Mtu Aliyefichwa Kitandani

“Uwaokoe wanaochukuliwa ili wauawe; nao walio karibu na kuchinjwa uwazuie.” — Mithali 24:11

Familia ya Berry ilipokwisha kuwa huru, walihamia shamba moja huko Pennsylvania, na nyumba yao ikawa mojawapo ya vituo vikuu vya Njia ya Siri ya Chini kwa Chini (Underground Railroad) — mtandao wa siri uliowasaidia watu waliokimbia utumwa kusonga kaskazini kuelekea Kanada. Huu haukuwa msaada wa kimya kimya usio na hatari. Katika mji wa karibu kulikuwa na wanaume waliojipatia riziki kwa kuwakamata watumwa waliotoroka ili walipwe zawadi, nao waliifuatilia familia ya Amanda kwa karibu. Baba yake alifanya kazi mchana kutwa, akalala saa mbili, kisha akatembea maili kumi na tano au ishirini gizani kumpeleka mtu — wakati mwingine mwanamume, wakati mwingine mama na mtoto wake — hadi mahali salama palipofuata, na kurudi nyumbani kabla tu ya alfajiri ili aanze kazi tena.

Usiku mmoja wale wakamataji waliingia kwa hila. Mgeni mmoja aliyevaa vizuri aligonga mlango, akidai kwamba ana njaa na kwamba anaelekea kwenye mkutano wa kambi, naye baba yake Amanda akampa chakula. Ulikuwa mtego. Punde wanaume walikuwa wakiugonga mlango kwa nguvu, wakidai yule mtoro waliyesema alikuwa akimficha, na walipoingia kwa kasi walimpiga baba yake na kuwakanyaga watoto waliokuwa wamelala sakafuni. Mama yake Amanda alikimbia kumtetea, na mwanamume mmoja akamrushia kisu; kikagonga mlango wa chuma wa jiko badala ya mwili wake. Amanda alimshukuru Mungu kwa ajili ya mlango ule wa jiko maisha yake yote. Yule mtu waliyemtafuta aliruka kutoka dirisha la ghorofani akakimbia, lakini mbwa wa kunusa akamkamata. Walimrudisha utumwani, na familia haikusikia habari zake tena kamwe.

Asubuhi nyingine baba yake alikuwa nje akiwalisha nguruwe alipoona wanaume wanne wakija wamepanda farasi — akiwa amechelewa mno kumwonya mke wake ipasavyo. Aliita tu kwa sauti, “Mama, naona watu wanne wanakuja; fanya kadiri uwezavyo.” Ndani, mtu mmoja alikuwa amejificha ghorofani. Kwa sekunde chache tu alimshusha chini na kumficha amelala bapa ndani ya kitanda chini ya godoro la majani, akamlaza mwanawe mdogo juu yake, kisha akakitandika chumba vizuri. Sherifu na watu wake walipopekua, alifungua mlango kwa utulivu kabisa, akafunua shuka kuwaonyesha yule mvulana mdogo, na hata akasema, “Angalieni pia chini ya kitanda.” Wakacheka wakaondoka. Yule mtu alikuwa salama, nao wakamfikisha Kanada.

Angalia kwamba wazazi wa Amanda hawakufanya hivi kwa sababu ilikuwa rahisi au kwa sababu mtu yeyote angewasifu. Walifanya hivyo gizani, wakihatarisha kwa kweli kufungwa gerezani, kupigwa, na kifo, kwa ajili ya wageni ambao mara nyingi hawakujua hata majina yao. Imani yao haikuwa tu hisia waliyokuwa nayo siku za Jumapili; ilikuwa mfululizo wa maamuzi ya hatari waliyoyafanya katika usiku wa kawaida wa siku za wiki. Biblia iliposema uwaokoe wanaoburutwa kuelekea kifo, waliichukua kama agizo lenye anwani juu yake — mlango wao wenyewe wa mbele.

Huenda hutaombwa kamwe kumficha mtoro. Lakini utawaona watu wakitendewa vibaya, wakitengwa, wakibanwa pembeni — nawe utahisi mvuto wa kuangalia upande mwingine, kwa sababu kujihusisha kunatia aibu, kuna gharama, na si shauri lako. Familia ya Berry inakufundisha kwamba “kadiri uwezavyo” ni jibu la kweli. Huhitaji kurekebisha kila kitu. Unahitaji kufanya jambo lile la ujasiri, mahususi, lililo mbele yako, sasa hivi, kabla nafasi haijapita.

Jambo moja la kufanya: wakati ujao utakapomwona mtu akilengwa au akifungiwa nje — mwanafunzi mgeni, mtu anayeshambuliwa kwenye gumzo la kikundi mtandaoni, mtu anayesukumwa huku na huku — fanya jambo moja halisi la kusimama pamoja naye ndani ya saa moja. Keti karibu naye, sema kitu, tembea naye hadi nje. Si baadaye, wakati itakapokuwa salama. Wakati ule ule.