Wasifu na vitabu vya Amanda Berry Smith

Amanda Berry Smith alipenda kusema kwamba alikuwa amewekwa huru mara mbili. Uhuru wa kwanza ulinunuliwa kwa jasho la baba yake; wa pili alipewa chini ya msalaba. Alizaliwa utumwani tarehe 23 Januari 1837, huko Long Green, kijiji cha wakulima katika Kaunti ya Baltimore, Maryland, akiwa mmoja wa watoto kumi na watatu wa Samuel Berry na Miriam Matthews. Baba yake alikuwa mtu mwenye juhudi, asiyechoka, ambaye, baada ya kazi yake ndefu ya mchana kutwa, alifanya kazi hadi usiku wa manane akitengeneza mifagio na mikeka ya maganda ili kupata bei ya uhuru wa jamaa yake. Mmoja baada ya mwingine aliwanunua kutoka utumwani. Amanda alikua akijua, katika mwili wake mwenyewe, jinsi uhuru ulivyo kitu cha gharama kubwa, na jinsi unavyoweza kushindwa kwa upendo unaokataa kulala.

Masomo yake hayakuzidi miezi michache iliyotawanyika. Yale aliyojua ya kusoma na kuandika alijifundisha mwenyewe kwa kiasi kikubwa, akitamka herufi za maneno kwa mwanga wa taa baada ya kazi za nyumbani kwisha. Akiwa na miaka kumi na mitatu aliingia katika utumishi wa nyumbani, na kwa sehemu kubwa ya maisha yake alijikimu kama mfuaji wa nguo, mpishi, na msafishaji katika nyumba za watu weupe kote Maryland na Pennsylvania. Ulimwengu ungekuja baadaye kumwita "the Singing Pilgrim" (Msafiri Aimbaye) na kuchapisha jina lake katika ripoti za umisionari kutoka mabara matatu; lakini hakupoteza kamwe usemi wake wa kawaida wala mikono iliyochakaa ya beseni la kufulia. Jambo hilo lilikipa kuhubiri kwake mamlaka ya pekee. Aliwazungumzia maskini akiwa mmoja wao.

Huzuni, na moyo uliosafishwa

Huzuni ilikuja mapema nayo ikakaa muda mrefu. Mnamo 1854 aliolewa na Calvin Devine; kuongoka kwake kulifuata baada ya miaka kama miwili, wakati wa ugonjwa mzito ambapo, akiwa karibu kukata tamaa, alimlilia Mungu na kujikuta akiinuliwa hadi katika amani. Devine alikwenda kupigana katika Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe wala hakurudi. Mnamo 1863 aliolewa na James Smith, shemasi katika Kanisa la African Methodist Episcopal, akitumaini kupata nyumba yenye utulivu na mwenzi katika kazi aliyoihisi ikichochewa ndani yake. Tumaini hilo lilivunjika; ndoa ilikuwa ngumu na mara nyingi ya upweke, naye alifariki mnamo 1869. Kati ya watoto watano aliozaa katika ndoa zote mbili, wanne walifariki wakiwa wadogo. Ni binti yake Mazie tu aliyeishi hadi kukua. Kufikia umri wa miaka thelathini na miwili, Amanda Berry Smith alikuwa amewazika waume wawili na watoto wanne. Alijua, kama wachache wajuavyo, ule ukimya wa pekee wa nyumba iliyoachwa tupu na mauti.

Ni katika huzuni hii ndipo tukio kuu kuliko yote ya maisha yake lilipomjia. Mnamo Septemba 1868, katika Green Street Methodist Episcopal Church jijini New York, alikaa chini ya mahubiri ya John S. Inskip na kumhisi Mungu akimpa kile ambacho watu wa utakatifu walikiita "moyo safi" — utakaso kamili, upendo wa Mungu ukijaza kila pembe ya giza kama vile mwanga wa jua ujazavyo chumba. Alitamani kupaza sauti kwa furaha, na mara tatu msukumo huo ulipanda ndani yake; lakini alikuwa mwanamke Mweusi pekee katika kanisa lililojaa, na hofu ikamzuia. Sauti ilinong'ona kwamba waabudu weupe wangemtoa nje. Hatimaye hofu ikavunjika. Aliinuka na kupaza sauti, "Utukufu kwa Yesu!" na kutoka mbele Ndugu Inskip akajibu, "Amina, Utukufu kwa Mungu." Kitu fulani kilitulia ndani yake ambacho hakikuondoka tena kamwe. Kutoka usiku ule ikatoka sentensi ambayo angeirudia maisha yake yote:

Mara nyingi huwaambia watu kwamba nina haki ya kupaza sauti kuliko baadhi ya watu; nimenunuliwa mara mbili, na kuwekwa huru mara mbili, hivyo nahisi nina haki nzuri ya kupaza sauti.

— Amanda Berry Smith

Mwinjilisti mfuaji wa nguo

Mwaka uliofuata utakaso wake, Amanda alisadiki kwamba Mungu alikuwa akimwita ahubiri. Lilikuwa jambo la ujasiri mkubwa. Wanawake wahubiri hawakukubalika ila kwa shida katika kizazi kile, na mwanamke Mweusi kuhubiri kwa makutaniko mchanganyiko na mara nyingi ya weupe, kwa wengi, halikuwa jambo la kufikirika. Hakuwa na kuwekwa wakfu, wala mshahara, wala dhehebu lililomsimamia, wala mafunzo rasmi. Alichokuwa nacho ni wito ulio wazi na sauti isiyo ya kawaida. Akiwa amevaa gauni rahisi la mtindo wa Kiquaker na kofia ya aina ya poke bonnet — kwa sehemu kwa sababu ya imani yake, kwa sehemu kwa sababu ndicho kitu pekee alichoweza kumudu — alianza kuzungumza na kuimba katika makanisa ya African Methodist Episcopal na katika mikutano mikubwa ya kambi ya utakatifu iliyokuwa ikilikumba taifa zima.

Kuimba kwake kuliondoa silaha za umati kabla ya kuhubiri kwake kuwahukumu dhamiri. Mikutano ya kambi ambayo ingeweza kumfukuza mwanamke Mweusi ilijikuta ikilia na kupaza sauti chini ya huduma yake. Alijikimu kwa kupokea nguo za kufua kati ya mialiko yake, akikunja injili na nguo katika siku zilezile ndefu. Hakujifanya kamwe kwamba ubaguzi aliokutana nao haukumjeruhi; aliutaja kwa jina lake waziwazi. Lakini alikataa kuuacha umtambulishe, na mojawapo ya vifungu vyake vya ukaidi wa kimyakimya alivyowahi kuandika hukigeuza kizima swali hilo ndani nje:

Sasa, kusema kwamba kuwa weusi hakukutuletea usumbufu mara nyingi, kusingekuwa kweli; lakini kwa kuwa sisi ni wa ukoo wa kifalme, tunakusudia kuuvumilia usumbufu huu kwa sasa, na kupita tuingie katika wakati ujao ulio mkubwa mno, ambako mambo haya yote madogo yatapotea kwa sababu ya udogo wao kamili! Bwana na autume wakati ujao uje kutulaki!

— Amanda Berry Smith

Hakuna kujihurumia katika maneno hayo. Yupo mwanamke ajuaye hasa yeye ni nani kwa sababu anajua yeye ni wa nani. Matusi ya kanisa lililotenganishwa kwa rangi yanakuwa, katika usimulizi wake, "mambo madogo" yakipimwa dhidi ya urithi mkubwa wa mtoto wa Mungu.

Ng'ambo ya bahari

Mnamo 1878 alisafiri kwa meli kuelekea Uingereza, na kile kilichoanza kama ziara kikanyooka hadi miaka kumi na miwili ya safari zilizomchukua mbali kuliko karibu mwinjilisti yeyote Mmarekani wa siku zake. Alihubiri kote Britania, Ayalandi, na Uskochi, na akapanga Mazie asome Uingereza. Kutoka huko alikwenda India kwa muda wa miezi kama kumi na minane, kwa kutiwa moyo na Bishop James M. Thoburn, ambaye heshima aliyokuwa nayo kwake ingekuja kuchapishwa katika utangulizi wa kitabu chake cha maisha yake. Kisha ukafuata mlango mrefu kuliko yote wa kazi yake ng'ambo: miaka minane katika Afrika Magharibi, hasa Liberia na Sierra Leone, ambako alihubiri, alipigania watu waachane na ulevi dhidi ya biashara ya kileo iliyoharibu, na akawachukua watoto wa Kiafrika wenye uhitaji kuwatunza kama wake mwenyewe.

Alikwenda kama "mmisionari wa kujitegemea" — ambayo ni njia ya heshima ya kusema kwamba alikwenda bila shirika la kumlipia safari wala kumwahidi nauli ya kurudi nyumbani. Aliomba tu, akimtumaini Mungu ampe nauli na mkate. Tena na tena katika hadithi yake, riziki hufika saa ya mwisho kabisa: zawadi iliyoshinikizwa mkononi mwake, kiasi kilichotumwa na mtu asiyemjua, hasa kile kiasi kilichohitajika wala si siku moja kabla. Zamani sana, mmoja wa dada zake aliyezaliwa huru alipokamatwa na kuuzwa tena utumwani akiwa amewatembelea ndugu zake Maryland, Amanda alikuwa amekusanya na kukopa dola hamsini ili kumnunua atoke. Alikuwa amejifunza akiwa mchanga kwamba Mungu hujibu maombi ya wale walioishiwa kabisa na njia.

Utii, kwa Amanda Berry Smith, haukuwa kamwe wa nadharia tu. Ulimgharimu faraja, usalama, na nyumba yenye utulivu aliyoitamani sikuzote. Lakini aliona gharama ya kutotii kuwa kubwa zaidi. Kuhusu mvutano kati ya kubaki salama na kwenda pale Mungu alipomtuma, aliacha sentensi kali kama imani yake:

Kubaki hapa na kumwasi Mungu — siwezi kumudu kubeba matokeo yake.

— Amanda Berry Smith

Kituo cha yatima, na moto mrefu wa majaribu

Alirudi Marekani karibu mwaka 1890, akiwa amechoka kiafya, na marafiki wakamsihi aandike hadithi ya maisha yake. Aliliombea sana, bila kujua kama lilikuwa mapenzi ya Mungu, na hatimaye akaanza kazi. An Autobiography: The Story of the Lord's Dealings with Mrs. Amanda Smith, the Colored Evangelist kilitoka mwaka 1893 — simulizi rahisi, iliyo hai, ya kurasa mia tano ya ufukara, njaa, imani, na safari, ambayo ikawa kitabu maarufu cha ushuhuda wa kidini wa Kimarekani. Aliiandika si kwa ajili ya umaarufu bali kwa ajili ya watoto. Mapato yake, pamoja na akiba yake na gazeti dogo alilochapisha, yalielekezwa kwenye ndoto aliyokuwa ameibeba kwa miaka mingi.

Tarehe 28 Juni 1899, huko Harvey, Illinois, kusini kidogo mwa Chicago, alifungua Amanda Smith Orphanage and Industrial Home for Abandoned and Destitute Colored Children — mojawapo ya taasisi za kwanza za aina yake kwa watoto Weusi katika jimbo lile. Ilikuwa kazi ya uzee wake na kitu cha mahangaiko yake makubwa kuliko yote. Fedha zilikuwa haba sikuzote. Kulikuwa na migogoro na wafanyakazi, malalamiko kutoka kwa majirani, ukaguzi uliofeli, na angalau moto mmoja. Alimimina humo nguvu zake za mwisho na sehemu kubwa ya amani yake. Ni kweli kusema kwamba kituo kile cha yatima kilimletea uchungu wa moyo kama kilivyomletea furaha; mwanamke aliyekuwa amemtumaini Mungu kwa nauli ya kuvuka bahari aliona kazi ya kila siku ya kulisha na kuhifadhi watoto wahitaji kuwa mzigo mzito zaidi na usio na mvuto. Lakini hakuwa tayari kuwaacha. Yeye mwenyewe alikuwa mtoto ambaye ulimwengu uliona hana thamani, wala hakuweza kuvumilia kumwacha mwingine awe hivyo.

Sebring, na pumziko lililosubiriwa kwa muda mrefu

Mnamo 1912, akiwa na miaka sabini na mitano na asiweze tena kubeba kazi ile, aliikabidhi nyumba ile na kustaafu akaenda Sebring, Florida, ambako mtu mkarimu alikuwa amemtayarishia nyumba. Taasisi ile ilikabidhiwa kwa serikali ya jimbo na baadaye ikasajiliwa kama Amanda Smith Industrial School for Girls; iliteketea kwa moto mwaka 1918, miaka mitatu baada ya kifo chake. Hakuishi kuona hasara ile, na labda ilikuwa rehema kwamba hakuiona.

Amanda Berry Smith alifariki huko Sebring tarehe 24 Februari 1915. Alikuwa amezaliwa mtumwa katika kibanda cha Maryland naye alikuwa amehubiri injili katika mabara manne; alikuwa amewapoteza karibu wote aliowapenda naye alikuwa amewakusanya watoto walioachwa wa wageni; alikuwa amelipwa kwa matusi naye alikuwa amejibu kwa furaha. Harakati ya utakatifu ilimkumbuka kama mojawapo ya taa zake zing'aazo kuliko zote, na vizazi vya baadaye vikamgundua upya kama mwanzilishi wa kuhubiri kwa wanawake Weusi na wa mageuzi ya kijamii. Lakini yeye angependelea maandishi rahisi zaidi ya kaburi — yale ambayo maisha yake yote yaliendelea kuyaeleza, kwamba mfuaji wa nguo maskini mwenye moyo safi na nia ya kutii ni tajiri kuliko anavyoonekana, na kwamba Mungu aliyemweka huru mara ya kwanza kwa upendo wa baba yake alikuwa amemweka huru milele kwa upendo wake Mwenyewe.

Alikuwa ametumia maisha yake barabarani, akiimba. Inaonekana ni haki kumwazia, mwishoni kabisa, akiweka chini mzigo aliokuwa ameubeba mbali kiasi kile, na kukuta kwamba wakati ujao aliouombea hatimaye ulikuwa umetoka kuja kumlaki.