Cape Palmas, na Uamsho Mkuu

Nilikuwa nimejaribu kwenda Cape Palmas kwa miaka mitatu kabla sijafika huko. Bw. Harmon mpendwa, aliyekuwa wakati huo mchungaji wa Kanisa la Kimethodisti la Mt. Scott, alikuwa ameniandikia kwa wema mwingi nije, na alikuwa amenipangia kila kitu, nami nilikuwa nimefunga mizigo yangu. Lakini hakuna meli iliyofika Monrovia ambayo ingesimama Cape Palmas; kwa hiyo nilikuwa nimesubiri miezi miwili au mitatu.

Kisha zikaja habari kwamba ndui ilikuwa ikienea kwa nguvu huko Cape Palmas; kuchelewa kwingine kwangu. Hapakuwa na reli, wala magari ya kamba bado; wala hapakuwa na mazizi ya kukodisha farasi, ambapo mtu angeweza kukodi farasi na gari. Haya ni mambo ambayo bado yatakuja; hadi hapo, ni lazima tusubiri, na bila shaka tuombe kidogo. Hata hivyo, mwishowe mambo yalikwenda vizuri kwa upande wangu.

Ndugu Harmon alikufa, na baada ya kifo chake Mchungaji Ware akashika usimamizi. Alikuwa tofauti sana na Ndugu Harmon katika roho na katika uongozi. Alikuwa amenitendea kwa wema mwingi sana huko Monrovia, isipokuwa mambo machache madogo, ambayo sikuyajali sana, kwa maana linapokuja suala la kuacha vileo na la utakatifu, wapo wahudumu na walei katika nchi hii ambao, licha ya nuru na mapendeleo yao, wanasimama pale pale alipokuwa amesimama yeye, na wengine, katika mambo hayo.

Tena alipinga kwa uchungu mwingi mwanamke kuhubiri, au kushiriki kwa namna yo yote hadharani. Alilithamini sana fungu lile hasa la Paulo: "Wanawake wenu wanyamaze katika makanisa, nao wakitaka kujua neno lo lote, na wawaulize waume zao nyumbani;" na, kwa kuwa mimi sikuwa na mume nyumbani wa kumwuliza, niliona kwamba kwa mujibu wa maagizo yangu katika Yohana, nilikuwa na mamlaka yangu kutoka kwa maneno ya Bwana Mkubwa:

"Si ninyi mlionichagua mimi, bali ni mimi niliyewachagua ninyi; nami nikawaweka mwende mkazae matunda, na matunda yenu

yapate kudumu; ili kwamba lo lote mmwombalo Baba kwa jina langu awapeni."

Ndugu Pitman alikuwa mchungaji huko Monrovia mwaka 1882. Alikuwa mkuu katika Israeli. Kanisa la Liberia limepata hasara kubwa, na ambayo, nahofu, haitazibwa kwa urahisi katika Afrika. Kamwe sitausahau wema wake wa kibaba kwangu. Amani iwe juu ya kumbukumbu lake.

Kwa hiyo ilikuwa bahati njema kwangu kwamba niliishi Monrovia wakati yeye alipokuwa msimamizi. Alinipokea kama ndugu Mkristo, akasimama pamoja nami katika kazi yote ya kanisa, katika mikutano ya uamsho, mikutano ya maombi, na ibada za kuhubiri za usiku wa katikati ya juma. Kanisa lilistawi chini ya uongozi wake. Bwana alikuwa pamoja nasi, nasi tulikuwa na wakati uliobarikiwa.

Ndugu Pitman alikuwa ameishi Marekani miaka kadhaa—sijui hasa ni mingapi—lakini aliishi katika familia ya Dkt. Gracy, aliyekuwa mhariri mtukufu wa gazeti la Northern Christian Advocate; kwa hiyo mawazo yake yalikuwa ya Kimarekani kabisa, lakini hakuwa na majivuno hata kidogo. Alikuwa tu mhubiri wa kweli, mwenye akili timamu na mwenye kufuata hoja. Jinsi tulivyofurahi alipohubiri. Daima mtu fulani alilishwa ngano iliyo bora.

Alikuwa ameitafuta, na kwa dhahiri akaipata, baraka ya utakaso. Aliufurahia utimilifu wake na kuishi maisha hayo, na alipohubiri, ilikuwa kwa dalili za Roho na za nguvu.

Nakumbuka Jumatano moja usiku; ulikuwa usiku wa mkutano wa maombi. Ni kweli nilikuwa nimejisikia dhaifu na mgonjwa mchana kutwa, lakini kwa namna fulani nilijisikia kuongozwa hasa kwenda mkutanoni usiku ule. Umbali kutoka kwa Dada Payne (nyumbani kwangu) haukuwa mrefu sana; kama mitaa miwili. Nilitembea polepole sana, lakini nilipoingia mgongo wangu ulikuwa dhaifu, na uliniuma vibaya mno, hata nikasema, "Laiti nisingalikuja." Lakini nilijisikia kwa namna fulani kwamba Bwana alikuwa amenituma, kwa hiyo niliomba, nikamwomba anitie nguvu kwa ajili ya neno ambalo angetaka nilitoe, kama ningesema kabisa.

Ndugu Pitman alikuwa akiongoza mkutano usiku ule; hapakuwa na jambo lo lote lisilo la kawaida, ila mkutano mzuri. Baadaye Roho aliuchochea moyo wangu kwa maneno haya: "Kwa kinywa hukiri hata kupata wokovu."

Niliguswa moyoni kwamba Mungu alimaanisha jambo fulani kwa hilo, lakini sikujua hasa jinsi ningeongozwa katika kusema: kwa hiyo kabla tu mkutano haujafungwa niliinuka nikasema:

"Ndugu Pitman, nasikia Bwana anataka niseme neno."

"Bila shaka, Dada Smith; endelea kusema."

CAPE PALMAS, LIBERIA.

Nilisema kama Bwana alivyoniongoza, nikimkiri Kristo na yale aliyoitendea nafsi kwa namna dhahiri. Sikujua lo lote kuhusu uzoefu wa Ndugu Pitman; sikuwa nimewahi kuzungumza naye habari zake, wala sikujua kwamba alipendezwa na somo la utakatifu hata kidogo, ila nilijua kwamba alionekana kuwa na roho ya utakatifu; niliihisi katika mazungumzo yake na mahubiri yake.

Nilipomaliza nilikaa kitini. Ndugu Pitman aliruka kusimama mara moja, akasema, "Bwana amenitumia ujumbe huo mimi;" kisha akaendelea kueleza jinsi, kama miezi mitatu kabla ya hapo, kwa kadiri ninavyoweza kukumbuka, alivyokuwa amepokea baraka hii dhahiri ya utakaso, na jinsi alivyosaidiwa kwa ajabu kuiona njia waziwazi kupitia mafundisho ya jarida lile kuu, la zamani, lililotangulia katika utakatifu, "Guide to Holiness."

"Naona sasa ulivyosema, Dada Smith," akaendelea, "kosa langu limekuwa kwamba sijakiri waziwazi yale ambayo Bwana amenitendea. Lakini hapa na sasa nakiri, mbele za Mungu na watu hawa, kwamba ameusafisha na kuutakasa moyo wangu."

Na tangu wakati ule na kuendelea, hakuacha kamwe kuhubiri wala kushuhudia juu ya baraka hii kuu, iliyotafutwa waziwazi na kupokewa kwa imani.

Mungu alimfanya kuwa baraka kubwa kwa watu kila mahali alipokwenda. Naamini ni nguvu ya neema hii iliyomwezesha kustahimili kama alivyostahimili; kwa maana, kwa kuwa alikuwa mwenyeji kamili wa kabila la Da, alikuwa na mengi ya kustahimili. Yeye, kama Paulo, alikuwa na ndugu za uongo wa kushindana nao. Jinsi moyo wangu ulivyouma, nilipoona na kusikia mambo ambayo yangeliwasha moto usiozimika kanisani na katika jamii; lakini yeye alikuwa mvumilivu na mwaminifu, katika yote hayo.

Kisha, nadhani ilikuwa mwaka 1883, Ndugu Ware akashika usimamizi. Badiliko lilikuwa kubwa. Wengine walifurahi, lakini naamini wengi walisikitika.

Lakini yeye na mimi tulielewana vizuri. Sikuzote nilimshauri kuhusu mikutano yangu; na, mbele yangu, sikuzote alinipa uhuru mkubwa kabisa; nami ningeongozwa kudhani kwamba tulikubaliana; ingawa mara nyingi hakushiriki sana; alikuwa akisema:

"Nakupa usimamizi kamili, Dada Smith, wakati wo wote unapotaka kufanya mikutano. Bila shaka sitaweza kuhudhuria yote, lakini ndugu wote watasimama pamoja nawe, na mambo yatakuwa sawa."

Nilikuwa nikifanya mikutano ya alasiri kwa ajili ya waliookoka karibuni, ili kuwafundisha masomo ya Biblia; yeye alikuwa akiingia na kukaa kule

nyuma kabisa, na kusikiliza, lakini hayo tu. Kwa kawaida alikuwa akitoka nilipokaribia kufunga. Niliendelea, kwa uangalifu, lakini niliendelea. Na Mungu kwa hakika alikuwa pamoja nasi, akatubariki.

Nilikwenda Bassa mwaka 1885. Nilipofika Bassa na kukutana na Askofu, nilimweleza jinsi tulivyokuwa tumesikia huko Monrovia kwamba atakaa miezi mitatu katika eneo lile lote la kandokando, na kufanya safari hadi Bepora, n.k. Alisema ndiyo mara ya kwanza kulisikia hilo; kwamba alikuwa amefanya mpango na meli fulani ambayo ingemchukua Bassa, na kumshusha Cape Palmas, akasema hii ndiyo nafasi yangu ya kwenda.

"Sikuja nikiwa nimejiandaa kwenda Cape Palmas," nikajibu, "lakini nimekuwa nikisubiri kwa miaka mitatu kwenda huko. Nilipokuwa tayari tu miezi kadhaa iliyopita, zilikuja habari kwamba kuna ndui huko, kwa hiyo sikuweza kwenda."

"Basi," akasema Askofu, "hii ndiyo nafasi yako, Amanda."

Wakati huo huo Ndugu Pitman mpendwa akaingia. Nikamweleza, naye akasema, "Nadhani, Dada Smith, hii ndiyo nafasi yako."

"Basi," nikasema, "kama utamchukua Frances (msichana wangu mdogo mwenyeji) nyumbani kwako Paynesville, na kumtunza hadi nitakaporudi, nadhani nitakwenda. Unadhani Dada Pitman atajali? Ningekwenda kumwona mwenyewe, kama ningeweza."

"Hilo litakuwa sawa, Dada Smith; Frances atapata kama watoto wengine wanavyopata, na kama umeridhika na hilo, nitamchukua."

Dada Pitman alikuwa mwanamke bora, mwema. Alikuwa mtunzaji hodari wa nyumba, tena alikuwa mshonaji wa nguo za wanawake na fundi wa nguo za wanaume. Hawakuwahi kuwa na watoto wao wenyewe, lakini wavulana na wasichana wote wenyeji waliokuwa nao katika familia yao walilelewa vizuri na kufundishwa vizuri; nami nilijua Frances angepata huko vizuri kama vile ningekuwa naye mwenyewe.

Mungu ambariki Dada Pitman daima. Jinsi ninavyomhurumia katika msiba wake.

Kwa hiyo aliporudi kutoka Mkutano wa Mwaka huko Monrovia, alimchukua pamoja naye nyumbani kwake Paynesville.

Nadhani ilikuwa Jumatano, tarehe 17 Februari, meli ilipofika Bassa. Askofu alisema tutakwenda. Nilikuwa na vitu vichache tu vya kukusanya; yale tu ambayo nilidhani yangenitosha, kwa wiki tatu nilizokuwa nimepanga kuwa mbali. Kwa hiyo ilinibidi kutuma mtu kuchukua vitu vyangu baada ya kufika Cape Palmas.

Tulipokwenda kuingia mashuani ili kuiendea meli, mjumbe alikuja kusema kwamba nahodha alituma habari kwamba hatasimama

Cape Palmas, na kwamba mtu ye yote asije kutoka pwani. "Lo, Askofu," nikasema, "utafanya nini?"

"Lo, tutakwenda tu."

"Basi, nami niende?"

"Naam, ndiyo, njoo," akasema, kwa utulivu, lakini kwa uhakika mkamilifu kabisa. Nilizuia pumzi tu, nikafanya kama nilivyoambiwa.

Yule mtu alilalamika, lakini Askofu akawaambia wale watu, "Sukumeni;" nasi tukasukuma kweli. Tulipofika kando ya meli, watu waliokuwa ndani ya meli wakatuita.

"Mnakwenda wapi?"

Watu wetu wakajibu, "Cape Palmas."

"Hatutasimama Cape Palmas," mmoja wa maofisa akapiga kelele; "nahodha alituma habari pwani."

Walipoona kwamba Askofu Taylor alikuwa mzungu wakashusha ngazi. Askofu akasema alitaka kumwona nahodha. Ilikuwa wakati wa chakula cha jioni hasa—saa kumi na mbili jioni—tulipopanda meli. Bila shaka hawakutaka mimi nipande; lakini Askofu akaniambia kwa utulivu, "Njoo tu, Amanda."

Ndugu Turner, mmoja wa wamisionari wa Askofu, mtu mweusi halisi, aliyekuwa amekuja huku miaka miwili hivi tu, alikuwa pamoja naye. Alikuwa akienda Sinoe. Tulikaa karibu kabisa na Askofu, kwa maana tulijua kwamba akifanikiwa yeye, nasi tungefanikiwa.

Lo! jinsi maofisa walivyokasirika. Lakini bila shaka hawakumwambia Askofu Taylor neno. Walikuwa na adabu kwake.

Askofu hakuwa na mizigo; hakuwahi kubeba mizigo yo yote katika safari zake huko Afrika; ila kikapu kidogo tu, na kitanda chake kilichokunjwa. Ukikitazama ungedhani ni vyombo vya mpima ardhi; kwa kawaida hivyo ndivyo vilivyokuwa vifaa vyake vyote. Lakini baadhi yetu wengine tulikuwa na kitu, yaani sanduku dogo la safari. Maofisa walipoliona hilo wakasema:

"Hatutasimama Cape Palmas; msiinue mizigo."

Kwa hiyo nilisimama kimya wakati Askofu alipoingia kumwona nahodha; au tuseme kumpelekea habari, na kukawa na kituo cha dakika kumi na tano, au zaidi kidogo. Nilisimama karibu nikitetemeka, kwa maana ilikuwa kama maili tano kurudi pwani, nami nikawaza, "Lo, maskini mimi, ikiwa itanibidi kurudi katika giza hili peke yangu!" Kwa hiyo nikasema, "Ee! Bwana, umsaidie Askofu, umbariki nahodha yule, umfanye atuache twende."

Walipokuwa wamekwenda na ujumbe kwa nahodha, nilimsogelea Askofu taratibu, nikasema:

"Askofu, unadhani itatubidi kurudi pwani?"

"Lo, hapana," akasema, kwa uhakika mkamilifu, "mambo yatakuwa sawa."

Na kweli kabisa, habari zilimjia Askofu kutoka kwa nahodha:

"Sawa; tutawachukua."

Jamani! si nilizunguka kwa furaha? Chakula cha jioni! Sikutaka cho chote. Nilijaa furaha na shangwe. Sikuwa na nafasi ya kitu kingine cho chote hadi asubuhi iliyofuata.

Basi sasa, unaweza kusema upendavyo, ulieleze unavyopenda, lakini kama Askofu Taylor asingalikuwa mzungu, si Askofu tu, bali mzungu, hakika kama dunia hii ilivyo, ingetubidi kurudi njia ile yote hadi pwani usiku ule. Nami nilimshukuru Bwana sana moyoni mwangu kwa ajili ya Askofu mzungu wakati ule.

Tulikaa usiku miwili na mchana mmoja chomboni tukafika Cape Palmas yapata saa nne asubuhi siku ya Ijumaa.

Sitaisahau kamwe furaha ya watu wapendwa walipomwona Askofu pamoja nami. Watoto walimzunguka kwa wingi kana kwamba alikuwa baba yao, zaidi ya Askofu. Alikuwa mwema sana, akawapa mikono, na kuwa na neno la kupendeza kwa wote. Wavulana wadogo wenyeji walicheza na kucheka, na walionekana kufurahi sana.

Nilipoona roho ya Kikristo ikidhihirika hivyo miongoni mwa watu kwa Askofu na kwangu, karibu nililia kwa sauti. Lo! ilikuwa tofauti sana na ilivyoonekana kuwa huko Bassa.

Tuliongozwa kutoka bandarini Cape Palmas hadi kwa Dada Harmon; alitupokea kwa furaha, akatukaribisha kwa wema.

Jumapili ilikuwa siku ya mkutano wa robo mwaka; kwa hiyo ilionekana kuwa wakati unaofaa sana sisi kufika wakati ule hasa.

Ndugu Ware alikuwa amewaarifu ndugu, na Askofu akafanya mkutano wake wa robo mwaka Ijumaa alasiri saa kumi, akahubiri Jumamosi usiku kwa kusanyiko lililojaa. Bila shaka kila mtu alijitokeza, Wabaptisti, Waepiskopali, na Wamethodisti, (hayo ndiyo yaliyokuwa madhehebu pekee huko Cape Palmas), maseneta, mawakili, mashemasi, n.k.

Miongoni mwa wakuu nilimwona Mheshimiwa, Askofu Ferguson. Ilikuwa mara yangu ya kwanza kabisa kumwona.

Lakini kila mtu alionekana kupendezwa na Askofu huyu wa Kimarekani. Naye alihubiri hubiri kuu, la zamani, la Roho Mtakatifu, kama kila mtu ajuavyo kwamba anaweza. Nadhani Askofu Ferguson alipendezwa kiasi, hadi alipomsikia Askofu yule mwema akisema habari za kusimama juu ya pipa kubwa, huko California, nadhani ndiko, na kuhubiri

kwa makutano. Wazo la kujishushia heshima yake hivyo! Alionekana karibu kuchukizwa.

Lakini kilichozidi yote kwao, Askofu alipomaliza, aliwaeleza mimi ni nani, akanena maneno mema juu yangu, na juu ya kazi yangu, akawaambia kwamba wakisimama pamoja nami ningewafaa, n.k. Kisha akasema, "Nitamwomba Dada Smith aseme nanyi maneno machache."

Niliinua moyo wangu nikamwomba Bwana anisaidie. Naye alinisaidia. Na watu wakabarikiwa.

Maskini Askofu Ferguson! Aliinamisha kichwa muda wote nilipokuwa nikisema, akatoka mara alipoweza; nami sidhani kwamba amemsikiliza Askofu Taylor tangu wakati ule.

Maskini Ndugu Ware alikuwa na mwelekeo mkubwa kwa kanisa lile wakati ule. Mwanawe mkubwa, aliyekuwa amelelewa, na kufundishwa na kuokoka katika Kanisa la Kimethodisti, alikuwa ameliacha, akahamia Kanisa la Kiepiskopali.

Na, kwa njia, hilo ni jambo moja jema ambalo Kanisa la Kimethodisti limefanya huko Liberia; kwa maana ingawa halijafanya mengi katika kuwaokoa wapagani, kwa hakika limefanya sehemu yake katika kuwapatia wafanyakazi Kanisa la Kiepiskopali. Siamini kwamba wana mfanyakazi hata mmoja, isipokuwa wachache miongoni mwa wenyeji; kwa maana mlezi wa kituo chao cha watoto yatima, walimu katika shule zao, au wafanyakazi katika mashamba yao, wanatoka katika Kanisa la Kimethodisti; na wale walio katika kanisa lile wanaojua lo lote juu ya kuokoka kwa kweli, wameokoka au wametakaswa katika Kanisa la Kimethodisti; kwa hiyo kama kuna kanisa lo lote linalopaswa kumshukuru Mungu kwa ajili ya Umethodisti katika Afrika, licha ya makosa yake na udhaifu wake, ni kanisa hili!

Lakini ajabu ni kwamba hawashukuru; bali, kama Wajesuiti, hawaachi usiku wala mchana, kwa kila njia iwezekanayo, kuvuruga na kuwavuta watu waingie upande wao.

Nilijitahidi kadiri nilivyoweza kutokuwa mwenye ubinafsi, na kuonyesha kwa kila njia iwezekanayo kwamba nilikuwa Mkristo na sikuwa na lengo jingine ila kumsaidia kila mtu niliyeweza, kwa kila njia niliyoweza. Sikutetea fundisho jipya, wala kuanzisha kanisa jipya. Niliwaambia watu kwamba hiyo haikuwa shughuli yangu katika Afrika. Makanisa yalikuwa yanatosha tayari. Kilichohitajika ni roho ya kujiweka wakfu kikamilifu kwa Mungu, na ubatizo kwa ajili ya huduma ya kweli.

Nilipoanza kazi yangu ya kuacha vileo huko Cape Palmas nilimwandikia Askofu Ferguson, na wahudumu kadhaa wa dayosisi yake, nikawapelekea kadi yetu ya ahadi, na vijitabu, na katiba yetu na kanuni zetu,

ili wajionee wenyewe kile nilichokuwa nikijaribu kufanya; kwamba hakikuwa jambo la pembeni, wala la gizani; ili wajue hasa nilichokuwa nikifundisha miongoni mwa watu; nami nikamwomba Mheshimiwa, Askofu, kama angekuwa mwema kiasi cha kuhubiri hubiri na kueleza lengo langu; kwa kuwa nilijua jinsi watu kwa ujumla wanavyopenda kutia chumvi wanapojaribu kusimulia jambo lo lote.

Kwa kuwa hii ilikuwa kazi ya Injili ya kuacha vileo, ya kuwasaidia wanaume na wanawake Wakristo kupanda hadi kiwango cha juu zaidi cha tabia ya Kikristo na maisha ya Kikristo, haikuniingia akilini kamwe kwamba wangekataa kushirikiana katika msingi huu, kwa kuwa haukuwa wa dhehebu lo lote, na ulikuwa umekubaliwa sana huko Uingereza na Marekani ukiwa juu ya msingi huu.

Lakini Askofu yule mwema alijibu kwa barua fupi, akisema angelifikiria jambo hilo, na kunijulisha baadaye. Baada ya siku chache aliniandikia waraka mkubwa, mrefu wa kurasa tano au sita; ulioandikwa vizuri sana, kwa maana kwa hakika alikuwa na mwandiko mzuri. Lakini ni lazima nikiri kwamba jambo bora kuhusu barua ile ulikuwa mwandiko wake mzuri. Hati kamili ya Mkutano Mkuu, ikisema kwamba hangeweza kuwa na lo lote la kufanya na jambo nililomwandikia, na ikionyesha kifungu kimoja katika kanuni zetu za Kimethodisti, ikisema hicho ndicho kilichotosha.

Basi, niliona aibu kusema lo lote juu ya jambo hilo isipokuwa kwa mtu mmoja au wawili; kwa maana sikuzote nilikuwa nimesikia akisifiwa sana; nami nilijivuna kwa ajili yake, kwa kuwa alikuwa Askofu mweusi; na nikijua kwamba alijua hali na mateso yaliyokuwa miongoni mwa wenyeji maskini kwa sababu ya vileo vikali, na miongoni mwa Waliberia pia, nilidhani nilikuwa na haki ya kutumainia, angalau, kuhurumiwa.

Labda nisingalijali sana kama angalikuwa mzungu. Lakini naona kwamba hali ya kibinadamu ni ile ile kwa watu weusi, hata katika Afrika, kama ilivyo kwa wazungu katika Marekani. Ni hadithi ile ile ya zamani kila mahali: "Hakuna ila Yesu awezaye kuwafaa wenye dhambi wasiojiweza."

Basi, Bwana alinisaidia, nami nikaendelea na kazi, na wanaume na wanawake, vijana kwa wazee, baadhi ya madhehebu yote, wakajiunga nayo. Lakini msimamo wake juu yake ulikuwa na matokeo yake, jambo ambalo ni la kawaida.

Kwa hiyo, maskini Ndugu Ware, kwa mwelekeo wake wa Kiepiskopali, na chini ya yote hamu kubwa ya kuwa Askofu, alikuwa amelivuta baraza lote la viongozi kabisa upande wake kuhusu mwanamke kushiriki hadharani katika mkutano, na alikuwa amewajaza chuki kiasi kwamba

kama nisingalikwenda Cape Palmas pamoja na Askofu Taylor, nisingalikuwa na nafasi hata kidogo. Lakini Mungu akiwa upande wetu, huna haja ya kuogopa mwanadamu atakachofanya.

Zamani sana katika miaka iliyopita, alikuwa amesema, "Tazama, nimekupa mlango uliofunguliwa mbele yako, ambao hapana awezaye kuufunga." Jinsi nilivyothibitisha kila neno lake kuwa kweli.

Ndugu Ware hakuwa mzima, kwa hiyo hakufika kwenye Mkutano wa Mwaka huko Bassa. Jumapili asubuhi tulikuwa na Karamu ya Upendo kubwa. Roho wa Bwana alikuwa kati yetu, na saa nne na nusu asubuhi Askofu akahubiri. Hubiri la namna gani! Nadhani walikuwa hawajawahi kusikia kitu kama hicho. Hakika Bwana wa majeshi alikuwa pamoja nasi.

Mara tu baada ya kuwekwa wakfu kwa mkate na divai kwa ajili ya Meza ya Bwana, Askofu alipokuwa karibu kuendelea kuihudumia, au kuigawa, meli ilitoa ishara, na Askofu yule mwema akajulishwa kwamba ni lazima aondoke. Alikuwa ametangaza tayari kwamba atawahubiria vijana na watoto saa tisa alasiri, na alikuwa amewaomba watu wengine wote kukaa roshanini, na kuiachia sehemu kuu ya kanisa vijana na watoto. Kwa hiyo, Askofu alipolazimika kuondoka, alimgeukia Ndugu Ware, akasema:

"Ndugu Ware, kama hujisikii vizuri, Dada Amanda Smith ataongoza ibada alasiri hii badala yangu."

"Ndiyo," Ndugu Ware akasema, "tutafurahi Dada Smith akiongoza ibada."

Niliona kwamba kilikuwa kidonge kichungu kabisa, lakini alikimeza kwa upole kadiri alivyoweza.

Lo! jinsi Bwana alivyonibariki alasiri ile.

Usiku niliongoza ibada tena. Nguvu za Bwana zilikuwapo kati ya watu. Dada mmoja mwema wa Kanisa la Kiepiskopali, Dada Tubman, alitakaswa usiku ule, kama muhuri wa kazi yangu ya kwanza huko Cape Palmas. Bwana alimpa nuru na msaada, nilipoendelea kusema kutoka katika sura ya kumi na nne ya Yohana, mstari wa kumi na nne: "Mkiniomba neno lolote kwa jina langu, nitalifanya."

Jinsi lilivyoleta msisimko. Watu walichachamaa, na siri ikafichuka!

"Mungu mkubwa, mwanamke yule anaweza kuhubiri. Hayo si maneno ya kubahatisha. Mungu yumo ndani ya mwanamke yule."

Na hivyo habari zikaenea kila mahali. Wakasema, "Ndugu Ware ana nini? Mbona hamwachi ahubiri?"

Kisha ndugu kadhaa walikwenda kumwona, wakamwomba anipe zamu ya kuhubiri, kwa kuwa wote walitaka kunisikia nikisema.

Lakini hilo, nadhani, lilifanya mambo kuwa mabaya zaidi. Nilikwenda kumwona. Alionekana mchangamfu akanitendea kwa wema, lakini hakuniambia neno kamwe juu ya kuongoza mkutano. Basi kwa wiki mbili niliendelea kimya kimya, nikifanya mikutano ya alasiri na kutoa masomo ya Biblia juu ya kujiweka wakfu na utakatifu. Huu ndio uliokuwa mwanzo wa baraka ile ya ajabu huko Cape Palmas.

Wiki mbili zilipokwisha, Ndugu Ware alilazimika kuondoka kwenda Monrovia; lakini aliwaita ndugu zake walei, Ndugu Os Tubman, Baba Jenkins mzee, Ndugu Dennis, Ndugu Thompson, aliyekuwa Makamu wa Rais wa Jamhuri na mhubiri mlei, Ndugu Sharper, na Ndugu Bowen, aliyekuwa na usimamizi wa kichungaji wa kanisa la Mt. Tubman.

Hakuna hata mmoja wa ndugu hawa aliyeruhusiwa kumpa mtu ye yote zamu yake, la sivyo angelazimika kujibu mashtaka katika mkutano wa robo mwaka. Baadhi yao walisema:

"Ndugu Ware, tunaamini Dada Smith ni mwanamke wa Mungu, naye alikuja hapa pamoja na Askofu Taylor. Askofu anamjua, na anamthibitisha, nasi tunapaswa kumpa nafasi."

Lakini jibu lake lilikuwa, "Mimi, wala si Askofu Taylor, ndiye mchungaji wa kanisa hili."

Kwa hiyo, kama sheria za Wamedi na Waajemi, uamuzi huo haukupaswa kubadilishwa.

Wiki nyingine ilikuwa imepita, na ikawa Jumamosi. Pamoja na yote yaliyosemwa, nilikaa kimya, na kusema machache tu kwa mtu ye yote. Baadhi ya watu walitaka kujua kama kulikuwa na kutoelewana kati yangu na Ndugu Ware.

"Hapana, wala hakujawahi kuwa na kutoelewana, kwa ninavyojua."

Ni lazima nikiri kwamba jambo hilo liliniaibisha kidogo; lakini lilinisaidia kumwona Mungu kama nilivyokuwa sijawahi kumwona hapo awali. Kati ya ndugu hawa wote, hakuna hata mmoja aliyethubutu kunipa zamu yake isipokuwa Baba Dennis mzee. Alikuwa mtu mwenye ujasiri mkubwa wa kimaadili na akili nzuri, pana ya kawaida; mtu mwenye akili nyingi sana; naye alijua kila sehemu dhaifu katika serikali nzima, pamoja na zilizo imara; naye alijua kanuni za Kanisa la Kimethodisti vizuri, kama si kuliko, mtu mwingine ye yote katika Jamhuri; na, licha ya yote hayo, alikuwa mtu wa pekee sana, na, zaidi ya hayo, mwenye mambo yake ya ajabu. Kwa hiyo aliwaambia baadhi ya ndugu kwamba kama Ware alitaka kumshtaki katika mkutano wa robo mwaka kwa kunipa zamu yake, angeweza kufanya hivyo. Yeye hakujali.

Alinijia Jumamosi, akaniuliza kama ningekwenda

Mt. Tubman, iliyokuwa kama maili mbili kutoka Latrobe, na kuchukua zamu yake; hata hivyo yeye hakuwa akijisikia vizuri sana.

Nikamwambia, "Ndiyo, nitakwenda."

"Ndugu wananiambia kwamba Ndugu Ware atanishtaki kwa ajili ya jambo hili; nami nimewaambia kwamba sijali."

"Basi," nikasema, "kama uko tayari kujihatarisha, nitakwenda."

Kwa hiyo nilitoka Jumamosi alasiri, Dada Harmon nami.

Mt. Tubman ni mahali pazuri sana. Jinsi ninavyoonekana kukiona waziwazi kile kanisa kidogo kilimani. Nyakati za baraka kama nini nimekuwa nazo pale; na mtu huyu, na mtu yule alizaliwa pale.

Sikuwa na nguvu sana, kwa hiyo walipanga kwamba Dada Harmon nami tusafiri kwa gari. Kwa hiyo, baada ya muda mfupi tulikuwa tayari. Gari likaja, likivutwa na maksai mdogo mweusi mzuri, nasi tukaketi mara moja na kuondoka. Lakini hatukuwa tumekwenda mbali, maksai yule alipoanza kufanya vituko vya Kiafrika.

Kwanza alirudi kinyumenyume kisha akapanda ukingo upande mmoja, karibu kuliangusha gari. Kisha tukamshusha naye akaenda mbele kidogo, kisha akakimbilia upande mwingine wa barabara, na kisha akasimama. Nikaona kuwa ni nafasi nzuri ya kushuka na hivyo ndivyo nilivyofanya, nikatembea kwa miguu sehemu iliyobaki ya njia, iliyokuwa zaidi ya nusu ya njia.

Nilikwenda kwa Ndugu Bowen nikalala huko usiku kucha. Jinsi Ndugu na Dada Bowen walivyokuwa wema. Walifanya yote waliyoweza ili nistarehe. Niliweza kuona kwamba Ndugu Bowen alikuwa na wasiwasi kidogo, kwa kuwa yeye alikuwa mchungaji. Alisema, "Maagizo ya Ndugu Ware yalikuwa kwamba ndugu wachukue zamu zao kwa mpangilio."

Lakini, Ndugu Bowen alikuwa mtu mwema, naye alikuwa na akili nzuri, na mwenye busara; ila alimwogopa kidogo mkubwa wake.

Nilizungumza, na kuimba na kumweleza mambo mengi kuhusu nchi yake mwenyewe kwa maana alikuwa amekwenda Liberia akiwa kijana mdogo kabisa.

Marafiki zake wengi walikuwa wakiingia; kisha wakitoka na kuonekana wakizungumza pamoja kwa siri. Niliomba. Nilijua kwamba sikuwa nimekwenda kwa nafsi yangu, bali Mungu alikuwa amenituma; nami nikangoja kumwona akipata ushindi.

Jumapili asubuhi ikafika. Kulikuwa na kusanyiko kubwa sana. Wakati ulipofika hasa wa kufungua ibada, nani aliingia ila Ndugu Dennis mzee mpendwa.

Niliona kwamba Ndugu Bowen alifurahi. Mara moja alimwomba aongoze ibada; naye akasimama akasema alikuwa ameniomba nije pale kuchukua zamu yake, kwa kuwa hakuwa mzima sana; kisha,

asubuhi, kwa kuwa alijisikia vizuri zaidi, aliona afadhali aje aeleze, kwa maana alijua kanuni za Kimethodisti, naye hakumwogopa mtu ye yote. Kila mtu alijua kwamba huyo ndiye mzee Dennis, na yote yalikuwa kweli.

Basi huo ndio uliokuwa utambulisho wangu. Kama niliwahi kumwomba Mungu anisaidie, nilifanya hivyo siku ile. Naye alinisaidia. Kisha nilibaki nikashiriki katika mkutano wa darasa baada ya ibada. Kisha nikaihutubia Shule ya Jumapili, na kuongoza ibada ya usiku. Kanisa lilijaa watu. Lo! jinsi Bwana alivyonisaidia kusema. Niliwaza, "Hii ndiyo siku yangu ya mwisho hapa, kwa hiyo nitafanya kila niwezalo."

Nilipomaliza kusema usiku niliwaalika wenye dhambi waje mbele kumtafuta Bwana; na karibu mara moja wanaume wanane walikuja mbele; wanne waliokoka usiku ule.

Nilidhani nguvu zangu zimekwisha; lakini ilionekana kwangu kwamba Mungu alinipa sehemu maradufu. Sikuwa na shida tena na Ndugu Bowen.

Habari zilienea kama moto wa nyikani. Watu walikuja kutoka pande zote. Tuliendelea kwa wiki mbili bila kusimama. Tulikuwa na mikutano kadhaa ya usiku kucha, na ya mchana kutwa. Katika mkutano ule wazee kadhaa waliokoka ambao hawakuwahi kujulikana kuomba, wala kuwa na moyo wa kujali mambo ya Mungu hapo awali. Nilikwenda kuwaona nyumba kwa nyumba, nikaketi na kuzungumza nao, na kuwaeleza njia ya imani. Lo! jinsi Mungu alivyotia muhuri wake juu ya kazi ile. Huo ulikuwa mwanzo tu. Katika mkutano huu Charlie Gray na Ndugu Cox walitakaswa.

Nilikuwa nimefanya kazi kwa bidii, nami nilikuwa nimechoka sana hata nikaona ni lazima nirudi nyumbani kupumzika. Kwa hiyo Jumatatu nilirudi nyumbani kwa Dada Harmon.

Basi, masomo ya Biblia ya wiki mbili niliyokuwa nimeyatoa kabla ya kwenda Mt. Tubman, yalikuwa yameweka msingi, na Mungu alikuwa amewabariki watu.

Jumanne usiku ulikuwa usiku wa mkutano wa maombi. Nilikuwa nimepumzika kidogo Jumatatu baada ya kufika nyumbani, na Jumanne usiku kulikuwa na mkutano wa maombi katika Kanisa la Mt. Scott. Ndugu Thompson alikuja akaniuliza kama ningeongoza mkutano wa maombi usiku ule. Nilimwambia kwamba nilikuwa nimechoka sana na nilihitaji kupumzika. Lakini alisema angefurahi kama ningeuongoza. Nikamwambia ningefanya kadiri nilivyoweza. Nilikuwa dhaifu mno, lakini nilimwomba Bwana anitie nguvu, kama nilivyofanya mara nyingi sana. Lo! ni mara ngapi amesikia na kujibu ombi hilo. Jina lake libarikiwe. Usiku ule kazi ilianza huko Latrobe. Na wimbi kubwa kama nini lilipita juu ya Cape Palmas yote. Lo! lilikuwa la ajabu.

Nimewahi kwenda kanisani saa kumi na mbili jioni kufanya mkutano wa maombi kabla ya mahubiri, na sikutoka nje ya mlango hadi saa kumi na mbili asubuhi iliyofuata.

Tulipoingia kwa ajili ya wokovu hatukucheza, bali tuliingia kwa kweli. Mungu aliwaokoa wenye dhambi, akawarudisha waliorudi nyuma, akawatakasa na kuwaimarisha waamini.

Wabaptisti walipinga kidogo. Walikuwa wameshikilia msimamo wao kwa uthabiti mkubwa. Ukishaingia katika neema, umo katika neema daima, haidhuru useme au utende nini. Lakini pamoja na upinzani wote, gari la vita la Mungu liliendelea mbele; na wengi wao waliletwa kutambua nguvu za Yesu, wakaokolewa kikamilifu. Utukufu kwa Yesu.

Jinsi ninavyomkumbuka vizuri Ndugu Sharper, mmoja wa wahubiri wetu walei wazee. Alikuwa mtu mwenye akili zaidi ya kawaida, na akili nzuri, pana ya kawaida. Alikuwa mmoja wa wahubiri walei bora tuliokuwa nao. Alikuwa na nyumba yake mwenyewe ndogo, nzuri, yenye starehe, na mke mzuri sana na mtoto mchanga wa kiume. Nilipotoa masomo yangu ya Biblia kwa mara ya kwanza Ndugu Sharper alipendezwa sana na somo la utakatifu. Roho Mtakatifu alimsadikisha juu ya hitaji lake la moyo safi. Alikuwa mtu wa tabia njema sana na uaminifu wa Kikristo, naye aliheshimiwa sana katika jamii na kanisani.

Roho wa Mungu alipoikamata dhamiri yake, alifanya kama wengi wanavyofanya; alianza kujihoji mwenyewe: "Najua nimesadikishwa, nami nimekuwa Mkristo miaka hii yote, nami nitaendelea tu kukua katika neema, na usafi utakuja."

Lakini, maskini, alikuwa ameyapindua mambo! Nafasi iliyo bora kabisa ya kukua katika neema, kwa kweli na kwa mafanikio, ni kupata utakaso na kuondoa kila kizuizi cha kukua. Kama Mtunga Zaburi anavyodokeza:

"Moyo safi kwanza, kisha kuwafundisha wakosaji njia yako." Mtunga Zaburi aliyapanga sawasawa. Bwana asifiwe.

Maskini Ndugu Sharper alikuwa akija kwenye masomo ya Biblia, lakini ghafla nilimkosa. Hakuja. Nilikuwa nikipita nyumbani kwake na kuzungumza naye kidogo. Sikumchosha. Sikuzote alifurahi kuniona, na sikuzote alikuwa na sababu nzuri ya kutokuja mkutanoni.

Alikuwa mvutaji sugu kabisa wa tumbaku, lakini hakuniruhusu kamwe nimwone akiwa na kiko kinywani. Alikuwa muungwana sana katika mwenendo wake. Siku moja ya Jumapili nilikuwa nimewatembelea marafiki fulani katika mtaa uliofuata; nikirudi nyumbani nilipita kwake, na hapo alikuwa Ndugu Sharper katika nyumba yake ndogo nzuri, peke yake, Biblia yake juu ya kiti kando

yake, na kiko chake. Alikuwa amesoma na kuvuta na kusinzia. Nilipomwita, maskini, jinsi alivyoona aibu. Niliona hilo, nikajaribu kumsaidia kwa kumwuliza alikuwa akisoma nini, hasa. Akacheka akasema:

"Dada Smith, sikukusudia unione na kiko hicho cha zamani."

"Lo, haidhuru," nikasema, "wewe na Bwana mtalimaliza jambo hilo baadaye."

Kwa hiyo, baada ya mazungumzo kidogo, nilikwenda nyumbani kuomba na kumwomba Bwana amwokoe Ndugu Sharper. Alianza kuja mikutanoni, lakini alionekana mwenye huzuni. Na hakukaa hadi mwisho wa mikutano. Lakini usiku mmoja katika mkutano wa maombi, nilikuwa nikiongoza, nikamwalika ye yote aliyekuwa na shauku ya kuitafuta baraka ya moyo safi aje apige magoti madhabahuni. Watu kadhaa walikuja; miongoni mwa wengine, Ndugu Sharper. Alikuja kama mtu aliyedhamiria kweli. Hakuwa mtu wa kuonyesha hisia wala mwenye kuguswa upesi, na nilipomwona akipiga magoti na kuushika kwa nguvu ukingo wa madhabahu, nilijisemea, "Sharper ameingia kwa dhati."

Mmoja baada ya mwingine waliomba kwa ajili yao wenyewe, na Mungu akawaweka huru. Lo! ulikuwa mkutano wa namna gani!

Ndugu Sharper aliugua na kupambana. Mkutano ulifikia mwisho yapata saa tano usiku. Watu kadhaa walikuwa wamebarikiwa, nasi tukasimama tukaimba Doksolojia. Ndugu Sharper hakuwa ameondoka mahali pake. Lakini nilijua Bwana angemshughulikia.

Tulipokuwa karibu kuimba tu, Ndugu Sharper aliruka kusimama akapiga kelele kwa sauti yake yote:

"Lakini ni lazima upite hadi mwisho! Ni lazima upite hadi mwisho! Ushindi! Ushindi! Ushindi!"

Alipita juu ya viti kama mwali wa nuru. Nilijaribu kumshika. Niliogopa angejiua. Lakini aliponyoka mkononi mwangu kana kwamba amepakwa mafuta. Lo! kelele za shangwe za namna gani. Wimbi lile kubwa mno lilipokwisha kupita, alitulia kimya kama mwana-kondoo, akatabasamu. Alikuwa mtu mzuri wa sura hata hivyo: lakini usiku huu alionekana mzuri ajabu.

Alisimama mbele karibu na madhabahu akalikabili kusanyiko, akasema:

"Dada Smith, nataka kusimulia yale ambayo Bwana amenitendea. Nimepambana vikali kwa siku nyingi juu ya jambo hili. Nilidhani ningekaa mbali na mikutano; lakini hilo halikunisaidia. Nawe unakumbuka ile Jumapili ulipopita nyumbani kwangu, ukanikuta na Biblia na kiko changu?"

"Ndiyo," nikasema.

"Basi, hapo ndipo nilipokwama; lakini nilidhani kama ningefanya kila jambo jingine sawasawa, Bwana asingenitaka niache kiko changu; nami sikujua kwamba kilikuwa sanamu kiasi hicho hadi nilipojaribu kukiacha. Lo! jinsi kilivyonishika. Unajua nampenda mke wangu na mtoto wangu; lakini nilihisi ningeweza kumwacha ye yote kati yao kwa urahisi kuliko kukiacha kiko changu. Nilikuwa nikivuta, jambo la mwisho kabla ya kulala, na jambo la kwanza asubuhi, na wakati mwingine niliamka mara mbili au tatu usiku ili kuvuta; na kama hapakuwa na kibiriti, wala moto, nyumbani wa kuwasha kiko changu, ningetembea maili moja kuupata.

"Usiku mmoja uliopita nilijilaza nikasinzia; nikaota nimeona jeshi kubwa likitembea. Lilikuwa limegawanyika katika vikosi viwili. Lo! sijawahi kusikia uimbaji kama ule. Ulikuwa wa ajabu! Jeshi la waliotakaswa lilikuwa mbele, nalo liliimba kwa nguvu kuliko jeshi la waliohesabiwa haki. Walipotembea waliimba. Nilisimama nikawatazama. Nikasema, basi, nitajiunga na kikosi cha waliohesabiwa haki. Wao pia wataingia, sawasawa na wale wengine. Kwa hiyo nilijiunga na wimbo pamoja nao, kwa maana nilitaka waende sambamba na jeshi lililokuwa mbele. Lo! jinsi nilivyoimba kwa nguvu zangu zote; lakini jeshi la waliotakaswa lilionekana kutushinda kwa uimbaji.

"Katika mwendo wetu tulifika kwenye kalvati njiani, nami nikawaza 'Nitatazama nione jinsi watakavyopita pale.' Niliona kwamba walipolifikia, wote, kwa nia moja, waliinama chini sana, wakapita, na kuuanzisha tena wimbo wao upande wa pili. Na kikosi cha waliohesabiwa haki kilipofika kwenye kalvati, kilisimama, na kukaonekana kuwa na mabishano mengi juu ya jinsi ya kupita. Lakini hakuna hata mmoja wao aliyeinama. Baada ya muda waligawanyika, wakazunguka upande huu na upande ule, wakaendelea. Nilipolifikia nilianza kuzunguka, kwanza upande wa kulia; lakini sauti ilinikabili ikasema, 'lakini ni lazima upite ndani yake.' Kisha nikajaribu kwenda upande wa kushoto; na tena sauti ikasema, 'lakini ni lazima upite ndani yake.' Kwa hiyo nilijaribu mara ya tatu, na tena maneno yale yale, 'lakini ni lazima upite ndani yake.' Na utukufu kwa Mungu, tumbaku imekwisha, nami nimepita!"

Aliposimama na kusimulia uzoefu ule wa ajabu, usioweza kuelezeka, roho wa Bwana aliwashukia watu, na ilikuwa ya ajabu.

Maskini Ndugu Sharper alihubiri kwa nguvu na upako ambao hakuwa ameujua hapo awali. Na habari za mwisho nilizosikia juu yake, alikuwa katika kituo kimoja cha misheni cha Askofu Taylor kando ya mto, akimfanyia Mungu kazi.

Mkutano uliendelea, na wenyeji wengi waliokoka. John Yancy aliokoka.

Usiku mmoja tulikuwa tukiimba wimbo ule wa ushindi, ninavyouita (kwa maana unapoimbwa ipasavyo, kwa kawaida huleta baraka pamoja nao)—

"Ah! miaka mingi moyo wangu
Uliugua, ulitamani kujua
Uweza wa damu ya Mwokozi,
Ioshayo hata kuwa nyeupe kama theluji."

"Kuna nguvu katika damu ya Yesu,
Kuna nguvu katika damu ya Yesu,
Kuna nguvu katika damu ya Yesu,
Kunisafisha niwe mweupe kama theluji."

Nilikuwa nimeuimba wimbo huu mikutanoni, na watu walikuwa wamejifunza, nao waliweza kuuimba kama wanavyoweza kuimba watu weusi peke yao. John Yancy alikuwa akiitafuta baraka kwa wiki kadhaa. Alikuwa ameokoka, naye alikuwa mshiriki mwaminifu wa kanisa kwa miaka miwili au zaidi. Lakini, kama alivyosema, "Alihisi kwamba Mungu alikuwa na kitu zaidi kwa ajili yake;" na alipokuwa ameketi kanisani usiku ule, tulipokuwa tukiimba, Roho Mtakatifu alimshukia. Lo! jinsi alivyopiga kelele za shangwe.

"Lo! ndiyo, kuna nguvu katika damu ya Yesu kunisafisha niwe mweupe kama theluji. Ndiyo, kuna nguvu katika damu. Ndiyo, kuna nguvu katika damu ya Yesu."

Kila mara alipoyasema yalipita katika nyumba nzima kama mshtuko wa umeme, na watu walionekana kuyumbishwa na nguvu ile kuu.

Kila mtu aliamini kutakaswa kwa John Yancy. Watu wote walikuwa wamemjua tangu alipokuwa mvulana mdogo. Alilelewa pale pale katikati yao. Nami sikuwahi kumsikia mtu ye yote akitia shaka juu ya maisha na ushuhuda wa John Yancy. Alikuwa mvulana mwenyeji, mpagani kabisa, aliyezaliwa katika upagani. Alikuwa ameletwa kutoka bara, na sehemu kubwa ya malezi yake, na mahali alipopata jina lake, ilikuwa kwa Bw. Allen Yancy, mtu mwema, aliyetoka Marekani zamani. Mungu alimtakasa kwa ajabu, na mke wake mpendwa pia, muda mfupi baada ya John kupata baraka.

Ijumaa usiku, usiku wa mwisho wa mkutano wetu kwa juma lile, kulikuwa na watu kadhaa wa kuvutia sana waliokuwa wakitafuta msamaha; lakini walikuwa hawajaingia katika nuru iliyo wazi. Mmoja wao alikuwa Mkongo. Niliwahangaikia sana, Shetani asije akapata

nafasi juu yao. Nilikuwa nimechoka sana mwilini, lakini Jumamosi alasiri, niliona ni lazima niende kuwaangalia wale waliokuwa wakitafuta.

Mahali alipoishi Mkongo huyu, palikuwa katika mtaa wa nyuma, kama walivyouita; na watu walioishi katika mtaa ule karibu wote walikuwa Wakongo, isipokuwa familia mbili au tatu. Haukuwa mmoja wa mitaa maarufu, lakini ulikuwa mtaa mzuri kuliko yote, nilivyoona, huko Cape Palmas. Ulikuwa mpana, na ulikuwa na nyumba ndogo kadhaa nzuri sana.

Nilipata mahali alipoishi yule mtu. Alikuwa ameketi uani mwake, chini ya kibanda kizuri cha mizabibu, akizungumza na mtu fulani. Alishangaa sana kuniona. Lakini nilimweleza kwa nini nilikuja. Nilimwambia nilikuwa na wasiwasi juu yake, kwa kuwa alikuwa akimtafuta Bwana.

Kwa hiyo niliketi, nikatoa Agano Jipya langu, nikaanza kusoma na kueleza vifungu vichache vya Maandiko juu ya imani, na jinsi ya kuitumia. Bwana alinisaidia, akamsaidia na yule mtu. Kisha niliimba; na baada ya muda mfupi nilikuwa na wasikilizaji kadhaa wenye bidii wakinizunguka. Kisha niliomba.

Haya yote yalikuwa nje pale uani. Nilipomaliza nilifikiri nirudi nyumbani; lakini mwanamke mmoja akasema:

"Bi Smith, kuna mtu katika nyumba fulani, mgonjwa, anayetaka kujua kama utakuja kuomba pamoja naye."

Kwa hiyo nilikwenda pamoja na yule mwanamke. Nilizungumza, na kusoma Neno lililobarikiwa na kulieleza kama Roho alivyoniongoza; kisha nikaomba, nikaimba ubeti mmoja, nikaondoka.

Niliposhuka chini, msichana mdogo alikuja akasema mama yake alikuwa mgonjwa na alikuwa amesikia uimbaji, na alikuwa ametuma kunisihi niende, hata kwa dakika moja tu. Basi nilikwenda. Na hivyo niliendelea nikafanya ziara nane za namna hiyo hiyo, nikaomba, na kuimba, na kuzungumza.

Bwana alimbariki mwanamke huyu maskini, mgonjwa; na muda mfupi baada ya hapo alikufa. Dada Harmon na wote walishangaa nimekwenda wapi; kwa maana nilikuwa nimetoka nyumbani saa kumi alasiri nikidhani nitakuwa mbali saa moja au mbili tu; lakini sikufika nyumbani hadi saa mbili usiku. Watu wale walikuwa wa kuvutia sana, nami nilizama na kuchukuliwa sana na kazi, hata nikasahau kabisa uchovu wangu na udhaifu wangu hadi nilipofika nyumbani na kuketi. Ndipo ulinijia kama wimbi kubwa; nami nikatetemeka kama mwanzi upeponi.

Ninapolifikiria sasa, nashangaa jinsi nilivyoweza kupitia yote niliyopitia. Wakati mwingine nimeanza kwenda kanisani nikijisikia dhaifu mno, nami nimeomba kila hatua ya njia; na kumekuwa na nyakati ambapo nimesimama kusema, nikahisi kana kwamba mkono unanibonyeza

mgongoni, na kuonekana kunishikilia nilipokuwa nikiwapa watu ujumbe. Jina la Mungu libarikiwe. Jinsi ninavyoujua vizuri mguso wake mkuu wa nguvu na uweza.

Kulikuwa na Bi Delia Williams, ambaye niliingia nyumbani kwake nikaomba alasiri ile, katika mtaa huo huo.

Ndani kidogo ya lango lake, uani, kulisimama mti mzuri, mpana wa matunda. Nilipokuwa nikitoka nikasema, "huo ungekuwa mti mzuri wa kufanyia mkutano mdogo chini yake."

"Lo! Bi Smith," akasema, "utakuja kufanya mkutano kwa ajili yetu hapa katika mtaa huu? Tunauhitaji. Watu hawa hawaendi kanisani sana. Hawataki kwenda."

Mwanamke huyu alikuwa kile unachoweza kukiita Mkristo nusu nusu. Alikuwa mshiriki wa kanisa, lakini hakuwa mnyoofu. Sikuzote alionekana akitafuta amani, lakini hakuweza kuipata, kwa sababu hakujisalimisha kwa Mungu. Maskini, alikuwa na moyo mwema, na alitaka kuona kila mtu akipata mema yote aliyoweza. Kwa hiyo nikamwambia:

"Nitalifikiria, na kukujulisha. Bila shaka vichaka vile pale mtaani vingepaswa kufyekwa."

"Lo!" akasema, "kama utakuja, nitahakikisha hilo linafanyika. Nami naweza kuweka meza na viti kadhaa nje, na kutandika mikeka."

"Huenda nikaja Jumatatu," nikasema; "lakini, hata hivyo, usifanye lo lote mpaka usikie kutoka kwangu."

Nilikaa kimya kabisa. Sikuwaambia hata watu wa nyumbani kwa Bi Harmon. Nilijua kwamba neno likisemwa, watu waliojiona kuwa si Wakongo wangekuja wote, na kusudi langu la kuwatendea mema watu hawa wasioenda kanisani lingepotea.

Lakini kwa namna fulani habari zilivuja; jambo la kwanza nililojua Jumatatu, mtu fulani alinijia akasema, "Bi Smith, nasikia utafanya mkutano katika mtaa wa nyuma alasiri hii."

"Nani alisema hivyo?"

"Basi," wakasema, "Delia Williams amefyeka vichaka vyote, nao wanajiandaa kule, wakasema utakuja, na watu wote wanakutazamia."

Lo! maskini mimi jinsi nilivyojisikia. "Sasa," nikawaza, "kutakuwa na umati mkubwa. Hilo silo nililotaka hata kidogo. Nilitaka tu kwenda kimya kimya na kufanya mkutano kwa ajili ya Wakongo hawa maskini."

Baadaye mwingine akaja; na hivyo ikaendelea. Bi Harmon akasema:

"Kumbe, hukuniambia lo lote juu ya jambo hili."

"Hapana," nikasema, "kwa sababu hiyo hasa niliogopa kwamba kungekuwa na msisimko mkubwa juu yake."

Akacheka akasema, "Jaribu kuficha jambo lo lote hapa, nawe utashindwa."

Kwa hiyo nilijiandaa nikaenda; na pale, kweli kabisa, chini ya mti ule mzuri ilisimama meza yenye kitambaa cheupe juu yake, kitabu cha nyimbo, jagi la maji, na bilauri; viti pande zote, na mikeka imetandikwa, na watu walikuwa pale. Nilipokaribia nilitabasamu moyoni, lakini nilikaribia kulia. Nikasema, "Bwana, unisaidie mara hii moja."

Nilisoma na kulieleza Neno kadiri nilivyoweza juu ya kujiweka wakfu na imani, nikionyesha baadhi ya dhambi na vizuizi vinavyozuia kutumia imani kwa ajili ya baraka yo yote ambayo Mungu alikuwa tayari kutoa.

Bwana kweli alinisaidia alasiri ile nilipokuwa nikizungumza. Dada kadhaa wema walikuwa wamekuja waliokuwa wamepata ubatizo wa Roho, na waliojua kuomba; kwa hiyo niliuliza kama kulikuwa na watu pale waliotaka tuwaombee, nikawaomba wasimame, na kadhaa wakasimama. Miongoni mwao alikuwa mke wa Ndugu Sharper.

Dada Sharper mpendwa! Sitamsahau kamwe. Alikuwa mwanamke mwenye akili isiyo ya kawaida; naye alikuwa na bidii kupita kiasi. Niliwaomba waje mbele na kupiga magoti kuizunguka meza (kwa maana hatukuwa na madhabahu), naye akaja. Lo! jinsi alivyoomba. Na Roho Mtakatifu alipomshukia (kwa maana alimshukia kweli) alizunguka kama pia, akizunguka na kuzunguka, akizunguka na kuzunguka! Hatukuweza kumgusa. Alikwenda tu kama mwali wa umeme, akipita vichakani, hadi nje mtaani. Nilidhani angejiua. Lo! niliogopa. Alipokuwa akibingiria, aliendelea kusema, "Utukufu, utukufu, utukufu kwa Yesu! utukufu!"

Dada wale walimfuata, wakajaribu kumshika, lakini hawakuweza. Baadaye aliruka akasimama ghafla; na si alipiga kelele za shangwe! Alitembea kwa mwendo wa ushindi hadi nyumbani, wala hakuwa na mkwaruzo wala jeraha hata moja mwilini. Ilikuwa ya ajabu. Sitaisahau kamwe siku ile Yesu alipoziosha dhambi zake. Utukufu kwa jina lake!

Hizi zilikuwa baadhi ya siku za ajabu huko Cape Palmas. Na bado kuna mengi zaidi yanayofuata.

Ndugu Ware hakurudi kwa wiki sita; kwa hiyo tulikuwa na uhuru kamili na Mungu alikuwa pamoja nasi. Aliporudi, jinsi alivyoshangaa.

Kila Jumapili, kabla ya kurudi kwake, watu kadhaa walipokewa kanisani. Jumapili ya kwanza baada ya kurudi alipokea tisa au kumi; sijui

hasa idadi ilikuwa ngapi. Sipendi kamwe kuwahesabu Israeli. Kumbukumbu iko juu mbinguni. Lakini najua kwamba Jumapili moja baada ya hapo, mmoja wa viongozi alimwambia, kabla tu mkutano haujafungwa (kwa kuwa hakuwa amefungua milango ya kanisa ili kupokea washiriki wo wote), "Ndugu Ware, kuna watu kadhaa ambao wangependa kujiunga na kanisa," naye akawaleta mbele; naye akakataa kuwapokea, kwa sababu hakuwa amearifiwa juu ya nia yao ya kujiunga siku mbili au tatu kabla, akasema hatapokea wengine zaidi isipokuwa majina yao yapewe kwake siku mbili au tatu kabla, ili aweze kuwaona, na kuzungumza nao yeye mwenyewe.

Jambo hilo lilionekana kuipoza kazi. Kila mtu alionekana kuelewa maana yake. Lakini Bwana wa majeshi alikuwa pamoja nasi; na Mungu wa Yakobo alikuwa kimbilio letu; nasi tukajificha, tukaendelea.