Safari ya Kwenda Uchina

MUDA mfupi baadaye ule wakati niliokuwa nimeungojea kwa hamu kwa muda mrefu ukafika—wakati wa kuondoka Uingereza kwenda Uchina. Baada ya kutengwa kwa maombi mengi kwa ajili ya huduma ya Neno la Mungu miongoni mwa Wachina wapagani, niliondoka London kwenda Liverpool; na tarehe 19 Septemba 1853 ibada ndogo ilifanyika katika chumba cha nyuma cha meli Dumfries, ambayo Kamati ya Chinese Evangelisation Society, iliyokuwa ikinituma Uchina chini ya uangalizi wake, ilikuwa imeniwekea nafasi.

Mama yangu mpendwa, ambaye sasa yuko pamoja na Bwana, alikuwa amekuja kuniaga huko Liverpool. Sitaisahau kamwe siku ile, wala jinsi alivyoingia pamoja nami katika kile chumba kidogo ambacho kingekuwa makao yangu kwa karibu miezi sita mirefu. Kwa mkono wa upendo wa mama alikitandika kile kitanda kidogo. Aliketi kando yangu, akaimba pamoja nami wimbo wa mwisho ambao tungeuimba pamoja kabla ya kutengana kwa muda mrefu. Tulipiga magoti, naye akaomba—ombi la mwisho la mama ambalo ningelisikia kabla ya kuondoka kwenda Uchina. Kisha tukapewa taarifa kwamba lazima tuachane, tukalazimika kuagana, bila kutarajia kukutana tena hapa duniani.

Kwa ajili yangu alizuia hisia zake kadiri alivyoweza. Tuliachana; naye akashuka pwani, akinibariki; nikasimama peke yangu sitahani, naye akaifuata meli tulipokuwa tukienda kuelekea malango ya gati. Tulipopita malango yale, na kutengana kukaanza kwa kweli, sitakisahau kamwe kile kilio cha uchungu kilichomtoka moyoni mama yule. Kilinichoma kama kisu. Sikuwahi kujua kwa ukamilifu namna hiyo, mpaka wakati ule, maana ya maneno haya: jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu. Nami nina hakika kabisa kwamba mama yangu mpendwa alijifunza zaidi juu ya upendo wa Mungu kwa wanaopotea katika saa ile kuliko katika maisha yake yote ya kabla.

Lo, jinsi inavyopasa kuuhuzunisha moyo wa Mungu anapowaona watoto wake hawajali mahitaji ya ulimwengu ule mpana ambao kwa ajili yake Mwanawe mpendwa, Mwanawe pekee, alikufa!

Sikia, binti, tafakari, utege sikio lako;
Uwasahau watu wako na nyumba ya baba yako;
Ndipo mfalme atakapoutamani uzuri wako:
Kwa maana yeye ni Bwana wako; nawe umsujudie.

Asifiwe Mungu, idadi inaongezeka ya wale wanaogundua furaha zipitazo kiasi, mafunuo ya ajabu ya rehema zake, wanayojaliwa wale wanaomfuata, na kujifanya si kitu, wakaacha yote kwa kutii agizo lake kuu.

Ilikuwa tarehe 19 Septemba 1853 ambapo Dumfries ilisafiri kwenda Uchina; na sikufika Shanghai mpaka tarehe 1 Machi, wakati wa majira ya kuchipua ya mwaka uliofuata.

Safari yetu ilianza kwa misukosuko, lakini wengi walikuwa wameahidi kutukumbuka katika maombi ya kudumu. Hiyo haikuwa faraja ndogo; kwa maana tulikuwa tumeuacha mto Mersey kitambo tu ndipo dhoruba kali ya majira ya ikwinoksi ikatukamata, na kwa siku kumi na mbili tulikuwa tukihangaika huku na huko katika Mkondo wa Ireland, tusiweze kutoka kwenda bahari kuu. Dhoruba iliendelea kuzidi, na baada ya karibu juma moja tulisimamisha meli kwa muda; lakini tukisukumwa kuelekea pwani iliyo upande wa upepo unakoelekea, tulilazimika tena kutweka matanga, tukajitahidi kupambana na upepo kwenda mbele. Lakini juhudi zote za nahodha na mabaharia hazikufaulu; na usiku wa Jumapili, tarehe 25 Septemba, ulitukuta tukisukumwa kuingia Ghuba ya Carnarvon, kila zamu ya kugeuza meli ikizidi kuwa fupi, hata mwishowe tulikuwa umbali wa kurusha jiwe tu kutoka kwenye miamba. Karibu wakati huo, meli, ambayo ilikuwa imekataa kugeuka, ilipogeuzwa upande mwingine, yule nahodha Mkristo aliniambia, “Hatuwezi kuishi hata nusu saa sasa: je, wito wako wa kumtumikia Bwana huko Uchina utakuwaje?” Nilikuwa nimepita hapo awali katika wakati wa mashindano makubwa moyoni, lakini hayo yalikuwa yamekwisha, na ilikuwa furaha kubwa kuhisi na kumwambia kwamba nisingependa kwa sababu yo yote kuwa katika hali nyingine yo yote; kwamba nilitarajia kwa uthabiti kufika Uchina; lakini kwamba, kama ingekuwa vinginevyo, hata hivyo Bwana angesema ni vema kwamba nilionekana nikijitahidi kutii amri yake.

Dakika chache baada ya kuigeuza meli nahodha alitembea, hadi kwenye dira, akaniambia, “Upepo umegeuka pointi mbili; tutaweza kupambana nao na kutoka katika ghuba.” Na ndivyo tulivyofanya. Mlingoti wa mbele ulipasuka na chombo kikaharibika vibaya; lakini baada ya siku chache tulitoka kwenda bahari kuu, na matengenezo yaliyohitajika yalifanywa kikamilifu melini hata safari yetu ya kwenda Uchina ikakamilika vizuri kwa wakati wake.

Jambo moja lilinisumbua sana usiku ule. Nilikuwa mwamini mchanga sana, wala sikuwa na imani ya kutosha kwa Mungu kumwona yeye ndani ya matumizi ya njia za kawaida na kupitia kwazo. Nilikuwa nimeona ni wajibu kutimiza ombi la dhati la mama yangu mpendwa niliyemheshimu, na kwa ajili yake kununua mkanda wa kuelea majini. Lakini nafsini mwangu nilihisi kana kwamba siwezi kumtumaini Mungu kwa unyofu wakati nina mkanda huu wa kuelea; na moyo wangu haukupata raha mpaka usiku ule, baada ya matumaini yote ya kuokoka kutoweka, nilipokuwa nimeutoa. Ndipo nikawa na amani kamili; na, ajabu ni kwamba, niliweka pamoja vitu kadhaa vyepesi, ambavyo huenda vingeelea wakati tutakapogonga, bila wazo lo lote la kujipinga wala kusita. Tangu wakati ule, nimeliona waziwazi kosa nililofanya—kosa ambalo ni la kawaida sana siku hizi, ambapo mafundisho potofu juu ya uponyaji kwa imani yanaleta madhara mengi, yakiwapotosha baadhi kuhusu makusudi ya Mungu, yakitikisa imani ya wengine, na kuisumbua mioyo ya wengi. Matumizi ya njia za kawaida hayapaswi kupunguza imani yetu kwa Mungu; na imani yetu kwa Mungu haipaswi kutuzuia kutumia njia zo zote alizotupa kwa ajili ya kutimiza makusudi yake mwenyewe.

Kwa miaka mingi baada ya hapo sikuzote nilibeba mkanda wa kuelea, wala sikuwa na shida yo yote juu yake; kwa maana dhoruba ilipokwisha, swali hilo lilitatuliwa kwa ajili yangu, kwa kujifunza Maandiko pamoja na maombi. Mungu alinijalia wakati huo kuliona kosa langu, huenda ili kuniokoa na taabu nyingi juu ya maswali yanayofanana na hilo ambayo sasa huulizwa mara kwa mara. Nilipokuwa na jukumu la kumtibu mgonjwa ye yote, kwa dawa au kwa upasuaji, sijawahi kufikiri kuacha kumwomba Mungu uongozi na baraka yake katika kutumia njia zinazofaa, wala kuacha kumshukuru kwa maombi yaliyojibiwa na afya iliyorejeshwa. Lakini kwangu ingeonekana ni kiburi na kosa kupuuza kutumia njia zile ambazo yeye mwenyewe ameziweka karibu nasi, sawa na kupuuza kula chakula cha kila siku, na kudhani kwamba uhai na afya vingeweza kudumishwa kwa maombi peke yake.

Safari ilikuwa ya kuchosha sana. Tulipoteza muda mwingi kwenye ikweta kwa sababu ya utulivu wa upepo; na hatimaye tulipofika Funguvisiwa vya Mashariki, tulicheleweshwa tena kwa sababu ile ile. Kwa kawaida upepo mwanana ungeanza kuvuma muda mfupi baada ya jua kuzama, na kudumu hadi karibu alfajiri. Tuliutumia kwa ukamilifu wote, lakini wakati wa mchana tulikaa tuli matanga yakipigapiga, mara nyingi tukirudishwa nyuma na kupoteza sehemu kubwa ya faida tuliyokuwa tumeipata usiku.

Hili lilitokea hasa wakati mmoja, tulipokuwa karibu kwa hatari na upande wa kaskazini wa Guinea Mpya. Usiku wa Jumamosi ulikuwa umetufikisha mahali yapata maili thelathini kutoka nchi kavu; lakini wakati wa ibada ya Jumapili asubuhi, iliyofanyika sitahani, sikuweza kukosa kuona kwamba nahodha alionekana mwenye wasiwasi, na mara kwa mara alikwenda ubavuni mwa meli. Ibada ilipokwisha, nilijifunza kwake sababu yake—mkondo wa maji wenye kasi ya noti nne ulikuwa ukituchukua upesi kuelekea miamba fulani iliyozama chini ya maji, nasi tulikuwa tayari karibu mno hata ilionekana haiwezekani kwamba tungeimaliza alasiri ile salama. Baada ya chakula cha mchana mashua kubwa ilishushwa majini, na watu wote walijitahidi, bila mafanikio, kuigeuza omo ya meli mbali na pwani. Tulipozidi kusukumwa karibu tuliweza kuwaona waziwazi wenyeji wakikimbia huku na huko mchangani na kuwasha mioto hapa na pale. Kitabu cha mwongozo cha nahodha kilimjulisha kwamba watu hao walikuwa walaji wa watu, hivyo hali yetu ilikuwa ya kutisha si kidogo.

Baada ya kusimama pamoja sitahani kwa muda kimya, nahodha aliniambia, “Basi, tumefanya kila kitu kinachoweza kufanyika; tunaweza tu kungojea matokeo.” Wazo likanijia, nikamjibu, “La, kuna jambo moja ambalo bado hatujalifanya.” “Ni nini?” akauliza. “Wanne kati yetu melini ni Wakristo,” nilijibu (seremala Mswidi na mhudumu wetu mweusi, pamoja na nahodha na mimi); “na kila mmoja wetu aende chumbani mwake, na kwa maombi ya kukubaliana tumwombe Bwana atupe upepo mara moja. Anaweza kuutuma sasa kwa urahisi ule ule kama wakati wa jua kuzama.”

Nahodha alikubali shauri hili. Nilikwenda nikazungumza na wale watu wawili wengine, na baada ya kuomba pamoja na seremala sisi wanne sote tulienda kumngojea Mungu. Nilikuwa na wakati mzuri lakini mfupi sana wa maombi, kisha nikaridhika kabisa kwamba ombi letu limejibiwa hata sikuweza kuendelea kuomba, na upesi nikapanda tena sitahani. Ofisa wa kwanza, mtu asiyemcha Mungu, ndiye aliyekuwa akiongoza. Nilimwendea nikamwomba ashushe pembe za chini, yaani ncha, za tanga kuu, ambazo zilikuwa zimekunjwa juu ili kupunguza kupigapiga bure kwa tanga dhidi ya kamba za milingoti. Alijibu, “Hilo lingefaa nini?” Nilimwambia kwamba tulikuwa tukimwomba Mungu upepo, kwamba ulikuwa ukija mara moja, na kwamba tulikuwa karibu mno na miamba wakati huo hata hapakuwa na dakika ya kupoteza. Kwa sura ya kutoamini na dharau, alisema huku akiapa kwamba afadhali auone upepo kuliko kusikia habari zake! Lakini alipokuwa akisema nililitazama jicho lake, nikalifuata hadi juu kwenye tanga la royal (tanga la juu kabisa), na pale, kweli kabisa, pembe ya tanga ilikuwa ikianza kutetemeka kwa upepo uliokuwa ukija. “Je, huoni kwamba upepo unakuja? Tazama tanga la royal!” nilipaza sauti. “La, ni pumzi ya paka tu,” alijibu (mvumo mdogo tu wa upepo). “Pumzi ya paka au siyo,” nililia, “tafadhali shusha tanga kuu, tupate faida yake!”

Hilo hakuchelewa kulifanya. Dakika iliyofuata vishindo vizito vya miguu ya watu sitahani vilimpandisha nahodha kutoka chumbani mwake kuja kuona kuna nini; naye akaona kwamba upepo kweli ulikuwa umekuja. Baada ya dakika chache tulikuwa tukipasua maji kwa kasi ya noti sita au saba kwa saa, na umati wa washenzi walio uchi tuliowaona ufuoni haukupata mabaki ya meli iliyovunjika usiku ule. Upesi tukawa nje ya hatari; na ingawa upepo wakati mwingine ulikuwa wa kubadilika-badilika, hatukuukosa kabisa mpaka tulipopita Visiwa vya Pelew.

Hivyo ndivyo Mungu alivyonitia moyo, kabla ya kushuka katika pwani za Uchina, kumletea kila aina ya hitaji katika maombi, na kutarajia kwamba angeliheshimu Jina la Bwana Yesu, na kutoa msaada ambao kila dharura ilihitaji.