Kazi ya Kuacha Vileo Huko Fortsville

Hartford, Afrika, tarehe 1 Julai 1883. Nimekaa kwa furaha nyumbani kwa Bw. Coy Brown. Nimeendelea na mikutano ya majuma mawili. Bwana ametoa baraka fulani. Watatu wamekiri kwamba wamepata amani kwa kumwamini Bwana Yesu Kristo. Kuna wengine watano au sita wanaotafuta, lakini, loo, kuna upungufu mkubwa mno wa imani kwa upande wa kanisa. Sayuni inaona utungu, na watoto wamefika wakati wa kuzaliwa, lakini haina nguvu ya kuzaa. Bwana, utushushie nguvu ile waliyokuwa nayo siku ya Pentekoste.

Mwenyeji mmoja aliyestaarabika, kijana aliyeokoka, alibatizwa siku ya Jumapili, tarehe 5. Mungu ambariki Isaac Cassie, na kumfanya taa iwakayo na kung'aa. Na baba yake na mama yake, ambao bado wamo katika giza la kipagani, waletwe upesi kwa Mungu, na kuokolewa kwa imani katika Yesu Kristo.

Kutoka Hartford nilikwenda Fortsville. Nilikaa kwa Bw. Wiley Fort. Baada ya kupumzika kidogo, nilianza mikutano kadhaa; kwanza masomo ya Biblia, katika Kanisa la Kimethodisti.

Kwa kuwa ulikuwa msimu wa mvua, watu hawakuja kwa wingi; kwa hiyo nilipanga mikutano ifanyike nyumbani kwa Bw. Fort mchana, na kwenda kanisani jioni, wakati mvua haikunyesha kwa nguvu mno.

Mikutano tuliyoifanya ilikuwa ya kuvutia sana, na Bwana alikuwa pamoja nasi. Kumekuwa na hamu fulani juu ya jambo la kuacha vileo, na idadi ya watu wametia sahihi ahadi ya kuacha vileo. Twatumaini kuunda chama katika makazi haya Jumatano usiku, Mungu akipenda. Yeye na atupe uwepo wake, na kuziangaza akili za watu, kwa maana tuko gizani sana juu ya jambo hili. Na wafanyabiashara wanaifurikisha nchi kwa moto huu uliolaaniwa, na wanaume na wanawake wanaangamizwa nao.

Mfanyabiashara mmoja, mgeni, aitwaye Bw. Attier, nimeambiwa, anaagiza masanduku laki moja ya pombe kali aina ya jini, ili kukwepa sheria ya ushuru mkubwa, itakayoanza kutumika mwezi Septemba. Sheria hiyo inaweka ushuru mkubwa juu ya uingizaji wa vileo vikali. Kisha naona jinsi walivyo wahubiri wengi nchini wanaojitenga mbali na kazi ya kuacha vileo, na wanaoogopa kufumbua vinywa vyao dhidi ya Zerubabeli huyu mkuu atakayekuwa nchi tambarare. Mungu na atie kulabu katika mataya yake. Ee Bwana, fanya kazi upesi! Kwa ajili ya Yesu, nena! Uzuie mafuriko haya, na kuwaamsha watu wautambue wajibu wao.

Biashara hii ni mtego wa kutisha kama nini. Bila shaka, mambo na desturi hizi zote ni mpya kwangu; sijawahi kuziona kwa namna hii hapo kabla. Wahubiri na waumini wa kawaida wote wanadhani hakuna kitu wanachoweza kufanya ila biashara. Baadhi ya wanaume huenda bara umbali wa maili hamsini au sitini au mia; huko hukaa kwa miaka; miwili, mitatu, mitano na minane, mfululizo. Vijana, na wanaume waliooa; huwaacha wake zao na watoto wao. Wengine huanzisha miji, na kununua wanawake wenyeji, na kuwa na familia kubwa; jambo hili si la nadra!

Kijana mmoja mwenye sura nzuri, aliye na nyumba yake mwenyewe, na mke mzuri na mtoto mmoja, ameacha kila kitu na amekuwa bara kwa miaka miwili. Mkewe alikaa pale nyumbani kwa muda wote alioweza; lakini yeye hakumtumia kitu cha kuishia, hivyo wazazi wake walilazimika kumrudisha nyumbani kwao. Ana wake kadhaa huko bara, na, bila shaka, hawezi kuwatunza wote.

Sasa ninakaa kwa mwanamke mmoja, ambaye kaka yake, kijana, yuko bara, na amekuwa huko kwa zaidi ya mwaka mmoja. Hapa ndipo hasara yetu ilipo katika kudumisha kanisa letu. Kama wangejaribu kuwafundisha na kuwaelekeza wapagani, au kufundisha shule, au kufanya jambo lolote la kuwainua, na kuwastaarabisha, na kuwafanya Wakristo wenyeji hao maskini, basi ingekuwa vema. Lakini mara moja wanaangukia katika desturi na mazoea yote, na kuuacha Ukristo kwa urahisi zaidi kuliko wanavyowageuza wapagani kutoka katika ibada ya sanamu.

Loo, ni pigo kubwa kama nini lililo juu ya nchi yetu yote kwa sababu ya dhambi hii. Tumejidhalilisha machoni pa wapagani. Na sasa kipofu anamwongoza kipofu.

Siku ya Jumamosi mwanamke mmoja maskini alinijia akiwa katika taabu kubwa. Mumewe alikuwa amekaa bara kwa miezi sita. Alirudi nyumbani akaleta wavulana kadhaa pamoja naye. Baada ya siku kadhaa kupita alionekana mkali sana na mgomvi. Hakuna kitu kilichokuwa

sawa. Hakuweza kufanya lolote la kumpendeza. Basi akalewa na kumpiga vibaya sana, na kumfukuza nyumbani kwa bunduki.

Siri ilikuwa kwamba alikuwa amezama katika mapenzi na mke wa huko bara, na nyumba yake mwenyewe na mkewe vilikuwa vimepoteza mvuto wote kwake.

Greenville, Kaunti ya Sinoe, W. C. A., tarehe 11 Januari 1884. Jana ilikuwa siku ya huzuni. Wazee wawili kati ya wazee kabisa wa mji walikufa, na mmoja alizikwa saa tano asubuhi na mwingine saa kumi alasiri. Wote wawili walikuwa watu wema; mmoja alikuwa mshirika wa Kanisa la Kimethodisti kwa karibu nusu karne; kiongozi wa darasa na mdhamini, na pia mlinzi wa kanisa na mchimba makaburi. Jina lake lilikuwa Thomas Brown. Alihamia nchi hii miaka arobaini iliyopita. Maisha yake hayakuwa maisha ya starehe, kwa jinsi ya ulimwengu. Alikuwa na mengi ya kupambana nayo; lakini furaha ya Bwana ilikuwa nguvu zake, naye alishinda kwa imani, hata hivyo! Ugonjwa wake wa mwisho, uliodumu mwezi mmoja tu, ulikuwa mkali sana, na yule mzee mpendwa alikuwa na faraja chache mno; lakini hakuna hata manung'uniko yaliyotoka midomoni mwake. Miezi michache kabla hajafa, Ndugu Draper alimwambia:

"Ndugu Brown, karibu umefika nyumbani."

"Oh, ndiyo," alisema, "nitakuwa nyumbani punde," naye akamshukuru Mungu kwa matendo madogo ya mwisho ya wema aliyotendewa; kisha akafumba macho yake kwa amani, akaenda kwa Mungu.

Moyo wangu ulisema, "Oh, na mimi nife kifo cha wenye haki, na mwisho wangu na uwe kama wao."

Alikuwa mshirika wa Chama cha Injili cha Kuacha Vileo cha Band of Hope; mmoja wa wa kwanza kujiunga kazi ilipoanza hapa Sinoe, mwezi Desemba. Ushirika wake ulikuwa wa muda mfupi; tulikuwa na "amina" zake za furaha za kututia moyo kwa muda mfupi tu. Lakini alisimama imara katika ahadi yake, na katika kanuni za kujizuia kabisa na vileo, naye alikuwa mtetezi hodari.

Yule mwingine alikuwa Louis Sherman. Yeye pia alikuwa mshirika wa Chama cha Injili cha Kuacha Vileo. Kila mmoja anaacha familia kubwa ya kuomboleza kifo chake.

Jambo moja la ajabu lililohusiana na hili lilikuwa kwamba, ibada zilipokuwa zikiendelea nyumbani mbele ya maiti za watu hao, mbwa, sita au saba kutoka nyumba mbalimbali, walilia kwa sauti ndefu ya kuomboleza kwa namna ya kuhuzunisha mno; kisha wangenyamaza, na kuanza tena, kana kwamba walikuwa wakielekezwa na mtu fulani.

Kikundi cha Band of Hope kilipanga mstari na kutangulia, wengine wakifuata. Saa kumi na moja jioni, yote yalikuwa yamekwisha, na familia zilirudi nyumbani kutowaona tena waume zao na baba zao hadi watakapokutana wote ng'ambo ya mto.

SHULE YANGU YA KWANZA YA JUMAPILI, PLUKIE, CAPE PALMAS.

Nimekuwa nikimtembelea Frances Craten kwa karibu juma zima. Yuko katika hali ya kufa, lakini anang'ang'ania uhai kwa nguvu, wala hana hata mwale wa nuru, wala furaha, wala shukrani, wala sifa. Ninaonekana kama nimefungiwa. Siwezi kumshika Yeye katika maombi wala katika wimbo. Yote ni tupu. Mungu uniokoe na giza na mashaka katika saa ya kufa.

Nimekuwa na mengi ya kupambana nayo tangu nilipofika Sinoe. Sijawahi kupata majaribu kama haya katika safari zangu zote kama niliyoyapata hapa. Sijawahi kukutana na udanganyifu kama huu na mipango kama hii ya kuipindua kazi kama niliyokutana nayo hapa. Lakini licha ya haya yote, kuna watu wema hapa, na Mungu ni rafiki yangu, na amenipa wachache walio halisi na wa kweli, nami namshukuru. Ameniokoa kutoka mikononi mwa adui mjanja kuliko wote—ingawa daima akiwa amevaa vazi la urafiki wa kweli—ambaye sijawahi kukutana naye. Mungu ashukuriwe kwa ukombozi wake wa ajabu na wa haraka. Sasa, Bwana, unilinde nikiwa nimekombolewa, milele na daima, na unisaidie kukesha na kuomba, na kukutegemea Wewe. Amina.

Nimempata rafiki mwema na wa kweli katika Bi Sarah Marshall; roho ya ukarimu, na nyumba ya starehe, na chakula tele. Sistahili zaidi ya wengine, lakini Mungu amenipa zaidi. "Nitakipokea kikombe cha wokovu, na kuliitia jina la Bwana."

Jioni ya tarehe kumi Januari, katika Kanisa la Kipresbiteri, Sammy Ross, Mdogo, alitoa hotuba ya kuvutia sana juu ya "Stand to the right" (kwa Kiswahili: Simama Upande wa Haki). Naona mtu mtukufu akichipuka katika mvulana huyu wa chama cha kuacha vileo. Mungu ambariki.

Mkutano wetu ujao unatarajiwa kufanyika katika Kanisa la Kiepiskopali. Nilikwenda kumwona Bi Craten. Yu dhaifu sana; lakini amepanga mambo yake yote kwa njia ya kuridhisha. Mungu alinisaidia kuwahimiza mpaka yote yakakamilika. Sasa njia iko wazi. Mungu na aingie na mafuriko ya nuru, na kumwonyesha kile ambacho bado anahitaji kujua. Mungu ashukuriwe kwa faida hii.

Jumamosi, tarehe 12 Januari. Sijisikii vizuri asubuhi hii. Nilikuwa kwa Bi Craten mpaka usiku sana jana, naye alionekana kutotulia sana, na kwa kuwa alikuwa amefadhaika moyoni, niliimba na kuomba; lakini hakuwa na nuru wala njia ya kumfikia Mungu. Loo, jinsi alivyopigana na kifo mpaka mwisho kabisa. Hakumkubalia Mungu hata inchi moja.

Hakuweza kufa katika nyumba aliyoishi; aliwalazimisha wamchukue hadi kwa dada yake, na dakika tano baadaye, pumzi yake ilinyakuliwa kutoka kwake.

Aliishi kanisani, na aliishi katika chuki ya uchungu mkubwa kabisa na dada yake, dada yake wa pekee, na akafa vivyo hivyo, bila hata

kulitaja jina lake katika wosia wake, na bila nyumba juu ya kichwa chake. Aliwaaga wote, nao wakasema amekwenda Mbinguni. Lakini, loo, giza kama nini!

Tarehe 13 Januari. Alizikwa Jumapili asubuhi. Mch. Munger na Mch. Kennedy walizungumza katika maziko yake. Lakini, loo, nafsi ile iliyodanganyika, ikidanganya mpaka mwisho, na ikiishi imedanganyika! Bwana alionekana kunifunga hata nisiwe na neno lolote kwa ajili yake. "Ee nafsi iliyokosea, iotayo Mbingu, na kujivuna bure!"

Sikutoka nje siku nzima, isipokuwa kwenda mazishini. Natumaini kupata nguvu zaidi baadaye. Mungu anisaidie. Amina.

Jumatatu, tarehe 14 Januari. Mungu asifiwe kwa wema wake na rehema zake kwangu. Najisikia dhaifu kidogo, lakini napita kumwona Bi Harris, na Bi G. Craten, na Bi Louis. Wote ni wazima. Kisha nampelekea Ndugu Kennedy pauni moja, inayokamilisha salio la zile dola kumi na moja nilizoahidi kuzipata. Zilikuwa zimeahidiwa dola hamsini. Wengine walilipa; niliahidi kulipa zile dola kumi na moja kama hakuna mwingine angelipa. Nilitembea siku nzima Jumatatu nikapata dola sita, nikangoja juma moja wala hakuna aliyelipa hata senti moja; kwa hiyo nililipa zile dola tano mimi mwenyewe. Kwa jumla, nililipa kutoka mfukoni mwangu dola nane.

Ubinafsi unatuua. Mungu, uturehemu. Kumlipa mhubiri ni jambo lisilofikiriwa sana. Kanisa la hapa lilikubali kumpa mhubiri dola mia mbili; kwa mwaka mzima walimpa dola hamsini!

Mwaka huu, alipokuwa akijiandaa kwenda kwenye Mkutano wa Mwaka (Conference), aliwaambia kwamba wakimpa dola hamsini angewasamehe zile mia moja; na kati ya hizo hamsini za mshahara wa mwaka jana walikuwa wametoa dola thelathini tu, na dola nane kati ya hizo nilizitoa mimi mwenyewe.

Sinoe, tarehe 15 Januari. Jumanne. Naoka mkate, na kumwandikia rafiki yangu, Bw. Ester, barua ya kurasa kumi. Ee wakati wa thamani, jinsi unavyokimbia!

Jumatano, tarehe 16. Nilikuwa na hali mbaya sana na dhaifu siku nzima jana na leo, lakini nilikuwa nafuu mchana, hivi kwamba nilitoka kwenda kwenye mkutano wa kuacha vileo, uliofanyika katika Kanisa la Kiepiskopali. Tulikuwa na mkutano wa kuvutia sana. Sammy Ross alifanya vizuri ajabu. Bw. Munger, mchungaji, hajatia sahihi ahadi, lakini tulimwomba azungumze, naye alitupa mazungumzo mazuri, yaliyolenga hasa jambo lenyewe, na akasema angefanya yote awezayo kwa ajili ya kuiendeleza kazi, na pia akajitolea kutupa hotuba Jumatano ijayo usiku. Naamini Bwana atamsaidia. Ee Bwana, uiokoe nchi yetu.

Jumapili, tarehe 20. Naenda kwenye mkutano wa maombi wa alfajiri; watu wengi wamehudhuria. Kisha naenda nyumbani na kufanya maombi. Wakati wa kifungua kinywa, habari zinakuja kwamba kutakuwa na mahubiri na mkutano wa robo mwaka katika Kanisa la Kibaptisti, la Ndugu Huff. Naenda. Umbali ni kama maili moja na nusu. Bwana ananipa nguvu kwa ajili ya siku hiyo, nami naenda kwenye ubatizo. Nasikia mahubiri mawili; moja, la Ndugu Roberts, kanisani, na lingine kando ya maji, au bwawa.

Sikukaa kwa ajili ya mkutano wa mchana. Baada ya kupumzika kidogo, nilitembea kurudi nyumbani. Jua lilikuwa kali sana. Nilikuwa nikitiririka jasho. Nilijilaza nikapumzika kidogo, kisha nikaenda kanisani. Ndugu Draper alihubiri. Fungu lilikuwa katika Zaburi, "Umzuie mtumishi wako na dhambi za kiburi."

Niliomba ruhusa ya kusema maneno machache, na nikaeleza kwa nini sikuwepo Jumapili iliyotangulia (sikuwa mzima), na nikatoa taarifa ya fedha nilizokusanya kwa ajili ya Ndugu Kennedy, dola kumi na moja. Nililipa yote niliyokuwa nimetoa. Mungu ambariki yeye, na mimi pia.

Jumatatu, tarehe 21. Dada Draper na mimi tunakwenda Jamesville leo kumwona mpwa wake, Bi Brown, aliye mgonjwa. Tunakuwa na wakati mzuri. Tunakuwa na kipindi cha maombi, na kusoma na kuimba. Dada Brown anaonekana kufurahia. Lakini, loo, ubaridi na baridi ya mauti! Hakuna uzima, hakuna nguvu katika maombi. Ee Mungu, waamshe watu, kwa ajili ya Yesu!

Kisha tulipita kwa bibi mzee Brichadenn. Huyu ni mtakatifu mzee mpendwa, naye anakomaa kwa ajili ya utukufu. Baada ya kumsikia akieleza jinsi Bwana alivyoshughulika naye, mambo yaliyokuwa ya ajabu, tuliimba wimbo, kisha tukapiga magoti tukaomba.

Bwana alikutana nasi pale chini ya miti, akatubariki; na baraka ile ambayo yule bibi mzee alitamka juu yangu sitaisahau kamwe. Bwana na ajalie hili, na zaidi, kwa kadiri ya mapenzi yake matamu. Amina.

Tulikwenda kwa Dada Kenney. Tukawa na wimbo mwingine na kipindi cha maombi. Huko Bwana alitubariki tena. Kisha tukarudi nyumbani yapata saa nane mchana. Baada ya kupumzika kidogo nilikwenda kwa Bi Harris nikala chakula cha mchana, pamoja na wengine. Tulikuwa na wakati mzuri. Bwana asifiwe kwa baraka anazotoa.

Jumanne, tarehe 22 Januari. Niko mzima asubuhi hii. Mungu asifiwe. Nami ninaomba ubatizo wa Roho Mtakatifu. Loo, jinsi ninavyouhitaji. Nafsi yangu inamlilia Mungu aliye hai. Mungu, unisaidie. Nina kazi nyingi ya kuandika, na mambo mengine mengi. Lakini Yeye amesema, "Neema yangu yakutosha." Bi Marshall na mimi tunatembelewa kwa furaha na Ndugu na Dada Munger.

Jumatano, tarehe 23 Januari 1884. Leo ni siku yangu ya kuzaliwa. Loo, jinsi Bwana alivyoniongoza, na kunipenda, na kunilinda kwa miaka arobaini na saba mirefu.

"Njia yote Bwana wangu ameniongoza,
Kafurahisha kila pito la kona nipitalo
Kanipa neema kwa kila jaribu,
Kanilisha chakula chenye uzima."

Nilizaliwa tarehe 23 Januari 1837. Mama yangu alikufa nilipokuwa na umri wa miaka kumi na mitatu.

Siku yangu ya kwanza ya kuzaliwa nikiwa Afrika nilikuwa Greenville. Katika mkutano wa maombi usiku ule nilieleza historia ya kuokoka kwangu na ya utakaso wangu. Watu walionekana kuvutiwa sana. Kisha niliwaita wote madhabahuni ili kujiweka wakfu. Tulikuwa na maombi kadhaa, kisha nikaufunga mkutano. Wimbo ulioimbwa tukiwa tumepiga magoti ulikuwa ule wimbo wa zamani unaojulikana sana, "Forever here my rest shall be" (kwa Kiswahili: Hapa milele pumziko langu litakuwa). Loo, natamani ubatizo wa Roho Mtakatifu!

Nilikaa siku nzima Greenville. Nilitoa hotuba, na kuongoza mkutano wa maombi. Watu kama thelathini walihudhuria. Giza la akili hapa miongoni mwa watu ni kubwa sana. Mungu, tuletee msaada, kwa ajili ya Yesu. Kwa sababu ya ujinga kuna upinzani mwingi dhidi ya kazi ya kuacha vileo.

Lexington, Jumatatu, tarehe 4 Februari. Bi Birch, Dada Smith na mimi tunatembelea watu kadhaa, na kuimba na kuomba katika kila nyumba, kwa zamu. Ee Bwana, uihuishe kazi yako. Mkutano wangu wa kwanza wa Injili wa kuacha vileo ulifanyika katika Kanisa la Kibaptisti. Bwana alinisaidia kuhubiri kutoka Malaki, sura ya tatu.

Jumanne, tarehe 5. Mkutano wa pili wa Injili wa kuacha vileo. Hakika Roho wa Bwana yu pamoja nasi, naye anatubariki sana. Sikuwa na uhuru mwingi sana katika kunena, lakini Mungu yu pamoja nasi, nasi tunatazamia mambo makuu. Ee Bwana, kwa ajili ya Yesu, jibu maombi, na kutuletea Roho Mtakatifu atuhuishe na kutufufua.

Jumatano, tarehe 6. Tuna mkutano mzuri usiku huu. Ahadi inatolewa na watu kadhaa wanatia sahihi.

Alhamisi, tarehe 7. Naenda Greenville asubuhi hii ili kuhudhuria kusimikwa kwa viongozi wa Chama cha Wasamaria Wema (Order of Good Samaritans). Napita kwa Ndugu Day, (Mkongo), aliye mtu Mkristo mwenye bidii, na shemasi katika Kanisa la Kibaptisti. Mungu ambariki. Yeye anamjua Bwana. Tunakuwa na wakati mzuri tukiimba na kuzungumza juu ya Neno lake. Nilipita kwa Dada Wink, kisha kwa Dada Mine. Jua ni

NYUMBA YA RAIS JOHNSON, MONROVIA, LIBERIA.

kali sana, lakini Bwana amenipa nguvu. Saa nane mchana. Kwa Bi Marshall, Greenville. Chumba changu kimepangwa vizuri mno; kila kitu ni kizuri sana. Mungu ambariki Bi Marshall. Naenda kanisani, kuimba na kuomba.

Jumapili, tarehe 10. Lexington. Nilihubiri katika Kanisa la Kimethodisti asubuhi hii, kutoka Warumi 12:1. Bwana alinisaidia, ingawa nilijisikia vibaya sana nilipoanza. Mchana nilizungumza na Shule ya Jumapili katika Kanisa la Kibaptisti. Mchungaji na msimamizi walikuwepo.

Jumatatu, tarehe 11. Tuna somo zuri la Biblia mchana huu, juu ya uwezo wa Yesu, na mkutano mkubwa wa kuacha vileo usiku huu.

Jumanne, tarehe 12. Mkutano wa maombi wa kuacha vileo wa kawaida uliopangwa. Natembelea watu kadhaa, na kuongoza mkutano jioni hii. Bwana anatubariki, na watu kadhaa wanatia sahihi ahadi ya kuacha kabisa vileo.

Jumatano, tarehe 13. Tulikuwa na somo la Biblia leo. Bwana alikuwa pamoja nasi. Usiku tuliunda Kikundi chetu cha Injili cha Kuacha Vileo.

Alhamisi, tarehe 14. Siamki mpaka saa moja asubuhi; kwa hiyo, sehemu kubwa ya asubuhi nzuri imepita. Lakini, Loo, nilijisikia kuchoka mno. Yeye hukumbuka ya kuwa mimi ni mavumbi tu.

Greenville, Sinoe, Jumapili, 17 Februari 1884. Nilikuwa Lexington kwenye mkutano wa robo mwaka. Tulikuwa na mkutano mzuri. Nilirudi nyumbani Jumatatu kwa Bi Marshall, Greenville.

Nilipokuwa Lexington nilikwenda kumwona mzee mmoja, Bw. Smith, mhubiri mlei, na shemasi wa Kanisa la Kibaptisti. Alikuwa na umri wa miaka sitini na mitano au sabini hivi. Alikuwa ameteseka sana na hakuweza kutembea. Lakini niliambiwa kwamba mtu huyu alikuwa mtu wa kiroho sana, mtu ambaye watu kwa kawaida walimwendea kwa ushauri wa kiroho. Alidai kwamba Bwana alimfunulia mambo katika ndoto, na watu wote wa kandokando walimwamini.

Nilikuwa na hamu ya kumwona, na kwa kuwa siku zote nilikwenda kuwaona wagonjwa na maskini, bila kujali ni lini, wala jinsi nilivyokuwa nimechoka na kulegea, nilikwenda kumwona mzee huyu; nami nilidhani ningeburudishwa kwa shauri lake, kwa kuwa alikuwa katika njia hii kwa muda mrefu hivyo. Alizungumza juu ya dini, lakini kwa kweli, kwangu, hakuonekana kama mtu aliyekuwa na mengi ya kile alichokizungumzia. Alionekana mwenye giza na mtupu kama nini.

Nilizungumza naye na kuomba pamoja naye, na nikamwuliza kama kulikuwa na fungu lolote la Maandiko ambalo angependa nimsomee. Alionekana kutoifikiria Biblia hata kidogo.

"Je, hakuna Neno lolote la Mungu lililokuwa baraka kwako," nilisema, "tangu ulipoanza kuteseka?"

"Oh, ndiyo," alisema, "kama waweza kupata habari za Balaamu."

"Ndiyo," nilisema, "najua unachomaanisha; lakini ni nini katika habari hiyo kilichokuwa baraka kwako? Najua Balaamu alikuwa mfalme mwovu sana, nami siwezi kuona ni msaada gani uliokujia kutoka humo."

Niliambiwa kwamba alikuwa na chuki kubwa sana dhidi ya wanawake kuhubiri.

Hapo hapo alipata nguvu, kana kwamba alikuwa karibu kunifundisha jambo la ajabu.

"Basi," alisema, "nitakuambia, Balaamu alikuwa na mkokoteni, na mkokoteni ukakwama matopeni; naye alikuwa na mwenzake, kwa hiyo alimwita mwenzake akamwomba amsaidie kuuvuta mkokoteni wake kutoka matopeni. 'Lakini,' akasema, 'tutautoaje?' 'Basi.' akasema, 'kama hatuwezi kuutoa kwa njia nyingine yoyote, tutautoa kwa kuulaani!' "

"Basi," nilisema, "katika usomaji wote wa Biblia niliowahi kuusikia au kuufanya, sijawahi kusoma kitu kama hicho katika Biblia maisha yangu yote."

"Oh, hapana," alisema, "hakimo katika Biblia; lakini hiki ndicho Roho alichonifunulia."

"Roho alikusudia kukufundisha nini kwa ufunuo kama huo?"

"Basi," alisema, "mkokoteni ulio matopeni ulikuwa moyo wake mwovu, na yule mwenzake alikuwa mwovu akijaribu kumpotosha asiye na hatia."

Na baada ya miaka hamsini ya kuwa Mkristo, na mhubiri na mwalimu, hiki ndicho kitu pekee alichokuwa nacho cha kumfariji katika mateso yake. Kipofu kama nini! Na watu wa Lexington wakimwacha aendelee mpaka katika umilele usiojulikana. Laiti Mungu angemwamsha kabla wakati haujapita.

Sijaona ujinga mwingi kama unavyoonekana kuwa miongoni mwa watu wengi wa kaunti hii. Natamani kama nini Bwana angemtuma mmisionari fulani mwema awe baraka kwa watu.

Lexington, Kaunti ya Sinoe, Afrika, Jumapili, 24 Februari 1884. Nilikuwa nimekaa miezi kadhaa nyumbani kwa Ndugu Calvin Birch, ambaye wema wake wa uaminifu, na ule wa mkewe, sitausahau kamwe. Bi F. Smith, dada mwingine mwema wa Kanisa la Kimethodisti, alikuwa amenikaribisha nikae juma moja nyumbani kwake.

Nilikwenda Jumamosi, na Jumapili nilishikwa na ugonjwa mkali sana wa kichomi cha nyongo, nikakaribia sana kufa. Baada ya kuteseka kwa maumivu makali ya tumbo na kuharisha kwa muda wa saa tatu hivi, Bwana, kwa rehema zake, alinipa nafuu. Lakini sikuweza kutoka nje siku nzima. Baada ya hapo

nilikuwa na baridi kali na homa kila baada ya siku moja kwa muda, kisha zikaanza kunikosa, na upesi nikaanza kupata nguvu.

Jumanne, tarehe 26, nilikwenda Louisiana. Tulikuwa na mkutano mzuri wa kuacha vileo; watu ishirini na mmoja walitia sahihi ahadi. Jumatano, tarehe 27, tulikuwa na mkutano mzuri katika Kanisa la Kibaptisti la Thankful, Lexington. Alhamisi, tarehe 28, nilishuka kwenda Greenville.

Jumapili asubuhi, tarehe 2 Machi. Nilitoka kwenda kwenye mkutano wa maombi wa alfajiri; tulikuwa na wakati mzuri. Pia katika Kanisa la Kikongregesheni kulikuwa na mkutano mzuri wa maombi. Bw. Harris maskini alipata baraka kubwa. Bwana kwa rehema zake na amlinde. Mch. Frazier alihubiri katika Kanisa la Kikongregesheni, na kuhudumia Meza ya Bwana. Mahubiri yalisomwa vizuri, lakini yalikuwa matupu sana kwa nguvu za kiroho kwa tukio kama lile.

Tarehe 6 Machi. Mchana nilikwenda kwa Bi Morgan kukutana na tawi la Good Templars, na Daughters of Temperance. Ni jambo la ajabu kabisa jinsi vyama hivi vyote vya zamani, vilivyokuwa vimesitawi zamani, lakini vilikuwa karibu kufa kabisa, vilivyoanza kufufuka katika jamhuri yote mara tu nilipoanza kazi ya Injili ya kuacha vileo miongoni mwa vijana na watoto, hivi kwamba nilipoomba ushirikiano na msaada, niliambiwa kwamba wao ni wa chama hiki, na wa chama kile, kilikuwa kimedhoofika, lakini kwamba walikuwa karibu kuanza tena. Kwa hiyo ili kuwaonyesha kwamba nilikuwa pamoja nao katika jambo lolote lililokuwa kwa ajili ya ustawi wa watu, nilijiunga nao, na kusaidia kadiri nilivyoweza. Lakini, Loo, jinsi ilivyokuwa tupu, na bure, na isiyo ya kweli.

Hata hivyo si urembo wa bandia na maonyesho, bali ni kazi halisi ya moyoni kwa ajili ya Mungu na roho za watu ambayo Afrika inahitaji, hasa.

Ijumaa, tarehe 7, nilikwenda kwa Bi Bonner kisha nikaenda kwenye Mkutano wa Muungano wa Wabaptisti uliofanyika katika Jengo la Mahakama.

Jumapili, tarehe 16 Machi, nilikwenda Louisiana, nikahubiri asubuhi. Tulipoanza safari ya kurudi nyumbani, na kufika mtoni, maji yalikuwa yamekupwa, nasi hatukuweza kuufikisha mtumbwi wetu juu; kwa hiyo ilitubidi kubebwa kupitia matope hadi kwenye mtumbwi. Kama mtu fulani angekuwa karibu mahali ambapo angeweza kutupiga picha najua zingeuzika vizuri. Fikiria hali yetu, juu ya mabega ya vijana wawili Wakru, huku tukining'inia chini pande zote hapa na pale!

Basi, tulivuka tope lile, hata hivyo, na hilo lilikuwa jambo la maana kabisa. Ndugu Bonner alitangulia, mgongoni mwa vijana. Ilinibidi kufanya kadiri nilivyoweza ili nisicheke, kwa kuogopa kwamba wangetuachia tuanguke matopeni pamoja; na hiyo ndiyo ilikuwa kazi yangu nzito kuliko zote. Lakini zamu yangu ilifika baada ya muda.

Tulirudi kwa wakati wa kwenda kwenye mkutano wa Wabaptisti. Ndugu Rocker, mhubiri mwenye leseni katika Kanisa la Kibaptisti, alihubiri. Alikuwa mhubiri mzuri, lakini, Loo, jinsi alivyomhitaji Roho Mtakatifu. Mtu maskini, mara ngapi nimemwombea. Nilipita kumwona Bw. Rice. Mtu huyu maskini anakufa. Nilizungumza naye juu ya Yesu, aliye kweli na uzima pekee. Inasikitisha kama nini kwamba mtu yeyote angeliahirisha jambo hili mpaka dakika ya mwisho kabisa; inaonekana ni ubaya mno kuishi kwa rehema za Mungu katika maisha yote na katika afya, na kisha dakika chache kabla pumzi haijakutoka, wakati huwezi tena kuutumikia ulimwengu, na nafsi yako, na dhambi, labda, ndipo kumgeukia Bwana. Upumbavu kama nini! Mungu atusaidie.

Kabla sijaenda, mkutano wa kuacha vileo ulifanyika katika Kanisa la Kiepiskopali, la Ndugu Munger. Tulikuwa na mkutano mkubwa na mzuri. Kazi ya Injili ya kuacha vileo ilipokelewa vizuri pale. Bwana alionekana kuwabariki watu kwa roho na hamu ambayo, kama ingeendelea, ingekuwa baraka kwao.

Jumanne nilianza safari mapema nikatembea hadi Lexington. Kijana Jenkins alinivusha kijito kwa mtumbwi wake. Jumatano nilitembea hadi Louisiana, kisha nikaenda Cherry Ridge, nikafanya mkutano wa kuacha vileo kanisani, na watu kadhaa walitia sahihi ahadi. Tuliunda chama. Alhamisi nilihubiri, kutoka Yohana, sura ya 9. Baada ya kuteseka sana kwa maumivu ya mgongo siku nzima, nilikwenda Lexington, na kisha nikatarajia kwenda Farmersville kwenye mkutano mwingine.

Monrovia, 22 Aprili 1885. Mch. James Deputie na mimi tunaondoka saa tano na robo asubuhi kwenda Mt. Olive. Umbali ni kama maili sabini, tukifuata njia fupi kabisa.

Tunapanda mtumbwi kandokando ya maji, na baada ya kupiga makasia polepole katika jua kali kwa saa tatu tunafika Paynesville, kituo cha kwanza. Hapo tunapumzika saa moja au zaidi. Hakuna aliyetukaribisha kula, lakini marafiki walikuwa wamenipa chakula kidogo kabla sijaondoka, kwa hiyo tulikula kidogo, kisha tukaanza kwa miguu kuvuka Old Fields, umbali wa maili tano hivi.

Jua lilikuwa kali, nami nilichoka sana kabla sijafika mwisho wa zile maili tano. Nilifurahi kupumzika, nikalala usingizi mfupi kwa dakika kumi. Tulikuwa tumetumaini kupita hadi kwenye kijito, na hivyo kufika Marshall kufikia saa moja usiku; lakini vijana walifanya kazi polepole, na maji yalikupwa kabla hatujaondoka; kwa hiyo ilitubidi kukaa usiku kucha.

Tulipata hifadhi nyumbani kwa Bi Clark mmoja. Ndugu Deputie alimwuliza kama angeweza kutukaribisha kwa usiku ule: alisema ingekuwa vigumu sana, lakini kwa kuwa hapakuwa na nyumba nyingine ndani ya maili tano, tulimwambia kwamba tungekaa na kuvumilia kadiri tuwezavyo.

ASKARI WENYEJI, MONROVIA, AFRIKA.

Sasa ilikuwa yapata saa moja usiku, na nadhani chakula cha jioni na cha mchana vilikuwa vimekwisha, wala hakuna neno lililosemwa kwetu; ningefurahi sana kama angenipa muhogo uliochomwa, au kitu chochote. Kwa hiyo nilikula biskuti chache kavu na kunywa kikombe cha maji baridi, nami nilishukuru sana.

Nilizungumza kidogo na Dada Clark juu ya hali yake; alisema aliokoka Marekani; hakujua mwaka wala mwezi; alionekana amekufa kabisa ndani kwa ndani; nilijaribu kumvuta azungumze; lakini alionekana kukwama kila upande; niliimba na kuomba juu ya Yesu, nami nilitumaini kwamba angeitikia mahali fulani; lakini hakusema hata neno; kwa hiyo nilikata tamaa nikaenda kulala.

Mwanamke huyu maskini alikuwa pale, karibu peke yake, hakuna kanisa karibu, na majirani zake wa karibu kabisa wako maili tano mbali, naye akiwa katika giza sawa na lile la wapagani waliomzunguka, ingawa alizaliwa katika nchi ya Kikristo, na alikuwa ameusikia ujumbe wa Injili. Mara ngapi tunakuta jambo hili.

Sikubadilisha nguo zangu nilipokwenda kulala; nilimshukuru Mungu kwa paa juu ya kichwa changu, na kona ya kujilaza; ingawa nilikuwa nimeloa jasho sana, kwa namna fulani nililala vizuri. Saa tisa usiku, Ndugu Deputie aliita kwa sauti:

"Dada Smith, ni wakati wa kwenda."

Haikunichukua muda mrefu kujitayarisha. Baada ya maombi, upesi tuliondoka kwenda kandokando ya maji. Hapakuwa na mwezi, na kwa kuwa mvua ilikuwa imenyesha kulikuwa na giza kabisa; kwa hiyo tukiwa na taa mkononi tuliondoka kwa mwendo. Vijana walikuwa wazito kidogo, lakini yapata saa kumi alfajiri tulisukumwa tukaondoka; kulikuwa na giza, lakini kwa kuwa tulikuwa na taa nzuri tulitoka kijitoni salama; kijito kilikuwa kirefu, na mahali pengine chembamba sana.

Tulifika kwenye chanzo cha mto wakati wa mapambazuko hasa. Asubuhi ilikuwa nzuri; yapata saa nne asubuhi jua lilikuwa kali sana. Tulifika nyumbani kwa rafiki mmoja, tukasimama kupumzika; yule dada alitupa kahawa, chungu na nyeusi, bila hata kipande cha mkate; maskini, hakuwa nao. Nilinywa mafunda mawili matatu ya kahawa, na kula biskuti moja kavu.

Tulipokuwa pale Bwana alituletea mvua nzuri, iliyopoza hewa; tuliondoka pale tukaenda Grassdale, tukakaa saa moja kwa Dada Brown. Kutoka hapo tuliendelea hadi Mt. Olive, kituo cha Ndugu Deputie na nyumbani kwake. Tulifika huko yapata saa kumi na moja na nusu jioni, na tulipokewa kwa ukarimu na Dada Deputie na watoto; nyumba ya starehe, na kila sehemu ya

nyumba safi kabisa, na mkewe na watoto vivyo hivyo. Nilishukuru kwa kuoga vizuri, na chakula kizuri, kwa kuwa sikuwa nimepata chakula cha kutosha kwa siku mbili.

Ndugu Deputie alikuwa amekuwa akipanda na kushuka mto huu kwa muda mrefu hivi kwamba hakuyaona haya kuwa mateso, bali mambo ya kupendeza; basi, mimi sikuyaona kuwa mabaya kuliko yote yaliyowahi kuwako, lakini nilimshukuru Mungu kwamba hayakuwa mabaya zaidi. Jambo moja lipo, wana chaza wazuri kwa wingi.

Nilipata pumziko zuri, la utulivu tangu Alhamisi usiku mpaka Jumapili, kabla sijaitwa kuongoza ibada. Kanisa la Ndugu Deputie lilikuwa kanisa la nyasi la ukubwa wa kutosha, washirika wengi wao wakiwa wenyeji, lakini, kwa kuwa ndilo kanisa pekee, liliwapokea wengine pia. Tulitembea kama nusu maili, nami nilizungumza na kundi zuri la watu waliokusanyika. Nilitoa Neno kutoka Waebrania, 12:1-23. Bwana alinisaidia kwa ajabu. Ndugu Philip Harris, mwenyeji, alitafsiri. Nilipendezwa sana na ndugu huyu, nami nilidhani kama angepewa kutiwa moyo kidogo angekuwa mtumishi mwaminifu kanisani. Nilibaki kwa ajili ya Shule ya Jumapili, na kusema neno la kutia moyo kwa walimu na wanafunzi, na kuimba wimbo: "Bringing in the sheaves" (kwa Kiswahili: Tukileta miganda); kisha nikatembea kurudi nyumbani, nimechoka, kwa kuwa sikujisikia vizuri sana siku nzima.

Jumatatu sikuwa mzima, lakini nilikunywa dawa, na hivyo nikapata nafuu. Alhamisi nilikwenda na Ndugu Deputie tukafanya ziara nne za kichungaji. Tulimtembelea Bi Johnson mmoja, mwanamke wa kuvutia sana, aliye mgonjwa kabisa, mwenye nyumba iliyojaa watoto, naye hajaokoka. Nilizungumza naye, na kumsihi juu ya ulazima wa kumpokea Kristo, wakati ule ule na pale pale. Tuliomba pamoja naye, lakini alionekana mtupu. Bwana na amrehemu.

Tarehe 29 Aprili, Ndugu na Dada Deputie na mimi tulifanya safari nzuri ya mtumbwi, ya kama maili moja. Tulimtembelea Shemasi Kink. Alikuwa mzee kabisa; mkewe, mwanamke wa kupendeza sana, mwenye busara, kutoka Pennsylvania, Marekani. Ndugu King alikuwa mtu wa Kusini, mmoja wa watu wa aina ya zamani. Tulikaa saa moja ya furaha pamoja nao; tulikuwa na kipindi cha maombi; walifurahi mno. Jinsi roho zile maskini zilizoko mbali jangwani zinavyofurahia ziara ndogo kama ile. Jinsi ninavyomshukuru Bwana inapokuwa ni fursa yangu kuimba na kuomba na kumtia moyo msafiri aliyechoka katika njia ya upweke.

Tulipita nyumbani kwa dada mmoja ambaye hakuwa nyumbani. Kisha tukaendelea hadi kwa Ndugu Artists. Ndugu huyu alikuwa Hakimu Mkuu. Alikuwa ameteseka kwa miaka mingi; hakuweza kutembea; bali aliketi

sakafuni. Mkono wake wa kulia umenyauka; vidole vyote vya mkono wake wa kulia vimekatika, vimebaki visiki tu; upande wake wa kulia umenyauka wote hadi chini; anateseka sana, lakini anaonekana mwenye furaha. Alikuwa mtu mwenye akili sana; juu sana ya kijana wa kawaida wa mtaa ule au wa nchi ile; mkewe, pia, alikuwa mwanamke mwenye akili, tena mwenye bidii; alifundisha shule nyumbani kwao; niliwasikiliza watoto katika kutamka herufi za maneno na katika jedwali la kuzidisha, nao walifanya vizuri.

Natumaini kuondoka kesho kwenda Marshall, kwenye Mto Junk. Jumatatu naenda Paynesville, na kama Ndugu Pitman ataweza kupanga ibada, nitazungumza katika kanisa lake Jumanne usiku. Jumatano asubuhi naondoka kwenda Marshall; nilifika huko yapata saa nane mchana. Nilihubiri Ijumaa usiku, Jumamosi usiku, na mara tatu siku ya Jumapili, nikaondoka Jumatatu saa kumi na mbili na dakika ishirini asubuhi kwenda Monrovia.

Virginia, Afrika, tarehe 16 Novemba 1884. Huu ulikuwa ushindi mtukufu. Nilikuwa nikiongoza mkutano hapa kila usiku kwa juma moja. Bwana alimimina Roho wake, na kulikuwa na mwamko mkubwa miongoni mwa watu.

Mzee Ndugu Jacob Harris, aliyekuwa mshirika wa Kanisa la Kimethodisti, na alikuwa hivyo kwa miaka mingi, naye alikuwa na hamu kubwa juu ya jambo la utakatifu, kwa imani aliwezeshwa kuiona njia waziwazi, na kudai baraka ya kutakaswa, na kupokea ushuhuda wa Roho Mtakatifu. Ilikuwa yapata saa tano asubuhi alipokuja kuniona, pale nilipokuwa nikikaa, kwa Dada Watson. Dada Watson alikuwa mwanamke bora, na kwa miaka kadhaa alikuwa amefurahia wokovu ule mkuu, naye alikuwa nguvu kanisani na katika mtaa.

Ndugu Harris aliingia kuniona asubuhi ile, na, nilipokuwa nikijaribu kumwonyesha urahisi wa imani, alisema:

"Ndiyo, Dada Smith, naiona, nami nimekuwa nikijitahidi na kuomba kwa ajili ya utakaso huu kwa zaidi ya miaka mitatu; na, kwa namna fulani, sijui jinsi ya kuushika. Lakini nimejitoa mzima mzima, na nimejiweka mikononi mwa Mungu; nami nimeazimia kumtumaini maadamu ninaishi; sikusudii kamwe kuacha; nataka baraka ya utakaso."

Roho mbarikiwa wakati wote huu alikuwa akimtia kivuli mpaka wakati mwingine alishindwa kusema kwa sababu ya mafuriko ya machozi yaliyomjia kwa kasi.

"Sasa, Ndugu Harris," nilisema, "je, waweza kumpokea Kristo kama Mwokozi wako kamili na mkamilifu, sasa? Amefanywa kwako hekima, na haki, na utakaso, na ukombozi; sasa, hapa hapa

ulipoketi kwenye kiti hicho, kwenye baraza hii, saa hii hii, kabla hujasogea kutoka mahali hapo, kabla hujala tonge jingine, kabla hujanywa tone jingine la maji; sasa, Kristo amefanywa kwako hekima, na haki, na utakaso, na ukombozi, na damu yake yasafisha dhambi yote; je, utampokea Kristo sasa?"

Akinitazama, aliinua mkono wake akasema, "Dada Smith, nimeazimia kupigania jambo hili mpaka nife. Nayatoa maisha yangu yote mikononi mwa Mungu, sasa."

"Ndugu Harris, umefika kwenye hatua hii mara nyingi hapo kabla, na kurudi nyuma papo hapo; je, utafanya, je, unafanya, hapa na sasa?"

Alikuwa akinitazama moja kwa moja. Nilirudia, "Je, hapa na sasa, unampokea Kristo kama hekima yako, Kristo kama haki yako, Kristo kama utakaso wako, Kristo kama ukombozi wako, na kuamini kwamba damu yake inakusafisha sasa dhambi yote, sasa, sasa hivi? Si kwa sababu unajisikia, bali kwa sababu Mungu amesema hivyo, na, kwa mamlaka ya Neno lake, je, unasimama na kutangaza kwa ulimwengu unaokufa, bila kutia shaka, masharti yote yakiwa yametimizwa, na ukimtumaini Mungu wa milele, je, unatangaza kwamba 'Damu yake Yesu Kristo, Mwana wake, yakusafisha dhambi yote?' Sasa, je, unafanya hivyo?"

"Ndiyo, nafanya;" alisema, na kwa sauti kubwa kadiri nilivyoweza nilipiga kelele, "Amina."

Mzee yule alificha uso wake mikononi mwake, na, huku akilia, akasema, "Utukufu kwa Yesu."

"Mtumaini," nilisema, "wala usitie shaka. Yeye anakuokoa sasa."

"Oh, Bwana asifiwe;" alilia, kisha akaruka akasimama, akaushika mkono wa Dada Watson, kisha akaushika mkono wangu. Ndugu Watson alikuwa ndani ya nyumba; akamfuata. "Oh, utukufu! Niko huru, kama nisivyowahi kuwa hapo kabla katika maisha yangu yote. Oh, ni tamu kama nini! Utukufu!"

Baada ya kama dakika kumi na tano za kupiga kelele za shangwe na kuomba, alichukua kofia yake na fimbo yake akaanza safari ya kwenda nyumbani. Alisema, "Niombeeni, ili nilindwe daima juu ya mwamba."

Niliingia sebuleni, nikasema, "Na tuombe sote sasa."

Sote tulikuwa tumejaa sifa na shukrani hata ikawa vigumu kidogo kuomba; lakini nilijaribu kuomba kadiri nilivyoweza, kisha nikamwomba Dada Watson aombe. Ndugu Watson maskini alikuwa ameitafuta baraka kwa muda mrefu hivyo; Mungu na amsaidie, tena upesi.

Ndugu Harris alikuwa mshirika wa Kanisa la Kimethodisti

kwa miaka thelathini; naye alisema kwamba ushuhuda wa Dada Watson baada ya kupata baraka mara ya kwanza ndio uliomwamsha kwanza aombe; kwa hiyo yeye amekuwa akimwombea na kumsaidia kadiri alivyoweza tangu wakati huo.

"Nilimjua mtoto huyu," alisema, "alipokuwa msichana mdogo; naye amekua, na kuokoka, na kutakaswa, na hapa mimi nimekuwa kanisani miaka yote hii, na nimefanya nini? Kwa hiyo nilianza kuomba, na utukufu kwa Mungu, amenisikia. Oh, Dada Smith, yeye alinisaidia kadiri alivyoweza, lakini sikuweza kuona; oh, namshukuru Bwana kwamba alikutuma wewe, nawe ulionekana kulifanya wazi sana, mambo uliyoyapitia niliweza kuyaona, nami namshukuru Mungu."

"Ushindi sasa juu ya nguvu za Shetani,
Waliokombolewa wote na waimbe;
Na kushangilia saa ya kufa
Kwa Kristo, Bwana, mfalme wao."