Wito wa Dhati kwa Maisha ya Utauwa na Utakatifu
Furaha ya maisha yaliyowekwa wakfu kabisa kwa Mungu yathibitishwa zaidi, kutokana na ubatili, tamaa za mwili, na starehe duni za kuchekesha, ambazo wale waishio kwa kufuata matakwa yao wenyewe hulazimika kuridhika nazo. Jambo hili laonyeshwa katika wahusika mbalimbali

Sura 12 · dakika 22 za kusoma · dakika 28 za kusikiliza

Furaha ya maisha yaliyowekwa wakfu kabisa kwa Mungu yathibitishwa zaidi, kutokana na ubatili, tamaa za mwili, na starehe duni za kuchekesha, ambazo wale waishio kwa kufuata matakwa yao wenyewe hulazimika kuridhika nazo. Jambo hili laonyeshwa katika wahusika mbalimbali

TUNAWEZA BADO kuona zaidi furaha ya maisha yaliyowekwa wakfu kwa Mungu, kwa kutafakari hila duni za kutafuta furaha, na njia za maisha zenye kudharaulika, ambazo huangukia wale wasioongozwa na utauwa wa dhati, bali wanaotafuta furaha kwa njia nyingine.

Mtu akiyatazama maisha ya wale wasioishi kwa kanuni yoyote isipokuwa matakwa na mawazo yao wenyewe; akiona tu ni nini wanachokiita shangwe, na ukuu, na furaha; akiona jinsi wanavyoshangilia, na kujuta, na kubadilika, na kukimbia kutoka udanganyifu mmoja hadi mwingine; atapata sababu kubwa ya kufurahi kwamba Mungu ameweka njia nyembamba iliyosonga, iendayo uzimani; na kwamba hatukuachwa katika upumbavu wa akili zetu wenyewe, wala kulazimishwa kukumbatia vivuli vile vya shangwe na furaha ambavyo udhaifu na upumbavu wa ulimwengu umevibuni. Nasema vimebuniwa; kwa sababu mambo yale yanayounda shangwe na furaha ya ulimwengu ni mabuni matupu, yasiyo na msingi katika maumbile wala akili, wala si kwa njia yoyote wema au furaha halisi ya mwanadamu, wala hayamkamilishi kwa njia yoyote, iwe mwilini mwake au akilini mwake, wala hayampeleki kwenye lengo lake la kweli.

Kwa mfano; mtu anapokusudia kuwa na furaha katika njia za tamaa ya makuu, kwa kujiinua hadi kwenye vilele fulani vya kufikirika juu ya watu wengine, huu kweli ni ubuni wa furaha, usio na msingi wowote katika maumbile, bali ni udanganyifu mtupu wa kujitengenezea wenyewe, kana kwamba mtu angekusudia kujipatia furaha kwa kupanda ngazi.

Mwanamke akitafuta furaha katika rangi nzuri au madoa usoni pake, katika vito na mavazi ya thamani, huu ni ubuni mtupu wa furaha, ulio kinyume cha maumbile na akili, kana kwamba angekusudia kujipatia furaha kwa kupaka rangi nguzo, na kuivika mapambo yale yale. Ni kwa maana hii ninaziita shangwe na furaha hizi za ulimwengu mabuni matupu ya furaha, kwa sababu si Mungu, wala maumbile, wala akili, vilivyoviweka kuwa hivyo; bali kila kinachoonekana cha shangwe, au cha ukuu, au cha furaha ndani yake, kimeumbwa au kubuniwa kabisa na upofu na ubatili wa akili zetu wenyewe.

Na ni juu ya mabuni haya ya furaha ninayotaka uyaelekeze macho yako, ili ujifunze kutokana nayo jinsi dini ilivyo wema mkubwa, inayokuokoa na wingi mkubwa namna hii wa mapumbavu na mashindano ya bure, ambayo ni mateso na usumbufu wa akili zinazotangatanga mbali na furaha yao ya kweli katika Mungu.

Mtazame Flatus, ujifunze jinsi walivyo na taabu wale walioachwa katika upumbavu wa tamaa zao wenyewe.

Flatus ni tajiri na mzima wa afya, lakini daima hana raha, na daima anatafuta furaha. Kila mara unapomtembelea, unakuta mradi fulani mpya kichwani mwake; ana hamu kubwa nao kama kitu kinachostahili zaidi juhudi yake, na kitakachomfaidia zaidi kuliko chochote kilichokwisha kupita. Kila jambo jipya humkamata hivi kwamba, kama ungemwondoa kwalo, angejiona ameangamia kabisa. Moyo wake wenye matumaini mengi, na tamaa zake kali, humwahidi furaha nyingi mno katika kila jambo, hata kwamba daima hudanganyika, wala haridhiki na chochote.

Alipoanza maisha, mavazi mazuri yalikuwa ndiyo furaha yake; aliuliza tu habari za mafundi cherehani bora na watengenezaji wa nywele za bandia, wala hakuwa na wazo la kufaulu katika jambo lolote isipokuwa mavazi. Hakubana gharama yoyote, bali alifikisha kila urembo kwenye kilele chake. Lakini furaha hii isipotimiza matarajio yake, aliacha nguo zake za hariri iliyonakshiwa, akavaa koti la kawaida, akawakashifu watu wa kujipamba na walimbwende, akajitoa kwa kamari kwa hamu kubwa.

Anasa hii mpya ilimridhisha kwa muda: hakuonea wivu njia nyingine yoyote ya maisha. Lakini, kwa bahati ya mchezo, alipoingizwa katika pambano la upanga, ambamo aliponea chupuchupu kufa, aliacha kete, wala hakutafuta tena furaha miongoni mwa wacheza kamari.

Jambo lililofuata kunasa mawazo yake yanayotangatanga lilikuwa burudani za mjini: na kwa zaidi ya mwaka mzima ulimsikia akizungumza tu juu ya wanawake wa hadhi, vyumba vya mapokezi, sherehe za siku ya kuzaliwa kwa mfalme, michezo ya kuigiza, dansi, na makusanyiko. Lakini alipoyachoka hayo, alikimbilia ulevi wa kupindukia. Hapa alikuwa na usiku mwingi wa shangwe, akapata furaha kali kuliko zozote alizowahi kuhisi kabla. Hapa aliwaza kutua kabisa, asitafute zaidi; lakini kwa bahati mbaya alipoangukia homa, alichukia vileo vyote vikali, akaiaga furaha ya kulewa.

Jaribio lililofuata la kutafuta furaha lilimpeleka mashambani; kwa miaka miwili au mitatu, hakuna kitu kilichokuwa cha furaha kama uwindaji; aliuingia kwa moyo wake wote, akaruka ua na mitaro mingi kuliko ilivyowahi kujulikana katika muda mfupi namna hiyo. Hukuwahi kumwona isipokuwa amevaa koti la kijani; alikuwa wivu wa wote waliopiga pembe, na daima aliwasemesha mbwa wake kwa lugha sahihi kabisa. Kama ungemkuta nyumbani siku ya hali mbaya ya hewa, ungemsikia akipiga pembe yake, na kuburudishwa kwa visa vya ajabu vya msako bora wa mwisho. Mara tu Flatus alipowashinda watu wote katika kuzalisha na kufundisha mbwa wake, akajenga vibanda vipya vya mbwa, mazizi mapya, na kununua nyumba mpya ya uwindaji, mara moja aliona furaha nyingine, akachukia kelele zisizo na maana na pilikapilika za uwindaji, akawagawa mbwa, na kwa muda baadaye akazama katika anasa za ujenzi.

Sasa anabuni aina mpya za vibanda vya njiwa, na ana mbinu katika ghala na mazizi yake ambazo hazijawahi kuonekana kabla; anastaajabia uzito wa akili wa wajenzi wa zamani, ameazimia kabisa kuboresha usanifu wa majengo, na hataki hata kutundika mlango kwa njia ya kawaida. Anawaambia rafiki zake kwamba hajawahi kufurahishwa na jambo lolote maishani mwake kama hili; kwamba ana furaha zaidi miongoni mwa matofali na chokaa chake kuliko aliyowahi kuwa nayo katika jumba la mfalme; na kwamba anapanga jinsi ya kuwa na kijambo kidogo cha kufanya katika fani hiyo maadamu yu hai.

Mwaka unaofuata anaiacha nyumba yake bila kuimaliza, analalamika kwa kila mtu juu ya waashi na maseremala, na kujitoa kabisa kwa furaha ya kuzunguka akipanda farasi. Baada ya hayo, huwezi kumwona kamwe isipokuwa juu ya farasi, na amefurahishwa mno na njia hii mpya ya maisha, hata angekuambia, mpe tu farasi wake na nchi safi ya kupandia, nawe waweza kujichukulia yote mengine. Matandiko mapya ya aina mbalimbali na hatamu, na kubadilisha farasi mara nyingi, viliongeza sana anasa ya njia hii mpya ya maisha. Lakini, hata hivyo, baada ya muda, akiisha kujichosha yeye mwenyewe na farasi wake, jambo la furaha zaidi aliloweza kuwaza baadaye lilikuwa kusafiri ng’ambo na kutembelea nchi za kigeni; na huko kweli furaha ilizidi mawazo yake, na kitu pekee kilichomkosesha raha ni kwamba hakuwa ameanza maisha mazuri namna hiyo mapema zaidi. Mwezi uliofuata alirudi nyumbani, akishindwa kuvumilia tena ufidhuli wa wageni.

Baada ya hayo alikuwa mwanafunzi hodari kwa mwaka mmoja mzima; aliamka mapema na kukesha akisoma sarufi yake ya Kiitaliano, ili apate furaha ya kuielewa opera, wakati wowote atakapoisikia, wala asiwe kama wale watu wasio na akili, wanaofurahishwa na kitu wasichokijua.

Flatus ni mwenye hasira mbaya sana, au kinyume chake, kutegemea tu jinsi mambo yake yalivyo unapomtembelea; ukimkuta wakati mradi fulani umekaribia kuchakaa, utakuta mtu mwenye kununa na asiye na adabu; lakini kama ungemwona pale tu alipoanza utaratibu wake wa kupanda farasi, au alipoanza kufaulu katika kupiga pembe, ungesalimiwa kwa adabu kubwa.

Flatus sasa amesimama kabisa, na anafanya jambo ambalo hajawahi kulifanya maishani mwake kabla, anajihoji na kutafakari nafsini mwake. Anapoteza siku kadhaa akifikiri ni ipi kati ya njia zake za maisha alizozitupa ataijaribu tena.

Lakini hapa mradi mpya unakuja kumwokoa. Sasa anaishi kwa kula mboga za majani, na kukimbia huku na huko nchini ili apate pumzi nzuri kama tarishi yeyote mkimbiaji katika ufalme.

Nimeeleza kwa kirefu hivi mambo mengi ya kipumbavu ya maisha ya namna hii, kwa sababu natumaini kwamba kila upumbavu mmoja unaouona hapa utageuka wenyewe kwa kawaida kuwa hoja ya hekima na furaha ya maisha ya kidini.

Kama ningeweza kukuwekea mbele yako habari ya kina ya hali zote za hofu na dhiki zinazoambatana kila siku na maisha ya baharini, kadiri ningezidi kueleza kwa kina, ndivyo ningezidi kukufanya uhisi na kuifurahia furaha ya kuishi nchi kavu.

Vivyo hivyo, kadiri ninavyozidi kuhesabu mapumbavu, mahangaiko, madanganyo, na tamaa zisizotulia, zinazopenya kila sehemu ya maisha yaliyowekwa wakfu kwa tamaa za kibinadamu na starehe za kidunia, ndivyo unavyopaswa kuguswa zaidi na amani ile, na pumziko, na kuridhika thabiti, ambavyo dini huzipa roho za wanadamu.

Ukimtupia jicho tu mwendawazimu, au mpumbavu, huenda jambo hilo halina maana yoyote au lina maana ndogo kwako; lakini kama ungewahudumia kwa siku kadhaa, na kuuona wazimu na upumbavu wa kusikitisha wa matendo yao yote, hii ingekuwa taswira ya kugusa moyo, na ingekufanya mara nyingi ujihesabu mwenye heri kwa kuwa na akili na fahamu zako.

Vivyo hivyo, kama unaambiwa tu kwa jumla juu ya upumbavu na wazimu wa maisha yaliyowekwa wakfu kwa ulimwengu, hilo halikuachii alama yoyote au linakuachia alama ndogo tu; lakini ukionyeshwa jinsi watu kama hao wanavyoishi kila siku; ukiona upumbavu na wazimu usiokoma wa matendo na mipango yao yote moja moja; hii ingekuwa taswira ya kugusa moyo, na ingekufanya umhimidi Mungu kwa kukupa furaha kubwa zaidi ya kuitamani.

Basi wahusika wa aina hii, kadiri wanavyozidi kuwa na upumbavu na mzaha ndani yao, ilimradi tu wawe wa kweli kimaumbile, ndivyo wanavyofaa zaidi kurekebisha akili zetu; na kwa hiyo hawafai mahali popote zaidi kuliko katika vitabu vya utauwa na uchaji wa Mungu wa vitendo. Na kama vile, katika mambo kadhaa, tunajifunza vizuri zaidi asili ya vitu kwa kukitazama kile kilicho kinyume chake; vivyo hivyo huenda tunaufahamu vizuri zaidi ubora wa hekima kwa kutafakari upuuzi wa porini wa upumbavu.

Kwa hiyo nitaendelea na njia hii kidogo zaidi, na kujitahidi kukupendekezea furaha ya utauwa, kwa kukuonyesha, katika mifano mingine, jinsi wanavyoishi kwa taabu na kwa unyonge wale wanaoishi bila huo.

Lakini huenda utasema kwamba maisha ya kuchekesha, yasiyotulia, ya Flatus si hali ya kawaida ya wale wanaojitoa kuishi kwa matakwa yao wenyewe, na kupuuza kanuni kali za dini; na kwamba kwa hiyo si hoja kubwa ya furaha ya maisha ya kidini kama ninavyotaka kuifanya.

Najibu kwamba nahofu ni mojawapo ya tabia zilizoenea kuliko zote maishani; na kwamba ni watu wachache wanaoweza kuisoma bila kuona ndani yake kitu kinachowahusu wao wenyewe. Kwa maana tutampata wapi mtu yule mwenye hekima na furaha, ambaye hajafuatilia kwa hamu sura mbalimbali za furaha, wakati mwingine akidhani iko hapa, na wakati mwingine kule?

Na kama watu wangegawa maisha yao katika vipindi maalum, na kujiuliza walikuwa wakifuatilia nini, au ni kitu gani walichokikazia macho zaidi, walipokuwa na miaka ishirini, nini walipokuwa na ishirini na tano, nini thelathini, nini arobaini, nini hamsini, na kuendelea hivyo, hadi walipofikishwa kwenye kitanda chao cha mwisho; watu wengi wangegundua kwamba wamependa, na kuchukia, na kufuatilia sura nyingi tofauti za furaha kama zinavyoonekana katika maisha ya Flatus.

Na hivyo ndivyo lazima iwe, kwa kiasi kikubwa au kidogo, kwa wote wale wanaokusudia furaha nyingine yoyote isipokuwa ile itokayo katika utauwa wa dhati na wa utaratibu.

Lakini, pili, tukubali kwamba watu walio wengi hawana tabia zisizotulia na zinazobadilikabadilika kama za Flatus: basi tofauti ni hii tu, kwamba Flatus anabadilika daima na kujaribu jambo jipya, lakini wengine huridhika na hali moja; hawaachi kamari, kisha wakaingia kwenye uwindaji. Lakini wana uthabiti mwingi katika tabia zao, hata kwamba wengine hawatafuti furaha nyingine isipokuwa ile ya kurundika mali; wengine huzeeka katika michezo ya mashambani; wengine huridhika kunywa hadi kufa, bila kuuliza hata kidogo habari ya furaha nyingine yoyote.

Je, kuna kitu chochote cha furaha zaidi au cha busara zaidi katika maisha kama haya kuliko katika maisha ya Flatus? Je, si jambo kubwa na la kutamanika vilevile, la hekima na la furaha vilevile, kubadilika daima kutoka jambo moja hadi jingine, kama kuwa si kitu kingine ila mkusanyaji wa fedha, mwindaji, mcheza kamari, au mlevi, maisha yako yote?

Je, dini itahesabiwa kuwa mzigo, kuwa hali nzito na ya huzuni, kwa sababu inawaita watu kutoka kwenye furaha kama hii, ili waishi kwa kufuata sheria za Mungu, wajitahidi kufikia ukamilifu wa asili yao, na kujiandaa kwa hali ya milele ya shangwe na utukufu mbele za Mungu?

Lakini sasa geuza macho yako upande mwingine, na shangwe ndogo zisizo na maana, furaha ya kipuuzi ya Feliciana, zikufundishe jinsi walivyo na hekima, ni udanganyifu gani wanaouepuka, wale ambao mioyo na matumaini yao yamekazwa katika furaha iliyo katika Mungu.

Kama ungeishi na Feliciana nusu mwaka tu, ungeona furaha yote atakayokuwa nayo maadamu yu hai. Hana kitu zaidi kinachokuja, ila marudio duni ya kile ambacho kisingeweza kumfurahisha hata mara moja, isipokuwa kwa udogo wa akili na ukosefu wa kufikiri.

Atavalishwa tena mavazi mazuri, na kushika siku yake ya kupokea wageni. Atabadilisha tena rangi ya nguo zake, apate tena kilemba kipya cha kichwani, na kubandika tena madoa ya urembo usoni pake. Ataona tena ni nani anayeigiza vizuri zaidi katika jumba la maigizo, na ni nani anayeimba kwa uzuri zaidi katika opera. Atafanya tena ziara kumi kwa siku, na mara kumi kwa siku atajaribu kuzungumza kwa ustadi, kwa wepesi, na kwa adabu, juu ya mambo yasiyo na maana.

Atafurahishwa tena na mtindo fulani mpya; na kukasirika tena kwa kubadilishwa kwa mtindo fulani wa zamani. Atakuwa tena kwenye karata, akicheza kamari saa sita usiku, na kuwa tena kitandani saa sita mchana. Atafurahishwa tena na pongezi za kinafiki, na kusumbuliwa tena na matusi ya kufikirika. Atafurahishwa tena na bahati yake njema katika kamari, na kuteswa tena na kupoteza fedha zake. Atajiandaa tena kwa sherehe ya siku ya kuzaliwa kwa mfalme, na kuona tena mji umejaa watu wa hadhi. Atasikia tena njama na fitina za mjini; apate tena habari za siri za mapenzi ya faragha, na taarifa za mapema za ndoa, ugomvi, na kutengana.

Ukimwona akishuka kutoka kwenye gari lake la farasi kwa uchangamfu kuliko kawaida, akizungumza kwa bidii zaidi, na kuonekana amejaa shangwe kuliko alivyokuwa wiki iliyopita, ni kwa sababu kuna vazi jipya la kushangaza au burudani mpya iliyowasili mjini punde tu.

Hizi ndizo sehemu zote za msingi na za kawaida za furaha ya Feliciana; na hajawahi kujua siku ya kupendeza maishani mwake, isipokuwa ilitokana na kimoja au zaidi ya vitu hivi.

Ni kwa ajili ya furaha hii ambapo daima amekuwa kiziwi kwa hoja za dini, ambapo moyo wake umekuwa na uchangamfu na bashasha mno kiasi cha kutotafakari lililo sawa au lisilo sawa kuhusu umilele; au kusikiliza sauti ya maneno yenye kuchosha kama hekima, utauwa, na ibada.

Ni kwa hofu ya kupoteza sehemu fulani ya furaha hii, ndipo asithubutu kutafakari kutokufa kwa roho yake, kufikiri uhusiano wake na Mungu, au kuelekeza mawazo yake kwenye zile shangwe zinazowafanya watakatifu na Malaika kuwa na furaha isiyo na kikomo mbele za Mungu na katika utukufu wake.

Lakini sasa na izingatiwe hapa kwamba, ingawa mzunguko huu wa furaha unaonekana duni hivi, bado wanawake wengi wanaoepuka kizuizi cha dini kwa ajili ya maisha ya anasa, lazima waridhike na sehemu ndogo sana yake. Kwa kuwa hawana mali na hadhi ya Feliciana ulimwenguni, ndivyo wanavyolazimika kuacha faraja za maisha ya utauwa kwa ajili ya sehemu ndogo sana ya furaha yake.

Na ukiutazama ulimwengu, na kuangalia maisha ya wanawake wale ambao hakuna hoja yoyote inayoweza kuwashawishi kuishi kabisa kwa ajili ya Mungu, katika kujishughulisha kwa hekima na kwa utauwa, utakuta wengi wao ni wale wanaopoteza faraja zote za dini, bila kupata hata sehemu ya kumi ya furaha ya Feliciana. Ni wale wanaotumia muda na mali zao tu katika kuiga anasa za watu walio matajiri zaidi; na ambao hutazama na kutamani tu, badala ya kufurahia, madanganyo yale ambayo yanaweza kununuliwa tu kwa mali nyingi.

Lakini, kama mwanamke wa ukoo mkuu na mali nyingi, akiisha kusoma Injili, angetamani zaidi kuwa mtumishi wa chini katika familia fulani ya kicha Mungu, ambamo hekima, utauwa, na ibada kubwa viliongoza matendo yote ya kila siku; kama angetamani hili zaidi kuliko kuishi kwenye kilele cha furaha ya Feliciana; nisingemwona kuwa mwendawazimu, wala mwenye huzuni nzito; bali kwamba amehukumu sawasawa roho ya Injili, kana kwamba alitamani zaidi kuwa Lazaro maskini mlangoni, kuliko kuwa yule tajiri aliyevaa nguo za rangi ya zambarau na kitani safi, akifanya anasa siku zote. [Luka 16:19, n.k.]

Lakini tuendelee: je, ungetaka kujua ni furaha ya namna gani kuongozwa na hekima ya dini, na kujitoa kwa shangwe na matumaini ya maisha ya utauwa? Itazame hali duni ya Succus, ambaye furaha yake kubwa kuliko zote ni usingizi mzuri wa usiku kitandani, na mlo mzuri anapoamka. Anapozungumza juu ya furaha, daima ni kwa maneno yanayokuonyesha kwamba mawazoni mwake kuna kitanda chake na chakula chake cha mchana tu.

Kujali huku milo yake na mapumziko yake kunamfanya Succus kupanga muda wake mwingine wote kwa kuvihusisha navyo. Hatajihusisha na shughuli yoyote inayoweza kuhangaisha roho yake, au kuingilia saa zake za kula na kupumzika. Akisoma, itakuwa kwa nusu saa tu, kwa sababu hiyo inatosha kuburudisha roho; naye atasoma kitu kinachoweza kumchekesha, kwa kuwa hukifanya mwili ufae zaidi kwa chakula na mapumziko yake. Au kama, wakati wowote, ana nia ya kujiachia kwa wazo zito, daima hukimbilia kitabu chenye manufaa juu ya mapishi ya kale. Succus ni adui wa mambo yote ya vyama, kwa kuwa amegundua kwamba kuna chakula kizuri miongoni mwa Whigs kama vile miongoni mwa Tories.

Anazungumza kwa utulivu na kwa kiasi juu ya mada zote, naye anaogopa kupandwa na hasira kama vile anavyoogopa kupata mafua; akiwa na uhakika kabisa kwamba vyote viwili vinaliumiza tumbo kwa kiwango sawa. Ukiwahi kumwona amepamba moto kuliko kawaida, ni kwa sababu ya tukio fulani la kuchokoza, wakati mjadala kuhusu mapishi umepanda sana, au katika kutetea mlo fulani anaoupenda, ambao mara nyingi umemfurahisha. Lakini amekaa muda mrefu sana juu ya mada hizi, anafahamu vizuri sana yote yanayoweza kusemwa pande zote mbili, na amejibu mara nyingi sana pingamizi zote, hata kwamba kwa kawaida huamua jambo kwa uzito mkubwa.

Succus ni mwaminifu sana kwa mfalme, na mara tu anapopenda divai yoyote hunywa afya ya mfalme kwa moyo wake wote. Hakuna kitu ambacho kingeweza kutia mawazo ya uasi kichwani mwake, isipokuwa angeishi hadi kuona tangazo linalokataza kula mayai ya kwale.

Saa zote ambazo hazijawekwa wakfu kwa mapumziko au kwa lishe, Succus huzihesabu kuwa muda uliopotea au wa ziada. Kwa sababu hii anakaa karibu na nyumba ya kahawa na tavern, ili anapoamka asubuhi, awe karibu na habari, na anapoagana na watu usiku, asiwe na safari ndefu hadi kitandani. Asubuhi daima unamwona mahali pale pale katika chumba cha kahawa; na kama anaonekana kujishughulisha kwa makini kuliko kawaida, ni kwa sababu mhalifu fulani ametoroka gereza la Newgate, au mwanamke fulani aliporwa jana usiku, lakini hawajui ni wapi. Akiisha kujifunza yote awezayo, huenda nyumbani kulimaliza jambo hilo na kijana wa kinyozi anayekuja kumnyoa.

Muda unaofuata uliopotea unaomlemea mikononi mwake, ni kutoka chakula cha mchana hadi chakula cha jioni. Na kama mawazo ya huzuni huwahi kumjia kichwani, ni wakati huu, anapoachwa peke yake mara nyingi kwa saa moja au zaidi, tena hiyo baada ya anasa kubwa kuliko zote anazozijua kuisha punde tu. Anaogopa kulala, kwa sababu amesikia kwamba si vizuri kwa afya wakati huo, hivyo analazimika kumkataa mgeni mwenye kukaribishwa namna hiyo.

Lakini hapa anaokolewa upesi, kwa utaratibu maalum wa kucheza karata, hadi inapofika wakati wa kufikiria kijambo fulani kitamu kwa ajili ya chakula cha jioni.

Baada ya hayo Succus anachukua bilauri yake, anazungumza juu ya ubora wa katiba ya Uingereza, na kumsifu zaidi yule waziri ambaye huandaa meza bora kuliko wote.

Jumapili usiku wakati mwingine unaweza kumsikia akiulaani uovu wa wapotovu wa mjini; na neno chungu kuliko yote analosema dhidi yao ni hili, kwamba anaamini kweli kweli kwamba baadhi yao wamejiachilia kiasi kwamba hawana mlo wa utaratibu, wala usingizi mzuri wa usiku, kwa wiki nzima.

Saa tano usiku, Succus anawaaga wote usiku mwema, na kuachana nao kwa urafiki mkubwa. Mara moja yuko kitandani, na kulala hadi wakati wa kwenda kwenye nyumba ya kahawa asubuhi inayofuata.

Kama ungeishi na Succus kwa mwaka mzima, hayo ndiyo yote ungeyaona maishani mwake, isipokuwa laana chache na viapo anavyovitumia kadiri nafasi inavyojitokeza.

Na sasa siwezi kujizuia kutoa tafakari hii:—

Kwamba kama vile ninavyoamini kwamba njia inayofaa zaidi ulimwenguni kumvuvia mtu utauwa wa kweli, ni kuona kielelezo cha mfuasi fulani mashuhuri wa dini, vivyo hivyo jambo linalofuata ambalo laweza kumjaza mtu bidii ile ile, ni kuona upumbavu, unyonge, na maridhiko duni, ya maisha yasiyo na dini. Kama vile kimoja kinavyotuhimiza kupenda na kustaajabia hekima na ukuu wa dini, vivyo hivyo kingine chaweza kutufanya tuogope kuishi bila dini.

Kwa maana ni nani awezaye kujizuia kumhimidi Mungu kwa njia za neema, na kwa tumaini la utukufu, anapoona ni upumbavu wa namna ngapi wanaozama ndani yake wale wanaoishi bila hayo? Ni nani asiyejitoa kwa moyo wote katika kazi zote na mazoezi ya maisha ya utauwa, awe “imara, asitikisike, akizidi sana kutenda kazi ya Bwana sikuzote,” [1 Wakorintho 15:58] anapoona ni tamaa za mwili zenye kuchosha kiasi gani, ni mitazamo duni kiasi gani, ni starehe chafu kiasi gani, wanazoachiwa wale wanaotafuta furaha kwa njia nyingine?

Basi, iwe tunatafakari ukuu wa dini, au udogo wa vitu vingine vyote, na unyonge wa starehe nyingine zote, hakuna kinachopatikana, katika asili yote ya vitu, ambacho akili yenye kutafakari yaweza kukitegemea, isipokuwa furaha iliyo katika matumaini ya dini.

Fikiri sasa nafsini mwako, jinsi isivyo na busara kudai kwamba maisha ya utauwa wa dhati lazima yawe hali ya kuchosha na ya wasiwasi. Kwa maana je, yaweza kusemwa kwa sababu yoyote kwamba wajibu na vizuizi vya dini lazima vifanye maisha yetu kuwa mazito na ya huzuni, wakati vinatunyima tu furaha kama ile iliyowekwa mbele yako hapa?

Je, lazima iwe ya kuchosha na kuudhi kuishi katika mazoezi ya daima ya upendo, utauwa, na kiasi, kutenda kwa hekima na kwa wema, kutenda mema kwa kadiri ya uwezo wako wote, kuiga ukamilifu wa Mungu, na kujiandaa kwa kumfurahia Mungu? Je, lazima iwe ya kuchosha na kuudhi kuokolewa kutoka upofu na ubatili, kutoka matumaini ya uongo na hofu za bure, kukua katika utakatifu, kuhisi faraja za dhamiri katika matendo yako yote, kujua kwamba Mungu ni Rafiki yako, kwamba mambo yote lazima yafanye kazi kwa ajili ya mema yako, kwamba wala uzima wala mauti, wala wanadamu wala mashetani, hawawezi kukudhuru; bali kwamba mateso yako yote na matendo yako yote yanayotolewa kwa Mungu, makesha yako yote na maombi yako, na kazi zako za upendo na sadaka, maendeleo yako yote, katika muda mfupi yatalipwa kwa utukufu wa milele mbele za Mungu; je, hali kama hii lazima iwe ya kuchosha na kuudhi, kwa kukosa furaha kama ile anayoifurahia Flatus, au Feliciana?

Basi kama hili haliwezi kusemwa, basi hakuna furaha wala anasa inayopotea kwa kuwa mcha Mungu wa dhati; wala mtu mcha Mungu hana kitu cha kuonea wivu katika hali nyingine yoyote ya maisha. Kwa maana ustadi wote na mbinu zote za ulimwengu, bila dini, haziwezi kuyafanya maisha ya mwanadamu kuwa zaidi, au kuifikisha furaha yake kwenye kilele chochote cha juu zaidi, kuliko Flatus na Feliciana walivyofanya.

Mtu mwenye akili kali kuliko wote, mwenye kipaji kikubwa kuliko wote duniani, kama haongozwi na dini, lazima awe mpumbavu, na duni, na wa ubatili katika njia zake za kutafuta furaha, kama Succus maskini.

Kama ungemwona mtu akijitahidi kwa uzito wa akili maisha yake yote kukata kiu yake, kwa kuinua kikombe kimoja kile kile kitupu hadi kinywani mwake, bila shaka ungeudharau ujinga wake.

Lakini kama ungewaona wengine wenye vipaji bora zaidi, na fahamu nzuri zaidi, wakidhihaki kuridhika kwa kipumbavu na kikombe kimoja, na kudhani wanaweza kukata kiu yao wenyewe kwa aina mbalimbali za vikombe vitupu vilivyopakwa dhahabu na vya dhahabu; je, ungedhani kwamba hao wamezidi kuwa na hekima, au furaha, au wameshughulika vizuri zaidi, kwa sababu ya vipaji vyao bora?

Basi hii ndiyo tofauti yote unayoweza kuiona katika furaha ya maisha haya.

Roho nzito na butu yaweza kuridhika na sura moja tupu ya furaha, na kujaribu daima kushika kikombe kimoja kile kile kitupu kinywani mwake maisha yake yote. Lakini basi mtu mwenye akili kali, msomi mkubwa, mwenye kipaji bora, mwanasiasa mkuu, bwana mwenye adabu, na waweke vichwa vyao vyote pamoja, nao wanaweza tu kukuonyesha sura nyingi zaidi na tofauti zilizo tupu za furaha; wape ulimwengu wote mikononi mwao, waache wakate na kuchonga wapendavyo, wanaweza tu kutengeneza aina nyingi zaidi za vikombe vitupu.

Basi kama huoni kuwa ni vigumu kunyimwa anasa za ulafi kwa ajili ya dini, huna sababu ya kuona kuwa ni vigumu kuzuiwa kutoka anasa nyingine yoyote ya kidunia. Kwa maana tafuta kwa kina kadiri utakavyo, na tazama mbali kadiri utakavyo, hakuna kinachopatikana hapa kilicho bora zaidi, au kikubwa zaidi, kuliko kula na kunywa kwa anasa, isipokuwa ukikitafuta katika hekima na sheria za dini.

Na kama vyote vilivyomo ulimwenguni ni vikombe vitupu tu vingi hivyo, ina maana gani ni kipi unachochukua, au ni vingapi unavyochukua, au ni vingapi ulivyo navyo?

Kama ungejizoeza tu tafakari kama hizi, kufikiri juu ya ubatili wa ngazi zote za maisha bila utauwa, kutafakari jinsi njia zote za ulimwengu zilivyo tu njia nyingi tofauti za makosa, upofu, na upotovu; ungeona upesi moyo wako ukifanywa kuwa na hekima zaidi na bora zaidi kwa hilo. Tafakari hizi zingeiamsha roho yako kuwa na shauku ya bidii ya kupata furaha ile thabiti, ambayo hupatikana tu kwa kumkimbilia Mungu.

Vielelezo vya utauwa mkubwa si vya kawaida siku hizi ulimwenguni; huenda isiwe bahati yako kuishi mahali unapoweza kumwona mmoja wao, au kuwashwa wema wako kwa nuru na bidii yao. Lakini taabu na upumbavu wa watu wa kidunia ndivyo vinavyokutana na macho yako kila mahali, wala huhitaji kutazama mbali ili kuona jinsi watu wanavyoyaota maisha yao kwa unyonge, kwa ubatili, hadi yanapita, kwa kukosa hekima ya kidini.

Hii ndiyo sababu nimekuwekea mbele yako wahusika wengi hivi wa ubatili wa maisha ya kidunia, ili kukufundisha kujipatia faida kutokana na uovu wa zama hizi, na ili upate kuwa na hekima, ingawa si kwa kuona utauwa ulivyo, lakini kwa kuona ni taabu na upumbavu gani unaotawala mahali ambapo utauwa haupo.

Kama ungeelekeza akili yako kwenye tafakari kama hizi, uchunguzi wako mwenyewe ungeyapeleka mafundisho haya mbali zaidi, na mazungumzo yako yote na kujuana kwako na ulimwengu kungekuwa kwako uthibitisho wa kila siku wa ulazima wa kutafuta furaha fulani kubwa zaidi kuliko zile ambazo starehe zote duni za ulimwengu huu zinaweza kutoa.

Kutafakari ukamilifu wa sifa za Mungu, kutazama kwa makini utukufu wa Mbinguni, kufikiri juu ya shangwe za watakatifu na malaika, wanaoishi milele katika mng’ao na utukufu wa Uwepo wa Mungu; hizi ni tafakari za roho zilizoendelea katika utauwa, wala hazifai kwa kila uwezo.

Lakini kuona na kutafakari utupu na upotovu wa furaha yote ya kidunia; kuona uchafu wa tamaa za mwili, unyonge wa kiburi, upumbavu wa tamaa ya mali, ubatili wa mavazi, udanganyifu wa heshima, upofu wa tamaa zetu, kutokuwa na uhakika kwa maisha yetu, na ufupi wa mipango yote ya kidunia; hizi ni tafakari zinazofaa kwa kila uwezo, zinazoweza kugusa akili zote; hazihitaji kina cha mawazo wala tafakari za hali ya juu, bali zinalazimishwa juu yetu na fahamu zetu zote, na tunafundishwa nazo na karibu kila kitu tunachokiona na kukisikia.

Hii ndiyo ile hekima “iliayo na kutoa sauti yake” [Mithali 8:1] njiani, isimamayo milangoni mwetu sote, izisihiyo fahamu zetu zote, ikitufundisha katika kila kitu, na kila mahali, kwa yote tunayoyaona, na yote tunayoyasikia, kwa kuzaliwa na mazishi, kwa ugonjwa na afya, kwa uzima na mauti, kwa maumivu na umaskini, kwa taabu na ubatili, na kwa mabadiliko yote na bahati zote za maisha, kwamba hakuna kitu kingine ambacho mwanadamu apaswa kukitafuta, wala lengo lingine katika maumbile ambalo apaswa kulielekea, isipokuwa furaha ambayo hupatikana tu katika matumaini na matarajio ya dini.

Umemaliza Furaha ya maisha yaliyowekwa wakfu kabisa kwa Mungu yathibitishwa zaidi, kutokana na ubatili, tamaa za mwili, na starehe duni za kuchekesha, ambazo wale waishio kwa kufuata matakwa yao wenyewe hulazimika kuridhika nazo. Jambo hili laonyeshwa katika wahusika mbalimbali