Jinsi Nilivyomchukua Bob Mdogo

Nilipokwenda Afrika kwa mara ya kwanza niliona kwamba kulikuwa na mengi ya kufanya, nami nilihisi ningeweza kufanya kidogo tu. Wakati huo hapakuwa na daktari halisi wa tiba ndani ya maili ishirini au thelathini kutoka Monrovia. Bila shaka kulikuwa na dawa nyingi za madukani zilizoweza kupatikana, kama vidonge na kwinini, na misaada mingine. Tena wenyeji walisaidia katika magonjwa ya homa, na kila aina ya ugonjwa, kwa kutumia mitishamba, ambayo, inapotolewa kwa ustadi, kama wengi wanavyojua kufanya, kwa maoni yangu ni bora zaidi kuliko dawa za madaktari, isipokuwa kwinini.

Lakini sikuwahi kukaa mahali ambapo daktari asingeweza kuitwa wakati wa dharura.

Basi nikawaza kwamba kama ningempata mvulana mdogo mzuri, ningemfundisha awe mmisionari, na daktari pia. Niliona jinsi ambavyo angeweza kufanya mema mengi. Basi nikajisikia kuongozwa kuomba, na kumwomba Bwana afungue njia ili nipate mvulana.

Niliona wavulana watatu niliowapenda. Waliishi katika familia mbalimbali za Waliberia.

Mmoja alikuwa mwana wa mfalme, aliyeishi na Bi Crusoe huko Hartford. Alikuwa kijana mzuri, nami ningependa kumpata.

Mwingine alikuwa huko Edina, Bassa. Aliishi na Bi Moore.

Yule mwingine aliishi na Bi Horris, huko Lower Buchanan, katika Bassa.

Walikuwa wavulana wenye akili sana, hodari, nao walihitaji msaada kidogo tu, kama nilivyodhani. Lakini hakuna hata mmoja wa watu hao aliyekubali niwachukue. Walitaka nimchukue Mliberia. Lakini sikujisikia kuongozwa upande huo hasa, nami niliwasihi wanipe mmoja wa wavulana hao. Lakini sikuweza kuwapata; basi nikaliacha jambo hilo. Niliwaza kwamba Bwana aliujua moyo wangu, na kwamba nilichotaka kufanya kilikuwa kwa ajili ya utukufu wake tu.

Mwaka 1887, nilipokuwa Cape Palmas, ingawa nilikuwa nimeacha tumaini lote au hamu yote ya kupata mvulana, Bob mdogo na mwenzake mdogo wa michezo walikuwa wakija kwa Bi Harmon. Walikuwa vitoto vidogo sana, na kwa kuwa nilijipikia na kujitunzia nyumba mwenyewe, na mara nyingi nilikuwa na mabaki ya chakula, nilikuwa nikiwaita watoto hawa na kuwapa. Lo! walifurahi kweli; nami nikawapenda sana, na mara nyingi nilizungumza nao kadiri nilivyoweza. Sikuweza kuwaelewa vizuri kama wao walivyoweza kunielewa mimi. Mama Harmon aliweza kuongea lugha ya Kigredebo kama mwenyeji kabisa, nao walimpenda Bw. Harmon kiasi cha karibu kumwabudu. Walijua kwamba walimpoteza rafiki wa kweli alipochukuliwa.

Mama Harmon alikuwa amewaambia watoto hawa kwamba lazima wanisalimu kila mara; waseme "Habari za asubuhi, Mammy."

Basi siku moja nilikuwa nikienda mjini, na Bob mdogo na rafiki yake walikuwa wakining'inia langoni nilipopita. Waliponiona nikija walianza kupiga kelele, "Habari za asubuhi, Mammy! Habari za asubuhi, Mammy!"

Nilikwenda karibu nikaweka mkono wangu kichwani pa Bob. Sikuzote nilimpenda sana; alikuwa mweusi sana, na ngozi yake ilikuwa laini na nyororo mno, kama glavu ya ngozi ya mwanambuzi.

"Haya," nikasema, "wewe kuwa mvulana mzuri leo?"

"Ndiyo."

Alielewa nilichosema.

"Kweli, wewe kuwa mzuri sana mno," nikasema.

Kwa mtoto wa kienyeji maneno hayo yana maana yote tunayokusudia tunaposema, "Wewe ni mvulana mwema," au "mvulana mzuri."

Lo! walifurahi mno. Nilikuwa nimeona, nilipokuwa nikipita, mwanamume na mwanamke waliosimama wakizungumza pamoja; na nilipokuwa nimekwenda hatua chache mbele yule mwanamume aliita, "Mammy!"

Niligeuka, naye akasema, "Mammy," (kwa maana yakupasa kujua kwamba wageni wote kutoka nje na Waliberia huitwa 'Mammy' na 'Daddy;' na kwa maana neno hilo linavyotumika Marekani, mtu angejisikia kama kuinua mabega yake wakati mwingine; lakini wenyeji wanapolitumia, ni kama sisi tunavyotumia 'Bw.' na 'Bi'), "Mimi taka wewe chukua mtoto yule na kumfundisha habari ya Mungu," akimwonyesha Bob mdogo. "Mimi kuwa mjinga; mimi hapana jua Mungu. Mimi hapana taka mtoto yangu kuwa mjinga sawasawa kama mimi."

"Jack," nikasema, "huyo ni mtoto wako?"

"Ndiyo."

"Kweli kweli? Wewe kuwa baba yake?"

"Ndiyo. Mimi taka wewe mchukue; kila mahali wewe kwenda kukaa

wakati wewe fika Uingereza na Marekani kubwa, wewe fundisha yeye, ili yeye jua Mungu sawasawa."

"Haya, Jack," nikasema, "mimi hapana kuwa mzima sasa hivi; homa hiyo sumbua mimi sana mno. Mimi kuwa dhaifu sana. Basi meli ile itakapofika hapa, pamoja na wamisionari wa Askofu Taylor, mimi kwenda chini pwani kidogo. Jack, kwa nini hapana mpa mtu fulani wa Waliberia? Atamfundisha."

"Hapana, Mammy," akasema, "ukimwacha mkononi mwake, yeye hapana jua kitu."

Na ingawa inaweza kuonekana ajabu, kulikuwa na ukweli mwingi zaidi kuliko mapambo ya maneno katika kauli hiyo.

Hiyo ilikuwa Jumanne; na Jumamosi meli iliyotazamiwa ilifika ikiwa na kundi la pili la Askofu Taylor la wamisionari kumi na watatu au zaidi waliokuwa wakienda Kongo.

Nilikuwa nimelala kwa homa siku tatu au nne, nami nilikuwa dhaifu sana. Sikujua hata jinsi ya kujiandaa. Lakini marafiki wema waliingia, na msaidizi wangu wa siku zote, Betty Tubman, na Rosetta Cole, wakashika kazi na kunisaidia kukusanya vitu vyangu; na yule Askofu mzee mpendwa, Mungu ambariki, alilishika sanduku langu na kusaidia kulitoa nje, kisha akavikunja vitu vyangu ndani ya zulia na kuvibeba chini, nami naweza kumsikia hata sasa akisema:

"Twende, Amanda."

Lo! jinsi nilivyokuwa dhaifu! Aliona na kujua hivyo, nami niliweza kuona huruma kubwa machoni pake. Lakini, Lo! hakujua jinsi alivyonisaidia sana alipotangulia mbele na kusema, "Haya twende, Amanda." Nikasema, "Bwana, nisaidie." Naye akanisaidia, nasi tukaifikia mashua. Walinisaidia kuingia, na punde tukaondoka kuelekea melini.

Sasa tuko ndani ya meli. Namshukuru Mungu. Jinsi ilivyopendeza kuona watu wengi wa nyumbani, na wote wakiwa na furaha hivyo. Nilionekana kupata nguvu. Tulikuwa na wakati mzuri.

Nilikuwa mbali kwa miezi kadhaa, nikarudi bila kupata faida kubwa, kama ilikuwepo hata kidogo; kwa maana safari yangu ya siku saba kutoka Calabar hadi Cape Palmas ilikuwa ya huzuni mno kiasi kwamba chochote nilichokuwa nimepata nilikipoteza, nami nilikuwa dhaifu kiasi kwamba sikuweza hata kutoka katika mashua.

"Basi," nikasema, "haifai kitu; naona lazima nirudi nyumbani."

Kwa miaka mitatu nilikuwa nikipanga na kutumaini, lakini sikuonekana kupata nuru iliyo wazi kutoka juu, nami nilikuwa na hakika kabisa kwamba Mungu Mwenyewe ndiye aliyenituma Afrika hata nilihisi sithubutu kuondoka bila ruhusa yake; ingawa madaktari wa Lagos na wa Old Calabar

wote wawili walisema kwamba nirudi nyumbani. Basi nikaviweka vitu vyangu vichache vimefungwa ili niwe tayari kwa meli ya kurudi nyumbani ambayo ingesimama Cape Palmas na Monrovia, kwa maana ilinibidi nisimame pale kwa ajili ya msichana wangu mdogo, Frances.

Nilingoja wiki moja na hakuna meli iliyosimama. Wiki mbili, wiki tatu, na hakuna meli ya kurudi nyumbani iliyosimama. Jinsi ilivyochosha. Lakini basi, utafanya nini? na ungeweza kufanya nini?

Niliendelea kufanya kazi, kama kawaida, nikifanya yote niliyoweza mchana na usiku. Sehemu ya mwisho ya wiki ya tatu ilileta barua, kwa meli iliyokuwa ikienda nje, kwa Ndugu Pratt, wakala wa Askofu Taylor, kwamba wamisionari kumi na watatu wangefika hivi karibuni, ikitaja tarehe ambayo wangeondoka Liverpool; na Askofu alikuwa ameniomba nimsaidie Ndugu Pratt kuwashughulikia wamisionari hao watakapofika. Ndugu Pratt alinijia akasema;

"Sasa, Mama, huwezi kwenda. Wamisionari hawa wanakuja, na Askofu alisema anataka wewe usaidie kuwatulizisha mahali pao."

Basi nilihisi kwamba kuchelewa huko kwangu kulitoka kwa Bwana, ingawa nilionekana kuwa wa faida ndogo hivyo. Lakini, ingawa ni mimi mwenyewe ninayesema, kwa kweli sijui Ndugu Pratt au wamisionari hao wangefanya nini kama si kwa msaada mdogo niliouweza kutoa; na hili, naamini, Bi Whitfield mpendwa na Bi McNeil wangelisema pia.

"Haya," nikamwambia Ndugu Pratt, "sawa; nimekubali kazi hii."

Basi tukaanza kupanga kadiri tulivyoweza. Jack hakuwa nyumbani tuliporudi mara ya kwanza. Basi nikadhani kwamba habari ya kumchukua mtoto ilikuwa imekwisha. Lakini siku moja nilikutana na Jack barabarani.

"Mammy," akasema, "salaam; mimi furahi kuona wewe. Wewe kuwa mzima sasa."

"Asante, Jack, lakini mimi hapana kuwa mzima. Dhaifu, dhaifu, wakati wote."

"Mammy, mimi sikitika kwa ajili yako. Wewe kwenda chukua mtoto yule?"

"Haya, Jack, mvulana yule kuwa mvulana mdogo sana; yeye taleta mtu taabu nyingi; mvulana mdogo, hivi."

Basi nilisema naye kwa kile tunachokiita Kiingereza kibovu. Aliweza kukiongea vizuri, na kukielewa vizuri sana kama ungekivunja-vunja.

"Wewe ona, Jack, nikimchukua lazima mimi kuwa sawasawa kama mama yake. Sawasawa kama mimi mwenyewe zaa yeye. Moyo wangu lazima kuwa mkubwa kama moyo wa mama yake mwenyewe; na homa hii sumbua mimi wakati wote; basi mimi ni dhaifu."

"Haya," akasema, kwa uso wa huzuni, "Mammy wewe ahidi kumchukua."

BOB.

"Haya, Jack, mimi kwenda nyumbani; mimi tazama kichwa yangu; halafu nitasema na Mungu, na kama moyo wangu tulia nitakuita."

Basi akasema "sawa," akaenda. Mara kadhaa alikuja kuniona ili ajue kama nilikuwa nimepata nuru.

"Hapana, bado."

Yeye na mkewe walikuja, nami bado nikasema "Hapana."

Basi usiku mmoja nikasema, "Sasa, Bwana, jambo hili lazima liamuliwe. Lazima niwaambie watu hawa kitu watakapokuja tena."

Kisha nikaomba, na kumwomba Bwana anionyeshe mapenzi yake katika jambo hilo. "Ee! Bwana, Wewe wajua kwamba sina pesa za kumtunza mtoto huyu nikimchukua; wala sitaki kubeba utunzaji na jukumu la mtoto huyu, bila kitu cha kunisaidia mimi mwenyewe, wala yeye. Lakini kama Wewe wataka nimchukue, nawe utalifanya liwe wazi kwamba ni mapenzi yako, na kwamba nifanye hivyo, itakuwa sawa; nami najua utanisaidia kumtunza. Sasa, Bwana, fanya iwe wazi lazima nifanye nini. Nitangoja hata Wewe utakaponena nami."

Kisha kukawa na kimya cha dakika chache, nilipokuwa nimepiga magoti mbele zake. Na maneno haya yakanijia, kwa wazi:

"Je, Kushi haimnyoshei Mungu mikono yake?"

"Ndiyo, Bwana."

"Je, huwezi kusaidia kidogo?"

"Bwana, Wewe wajua kwamba mimi ni dhaifu sana, wala sijui ninachoweza kufanya."

Kisha maneno haya yakaja kwa wazi na kwa dhahiri: "Wewe fanya unachoweza, na pale unapoishia, Mungu atamwinua mtu mwingine afanye yaliyobaki."

"Hilo ni sawa," nikasema, "nami nitamtumaini Bwana, na kumchukua mtoto, na kufanya bora niwezavyo."

Baada ya siku chache Jack na mkewe, mama yake Bob mwenyewe, walikuja, wakamleta Bob; na wote wawili wakatia sahihi makubaliano, wakiacha madai yao yote. Askofu Taylor na Betty Tubman walikuwa mashahidi.

Ifuatayo ni nakala ya makubaliano hayo:

CAPE PALMAS, 16 Februari 1888.

Sisi, Jack Smart au Na we, baba yake, na We a de, mama yake, tunamtoa mwana wetu, Bob, kwa Bi Amanda Smith amlee na kumsomesha kama mtoto wake mwenyewe. Nasi tunaacha madai yote juu yake tangu sasa na kuendelea.

JACK SMART (alama yake ya X).
WE A DE (alama yake ya X).

WM. TAYLOR, Askofu.
ELIZABETH TUBMAN,
Mashahidi.