Kutulia Ningpo

MAJIRA ya kupukutika kwa majani ya mwaka 1856 yalikuwa yamesonga sana kabla sijafika Ningpo, mmoja wa miji ya kale kabisa na yenye ushawishi mkubwa zaidi katika pwani ya Uchina. Ulifunguliwa wageni waweze kuishi humo mwaka 1842 kwa mkataba wa Nan-king, na kwa muda mrefu ulikuwa uwanja wa kazi za umisionari. Ndani ya njia zake kuu zilizosongamana watu, wimbi la maisha yenye shughuli nyingi hupanda juu. Wanadamu laki nne huishi ndani au kandokando ya ukuta wake wa kale wenye mzunguko wa maili tano, kila mmoja wao akiwa nafsi ambayo Yesu anaipenda, ambayo kwa ajili yake alikufa.

Majira ya baridi yalipokaribia nilipanga nyumba ya kienyeji katika Wu-gyiao-deo, yaani Mtaa wa Kichwa cha Ziwa. Wakati huo haikuwa makazi yenye starehe sana. Nakumbuka waziwazi kabisa jinsi nilivyoandika herufi za kwanza za jina langu juu ya theluji iliyokuwa imekusanyika usiku juu ya blanketi langu katika chumba kikubwa cha juu kilichofanana na ghala, ambacho sasa kimegawanywa kuwa vyumba vinne au vitano vidogo, kila kimoja kikiwa na dari nzuri. Vigae vya paa la nyumba ya Kichina isiyo na dari vyaweza kuzuia mvua—ikiwa vimekuwa vizima—lakini havitoi kinga nzuri hivyo dhidi ya theluji, ambayo hupigwa na upepo ikapenya kupitia nyufa na mianya, ikaingia ndani. Lakini hata kama vifaa vyake vilikuwa havijakamilika kiasi gani, nyumba ile ndogo ilifaa sana kwa kazi miongoni mwa watu; na huko nilitulia kwa shukrani, nikipata nafasi tele ya huduma,—asubuhi, adhuhuri, na usiku.

Katika sehemu ya mwisho ya mwaka huu moyo wangu ulisumbuka sana kuhusu kuendelea kuwa na uhusiano na Chama changu, kwa kuwa mara kwa mara kilikuwa na deni. Mimi binafsi siku zote nilikuwa nimeepuka deni, na kuishi ndani ya mshahara wangu, ingawa nyakati nyingine kwa kubana matumizi kwa uangalifu mkubwa tu. Sasa haikuwa vigumu kufanya hivyo, kwa maana mapato yangu yalikuwa makubwa zaidi, na kwa kuwa nchi ilikuwa na amani zaidi, vitu havikuwa ghali hivyo. Lakini Chama chenyewe kilikuwa na deni. Hawala za kila robo mwaka ambazo mimi na wengine tuliagizwa kuziandika mara nyingi zililipwa kwa fedha za mkopo, na mawasiliano yakaanza ambayo yalikoma mwaka uliofuata kwa mimi kujiuzulu kwa sababu za dhamiri.

Kwangu ilionekana kwamba mafundisho ya Neno la Mungu yalikuwa wazi bila shaka yoyote: “Msiwiwe na mtu cho chote.” Kukopa fedha, kwa mawazo yangu, kulimaanisha kuyapinga Maandiko—kukiri kwamba Mungu amezuia kitu fulani kizuri, na kuazimia kujipatia wenyewe kile ambacho Yeye hakutupa. Je, jambo lililokuwa kosa kwa Mkristo mmoja kulitenda lingeweza kuwa haki kwa chama cha Wakristo? Au je, mifano yoyote ile ya zamani ingeweza kuifanya njia potovu kuwa ya haki? Kama Neno lilinifundisha jambo lolote, lilinifundisha nisiwe na uhusiano wowote na deni. Sikuweza kufikiri kwamba Mungu ni maskini, kwamba amepungukiwa na mali, au kwamba hayuko tayari kutimiza hitaji lolote la kazi yoyote iliyokuwa kweli yake. Ilionekana kwangu kwamba kama kulikuwa na upungufu wa fedha za kuendeleza kazi, basi kwa kiasi hicho, katika upanuzi huo maalum, au wakati huo, haingeweza kuwa kazi ya Mungu. Kwa hiyo, ili kuituliza dhamiri yangu, nililazimika kukata uhusiano na Chama ambacho hadi wakati huo kilikuwa kimenilipa mshahara wangu.

Ilikuwa furaha kubwa kwangu kwamba rafiki yangu na mtenda kazi mwenzangu, Bw. Jones, naye wa Chinese Evangelisation Society, aliongozwa kuchukua hatua ile ile; na sote wawili tulishukuru sana kwamba utengano ule ulifanyika bila kuvunjika hata kidogo kwa urafiki upande wowote. Kwa kweli, tulikuwa na furaha ya kujua kwamba hatua tuliyochukua iliwapendeza wajumbe kadhaa wa Kamati, ingawa Chama kwa jumla hakikuweza kufikia msimamo wetu. Tukimtegemea Mungu peke yake kwa mahitaji yetu, tuliwezeshwa kuendelea na kiasi fulani cha uhusiano na wafadhili wetu wa zamani, tukipeleka nyumbani shajara, n.k., ili zichapishwe kama hapo awali, maadamu Chama kiliendelea kuwapo.

Hatua tuliyokuwa tumechukua iliijaribu imani si kidogo. Sikuwa na hakika hata kidogo Mungu angetaka nifanye nini, au kama angenitimizia mahitaji yangu kwa namna ambayo ingeniwezesha kuendelea kufanya kazi kama hapo awali. Sikuwa na rafiki yeyote kabisa ambaye nilitazamia msaada kutoka kwake. Sikujua Bwana angetumia njia gani; lakini nilikuwa tayari kutoa wakati wangu wote kwa huduma ya uinjilisti miongoni mwa wapagani, ikiwa kwa njia yoyote angenipatia kiasi kidogo kabisa ambacho ningeweza kuishi nacho; na kama haingempendeza kufanya hivyo, nilikuwa tayari kufanya kazi yoyote ambayo ingehitajika ili kujipatia riziki, nikitoa wakati wote ambao ungeweza kupatikana kutoka katika kazi hiyo kwa juhudi za kimisionari zaidi waziwazi. Lakini Mungu alinibariki na kunifanikisha; na jinsi gani nilivyojisikia mwenye furaha na shukrani wakati utengano ulipokamilika kweli! Niliweza kutazama juu moja kwa moja usoni pa Baba yangu kwa moyo uliotosheka, tayari, kwa neema yake, kufanya jambo lililofuata kama angenifundisha, na nikiwa na hakika kabisa ya utunzaji wake wa upendo.

Na jinsi alivyoniongoza mbele na kunipatia mahitaji kwa baraka kiasi gani siwezi kamwe, kamwe kusimulia. Ilikuwa kama mwendelezo wa baadhi ya mambo niliyoyaona nyumbani zamani. Imani yangu haikukosa kujaribiwa; mara nyingi, nyingi ilishindwa, nami nilisikitika sana na kuona aibu kwa kushindwa kumtumaini Baba wa namna hiyo. Lakini oh! nilikuwa nikijifunza kumjua. Hata wakati ule nisingependa kukosa jaribu lile. Alikuwa karibu mno, halisi mno, wa ndani mno. Shida ya mara kwa mara kuhusu fedha haikutokana kamwe na upungufu wa mahitaji yangu binafsi, bali ilitokana na kuhudumia mahitaji ya makumi ya wenye njaa na walio katika hali ya kufa waliotuzunguka. Na majaribu yaliyouchunguza moyo zaidi sana kwa njia nyingine yaliyafunika kabisa matatizo haya; na kwa kuwa yalikuwa ya kina zaidi, kwa hiyo yalizaa matunda tele zaidi. Jinsi mtu anavyofurahi sasa, si tu kujua, pamoja na mpendwa Bi. Havergal, kwamba——

“Wale wamtumainio kabisa
Humwona wa kweli kabisa,”

bali pia kwamba tunaposhindwa kumtumaini kikamilifu Yeye hubaki mwaminifu bila kubadilika. Yeye ni wa kweli kabisa, tukimtumaini au tusipomtumaini. “Tusipoamini, yeye hudumu kuwa mwaminifu; hawezi kujikana mwenyewe.” Lakini oh, jinsi tunavyomvunjia heshima Bwana wetu kila tunaposhindwa kumtumaini, na ni amani, baraka, na ushindi kiasi gani tunapoteza kwa kumtenda dhambi hivyo Yeye Aliye Mwaminifu! Na tusithubutu tena kamwe kumtilia shaka katika jambo lolote!

Mwaka 1857 ulikuwa wakati wa misukosuko, na ulifungwa kwa ule upigaji mabomu wa Canton uliojulikana kwa sifa mbaya, uliofanywa na Waingereza, na kwa mwanzo wa vita vyetu vya pili na Uchina. Uvumi wa taabu ulienea kila mahali, na katika sehemu nyingi wamisionari walipitia hatari si kidogo. Katika Ningpo hali ilikuwa hivyo hasa, na kwa hiyo ulinzi wa Mungu katika kujibu maombi ulidhihirika waziwazi kabisa. Habari za kutisha za kupigwa mabomu kwa Canton zilipowafikia Wakantoni waliokuwa Ningpo, ghadhabu na hasira yao haikuwa na mpaka, na mara moja wakaanza kupanga njama ya kuwaangamiza wageni wote walioishi mjini na mazingira yake. Ilijulikana vyema kwamba wengi wa wageni walikuwa na desturi ya kukutana kwa ibada kila Jumapili jioni katika nyumba moja ya wamisionari, na mpango ulikuwa kuizunguka nyumba hiyo siku iliyopangwa na kuwamaliza upesi wote waliohudhuria, kisha baadaye kuwakatilia mbali wowote ambao huenda hawakuwapo.

Kibali cha Tao-t'ai, yaani hakimu mkuu wa kiraia wa mji, kilipatikana kwa urahisi; na hakuna kilichobaki kuzuia utekelezaji wa njama hiyo, ambayo bila shaka wageni hawakuijua hata kidogo. (Njama kama hiyo dhidi ya Wareno miezi michache baadaye ilitekelezwa, na kati ya watu hamsini na sitini waliuawa mchana kweupe.) Hata hivyo ikatokea kwamba mmoja wa wale walioijua njama hiyo alikuwa na rafiki aliyeajiriwa katika utumishi wa wamisionari; na kwa kuhangaikia usalama wake, aliongozwa kumwonya juu ya hatari iliyokuwa ikija, na kumsihi aache kazi kwa wageni. Mtumishi huyo alimjulisha mwajiri wake jambo hilo, na hivyo jumuiya ile ndogo ikatambua hatari yao. Wakiutambua uzito wa hali ile, waliazimia kukutana pamoja katika nyumba ya mmoja wao ili kutafuta ulinzi wa Aliye Juu, na kujificha chini ya uvuli wa mbawa zake. Wala hawakukutana hivyo bure.

Wakati ule ule tulipokuwa tukiomba Bwana alikuwa akifanya kazi. Alimwongoza mandarini mdogo, Msimamizi wa Forodha, kumtembelea Tao-t'ai, na kumkaripia juu ya upumbavu wa kuruhusu jaribio kama hilo, ambalo alimhakikishia lingewachochea wageni wa sehemu nyingine kuja na majeshi yenye silaha kulipiza kisasi kifo cha wananchi wenzao na kuubomoa mji hadi chini. Tao-t'ai alijibu kwamba, wageni watakapokuja kwa kusudi hilo, angekana kujua lolote au kushiriki katika njama hiyo, na hivyo kuelekeza kisasi chao kwa Wakantoni, ambao nao wangeangamizwa; “na hivyo,” alisema, “tutaondokana na Wakantoni na wageni pia kwa hila moja ya kisiasa.” Msimamizi wa Forodha alimhakikishia kwamba majaribio yote kama hayo ya kukwepa yangekuwa bure; na, mwishowe, Tao-t'ai alituma ujumbe kwa Wakantoni, akiondoa ruhusa yake, na kulikataza shambulio hilo. Hili lilitokea wakati ule ule tulipokuwa tukimwomba Bwana ulinzi, ingawa hatukuyajua mambo hayo hadi wiki kadhaa baadaye. Hivyo tena tuliongozwa kuthibitisha kwamba—

“Mkono wake pekee watosha,
Na ngome yetu ni thabiti.”

Siwezi kujaribu kutoa kumbukumbu yoyote ya kihistoria ya matukio ya kipindi hiki, lakini kabla mwaka 1857 haujaisha Bw. Jones na mimi tulitiwa moyo na dalili za baraka. Inapendeza kukumbuka mazingira yaliyohusiana na ukiri wa kwanza wa imani katika Kristo, uliotutia moyo.

Siku moja nilikuwa nikihubiri habari njema za wokovu kupitia kazi iliyokamilika ya Kristo, mtu mmoja wa makamo aliposimama, na kushuhudia mbele ya wananchi wenzake waliokusanyika juu ya imani yake katika nguvu ya Injili.

“Kwa muda mrefu nimeitafuta Kweli,” alisema kwa bidii, “kama baba zangu walivyofanya kabla yangu; lakini sijawahi kuipata. Nimesafiri mbali na karibu, lakini bila kuipata. Sikupata pumziko katika dini ya Konfusio, Ubudha, wala Utao; lakini napata pumziko katika yale niliyoyasikia hapa usiku huu. Tangu sasa mimi ni mwamini wa Yesu.”

Mtu huyu alikuwa mmoja wa maafisa wakuu wa madhehebu ya Wabudha waliorekebishwa huko Ningpo. Muda mfupi baada ya kukiri kwake imani katika Mwokozi kulikuwa na mkutano wa madhehebu ambayo hapo awali alikuwa akiyaongoza. Nilifuatana naye kwenda kwenye mkutano huo, na huko, mbele ya waliokuwa wenzake wa dini zamani, alishuhudia juu ya amani aliyoipata katika kuamini. Muda mfupi baadaye, mmoja wa wenzake wa zamani aliongoka na kubatizwa. Wote wawili sasa wamelala katika Yesu. Wa kwanza kati ya hao wawili aliendelea kwa muda mrefu kuwahubiri wananchi wenzake habari njema ya furaha kuu. Usiku kadhaa baada ya kuongoka kwake aliuliza ni kwa muda gani Injili hii imejulikana Uingereza. Aliambiwa kwamba tumeijua kwa miaka mia kadhaa.

“Nini!” alisema, kwa mshangao; “inawezekanaje kwamba kwa mamia ya miaka mmekuwa na ujuzi wa habari hizi njema mikononi mwenu, na hata hivyo ndipo sasa tu mmekuja kutuhubiri? Baba yangu aliitafuta Kweli kwa zaidi ya miaka ishirini, akafa bila kuipata. Oh, kwa nini hamkuja mapema?”

Kizazi kizima kimepita tangu swali lile la huzuni lilipoulizwa; lakini, ole wetu! ni wangapi wangeweza kurudia swali lile lile leo? Zaidi ya milioni mia mbili katika muda huo wamechukuliwa hadi umilele, bila kupewa wokovu. Hali hii itaendelea hadi lini, na maneno ya Bwana, “kwa kila kiumbe,” yaendelee kupuuzwa?

---