Wito Wangu wa Mwisho, na Jinsi Nilivyoutii

Ilikuwa Jumapili ya tatu ya Novemba, 1890. Dada Scott, dada wa kikundi changu cha maombi (Band), nami tulikwenda kwenye Kanisa la A.M.E. la Fleet Street, Brooklyn. Ilikuwa Jumapili ya Meza ya Bwana. Kabla sijaondoka nyumbani nilimwambia Dada Scott: "Laiti nisingeahidi kwenda Brooklyn." Akasema "Kwa nini?"

"Lo, najisikia mzito sana na kama mjinga."

Tulikwenda mapema, tukaingia katika Shule ya Jumapili. Shule ya Jumapili ilipofungwa watoto waliimba wimbo mmoja mzuri sana. Sikumbuki ulikuwa wimbo gani, lakini roho ya Bwana iliugusa moyo wangu nami nikabarikiwa. Hisia zangu mbaya zilikuwa zimetoweka kwa muda mfupi, nami nikawaza, "Nadhani Bwana alitaka kunibariki hapa." Lakini tulipopanda ghorofani nilianza kusikia mzigo ule ule na shinikizo lile lile kama hapo awali. Nikasema, "Ee Bwana, nisaidie, unifundishe maana ya jambo hili." Na papo hapo Mjaribu akaja na dhana hii: "Haya, kama umetakaswa kabisa, mbona una hisia hizi za uzito?"

Nilianza kuichunguza kazi yangu, maisha yangu, kila siku, wala sikuweza kuona kitu chochote. Ndipo nikasema, "Bwana, nisaidie kuelewa unachomaanisha. Nataka kukusikia ukinena."

Ndugu Gould, aliyekuwa wakati huo mchungaji wa Kanisa la Fleet Street, alisoma fungu lake. Nilikuwa nimeketi nimefumba macho katika maombi ya kimya kwa Mungu, na baada ya yeye kuhubiri kama dakika kumi, nilipofumbua macho, juu kidogo ya kichwa chake nilionekana kuona nyota nzuri, na nilipoitazama, ilionekana kujigeuza ikawa na umbo la ua kubwa jeupe la tulipu; nami nikasema, "Bwana, je, hicho ndicho unachotaka nione? Kama ndivyo, nini tena?" Kisha nikaegemea nyuma nikafumba macho. Wakati huo huo niliona herufi kubwa "G," nami nikasema: "Bwana, je, unataka nisome katika Mwanzo (Genesis), au katika Wagalatia (Galatians)? Bwana, hii ina maana gani?"

Wakati huo huo niliona herufi "O." Nikasema, "Mbona, hiyo ina maana ya go (nenda)." Nikasema "Nini tena?" Na sauti ikaniambia waziwazi "Nenda ukahubiri" (Go preach).

Sauti ile ilisikika wazi kiasi kwamba iliniogopesha kwa kitambo, nami nikasema, "Ee Bwana, je, ndiyo sababu ulitaka nije hapa? Mbona hukuniambia nilipokuwa nyumbani, au nilipokuwa nimepiga magoti nikiomba?" Lakini mapito yake yanajulikana katika vilindi vikuu, na njia zake hazitafutikani. Jumatatu asubuhi, kama saa kumi alfajiri, nadhani, niliamshwa na kuonyeshwa msalaba mzuri, mweupe— mweupe kama theluji iliyopeperushwa na upepo—unaofanana na ule ulioelezwa katika sura iliyopita. Ulikuwa baridi kama marumaru. Uliwekwa juu ya paji la uso wangu na juu ya kifua changu. Ulionekana mzito sana; kana kwamba unanikandamiza chini. Uzito wake na ubaridi wake ndivyo vilivyoniamsha; na nilipoamka nikasema: "Bwana, najua ni nini hicho. Ni msalaba."

Niliamka nikapiga magoti, na nilipokuwa nikiomba maneno haya yakanijia: "Mtu ye yote akitaka kunifuata, na ajikane mwenyewe, ajitwike msalaba wake, anifuate." Nami nikasema, "Bwana, nisaidie nami nitafanya hivyo."

Sikujua kwamba sikuwa tayari kiasi hicho. Lakini Bwana alikuwa amenionyesha nilipokuwa kwenye Mkutano wa Kambi wa Oakington mwezi Julai, 1870. Palikuwa na bwana mmoja pale aliyeishi Espa, Pennsylvania. Alinipa ofa nzuri, ya kunipa makao katika familia yake, kama mtumishi, maisha yangu yote, mimi na binti yangu mdogo. Alisema familia yake ilikuwa ndogo; yeye tu na mkewe, na mwana mmoja, kijana mzuri sana, aliyekuwa pamoja naye kwenye mkutano, naye pia, pamoja na baba yake, alinisihi niende. Alisema nyumba yake ilikuwa mpya kabisa, imewekewa upya vitu vyote vya kisasa, na kwamba alikuwa na mtu mweusi mzuri sana pamoja na familia yake pale shambani, aliyekuwa mkulima wake, naye alikuwa Mkristo mwema, na mhubiri mlei, na kwamba walifanya katika nyumba yake mwenyewe mkutano wa utakatifu mara moja kila juma, hivyo nisingekuwa mpweke; na kwa kuwa alikuwa amekuwa akimwomba Bwana juu ya mtu fulani, alihisi, na kudhani, kwamba mimi ndiye hasa mtu ambaye angewafaa, naye alitaka nivunje nyumba yangu nije kuishi pamoja nao mara moja. Nilikuwa na chumba kidogo New York kwa ajili yangu na binti yangu mdogo.

Alikuwa mtu mkuu, mwema, naye alizungumza vizuri mno, na kwa kutazama mara ya kwanza ilionekana kweli kuwa ni haki nifanye hivyo, nami nilikaribia kuamua kwenda. Lakini kabla sijaamua, nililiweka jambo hilo mbele za Bwana, nikaomba msaada na uongozi wa Roho wake Mtakatifu,

nami punde nikagundua kwamba haikuwa mapenzi ya Bwana nijifunge kama mtumishi katika familia yoyote, bali niende nikafanye kazi katika shamba lake la mizabibu kama Roho atakavyoniongoza. Jambo hili Bwana alikuwa amenionyesha waziwazi mara moja hapo kabla.

Nilifanya kazi za kibarua kwa siku na nilikuwa na kazi nyingi, hadi familia nilizozifanyia kazi zilipoondoka kwenda mashambani, na kazi ikapungua, nami nikabaki na siku moja tu kwa juma, nayo ilikuwa kwa Dada Clark, katika mtaa wa Dominick. Hivyo kazi yangu iliposimama, mapato yangu yalisimama. Nilibaki na senti kumi na tatu tu; wala sikujua la kufanya. Adui akaniambia, "Utaendelea kuongea juu ya kumtumaini Bwana, na itakulazimu kuombaomba kabla hujamaliza nalo."

"Hilo si shauri lako," nikasema, "hata nikifanya hivyo. Mimi ni mali ya Bwana, na kama anataka niombeombe nitafanya hivyo."

Naye akaniacha kwa kitambo kidogo. Lakini baada ya muda akarudi, akasema, "Afadhali uende kuajiriwa kama mtumishi wa nyumbani, urudi nyumbani usiku."

Nami nikawaza, "Ningeweza kufanya hivyo. Binti yangu mdogo huenda shuleni, na akitoka angeweza kuja mahali nilipo akakaa mpaka usiku, kisha akarudi nyumbani pamoja nami."

Nilipokuwa nikifikiri juu ya jambo hilo, rafiki yangu, Dada Scott, alituma niitwe niende mahali fulani kufanya kazi, lakini alikuwa amekosea namba ya nyumba nilikopaswa kwenda, nami sikupaona. Baadaye niliona kwamba yote yalikuwa matendo ya Bwana. Nilitembea huku na huku kwa saa nzima. Nilikwenda mahali penye namba aliyonipa, lakini hakuna mtu wa jina hilo aliyeishi pale. Nilipokuwa nikirudi nilikutana na msichana aliyekuwa akitafuta mtumishi wa vyumba vya kulala katika familia aliyoishi nayo. Alitaka niende kumwona yule bibi mara moja; lakini nikasema, "Hapana, nikienda sasa yule bibi atataka niamue lini nitaweza kuanza."

"Lo, ndiyo," akasema, "maana anamtaka mtu mara moja."

"Basi, lazima kwanza nimwulize Bwana."

Nilikwenda nyumbani nikapiga magoti, nikasema: "Ee Bwana, niko tayari kwenda kuajiriwa kama mtumishi wa nyumbani ukisema hivyo. Lakini, Bwana, Wewe wajua jinsi ninavyoipenda sana siku ya Sabato, na nikienda kuajiriwa nitanyang'anywa."

Ndipo nikapewa maneno haya: "Neema yangu yakutosha. Ukinitumaini hutatahayarika kamwe."

"Sasa, Bwana," nikasema, "kama ushahidi kwamba sipaswi kwenda kuajiriwa, mtume mtu aje kuniita nikafanye kazi ya kutwa."

Na muda mfupi baadaye mvulana mdogo alikuja akasema kwamba mama yake amemtuma aulize kama ningeweza kwenda kesho yake kufua nguo;

nami nikasema, "ndiyo," nami nikawa na ushahidi kwamba sipaswi kwenda kuajiriwa. Nilikuwa na senti kumi na tatu tu za fedha ulimwenguni. Binti yangu mdogo alikuwa shuleni, naye akirudi nyumbani jambo la kwanza angesema ni, "Ee, Mama, nina njaa sana; una mkate wowote?" Hivyo nilikuwa nimekaa bila chakula cha mchana, nikakiweka kile kipande cha mkate nilichokuwa nacho, ili mtoto wangu akiniomba kipande cha mkate niwe nacho cha kumpa. Niliona kwamba nisingeweza kuvumilia, aniombe mkate nami nisiwe na wa kumpa; hivyo, ingawa nilikuwa na njaa sana, nilikaa bila kula.

Jina la mwenye duka la vyakula lilikuwa Bw. Otten. Duka lake lilikuwa kwenye kona ya Mannetta Lane na Sixth Avenue. Sikuzote nilinunua kwake. Sikuwahi kuchukua kitu chochote kwa mkopo. Nilipokuwa na fedha ningenunua nilichohitaji, na kukilipia. Nisipokuwa na fedha ningekaa bila kitu hicho. Basi nilizichukua zile senti kumi na tatu nikaenda dukani kwa Bw. Otten, nikamwambia, "Bw. Otten, nitakuambia ninachotaka; nataka mkate mmoja, nataka kibaba kimoja cha viazi, nataka vipande vitatu vya nyama ya nguruwe iliyotiwa chumvi, na nataka kifurushi kimoja cha kuni, na hizi ndizo fedha zote nilizo nazo kati yangu na kifo." Nilimwonyesha fedha zangu kabla sijapewa vitu. Akanitazama.

"Sawa," akasema, "senti kumi na tatu hazitoshi kulipia unavyotaka."

"Najua, lakini hivyo ndivyo ninavyotaka, na hizo ndizo fedha zote nilizo nazo."

Kisha akanitazama, akaenda akavileta vile vitu akanipa, akanirudishia senti tatu.

Lo! jinsi nilivyomsifu Bwana. Niliharakisha kurudi nyumbani. Nilipika mchuzi mdogo mzuri kwa chakula cha mchana kwa ajili ya Mazie na mimi. Nilitazamia chakula hiki kinitoshe juma zima. Sikukusudia kula sana mwenyewe; nilidhani ningeweza kukaa bila kula, lakini mtoto wangu lazima ashibe; nami nilikuwa na ustadi wa kubana kidogo kidogo ili kitu kidogo kidumu muda mrefu.

Basi, siku iliyofuata nilikwenda mahali nilipopaswa kufua nguo. Hapakuwa mbali na nilipoishi. Nilibisha hodi, na yule bibi akafungua mlango. Alikuwa mwanamke mkali sana, asiye na adabu. Nikasema, "Habari za asubuhi, Bibi."

"Habari za asubuhi. Wewe ndiye yule mwanamke aliyekuja kufua nguo?"

"Ndiyo, Bibi."

"Unatoza kiasi gani kwa siku?"

"Basi, Bibi, sijui, nadhani bei ya kawaida ni dola moja na senti ishirini na tano."

"Basi," akasema, "mimi sitalipa bei kama hiyo hata kidogo."

"Basi," nikasema, "Bibi, dola moja, basi, nadhani."

"Hapana, sitalipa dola moja. Ni nguo za majuma matatu, lakini naweza kuzifulisha kwa bei nafuu kuliko hiyo."

"Basi," nikasema, "Bibi, senti sabini na tano, kama ni nguo za majuma matatu zinapaswa kustahili senti sabini na tano."

"Basi," akasema, "sitalipa hiyo. Naweza kuzifulisha kwa senti hamsini."

Hivyo akageuka akaenda zake, nami nikasema, "Asubuhi njema, Bibi."

Na nilipokuwa tu nikivuka kutoka mtaa wa Fourth kuingia Sixth Avenue, lo, jinsi Shetani alivyonishambulia. Nilitetemeka tangu kichwani hadi miguuni. Akasema, "Haya, umekuwa ukimwomba Bwana kazi ya siku moja, naye Bwana amekupa kazi hii nawe umeikataa."

Ndipo nikawaza, nitarudi nimwambie nitaifanya kwa senti hamsini. Kisha kitu fulani kikaonekana kuninong'oneza, "Endelea." Basi nikaendelea mbele kidogo, na Shetani akanishambulia tena, akanishtaki kwamba sikuwa mtiifu, na kwamba sikuwa nikienda katika njia ambayo Bwana alikuwa amenifungulia, nami nikawaza, "Nitarudi nimsihi yule mwanamke nimwambie nitaifanya."

Nilisimama tuli, na nilipotaka kugeuka sauti ikaniambia, "Hapana, hapana." Nami nikasema, "Ee Bwana, tafadhali nisaidie. Sitaki kuwa mkaidi. Nataka kufanya mapenzi yako tu;" nami nikalia barabarani!

Nilipokuwa tu nikiingia kwa nyuma ya nyumba yangu mwenyewe, nilikutana na bibi mmoja akitoka, naye akasema, "Nimetoka tu humu uani nikitafuta mtu wa kuja kunipigia pasi nguo kwa siku moja. Unaweza kuja?"

"Ndiyo; ni wapi?"

"Hapa juu tu katika mtaa wa McDugal."

Alikuwa na nyumba ya wapangaji wanaolishwa. Akasema, "Nataka uje mara moja. Tuna shughuli nyingi sana, na tunasafisha nyumba, na lazima nguo zangu zipigwe pasi mara moja."

Basi niliweka vitu vyangu chini nikaenda. Palikuwa kama nusu ya mtaa kutoka nilipoishi. Nilifanya kazi kwa bidii mchana kutwa. Lo, ilikuwa siku ya namna gani. Ilikuwa katika mojawapo ya zile nyumba za wapangaji zinazobana kila kitu kupita kiasi. Palikuwa na moto mdogo upande mmoja wa jiko, wala haukuruhusiwa kupata joto la kutosha kupika chochote, hata juu yake kwa shida. Ungefungua tundu ukatia pasi ndani ipate moto, na labda ungeweza kupiga pasi taulo moja; kisha mmoja wa wapangaji angetaka kifungua kinywa, nawe ungelifunga ili ujaribu kupata moto wa kutosha kupika kitu, na ndivyo ilivyokwenda,

Niliona upesi sana baada ya kuingia pale kwa nini hakuweza kumweka mfanyakazi yeyote. Hata hivyo, nilifanya kadiri nilivyoweza; mara nikipiga pasi taulo, mara nikiosha dirisha, kisha nikipiga pasi shuka au foronya, kisha nikisugua sakafu kidogo, na kujipanga kwa kila namna. Nilivumilia kwa siku mbili; naye akanilipa fedha zangu—dola mbili.

Baada ya hapo sikuwahi tena kuwa na taabu yoyote juu ya kazi za kutwa. Nilikuwa na kazi zote nilizoweza kufanya, na zaidi, kwa dola moja na senti ishirini na tano hadi dola mbili kwa siku, mpaka Oktoba, 1870, nilipoiacha nyumba yangu kwa amri ya Mungu, nikaanza kazi yangu ya uinjilisti. Sikujua wakati huo kwamba ingemaanisha yote ambayo imekuwa. Nilidhani ilikuwa tu kwenda Salem, kama Bwana alivyokuwa amenionyesha. Muda mfupi baada ya hapo niliondoka kwenda Salem. Nilifika hadi Philadelphia, ambapo nilikusudia kumwacha binti yangu mdogo kwa babu yake, wakati mimi nikiendelea hadi Salem. Lakini ajabu ni kwamba, licha ya nuru yote, na uongozi wa Bwana ulio wazi na dhahiri, moyo wangu ulionekana kunishinda. Nikajiambia, "Hata hivyo, kwenda Salem, mgeni, mahali nisipomjua mhudumu yeyote wala mtu yeyote. Hapana, nitafanya kazi fulani hapa hapa Philadelphia."

Basi nilipata vijitabu, nikaenda mbali hadi sehemu ya chini ya mji, katika mtaa wa St. Mary, na Sixth, na Lombard, na eneo lote lile. Niliingia katika vilabu vya pombe nikagawa vijitabu; niliwapa vijitabu watu waliosimama kwenye kona za mitaa; nilisema neno hapa na pale; wengine walicheka na kudharau; wengine walichukua kijitabu. Kisha nilikwenda kwenye mikutano, nikaimba, nikaomba na kuonya. Nilizunguka kati ya wagonjwa, nikafanya yote niliyoweza. Nami nikasema, "Hata hivyo, huenda Bwana hataki niende Salem."

Baada ya kukaa juma moja Philadelphia niliwaza kurudi nyumbani. Ijumaa ilifika, nami nikajiwazia, "Basi, nitarudi nyumbani Jumamosi." Lakini, Lo! hofu kuu ya kutisha na giza vilinijia. Usiku wa Ijumaa, nilipokwisha kurudi nyumbani kutoka kwenye mkutano mzuri sana, sikuweza kulala, usiku kucha. Lo, jinsi nilivyofadhaika. Sikujua la kufanya, kwa maana nilikuwa nimetumia fedha zangu zote; baba hakuwa na uwezo mkubwa, na mimi na Mazie tulipokuwa nyumbani kwa kawaida nilikuwa nikiwahudumia, si sisi tu, bali familia yote; hivyo fedha zangu ziliisha karibu kabla sijatambua; hata hivyo sikuwa na nyingi. Lakini ilionekana kwangu kwamba ningekufa. Hivyo nilimwambia Bwana kwamba kama angenihifadhi hadi asubuhi, ingawa sikuwa na fedha yoyote, ningekwenda kumwona dada yangu, na kama angeweza kunikopesha dola moja ili niweze kufika Salem, ningekwenda.

Jumamosi asubuhi ilifika. Nilikopa dola moja, nikarudi nyumbani, nikatumia senti ishirini na tano kwa kifungua kinywa; kisha pamoja na gharama ya usafiri wa kwenda chini kupanda meli, jumla kama senti kumi na tano, nilibaki na kama senti sitini. Tiketi yangu ya meli ilikuwa senti hamsini; nilikuwa nimechapishiwa nyimbo ndogo ndogo; sisi watu weusi tulipenda sana nyimbo za kuimba.

Muda mfupi baada ya kupanda meli, ni nani aliyeingia ila Ndugu Holland, aliyekuwa mchungaji wangu miaka minane kabla, huko Lancaster, Pennsylvania. Haya yote yalikuwa yametokea katika miaka iliyofuata baada ya kumjua; hivyo hakujua lolote juu yake. Alifurahi sana kuniona, akaniuliza nilikokuwa nikienda. Nilimwambia Bwana alikuwa amenituma Salem. Kisha nikaanza kumweleza habari zangu. Jinsi Bwana alivyoniongoza. Jinsi alivyoniita kwa kazi yake. Mzee mpendwa, alinisikiliza kwa uvumilivu, na nilipomaliza akasema:

"Basi, Dada Smith, unajua mimi siamini katika wanawake kuhubiri. Lakini hata hivyo, mpenzi, sina la kusema juu yako. Endelea. Bwana akubariki."

Nilipigwa na bumbuazi; kwa maana nilidhani alikuwa na huruma kubwa kabisa kwa kazi ya wanawake, ingawa sikuwahi kumsikia akieleza msimamo wake juu ya jambo hilo. Lakini nilifurahia sehemu ya mwisho ya aliyosema.

Ilikuwa siku ya baridi kiasi, na meli ilifika kama saa nane mchana. Hapakuwa na magari ya barabarani wakati huo, kama yalivyo sasa. Palikuwa na basi kubwa la farasi. Siku zile hawakuwaruhusu watu weusi kupanda ndani ya basi. Hivyo nilichukua mfuko wangu wa safari ikanibidi niketi nje juu ya paa la basi.

Hawakuwaruhusu watu weusi kushuka mpaka wazungu wote wamekwisha shuka, hata kama ingewabidi kupita mahali walipotaka kusimama; hivyo ilinibidi kuzunguka na basi kwa angalau robo tatu ya saa kabla sijafikishwa mahali nilipotaka kwenda.

Jina la mwanamke, ambaye nilikuwa nimeambiwa niende kwake, lilikuwa Bi Curtis. Alikuwa mjane, na alimiliki nyumba yake na kiwanja chake; alikuwa na nyumba ndogo nzuri yenye starehe. Lakini alikuwa mtu wa ajabu. Baba Lewis mzee, aliyewahi kuwa mchungaji wa Kanisa la A.M.E. huko Salem, na wakati huu alikuwa mchungaji wa kanisa la Jersey City Heights, New Jersey, alikuwa amenipendekeza kwa Dada Curtis, kwa sababu alikuwa peke yake na alikuwa na nafasi tele, naye alidhani ingekuwa vizuri sana kwangu. Palikuwa zaidi ya nusu maili kutoka eneo ambalo kanisa la watu weusi lilikuwa,

na ambamo watu weusi wengi waliishi. Lakini Dada Curtis alionekana kana kwamba aliniogopa. Nilimwambia ni nani aliyenituma nyumbani kwake, na jinsi Bwana alivyoniita kwa kazi yake, na habari zangu zote za matendo ya Bwana. Alisikiliza, lakini alikuwa na wasiwasi mwingi. Kisha akasema hakujua atafanya nini duniani, kwa maana hakuwa na kitu chochote ila mkate mkavu wa kunipa nile, wala hakuwa na sukari; nami nikasema, "Basi, usijali kwa hilo. Naweza kula mkate mkavu, na naweza kunywa chai bila sukari, kama tu unaweza kunikaribisha mpaka Jumatatu, angalau."

Basi, alisema angeweza kunilaza usiku ule, lakini hakupenda kumwacha mtu yeyote nyumbani Jumatatu, kwa sababu kwa kawaida alitoka kwenda kufua; na kwa kawaida alipewa mabaki ya chakula baridi kutoka hotelini alikokwenda kuosha vyombo, na hicho ndicho tu ambacho angeweza kunipa nile.

Alijua jinsi sisi watu weusi tulivyo kuhusu kula; kwa kweli tunapenda kula; hivyo nadhani aliniambia hivyo akidhani angeniogopesha; lakini nilikubali kila kitu. Kisha nikamwuliza kama angeweza kuniambia Ndugu Cooper, aliyekuwa mchungaji wakati huo, aliishi wapi. Akasema, "Ndiyo, ni kama maili moja na nusu."

Nilimwuliza kama angenionyesha njia ya kwenda. Alifanya hivyo, lakini hakunipa chochote cha kula. Nilikuwa na njaa sana, lakini sikumwomba kitu. Basi nikaondoka kama saa tisa alasiri, au baada kidogo, nikaenda kumwona Ndugu Cooper.

Nilikuwa nimechoka, nikatembea polepole, na ilikuwa kama saa kumi na nusu jioni nilipofika kwenye kijiji kidogo kilichokuwa juu. Niliuliza njia, nikaambiwa kwamba Dada Johnson aliishi karibu kabisa na kwa Ndugu Cooper, na kama ningekwenda nyumbani kwake angeweza kunielekeza, kwa maana ilikuwa ni kupita tu katika ua wake kufika nyumbani kwa Ndugu Cooper. Basi nikaenda. Nilibisha hodi mlangoni. Dada yule alikuwemo ndani; watoto wadogo kadhaa wa kupendeza walikuwa wakicheza huku na huko, na chungu kizuri cha kabichi kilikuwa kikichemka motoni. Lo! jinsi kilivyonukia vizuri; nami nilitamani sana na kuomba kwamba Bwana amtie moyoni aniulize nile kitu. Nilidokeza kwa kila namna niliyojua, lakini hakuelewa dokezo. Nilijua kwa sauti yake kwamba kilikuwa kimeiva na kilipaswa kuepuliwa!

Nilimweleza habari zangu; nikamweleza juu ya Ndugu Lewis; alifurahi sana kusikia habari zake. Nilimwuliza kama ningeweza kulala pale usiku ule, kwa sababu nilijisikia nimechoka sana hata nikadhani nisingeweza kutembea kurudi kwa Dada Curtis. Mara moja akasema kwamba isingewezekana kabisa nikae

usiku ule. Mama yake alikuwa amekufa kama miezi mitatu iliyopita, naye alikuwa amevifungua vitanda, na alikuwa amelemewa sana na huzuni yake hata hakuwa amevisimika tena, navyo vyote vilikuwa vimelala sakafuni.

Nilimwambia asijali kwa hilo; ningeweza kulala sakafuni vile vile. Hapana, hakuwa na nafasi. Isingewezekana kabisa.

Basi, nilikaa mpaka giza likaingia sana. Ilikuwa baada ya saa kumi na mbili jioni. Kadiri nilivyozidi kuongea ndivyo alivyozidi kunionyesha kwamba hangeniuliza nile kabichi yoyote, wala nilale pale.

Basi nikamwambia, "Utaniambia Ndugu Cooper, yule mhudumu, anaishi wapi?"

"Lo, ndiyo," akasema, "nitamtuma mmoja wa watoto aende nawe."

Nilipofika kwa Ndugu Cooper nilibisha hodi, na Ndugu Cooper akaja mlangoni; alikuwa mtu mwoga mno; hivyo alisimama mlangoni, akiushika nusu wazi na kuinama nje kidogo, akaniuliza mimi ni nani. Nilimwambia kwamba mimi ni Amanda Smith; kwamba Bwana alinituma Salem. Kisha nikaendelea, nimesimama mlangoni, nikimweleza jinsi Bwana alivyoniongoza, na habari zote. Mkewe, aliyekuwa mwenye kufikiri zaidi kidogo kuliko yeye, alinisikia, akamwita na kusema, "Cooper, mbona humkaribishi dada ndani." Basi ndipo akasema, "Karibu ndani, Dada."

Nilifurahi mno, basi nikaingia. Dada Cooper alikuwa akiandaa chakula cha jioni. Meza ilikuwa imeandaliwa, nami nikawaza, "Labda, sasa nitapata kitu cha kula."

Basi niliendelea nikamaliza habari zangu, nao walionekana kuvutiwa sana; na chakula cha jioni kilipokuwa tayari kabisa, akasema, "Utakula chakula cha jioni, Dada Smith?" Nilimshukuru, nikamwambia ningekula.

Nilipokuwa nikila chakula changu cha jioni ni nani aliyeingia ila Ndugu Holland mwema, aliyekuwa kwenye meli. Akawaambia Ndugu na Dada Cooper, "Nafurahi mnaye Dada Smith hapa. Hamna haja ya kumwogopa, yuko sawa kabisa; nimemjua kwa miaka mingi. Sijamwona tangu nilipokuwa mchungaji huko Lancaster."

Ndipo walichangamka kidogo, wakaonekana kuwa wa kawaida zaidi kidogo. Moyo wangu ulifurahi. Ulikuwa mkutano wa robo mwaka, na Ndugu Holland angehubiri asubuhi na Ndugu Cooper mchana. Basi Ndugu Holland akasema, kwa kuwa yeye alikuwa Mzee Msimamizi, ningeweza kunena usiku na kueleza habari zangu.

"Sawa kabisa," nikasema.

Baada ya mazungumzo kidogo, Ndugu Holland aliondoka. Dada Cooper alisema angefurahi sana nilale pale usiku ule, lakini hawakuwa na nafasi. Hawakuwa wamekaa pale kwa muda mrefu, na walikuwa wamepanga chumba kimoja tu kwa matumizi yao wenyewe. Walidhani wangejimudu na hicho kwa majira ya baridi. Basi ikanilazimu kutembea maili moja na nusu kurudi kwa Dada Curtis. Nilichukia sana kufanya hivyo, lakini Bwana alinisaidia.

Basi nililala usiku ule kwa Dada Curtis, naye akanipa kifungua kinywa kidogo Jumapili asubuhi, lakini kilikuwa kichache mno! Lakini niligundua kwamba kuomba sana humshibisha mtu vizuri kabisa wakati asipoweza kupata kitu kingine! Jumapili asubuhi tulikwenda kwenye Karamu ya Upendo, tukawa na wakati mzuri. Kabla ya hapo nilikuwa nikimwomba Bwana anipe ujumbe wa kutoa nitakapokwenda Salem. Nilisema, "Bwana, sitaki kwenda Salem bila ujumbe. Na sasa kwa kuwa unanituma Salem, nipe ujumbe. Niseme nini?"

Mara mbili au tatu nilikuwa nimekwenda mbele za Bwana na ombi hili, na neno lake lilikuwa, "Utajulishwa utakapofika mahali pale utakalolisema." Nami nikasema, "Sawa, Bwana." Hivyo sikumsumbua tena mpaka Jumapili asubuhi hii. Bwana alimsaidia Ndugu Holland kuhubiri. Alipomaliza kuhubiri na sadaka ikakusanywa, Ndugu Cooper alitangaza kwamba nilikuwa pale; akasema, "Yupo bibi mmoja hapa, Bi Amanda Smith" (hakuwa amewahi kuniona kabla wala kusikia habari zangu, naye alikuwa mtu mcheshi kiasi, na katika kutoa tangazo hili alisema, kwa namna ya nusu kejeli na nusu mzaha), "Bi Smith anatoka New York; anasema Bwana alimtuma;" kwa namna fulani ya kutikisa kichwa, iliyoonyesha kwamba hakuamini sana jambo hilo. Lo, moyo wangu ulianguka, nikasema, "Lo! Bwana, nisaidie. Nipe ujumbe."

Bwana aliona kwamba nilikuwa na mzigo mkubwa kadiri nilivyoweza kuubeba, akasema, "Sema, 'Je! Mlipokea Roho Mtakatifu mlipoamini?' " (Matendo 19:2). Huo ndio uliokuwa ujumbe; ujumbe wa kwanza ambao Bwana alinipa. Nilitetemeka tangu kichwani hadi miguuni.

Dada mmoja mwema alinichukua nyumbani kwake kwa chakula cha mchana. Watu wote walionekana wema sana. Nilijisikia kama niko nyumbani kabisa nilipokuwa pamoja nao. Tulirudi mchana tukawa na mkutano wa ajabu.

Usiku baada ya Ndugu Holland kuhubiri hotuba fupi, aliniita juu nitoe mawaidha. Nilipokuwa nimeketi mimbarini kando yake, aliona kwamba niliogopa. Akainama akasema, "Sasa, mwanangu, huna haja ya kuogopa. Mwegemee Bwana. Atakusaidia."

Naye alinisaidia kweli. Kulikuwa na kusanyiko kubwa. Roshani ilijaa, na kila sehemu ya nyumba ilijaa pomoni. Nilisimama nikitetemeka. Baridi ya hofu ilinipitia mwilini. Moyo wangu ulionekana kusimama. Lo, ulikuwa usiku wa namna gani. Lakini Bwana alinipa uhuru mkubwa katika kunena. Baada ya kunena kwa muda kidogo ile baridi ya hofu ilikoma, moyo wangu ukaanza kupiga kwa kawaida na hofu yote ikatoweka, nami nikaonekana kupoteza kumwona kila mtu na kila kitu isipokuwa wajibu wangu kwa Mungu na wajibu wangu kwa watu. Roho Mtakatifu aliwashukia watu nasi tukawa na wakati wa ajabu. Roho za watu zilisadikishwa moyoni juu ya dhambi na wengine waliokoka usiku ule. Lakini mkutano haukuendelea kuanzia hapo.

Alhamisi usiku ulikuwa usiku wa kawaida wa mkutano wa maombi. Ndugu Cooper alisema nilikuwa pale, na kwamba ningehubiri Alhamisi usiku. Alikuwa ananipa nafasi ya kuhubiri, naye alitaka watu wote waje.

Hapakuwa na theluji, lakini Lo! kulikuwa na baridi. Ardhi ilikuwa imeganda. Mwezi uling'aa sana, na upepo ulivuma kama dhoruba kamili. Jambo moja jema, sikulazimika kurudi kwa Dada Curtis. Dada mwingine mwema aliniomba nikakae nyumbani kwake. Alinipa starehe nyingi, lakini alisema ningekuwa peke yangu sehemu kubwa ya siku, kwa kuwa alikuwa akienda kwa baadhi ya majirani kusaidia kuchinja nguruwe, kama wafanyavyo mashambani. Nilifurahi sana kwa hilo, kwa maana lilinipa nafasi ya kuomba. Hivyo nilifunga na kuomba na kusoma Biblia yangu karibu mchana kutwa. Lo, nilikuwa na wakati mzuri. Kisha nikawaza kumtembelea jirani aliyekuwa karibu, rafiki mwingine. Basi nikafanya hivyo; naye huyu alikuwa mama mzee mwema katika Israeli. Nilimweleza kidogo uzoefu wangu, kisha nikamwambia ujumbe ambao Bwana alikuwa amenipa niunene, na jinsi ungeongoza kwenye somo la utakaso.

"Mwanangu," akasema mara moja, "usiseme neno lolote juu ya utakaso hapa. Mpenzi, ukisema, watakutesa mpaka ufe. Mume wangu maskini alikuwa akihubiri fundisho hilo, na kwa miaka mingi aliijua baraka hii. Lakini, Lo! mpenzi, walimtesa mpaka akafa. Usiseme neno lolote juu yake."

Basi, nikawa tena katika hali ile ile! Hivyo nilirudi nyumbani, na siku iliyofuata nilimwomba Mungu mchana kutwa. Nilimwomba anipe ujumbe mwingine. Kama ujumbe huu ungeleta madhara makubwa hivyo, sikuutaka. Lakini hapana, Bwana alinishikilia nao. Hakuna mwanga hata kidogo juu ya jambo jingine lolote ila hilo. Sikujua la kufanya, lakini niliamua moyoni kwamba hilo ndilo tu nitakaloweza kufanya kamwe, hivyo ningemtii Mungu na kukubali

matokeo. Nilidhani hakika, kutokana na alichoniambia yule mama mzee mpendwa, kwamba matokeo yangekuwa ya maangamizi; sikujua kama nisingefukuzwa. Lakini haikuwa hivyo. "Kutii ni bora kuliko dhabihu, na kusikia kuliko mafuta ya kondoo waume."

Alhamisi ilikuwa siku nzuri, yenye jua angavu; lakini Lo! baridi, baridi kali mno. Basi nilipiga magoti nikaomba, nikasema, "Bwana, Wewe umenituma Salem, na umenipa ujumbe. Sasa kama ushahidi kwamba kweli umenituma, ujalie kuufanya upepo uache kuvuma kwa kasi hii ya kutisha. Wajua, Bwana, kwamba nataka watu wausikie ujumbe wako ulionipa. Hawatajali baridi, lakini upepo ni mkali mno. Sasa ufanye upepo uache kuvuma, uwafanye watu waje."

Upepo ulivuma mchana kutwa; alasiri yote. Nilianza kuvuka shamba, kama nusu maili kutoka nilipokuwa, kwenda kuzungumza na kuomba pamoja na rafiki mmoja. Nilipokuwa nikirudi, kama saa kumi na moja jioni, nilipokuwa nikivuka mtaro uliopita katikati ya shamba, uliopakana kila upande na safu ya miti ya ua, na ubao mdogo uliowekwa juu yake kama aina ya daraja la kupita kwa miguu, upepo ulinizungusha ukaniangusha chini ndani ya mtaro. Sikuweza kushikilia, sikuweza kujizuia. Nilitazamia kurushwa na kugongwa kwenye miti, nami nikamlilia Yeye peke yangu, "Lo! Bwana, Wewe uliyeamuru upepo ukome juu ya Bahari ya Galilaya, ufanye upepo huu ukome uniache nifike nyumbani."

Papo hapo kukawa shwari kuu, nami nikatoka katika mtaro ule nikakimbia hadi nyumbani. Wakati tulipokwenda kanisani kulikuwa shwari kama jioni ya kiangazi; kulikuwa na baridi, lakini hapakuwa na upepo hata kidogo—usiku mzuri, wa mbalamwezi.

Kanisa lilijaa na kufurika watu. Nilianza mazungumzo yangu kutoka katika sura niliyopewa, kwa kutetemeka sana. Nilikuwa nimeendelea kidogo tu nilipohisi roho ya Bwana ikinijia kwa nguvu nyingi. Lo! jinsi alivyonisaidia. Nafsi yangu ilikuwa huru. Bwana aliwasadikisha moyoni wenye dhambi na waliorudi nyuma, na waamini juu ya utakatifu, na nilipowaita watu waje madhabahuni, ilijaa kwa muda mfupi kutoka roshani na sehemu zote za nyumba.

Uamsho ulizuka, ukaenea maili ishirini kuzunguka. Lo! ulikuwa wakati wa namna gani. Ulitoka kwa watu weusi ukaenda kwa wazungu. Wakati mwingine tungeingia kanisani saa moja usiku. Sikuweza kuhubiri. Sakafu yote ya chini ingejaa watu waliokuwa wakitafuta— wazee, vijana wa kiume, wanawake wazee, wanawake vijana, wavulana na wasichana. Lo! utukufu kwa Mungu! Jinsi alivyotia muhuri wake

juu ya kazi hii ya kwanza ili kunitia moyo na kuithibitisha imani yangu, kwamba kweli alikuwa amenichagua, na kunitawaza na kunituma. Sijui kama nimewahi kuona kitu chochote kinacholingana na kazi ile ya kwanza, muhuri wa kwanza ambao Mungu aliutia juu ya kazi yake huko Salem. Baadhi ya vijana waliookoka wako katika huduma ya uchungaji. Wengine wamekufa katika ushindi wa imani. Wengine wako njiani. Niliendelea majuma mawili, mchana na usiku. Tulikuwa tukikaa kanisani mpaka saa saba na saa nane usiku. Watu hawakuweza kufanya kazi. Baadhi ya vijana wangekodi gari la farasi na kwenda mashambani maili kumi na kuleta shehena ya watu, kuwafanya waokoke, kisha kuwarudisha.

Usiku mmoja nilikuwa nimechoka sana hata wakasema wangeendelea bila mimi, nami ningeweza kupumzika. Bw. Huff fulani alikuwa ameniomba niende nyumbani kwake. Wana wake wawili walikuwa wameokoka. Yeye alikuwa mshirika wa kanisa, lakini alikuwa amepoa na kurudi nyuma. Mkewe alikuwa karibu katika hali ile ile. Walikuwa na watoto watatu wadogo zaidi, wa miaka kumi na kumi na mitatu. Basi nilikwenda nyumbani kwao kupumzika. Kabla hatujaenda kulala usiku ule tulifanya maombi ya familia. Walikuwa wameacha desturi hiyo, Bi Huff aliniambia. Yeye alikuwa ameamshwa, hivyo alikuwa na wasiwasi juu ya mumewe. Nilisoma Biblia nikalieleza Neno kadiri nilivyoweza; kisha nikaimba; kisha nikapiga magoti kuomba. Palikuwa na kijana mmoja jina lake Williams, mpwa wa Bw. Huff, mwenye umri wa kama miaka ishirini na mmoja, aliyekuwa pamoja nao nyumbani. Tulipiga magoti kuomba. Nilimwambia Dada Huff kwamba alipaswa kuomba katika familia yake. Maskini, alikuwa ameomba kidogo mno kwa muda mrefu, ilikuwa vigumu kiasi; lakini aliomba. Baada ya yeye kuomba, niliimba ubeti mmoja, kisha nikaomba. Archie Huff, yule mwana, alikuwa ameokoka siku mbili au tatu kabla, kwa namna ya ajabu. Nilimwomba aombe. Basi akaomba, kama mwongofu kijana, kwa unyofu na kwa bidii, ingawa sauti yake ilikuwa imekauka sana; lakini Bwana alimsaidia. Alipomaliza kuomba niliimba wimbo mwingine; na wakati huo Bw. Huff mzee alikuwa ameanguka sakafuni akiomba kwa sauti kuu Bwana amwokoe; basi nikaanza kuomba; na nilipokuwa nikiomba, yule mpwa kijana, Williams, alianguka chini akaitikisa nyumba. Na hapo tukawa. Na wakati ndugu hawa wawili walipokuwa wakiomba, na Archie nami tukiomba, na yule mama mzee akiomba, (kwa kuwa ilikuwa huko mashambani hatukunong'ona hata kidogo; tulisema waziwazi kwa sauti), wale watoto wadogo, msichana mdogo wa miaka kumi, na wale wavulana, mapacha, wa miaka kama kumi na mitatu, waliokoka. Yule msichana mdogo alikuwa ameketi wima upande wa pili

wa chumba (mama yake alikuwa amemlaza), akiomba Bwana ambariki. Wale wavulana wawili walikuwa wameamka wakashuka chini, nao walikuwa wakiomba kwamba Bwana awabariki. Nikasema, "Ee Bwana, nitafanya nini? Sina msaada ila Wewe peke yako. Nisaidie, Bwana!" Nilidhani laiti ningekuwa na mtu wa kuimba; lakini hapakuwa na mtu—ni Archie nami tu; nasi sauti zetu zilikuwa zimekauka kiasi kwamba hatukuweza kufanya mengi. Lakini ilikuwa nzuri sana kumwona tu Mungu akifanya yote!

Wote watano waliokoka usiku ule. Lo, ulikuwa wakati wa namna gani. Na hivyo tuliendelea nalo mpaka kama saa sita au saa saba usiku. Kisha nikanyemelea kando nikalala kidogo.

Habari zilienea katika mtaa, hivyo walituma niitwe niende kwenye nyumba nyingine siku iliyofuata, umbali wa kama maili moja na nusu. Huff mzee alifunga farasi wake garini, naye na mpwa wake na Archie nami tukaenda kwa yule jirani. Mtu huyu alikuwa mtu mwenye maadili mema sana. Alikuwa akimtafuta Bwana, lakini alikuwa amevunjika moyo kidogo, hivyo walidhani kama ningekwenda kuzungumza naye ingemsaidia. Niliwaza "Nitapata wakati wa utulivu huku."

Nilifika pale kama saa kumi alasiri. Tulizungumza tukawa na wakati mzuri, tukala chakula cha jioni; nami nikadhani tungefanya maombi baada ya muda. Basi, kama saa mbili usiku mtu mmoja au wawili waliingia, majirani; hiyo ikatufanya tuwe watano au sita.

"Masikini mimi," nikajiwazia, "sina nguvu ya kuendelea kunena, hivyo nitataja tu wimbo, nasi tutaimba na kufanya maombi."

Basi nikafanya hivyo, tukapiga magoti kuomba. Nilimwomba mtu fulani aombe. Tulipokuwa tukiomba, watatu au wanne zaidi waliingia. Tulipomaliza ombi lile mtu mwingine akaanza, na wawili au watatu zaidi wakaingia; hivyo tukawa watu kumi na wawili au kumi na watatu, tumebanana kama dagaa ndani ya kopo. Na punde mtu huyu aliyekuwa akitafuta, alilia apate wokovu. Lo, jinsi alivyoomba! Haikuchukua muda mrefu kabla hajaanza kuamini; na kinachofuata sikuzote imani ya dhati ni ushindi. Alipopiga kelele za ushindi iliwatia hofu kuu wale wengine ambao hawakuwa wameokoka, na usiku ule watu watano au sita waliokoka katika nyumba ile. Lo! ulikuwa ushindi wa namna gani!

Siku iliyofuata tuliwatembelea watu kuzunguka mtaa mzima. Jinsi kelele za sifa na haleluya kwa Mungu zilivyoonekana kuwa kila mahali tulipokwenda. Basi nilirudi kanisani, kwa maana sikupata pumziko lolote pale, nasi tukaendelea majuma mawili au matatu zaidi. Kutoka pale nilikwenda Millville, New Jersey, nayo matokeo yakawa vivyo hivyo. Nakumbuka

usiku mmoja huko Millville, baada ya Ndugu Leonard Patterson kuhubiri, alisema mimi ningeshika ibada na kuendelea bila kikomo.

Palikuwa na kutoelewana kidogo kati ya washirika wawili au watatu, hivyo hapakuwa na moyo mzuri sana kati ya wote; na ingawa tulikuwa na mikutano mizuri, tungefika mpaka mahali fulani tukakwama. Basi baada ya kuendelea usiku tatu au nne, nilipendekeza tuwe na siku ya kufunga na kuomba, nao wote wakakubali kwa urahisi kabisa. Nikasema: "Sasa, sitaki mtu yeyote aahidi kufunga ikiwa hawezi; watu wengine hawawezi kuvumilia; lakini ninyi tu mnaodhani mnaweza kufunga siku moja, na kumwomba Mungu amimine Roho wake—nataka msimame."

Miongoni mwa waliosimama alikuwa Ndugu Cooper mzee; walimwita "Baba Cooper." Alikuwa amefurahia baraka ya utakaso kwa karibu miaka arobaini. Lo, alikuwa mtu mkuu kama nini! Mzee yule alipoomba, kitu fulani kilivunjika. Palikuwa na ndugu wazee kadhaa ambao sikutazamia wangefunga hata kidogo. Basi Baba Cooper alisimama nami nikasema: "Ndugu Cooper, wewe huwezi kuvumilia. Simaanishi wewe."

"Lo," akasema, "Mpenzi, sina nia ya kuwaacha watoto wanitangulie mbio."

Mzee mwingine akasimama akasema: "Hapana, kwa kweli, watoto hawawezi kunitangulia; nakwenda pamoja nao." Basi dada mmoja au wawili nami tulitembelea nyumba kwa nyumba. Tuliomba na kuzungumza na kuimba. Niliongozwa kutembelea familia mbili za wazungu. Walikuwa watu maskini. Ibilisi alijaribu kuniogopesha; aliniambia walikuwa Wakatoliki wa Roma, na wangenifukuza. Nilikuwa na mapambano kidogo, lakini mwishowe nilipata ushindi nikaenda. Sijui kama walikuwa Wakatoliki wa Roma au la; lakini Bwana alinisaidia kuzungumza nao na kuomba. Mwanamke mmoja alifurahi sana; alikuwa na mtoto mgonjwa. Nilizungumza naye nikamfariji.

Usiku ule tulipokutana Bwana alinisaidia kuzungumza nao, naye akamtuma Roho wake. Nilipowaomba waje mbele madhabahuni, wale waliokuwa wakitafuta usafi wa moyo, na wale waliokuwa wakitafuta msamaha, nilimwomba Baba Cooper aongoze maombi. Sitasahau kamwe ombi lile. Naonekana kuliona lote, na kulisikia hata sasa.

Palikuwa na wawili waliokuwa dada viongozi kanisani, ambao hawakusemezana, nao walikuwa majirani, walikuwa wamesimama katika viti vilivyokaribiana. Hawakuja mbele madhabahuni wengine walipokuja, lakini niliona kwamba Roho wa Bwana

alikuwa amewashika; na wakati Baba Cooper alipokuwa akiomba, Roho Mtakatifu aliwashukia watu, na dada hawa wawili walipigwa na nguvu za Mungu kama umeme. Mmoja wao alitoka kitini pake akaenda kwenye kiti cha yule mwingine akampa mkono na kulia, na mmoja wao, dakika chache baadaye, alipinduka juu ya mgongo wa kiti akaanguka sakafuni, naye akaenda kwa mgongo wake moja kwa moja chini ya njia ya katikati hadi upande mmoja na kuingia madhabahuni. Nadhani kama mtu yeyote angemwambia afanye hivyo asingeweza kamwe kufanya.

Ulikuwa wakati wa ajabu. Sijawahi kuona kitu kama hicho kabla wala tangu hapo. Palikuwa na mtu mmoja aliyekuwa akimtafuta Bwana kwa miaka minane. Kila mtu alidhani ameokoka. Aliishi na mama yake, aliyekuwa mjane. Kila mtu, wazungu na weusi, alimpenda na kumheshimu. Alikuwa mtu mwema, sikuzote alikwenda kanisani, na hivyo watu walisema ameokoka; lakini yeye hakujua hivyo. Basi waliponiambia jambo hili siku moja au mbili kabla ya siku ya kufunga na kuomba, nilikuwa na mtu huyu, pamoja na wengine, hasa moyoni mwangu. Baada ya ushindi huu mkuu, tulifanya kazi mpaka kama saa tano au saa sita usiku. Nikasema, "Basi, tutawashughulikia hawa wanaotafuta. Tuwaache wasimame sasa."

Sisi watu weusi hatukuwa na desturi ya kuinuka upesi tulipopiga magoti kama wazungu; tulipopiga magoti kupata kitu fulani, kwa kawaida tulikipata kabla hatujainuka. Lakini sisi ni watu wanaopenda sana kuiga, hivyo naona tumeanza kuwaiga wazungu, hata katika jambo hilo. Bwana atusaidie.

Kijana huyu maskini aliinuka akavaa koti lake, naye alikuwa ameketi akitazama kwa huzuni sana, kana kwamba moyo wake ulikuwa karibu kuvunjika kabisa. Nilikuwa nimezungumza naye na kuomba na kujaribu kumsaidia kadiri nilivyoweza; wala hapajawahi kuwa na roho iliyoomba kwa bidii zaidi na kwa unyofu zaidi kuliko yeye. Lakini hapo akakwama. Nilisimama nikamtazama kwa kitambo. Ee, jinsi walivyoimba. Mwishowe nilimwendea nikasema: "Sikia, Charlie D., mbona huachilii upige kelele za shangwe?"

"Lo!" akalia, "Bwana niokoe!"

"Basi," nikasema, "Bwana anakuokoa; lakini wewe hutaki kumwamini." Nikasema, "Achilia upige kelele za shangwe!"

Na Roho wa Bwana alionekana kumshukia, kama vile ungemnyunyizia mtu makaa ya moto. Aliruka akasimama, na nuru ikamwenea mwili mzima kama moto, na kwa dakika moja ilionekana kana kwamba angejirarua vipande vipande. "Lo," akasema, "nimeipata, nimeipata, nimeipata!"

Jambo hili lilipeleka msisimko katika kanisa lote, na tena kukawa na kelele za shangwe; kelele za shangwe za namna hiyo hujawahi kuzisikia wala kuziona. Ilikuwa kama saa saba usiku kabla hatujatoka usiku ule. Sitausahau kamwe mkutano ule wa Millville. Bwana asifiwe! Yeye hufanya mambo yote vizuri. Amina. Amina.