Kujifunza Kusoma Katika Baridi

“Kufafanusha maneno yako kunatia nuru; kunamfahamisha mjinga.” — Zaburi 119:130

Ukijumlisha masomo yote ambayo Amanda Smith aliwahi kupata, yanafika miezi mitatu hivi. Miezi mitatu, katika utoto wake wote. Haikuwa kwa sababu alikuwa mzito wa kuelewa au mvivu. Ilikuwa kwa sababu shule, kwa msichana mweusi wa wakati na mahali pale, ilikuwa kitu kilichogawiwa kama makombo.

Masomo yake ya kwanza ya kweli alijifundisha mwenyewe. Baba yake alileta magazeti nyumbani, na Amanda alikata herufi kubwa, akazipanga kwenye kingo ya dirisha, na kumwomba mama yake amsaidie kuziunganisha kuwa maneno. Hakuwahi kusahau siku aliyosoma mstari wake wa kwanza peke yake — “Nyumba, mti, mbwa, ng’ombe.” Aliwaita watoto wengine waje awaonyeshe. Alidhani anajua kila kitu.

Baadaye yeye na kaka yake walilazimika kutembea maili tano hivi hadi shule moja iliyopokea watoto weusi wachache. Asubuhi moja ya majira ya baridi kali, theluji ilikuwa nyingi na baridi ilikuwa ya hatari. Mama yake aliogopa kwamba angeganda kwa baridi na hakutaka aende; Amanda alishikilia, akajifunika vizuri, akivaa buti nzito za kaka yake. Katikati ya njia baridi ilimwingia mwilini na, akiwa amefungwa nguo kwa kubana mno hata asiweze kujisogeza, karibu aganda barabarani. Alikuwa mkaidi mno, na aliogopa mno kuzuiwa nyumbani, hata asirudi nyuma. Alipofika mlangoni pa shule hakuweza kuufungua wala kusema; mvulana mmoja ilimbidi amfungulie, na watu walimhudumia kwa muda mrefu kabla hajapata fahamu tena.

Na baada ya safari kama hiyo? Shuleni watoto weupe walipata masomo yao kamili kwanza. Kama muda ungebaki, watoto weusi walipewa zamu. Siku nyingi Amanda alitembea safari ile ya maili kadhaa na kupata somo moja tu — lililobanwa wakati kila mtu mwingine akifunga vikapu vyake vya chakula ili arudi nyumbani.

Kaa kidogo na jinsi hilo lilivyokuwa si haki, kwa sababu ni muhimu usilifunike. Alikuwa na uwezo sawa kabisa na njaa ileile ya kujifunza kama mtoto yeyote katika chumba kile, naye alilazimishwa kusubiri makombo ya siku ya shule kwa sababu ya rangi ya ngozi yake. Huo ndio udhalimu aliokulia ndani yake. Na hii ndiyo sehemu inayostahili kupendwa: haukuua njaa yake ya kujifunza. Alijifundisha herufi kwenye kingo ya dirisha. Alisoma Biblia yake hadi ikaanza kumjibu. Akiwa mwanamke mzima alivuka bahari, akazungumza na umati, na kuandika shajara katika mabara matatu — mtu huyu ambaye mfumo ulikuwa umeamua hastahili siku nzima ya shule.

Huenda wewe umepata mgao mbaya kwa namna fulani — shule inayoshindwa, walimu waliokukatia tamaa, nyumba ambamo kusoma ni kugumu, somo ambalo watu walisema “watu wa aina yako” hawalisomi. Mgao huo ni wa kweli, na kuutaja si kujitetea. Lakini Amanda anachora mstari mkali kati ya mgao mbaya na mwisho wa njia. Alichopewa kilikuwa mgao mbaya. Alichokifanya nacho ni kukataa kiwe mwisho wa njia. Hakuna aliyeweza kumpa darasa la haki. Hakuna aliyeweza kumzuia kukata herufi kutoka gazetini.

Jambo moja la kufanya: chagua jambo moja ambalo umeamua “huwezi” kujifunza kwa sababu shule ililifanya kuwa la mateso — kusoma vitabu halisi, hisabati, kuandika, ala ya muziki. Jifundishe kipande chake cha kwanza kabisa wiki hii, peke yako, kwa dakika kumi na tano, kama Amanda alivyojifundisha herufi. Jithibitishie kwamba mlango haujafungwa kweli.