa bila shaka wengine wangependa kujua jinsi yeye aliyepigana vita vya maisha kwa ujasiri hivyo alivyokutana na yule adui mkuu wa mwisho—mauti.

Baada ya kifo cha mama yangu baba yangu alioa tena, lakini ndoa yake ya pili haikuwa ya kupatana kama ile ya kwanza, na baba alikuwa amezeeka, na hakuwa mvumilivu na mstahimilivu kama alivyopaswa kuwa; na watu wa ukoo wa mama na watoto wake na wajukuu wake wote waliishi Baltimore, hivi kwamba mara nyingi alikuwa akikaa huko kwa miezi kadhaa kwa wakati mmoja. Baba alikuwa mtu wa mtindo wa zamani, wala hakupenda baadhi ya mbinu mpya kanisani, kama maonyesho ya mauzo na sherehe na mengineyo; hivi kwamba katika kusema dhidi ya mambo haya, na si kwa roho ya upole kabisa, nahofia, alimkosea mchungaji wa kanisa alilokuwa mshiriki wake; lilikuwa Kanisa la African Zion, lililoitwa Big Wesley, huko Philadelphia, katika Lombard street, chini ya Sixth. Alikuwa kiongozi wa darasa, lakini alikuwa amejiletea chuki ya mchungaji na ya watu wengi; hivyo

mambo yakawa mabaya sana, na roho yake ikawa chungu akaliacha kanisa.

Waquaker walikuwa na kituo cha misheni katika St. Mary's street, kwa ajili ya watu weusi, nao walitenda mema mengi, na baba alikuwa akienda huko kwa utaratibu; alionekana kufurahia; walikuwa watu wa kawaida na wema sana; walionyesha roho ya fadhili hivyo kwa watu weusi wote, na kuwatunza maskini vizuri sana wakati wa baridi. Kulikuwa na madarasa makubwa na mazuri ya Biblia, nao walikuwa na walimu bora. Lakini licha ya hayo yote, baba yangu alikuwa amepoteza uzima wake wa kiroho. Lo! jinsi ilivyonihuzunisha kuliwaza hilo. Nililia na kumwombea, na nyakati fulani nilizungumza naye alipokubali; lakini watu wa zamani hawakutaka maneno mengi kutoka kwa watoto; kwa hiyo ilinibidi kuwa mwangalifu sana.

Baada ya Bwana kuitakasa nafsi yangu, mzigo wangu kwa ajili ya baba yangu maskini uliongezeka! Ee, huzuni iliyoje! Nililia, na ilionekana kwamba Bwana lazima amwokoe kwa vyovyote vile, apende asipende. Lakini, lo! jinsi nilivyojifunza kwamba hatuwezi kufanya lolote kwa kujaribu kumlazimisha Mungu. Hawezi kulazimishwa. "Lakini, lo!" nilisema, "Ni baba yangu mpendwa ninayetaka aokolewe, na Bwana anaweza na lazima amwokoe."

Wakati huo alikuwa akifanya kazi katika jengo kubwa na refu, nami niliogopa sana kwamba akianguka akawa kilema, au akafa; sikuweza kustahimili kuliwaza hilo. Kwa hiyo niliomba kwa bidii zaidi. Siku moja nilipata jaribu la kutisha nilipokuwa nikimwombea huko New York; yeye alikuwa Philadelphia; na likanijia wazo, "Je, ungekuwa radhi baba yako apotee?" Lo! damu yangu ilionekana kuganda kwa wazo hilo; jinsi nilivyomlilia Mungu. Kisha likaja, "Tuseme yalikuwa mapenzi ya Mungu, je, ungeweza kujitiisha?"

"Lo! Bwana," nililia, "Wewe ulimuumba, naye ni wako, nawe una haki ya kufanya na kilicho chako upendavyo; lakini lo! mwokoe baba yangu."

Kisha likaja, "Tuseme ungesikia kwamba ameanguka kutoka jengo lile na kuumia kwa maisha yake yote?" Wakati huo huo ilionekana kana kwamba nilimwona akianguka, na kuwaona watu wakimleta nyumbani, amepondeka na akivuja damu. Lo! hofu iliyoje! Nilishika pumzi yangu, kwa maana ilionekana kuwa ni kweli hivyo.

"Siwezi kustahimili wazo la kumwona akiteseka," nilisema. "Lakini, ee, Bwana, kama hakuna njia nyingine, basi mapenzi yako yatimizwe." Nami nikamwachilia baba na kumshika Mungu; na ingawa siwezi kueleza jinsi, nilipumzika kwa utamu mno ndani ya Mungu. Haki yake ni sawa. Upendo wake ni sawa. Miaka miwili baada ya hili ilipita kabla baba yangu

hajafa; lakini, lo! jinsi Bwana alivyoonekana kumleta kwake kwa utamu; aliondoa ukali wote ndani yake; akamlainisha kwa uzuri mno. Sitasahau kamwe.

Nilikuwa nimekwenda nyumbani Philadelphia kwa ziara, na nilimwalika baba aje jioni moja kunywa chai kabla sijaondoka; alionekana amebadilika mno na kuwa tofauti na alivyokuwa zamani; alikuwa mgonjwa kwa siku kadhaa, lakini hakuwa amelala kitandani. Sikuwepo alipokufa. Asubuhi ile aliyokufa; aliamka kama kawaida, alikuwa dhaifu sana, lakini alijivika mwenyewe, akavaa nguo zake zote za Jumapili, akatoka akatembea kidogo, akarudi akasoma Biblia yake, kisha akamwambia dada yangu, "Najisikia dhaifu sana, nadhani nitapanda ghorofani nilale." Nao walipanda muda mfupi baadaye, naye dada akaona kwamba alikuwa akikata roho; bila kuhangaika hata kidogo wala kugugumia. Sikuwahi kuwa na wazo moja la wasiwasi juu yake tangu wakati nilipozama ndani ya mapenzi ya Mungu. Ni nini kingine tunachopaswa kufanya, tunapowaleta wapendwa wetu, ila kuzama ndani ya mapenzi ya Mungu, na kuwaweka mikononi mwake, na kumtumaini? Amina. Amina.

Nilikuwa na kaka watatu katika vita vile vilivyopita. Kaka yangu mdogo kuliko wote alirudi nyumbani akiwa mgonjwa, akafia hospitalini huko Harrisburg, mwezi Septemba, '62. Sikusikia habari za ugonjwa wake mpaka ikawa imechelewa mno. Nilikwenda mara moja, lakini nilipofika huko alikuwa amekwisha kufa na kuzikwa siku mbili au zaidi. Lo, lilikuwa pigo kubwa kama nini kwangu! Alikuwa kaka yangu kipenzi. Alikuwa amekuja nyumbani kwa likizo pamoja na nahodha wake, akaja kuniona. Yeye nami tulikuwa tumezungumza juu ya kujaribu kumnunulia baba nyumba ndogo. Alikuwa mtundu kiasi nami nilitaka aweke akiba ya fedha zake na kuzituma kwangu, nami ningeziweka zangu pamoja nazo. Kijana maskini! Nilishangaa kwa nini hakuandika baada ya kuondoka. Lakini alishikwa na ndui akafa, wala sikumwona tena. Niliwaona watu waliokuwa pamoja naye alipokuwa mgonjwa na akikata roho, na kaburi lake; ni hayo tu, mpaka asubuhi ya Ufufuo.

Kaka yangu aliyefuata, Samuel Grafton, alitumika miaka mitatu. Aliishi Towanda, Pennsylvania, na mwaka mmoja hivi uliopita alikufa maji.

Kaka yangu mkubwa kuliko wote, William Talbert, alitumika miaka miwili vitani, na alikufa miezi minane au tisa hivi iliyopita huko York, Pennsylvania. Jinsi nilivyofurahi kwamba nilikwenda kuwaona wote kabla sijaenda Afrika, na kuzungumza na kuomba pamoja nao, na kuwasaidia wote kadiri nilivyoweza. Kati ya familia kubwa ya watoto kumi na watatu, ni dada wawili na mimi tu tulio hai. Mmoja wa dada zangu anaishi Brooklyn, New York, na mwingine San Francisco, California.

Lakini narudi kwenye hadithi ya mambo yaliyonipata huko New York.

Kodi katika York street ilikuwa juu. Tulipata chumba katika Broom

street. Wakati huo nilikwenda kufanya kazi ya kusafisha nyumba, lakini hali yangu ilikuwa kwamba sikuweza kuendelea vizuri sana, na baada ya miezi michache yule mwanamke niliyekuwa nimepanga chumba kwake alisema itanibidi nihame, aliogopa ningeugua, naye asingeweza kunihudumia, na aliogopa kwamba sikuwa na uwezo wa kumpata mtu yeyote. Hilo lilikuwa kweli. Karibu kila nilichoweza kupata kilitumika kulipa kodi na kuendeleza vyama vyetu, kwa hiyo nilisikia kwamba watu walio katika hali yangu walitunzwa vizuri katika Makao ya Watu Weusi (Colored Home). Nilimwambia mume wangu kwamba ningekwenda huko mpaka baada ya kujifungua. Alikubali, kwa kuwa hatukuweza kupata vyumba vinavyofaa, nami nikaenda; lakini lo! nilipofika huko na kuona jinsi mambo yalivyokuwa sikuweza kukaa zaidi ya wiki moja. Mume wangu alikwenda kumwona rafiki, Bi Harris, mwanamke wa Philadelphia. Aliishi katika Grove street. Alikuwa akitunza nyumba ya mtu fulani upande wa juu wa mji na hakuwa nyumbani kwake mwenyewe. Mumewe peke yake ndiye aliyekuwa nyumbani usiku, kwa hiyo alimwambia mume wangu kwamba ningeweza kwenda huko. Nilikwenda huko kutoka yale Makao.

Mtoto wangu mchanga alipokuwa na wiki tatu nilichukua kazi kwa mtu aliyeonekana kuwa mwanamke wa heshima kweli; alinilipa dola tatu kwa wiki, pamoja na mtoto wangu. Sikuwa nimekaa nyumbani humo kwa muda mrefu kabla sijaona kwamba palikuwa mahali pabaya. Wasichana kadhaa wakipita huku na huko jikoni na kucheka na kujiendesha kwa utovu wa adabu mno, niliona kwamba hawakuwa wanyoofu. Lo! huzuni iliyoje. Nilikuwa nimekwenda kwa wiki moja mpaka atakapompata mtu. Nifanye nini, niondoke? Nahitaji fedha nami nikasema nitakaa wiki hii, kwa hiyo nilimwambia yule bibi mwenye nyumba kwamba ningekaa kwa wiki moja tu. Alisema anasikitika, lakini kama ningekaa tu angenipa mshahara zaidi. Nilimwambia ni lazima ampate mtu, sikuweza kukaa, ningeondoka wiki yangu ikiisha; basi siku ilipofika alikaa nje ya jikoni mchana kutwa, akituma maagizo. Kisha akatoka akijifanya kwenda kumtafuta mtu; akarudi usiku sana, akatuma ujumbe kwamba kama ningekaa mpaka siku iliyofuata angenilipa, mtu fulani alikuwa ameahidi kuja, na hivyo akaendelea kwa siku kadhaa. Usiku mmoja nilingoja mpaka saa tatu usiku; nikatuma ujumbe juu nidai fedha; alitaka nikae mpaka asubuhi; nikasema sitakaa usiku mwingine katika nyumba hii, nitaondoka hapa leo usiku hata kama ni saa sita usiku. Alituma fedha, si kama alivyoahidi, bali pamoja na laana. Nilifurahi kuchukua nilichopata na kutoka. Nilikwenda kwa rafiki, Bi N., katika Sullivan street, nikalala huko usiku kucha; nililala kidogo tu. Alikuwa na nyumba iliyojaa nguo za kufua, lakini nafasi kidogo, kwa hiyo alinitandikia kitanda juu ya ubao wa kunyooshea nguo na viti viwili. Asubuhi iliyofuata mtoto wangu alipokuwa amelala,

nilihisi kuongozwa kwenda kumtembelea rafiki yangu wa zamani wa Philadelphia, Bi Harris, katika Grove street, ambaye sasa alikuwa amerudi nyumbani tena, ili kuona kama angeweza kunieleza juu ya chumba mahali popote. Nilipokuwa nikirudi Bwana alionekana kuniongoza nami nikapita katika Amity street. Niliona upande wa nyuma chumba chenye samani cha kupangisha. Niliingia. Huko, nilikutana na Bi Anderson mzee, aliyekuwa mwema sana na kusema, nilipomwambia mimi ni nani, kwamba alikuwa amewasikia wanawe, Gus na Peter, wakinitaja. Nilikuwa nimekutana nao miaka mingi kabla huko Long Branch. Alionekana kufurahi mno; ni yeye aliyekuwa na chumba cha chini cha kupangisha. Alinipa chumba cha chini kwa dola sita kwa mwezi, nami nikamweleza mume wangu alipokuja jioni kutoka hotelini, naye akasema angelipa kodi! Lo! jinsi nilivyofurahi. Nilimshukuru Mungu kweli; nilijua alikuwa ameniongoza.

Kulikuwa na zulia sakafuni, jiko la ukubwa wa kutosha, kitanda, viti vitatu, meza na taa. Nilikimbia nikamchukua mtoto wangu maskini na mara nikarudi. Palikuwa na unyevunyevu kiasi nami sikuwahi kuishi katika chumba cha chini maishani mwangu, lakini mara nilikuwa na moto mzuri, na kisha mume wangu alipokuja alifurahi akatuma vitu, vile vichache tulivyokuwa navyo, na baada ya wiki moja au mbili nilianza kujisikia nyumbani kabisa. Watu walianza kuniletea nguo za kufua, nusu dazeni, kisha dazeni, na kadhalika, na hivyo nikaendelea. Baada ya miezi miwili ya kwanza Dada A. alitaka zulia liondolewe sakafuni; siku moja au mbili baadaye alitaka meza. Sawa, nilisema; haikuwa rahisi kwangu, lakini bado niliitoa. Kodi ya mwezi mwingine ikalipwa. Siku mbili au tatu baadaye alitaka godoro litolewe kitandani, nami nikasema, "Dada A., ulipangisha chumba cha chini pamoja na samani kwa dola sita kwa mwezi."

"Basi," alisema, "naweza kupata zaidi ya hapo kwa chumba hicho, nami nataka godoro."

"Sawa," nilisema, nikampa. Ndipo nikaanza kukisia walimaanisha nini waliposema wajanja wa New York. Kilichofuata kilikuwa kiti, kisha kilichofuata kilikuwa jiko. Alisema alikuwa amepata nafasi nzuri ya kuliuza. Basi nilimsihi aniachie jiko kwa muda kidogo zaidi, na baada ya muda Bwana alinisaidia nikapata jiko. Wakati huo huo mtu fulani alihama kutoka ghorofa ya juu. Nilimwambia James, nasi tukahamia ghorofa ya juu. Vyumba vinne kwa dola nane kwa mwezi. Nilichukua viwili na kupangisha vile vyumba viwili vya darini, kwa hiyo hilo lilisaidia kulipa kodi yangu. Kisha nikaanza kupokea nguo za kufua za familia fulani na nilikuwa nikiendelea vizuri sana, afadhali sana kuwa ghorofa ya juu na kutoka katika chumba cha chini chenye unyevunyevu, nami nilikuwa na furaha. Kisha kivuli. Tom Henry mdogo, mtoto wangu mchanga, aliugua, na baada ya wiki kadhaa za

mateso makali alikufa, nasi tukamlaza katika Makaburi ya Greenwood, ili huko angojee asubuhi tukufu ya Ufufuo. Moyo wangu maskini ulikuwa na huzuni kwa siku nyingi, lakini Lo! jinsi Bwana alivyonifariji na kunitegemeza katika hayo yote.

Bado niliendelea na kazi yangu ya kufua. Usiku mwingi nimesimama kwenye beseni langu la kufulia usiku kucha, kutoka saa kumi na mbili asubuhi hadi saa kumi na mbili asubuhi iliyofuata, na vivyo hivyo kwenye meza yangu ya kunyooshea nguo, usiku na mchana. Nilikuwa nikisinzia sana hata sikuweza kusimama kwa miguu yangu, kisha nilikuwa nikiegemeza kichwa changu kwenye kingo ya dirisha na kulala kidogo mpaka usingizi ule mzito wa kwanza upite, kisha ningeendelea kufanya kazi mpaka mapambazuko kwa urahisi kabisa. Ilinibidi kutumia ubanifu wote niliouweza, na nilijua hasa ni nguo kiasi gani ningeweza kunyoosha kwa ndoo ya makaa ya senti kumi. Kama ningelala chini ningelala kupita kiasi, na moto wangu ungezimika, na makaa yangu yangekwisha. Nilifanya kazi kwa bidii usiku na mchana, nilifanya yote niliyoweza kumsaidia mume wangu, lakini yeye alikuwa mmoja wa wale wenye tabia za bahati mbaya ambao ni vigumu kuwaridhisha, na siku nyingi na usiku mwingi moyo wangu maskini uliuma nilipokuwa nikilia na kumwomba Mungu anisaidie.

Katika vyumba vilivyopakana na vyangu, katika ghorofa ile ile, aliishi Bi J.; alikuwa mwenyeji wa zamani wa Philadelphia. Alikuwa amemfahamu mume wangu, nami nilidhani kwa kuwa alikuwa mwenyeji wa zamani wa Philadelphia, na alionekana mzuri hivyo, ningekuwa na rafiki wa kweli ambaye angenionea huruma na kunisaidia. Mara ngapi tunapopita katika majaribu mazito tunatafuta huruma ya kibinadamu, na kumtegemea mwanadamu kuliko Mungu. Katika jambo hili sikuzote nimeshindwa; lakini bado ilinibidi kujifunza kwa uzoefu. Alikuwa mjane. Yeye na binti yake waliishi pamoja. Nilikuwa mwema kwake kadiri nilivyoweza, na nilifanya yote niliyoweza kwa ajili ya binti yake maskini alipokuwa mgonjwa. Bi J. nami tulikuwa na mwenye nyumba mmoja, Bi Bowen. Yeye aliishi katika nyumba ya mbele juu kidogo tu ya Sixth avenue katika Amity street. Alikuwa mbali sana na kuwa mwanamke Mkristo, lakini alikuwa mwema na mpole kuhusu kodi yake.

Tulimlipa, si siku zote siku ya kwanza ya mwezi. Alikuwa akipokea dola moja kwa wakati mmoja kadiri tu alivyoweza kuipata bila kusema neno. Wakati wa Krismasi ulifika. Bi B. alituma mtu kumwomba Bi Johnson aje kumpikia chakula chake cha Krismasi, naye angekihesabu katika kodi, kwa kuwa alikuwa amechelewa kulipa, na hivyo ingemsaidia. Bi J. alisema angefanya hivyo, lakini jioni mtu mwingine alikuja kumchukua Bi J. na kumlipa fedha taslimu, ingawa alikuwa amemwahidi Bi B. kwamba angekwenda. Alimtuma binti yake kwa Bi B. naye akaenda mahali ambapo angepata fedha taslimu. Jambo hili lilimchukiza Bi B. sana, alipofikiria jinsi alivyokuwa

mpole kwake kwa muda mrefu hivyo. Msichana alikuwa mdogo na hakuweza kufanya kazi vizuri kama mama yake, naye Bi B. akasema, "Sitamvumilia Bi J. tena; lazima ahame."

Nilijaribu kuzungumza naye kadiri nilivyoweza, na kumwambia amwone Bi J. na asimfukuze; huenda angelipa kodi yake yote ya nyuma. Hapana, angekwenda Jefferson Market na kumtumia notisi ya kuhama.

"Ngoja," nilisema, "mpaka arudi nyumbani leo usiku usikie atakavyosema." Basi Bi J. alipokuja nilimwambia afadhali aende kumwona Bi B. ili asimtumie notisi; lakini kwa mshangao wangu Bi J. alikuwa mkaidi kabisa, akasema kama alitaka kumtumia notisi angeweza kufanya hivyo.

"Basi, Johnson," nilisema, "unajua Bi B. amekuwa mwema sana, nami nadhani unapaswa kwenda kwake hata hivyo umweleze kwa nini hukuja;" lakini hakwenda; basi Bi B. alimfanya aitwe mbele ya mahakama ya Jefferson Market. Jumamosi asubuhi ilifika. Nilikuwa na kikapu kikubwa cha mashati ya mabwana ya kunyoosha. Bi J. aliingia akaniuliza kama ningekwenda mahakamani pamoja naye. Nilisema, "J., nina budi kuyafikisha mashati haya nyumbani kwao kufikia saa saba mchana; bwana yule anasafiri, nami nimeahidi, na nikienda pamoja nawe siwezi kufanya hivyo." Rafiki mmoja wa Bi J. alikuwa hapo, nami nikasema, "Charlotte, huwezi kwenda wewe?"

"Ndiyo," alisema, "ninakwenda."

"Ee," nilisema, "basi hunihitaji; hakuna haja ya watu wengi hivyo kwenda." Alisema, "ndiyo."

Nilikwenda kazini kwangu, nikadhani watakaporudi wangeniambia jinsi mambo yalivyokwenda; lakini hapana, hakuna hata mmoja wao aliyenikaribia. Nilipokutana na Bi J. jioni nilisema, "Habari za jioni, Bi J., ni wewe?" Hakusema neno. Nilipigwa na butwaa. Nilisema, "Huyu ni Bi J., najua; lakini kuna nini?" Wiki moja ilipita. Alikwenda na kurudi, na jioni moja nilipokuwa nikiingia nilimwendea nikamshika nikasema, "Lakini niambie, Johnson, kuna nini?" Alijivuta kutoka kwangu, lakini hakusema neno hata moja.

Ee, jinsi nilivyojikasirikia mwenyewe. Nilisema, wazo lenyewe la mimi kuwalazimisha watu kuzungumza nami wakati hawataki, na mimi sijawatendea lolote. "Sitazungumza naye tena maadamu ni hai," nilisema. Kwa miaka miwili baadaye, Mungu peke yake ndiye ajuaye yale niliyopaswa kuyavumilia kwa sababu ya mwanamke yule.

Alikuwa amefanikiwa kulipa kodi ya nyuma, naye Bi Bowen alikuwa mwema kiasi cha kumruhusu akae. Aliishi mlango wa pili na

mimi katika ghorofa ile ile. Binti yake angezungumza, lakini yeye, kamwe. Nyakati fulani alijifanya kana kwamba alitaka, lakini niliogopa kumwamini, kwa kuwa alikuwa amenitendea kwa utovu wa adabu hapo kabla. Alikuwa akinikera kwa kunitumia ujumbe kupitia watu. Ilipokuwa zamu yangu ya Jumamosi kusugua ile veranda ndefu na kushuka ngazi, angengoja Jumamosi usiku mpaka yote imekwisha, kisha angetupa makombo ya mkate yenye mafuta kote barazani na ngazini, nawe unajua jinsi mafuta yanavyosambaa juu ya mbao laini za msonobari. Mara nyingi nililia, lakini sikusema neno.

Dada mmoja aitwaye Brown, ambaye nilikuwa nimempangishia vyumba vyangu viwili vya juu, na Bi J. wakawa marafiki wa karibu sana. Wakati wa majira ya kuchipua nilikwenda kufanya kazi ya kusafisha nyumba, na mara nyingi niliporudi nyumbani kutoka kazini Bi B. alikuwa akija kuzungumza na kuwa na hadithi ndefu ya kunisimulia juu ya yale Bi Johnson aliyosema. Sikusema neno. Nilijua kwamba kama ningefungua kinywa changu dada wale wapendwa wawili wangetamani wangekuwa maili nyingi mbali. Nilimwomba Mungu asiniache niseme; basi siku moja nilifika nyumbani karibu saa kumi alasiri; muda mfupi baadaye Dada B. aliingia, mwenye fadhili nyingi, kwa jinsi alivyoonekana. Baada ya kuzungumza, alianza habari ya yale Bi Johnson aliyosema. Nilisema, "Sikia, Dada B., sina kipingamizi hata kidogo kama Dada Johnson na wewe mtanisema kadiri mpendavyo. Nafanya kazi kwa bidii, na ingawa naishi kando ya Bi Johnson, siishi kwa kumtegemea yeye. Simdai hata senti moja"—(na yeye alikuwa ananidai, kwa maana alikuwa amekopa fedha kwangu na hajazilipa mpaka leo). Nilisema, "Kamwe usiniambie tena chochote anachosema maadamu u hai. Mimi niko mlango wa pili na Bi Johnson, na kama anataka nijue mambo haya ni lazima aniambie mwenyewe."

Dada hawa wote wawili walikuwa katika kanisa langu mwenyewe. Basi Dada B. maskini alichukizwa na yale niliyosema akahamia kwa Bi Johnson. Bi Johnson alihamia katika vyumba vyake viwili vya darini na kumpa Bi Brown vile vyumba vya chini. Sikusema neno, bali niliendelea kana kwamba hakuna kilichotokea. Kumbe! walikuwa marafiki wa kushibana kama nini; lakini haikudumu muda mrefu. Baada ya miezi michache Bi B. na Bi J. waligombana vibaya mno, nami ikanibidi kumchukua Bi B. ili asitupwe nje barabarani; na hivyo nikapata nafasi ya kulipa mema kwa mabaya. Jambo hili lilibadilisha sana roho ya Bi B. Tuliishi vizuri mpaka walipoweza kujipatia mahali pazuri zaidi. Katikati ya hayo yote nafsi yangu ilimlilia Mungu. Nilikuwa nikizungumza na mume wangu, lakini yeye hakuwa na moyo wowote kwa utakatifu. Alikuwa amepata fursa nyingi zaidi kuliko mimi, na alikuwa na elimu zaidi sana. Kila mara alitaka kubishana juu ya jambo hili, nami sikuweza kwenda sambamba naye katika njia hiyo na lingeweza

kunirudisha nyuma, kwa hiyo siku moja nilimwambia Bwana kwamba kama angempeleka James mahali fulani mbali mpaka niipate ile baraka hangeweza kamwe kuiondoa tena, lakini kwamba yeye alinizuia nisiipate. Nilijua kwamba mara nyingi alikuwa akisafiri na waajiri wake kwa mwezi mmoja au miwili kwa wakati mmoja. Hilo ndilo lililokuwa akilini mwangu nilipoomba; basi, kweli kabisa, karibu wiki moja baada ya ombi hili nilichungulia nje asubuhi moja na kumbe James anarudi. Alipoingia nilisema, "Kumbe! James, kuna nini, je, watu wako wanasafiri?"

"Hapana; wamempata kijana mmoja Mwairishi, ametoka tu nchi ya kwao, mpwa wa mpishi ambaye ameishi kwa familia ile kwa miaka kadhaa, nao wamemchukua kwa dola kumi na tano kwa mwezi. Amekuwa akinizunguka kwa wiki mbili, akijifanya kuwa amekuja kumtembelea shangazi yake, lakini sasa naona kwamba alikuwa akijifunza tu jinsi ya kuwaendesha farasi."

James alikuwa akilipwa dola arobaini, na kushuka hadi kumi na tano kulikuwa faida kubwa katika mfuko wa mwajiri. Moyo wangu ulidunda. "Ee," nilisema, "akigundua kwamba niliomba atanilaumu," nami niliogopa kuzungumza sana. Alikuwa kama samaki aliye nje ya maji alipokosa kazi. Zilipita wiki mbili kabla hajapata kazi. Kwa kuwa alikuwa mwendesha gari la farasi wa daraja la kwanza, hakukubali kupokea chini ya dola arobaini. Hatimaye alipata kazi ya dola hamsini kwa mwezi huko New Utrecht, kwa Bw. Roberts. Ilimpasa kuendesha mara mbili tu kwa siku. Walikuwa na farasi wazuri wa Kiingereza, nao walitaka watunzwe vizuri. Walitoa nyumba nzuri, bila kodi, tani mbili za makaa kwa majira ya baridi, na pipa la unga. Hii ilikuwa tarehe ya kwanza Septemba. Alikwenda akataka niende pia, lakini kwa kuwa nilikuwa na mtoto mchanga kabisa nilisema, "Hapana, James; nimepata nguo nzuri za kufua za familia fulani, nawe nenda ujaribu mpaka majira ya kuchipua, nami nitaweka akiba na katika majira ya kuchipua tutaanza upya na tunaweza kuwa na bustani yetu na kila kitu." Lakini hapana, ilinibidi niende mara moja. Nilijadiliana naye kwa kila njia niliyoweza, lakini alikuwa amekusudia kabisa niende. Mwishowe nilisema, "James, naogopa kwenda; umenitendea vibaya sana hapa hapa ambapo ndiyo kwanza nimeanza kuwazoea watu, na kujua jinsi ya kujimudu, na itakuwaje nikienda kule mashambani, bila kanisa karibu, nikiwa mgeni, na nikiacha kazi yangu ya kufua nitafanya nini? Sasa naweza kujisaidia kidogo." Lakini hili halikumpendeza, nami nikamwambia ningengoja mpaka majira ya kuchipua. Mwenye nyumba alikufa, na mwenye nyumba mpya akapandisha kodi,—dola kumi na tatu. Yeye alilipa kodi, lakini hakufanya zaidi ya hapo. Binti yake alikuwa ameolewa na aliishi Philadelphia, kwa hiyo aliwaita waje waishi

katika nyumba ile, naye akaishi pamoja nao na angekuja nyumbani kila Jumapili ya pili na kukaa mpaka Jumatatu. Alikuja nyumbani kwa utaratibu kila baada ya wiki mbili. Nilisema, "Sasa, Bwana, wakati James yuko mbali tafadhali nipe ile baraka ninayoitafuta. Nitakuwa mwaminifu, sitaacha kamwe chochote atakachosema au kufanya kiiondoe baraka kwangu."

Siku moja nilipokuwa nikisafisha chumba changu nilisikia waziwazi sauti ikiniambia, "Jumapili asubuhi nenda Kanisa la Green Street ukamsikilize John Inskip."

"Ndiyo," nilisema, "nitakwenda."

Kisha ukimya wa utulivu ukanijia mwili mzima, nami nikatabasamu. Hii ilikuwa Jumatano asubuhi. Basi niliendelea kulitafakari. Sasa, sikuwa nikiitafuta ile baraka kwa makusudi kama nilivyokuwa nikifanya. Nilidhani kwamba nafasi ikijitokeza na nikaweza kubatizwa na kufikia kiwango cha Biblia, ndipo Bwana angelazimika kunitakasa. Jinsi nilivyokuwa kipofu!