Mwanadamu Hupanga, Mungu Huamua

INAVUTIA kuangalia matukio mbalimbali yaliyoungana, katika maongozi ya Mungu, kunizuia nisirudi Swatow, na hatimaye yakaniongoza kukaa Ningpo, na kupafanya mahali hapo kuwa kitovu cha kustawisha kazi za baadaye.

Nilipofika Shanghai, nilifadhaika sana kukuta kwamba jengo ambamo dawa zangu na vifaa vyangu vilikuwa vimehifadhiwa liliteketea kwa moto, na kwamba dawa zote na vifaa vyangu vingi viliharibiwa kabisa. Kwangu hili lilionekana kuwa msiba mkubwa, na nahofu kwamba nilikuwa tayari zaidi kusema pamoja na Yakobo asiyeamini, “Mambo haya yote yamenipata mimi,” kuliko kutambua kwamba “Mambo yote hufanya kazi pamoja kwa wema.” Wakati huo nilikuwa bado sijajifunza kumfikiria Mungu kuwa ndiye Hali Moja Kuu “katika yeye tunaishi, tunakwenda, na kuwa na uhai wetu”; na kuzifikiria hali zote ndogo za nje kuwa lazima ziwe zenye wema mwingi, hekima nyingi, na ubora mkuu kuliko zote, kwa sababu ama zimeamriwa ama zimeruhusiwa na Yeye. Kwa hiyo masikitiko yangu na jaribu langu vilikuwa vikubwa mno.

Dawa zilikuwa ghali Shanghai, na uwezo wangu ulikuwa mdogo. Kwa hiyo nilianza safari ya bara kwenda Ningpo, nikitumaini kupata akiba ya dawa kutoka kwa Dkt. William Parker, mshiriki wa misheni ile ile niliyokuwamo mimi. Nilichukua pamoja nami vitu vichache vilivyonibakia, vikuu vikiwa saa yangu, vifaa vichache vya upasuaji, kinanda kidogo cha mkono (konsatina), na vitabu vya kujifunzia Kichina, ambavyo siku zile vilikuwa ghali sana; lakini sehemu ya fedha zangu niliiacha Shanghai.

Nchi niliyopaswa kupita ilikuwa ikiteseka sana kwa ukame; ulikuwa ni kilele cha kiangazi; na maji katika Mfereji Mkuu yalikuwa yamepungua sana, kwa kuwa mengi yalikuwa yamechotwa kwa ajili ya mashamba ya mpunga yaliyo jirani, na pia yalikuwa yamekaushwa na joto kali. Nilikuwa nimeazimia kuifanya safari hiyo kuwa ziara ya kiinjili kwa kadiri iwezekanavyo, nikaondoka nikiwa na akiba nzuri ya vijitabu na vitabu vya Kikristo. Baada ya siku kumi na nne za kusafiri polepole katika nchi yenye watu wengi, tukihubiri na kugawa vitabu, n.k., tulifika mji mkubwa uitwao Shih-mun-wan, na hapa, nilipoona kwamba akiba yangu ya maandiko imekwisha, niliazimia nisikawie katika sehemu iliyobaki ya safari, bali nifike Ningpo upesi iwezekanavyo, kupitia mji wa Hai-ning.

Agosti 4, 1856.

Hapakuwa na maji kupita Shih-mun-wan, kwa hiyo nilimlipa mwenye mashua na kumwachisha, nikakodi wapagazi wabebe vitu vyangu mpaka Chang-gan, na kabla jua halijachomoza tulikuwa njiani. Nilitangulia peke yangu, nikimwacha mtumishi wangu aje nyuma pamoja na wale watu, ambao walisimama mara kwa mara kupumzika; na nilipofika mji mmoja tuliopaswa kuupita, niliwangoja katika duka la chai nje kidogo ya Lango la Kaskazini. Wapagazi walikuja polepole sana, na walionekana wamechoka walipofika. Mara nikagundua kwamba wote wawili walikuwa wavuta afyuni, hivi kwamba, ingawa walikuwa wamebeba mzigo ambao mtu mmoja mwenye nguvu asingeona shida kuubeba umbali mara tatu ya ule, kwa kweli walionekana wamechoka.

Baada ya wali na chai na pumziko la saa moja—pamoja na, sina shaka, kuvuta kiko cha afyuni—walipata nguvu kidogo, nami nikapendekeza tuendelee, ili tufike Chang-gan kabla jua halijawa kali mno. Lakini mtumishi wangu alikuwa na rafiki mjini, naye alitaka kukaa huko mchana kutwa, na kuendelea kesho yake asubuhi. Lakini nilikataa jambo hilo, kwa kuwa nilitaka kufika Hai-ning usiku ule ikiwezekana. . . . Kwa hiyo tuliondoka, tukaingia kwa Lango la Kaskazini, na tulikuwa tumepita karibu theluthi moja ya mji, wapagazi waliposimama kupumzika, wakasema kwamba hawangeweza kuubeba mzigo mpaka Chang-gan. Mwishowe, walikubali kuupeleka hadi Lango la Kusini, ambako wangelipwa kwa kadiri ya umbali waliokuwa wameubeba; na mtumishi akakubali kuita wapagazi wengine na kuja pamoja nao.

Nilitangulia kama mara ya kwanza, na kwa kuwa umbali ulikuwa maili nne tu hivi, mara nilifika Chang-gan, nikangoja wafike, na wakati huo nikaajiri wapagazi kwa ajili ya safari iliyobaki hadi Hai-ning. Baada ya kungoja muda mrefu, nilianza kushangaa kwa nini wanachelewa; na mwishowe ikawa imechelewa mno kumaliza safari ya kwenda Hai-ning usiku ule. Niliudhika kiasi; na kama miguu yangu isingekuwa na malengelenge, na alasiri isingekuwa na joto kali, ningerudi kuwalaki na kuwahimiza. Mwishowe niliamua kwamba lazima mtumishi wangu amekwenda kwa rafiki yake, na hangetokea mpaka jioni. Lakini jioni ikafika, na bado hapakuwa na dalili yoyote yao.

Nikiwa na wasiwasi mwingi, nilianza kuuliza kwa bidii kama walikuwa wameonekana. Mwishowe mtu mmoja akajibu, “Je, wewe ni mgeni kutoka Shih-mun-wan?” Nikajibu kwamba ndiyo. “Je, unakwenda Hai-ning?” “Huko ndiko ninakokwenda.” “Basi vitu vyako vimekutangulia; kwa maana nilikuwa nimeketi katika duka la chai mpagazi mmoja alipoingia, akanywa kikombe cha chai, akaondoka kwenda Hai-ning kwa haraka sana, akisema kwamba sanduku la mianzi na kitanda alivyobeba, ambavyo vilikuwa sawasawa na unavyoeleza vitu vyako, vilitoka Shih-mun-wan, na ilimbidi avipeleke Hai-ning usiku huu, ambako angelipwa kwa kiwango cha sarafu kumi kwa ratili.” Kutokana na hayo nilikata shauri kwamba vitu vyangu vilikuwa vimenitangulia; lakini haikuwezekana kuvifuata mara moja, kwa maana nilikuwa nimechoka mno kutembea, na tayari kulikuwa giza.

Katika hali hiyo nililoweza kufanya tu ni kutafuta mahali pa kulala usiku ule; na niliona kwamba haikuwa kazi rahisi. Baada ya kuuinua moyo wangu kwa Mungu kumwomba msaada wake, nilipita mpaka mwisho wa pili wa mji, ambako nilidhani habari za mgeni kutoka nchi za nje kuwa mahali pale huenda hazijaenea, nikatafuta nyumba ya wageni. Mara nikafika kwenye moja, nikaingia, nikitumaini kwamba ningepita bila kuulizwa maswali, kwa kuwa tayari kulikuwa giza. Nilipouliza kuna vyakula gani, niliambiwa kwamba wali baridi—ambao ulikuwa zaidi ya “ulioungua kidogo”—na nyoka waliokaangwa kwa mafuta ya taa, ndivyo tu vilivyopatikana. Kwa kuwa sikutaka swali lolote liulizwe kuhusu utaifa wangu, ililazimu niagize kiasi fulani, nikajaribu kula, lakini sikufanikiwa sana.

Nilipokuwa nikifanya hivyo nilimwambia mwenye nyumba, “Nadhani naweza kupanga kulala hapa usiku huu?”

Akajibu kwamba ndiyo; lakini akitoa kitabu chake, akaongeza—

“Katika nyakati hizi za machafuko tunatakiwa na wenye mamlaka kuweka kumbukumbu ya wageni wetu: naweza kuuliza jina lako tukufu la ukoo?”

“Jina langu duni la ukoo ni Tai,” nikajibu.

“Na jina lako la pili lenye heshima?”

“Jina langu dhaifu ni Ia-koh” (James).

“Jina la ajabu kama nini! Sijapata kulisikia kamwe. Unaliandikaje?”

Nikamweleza, nikaongeza, “Ni jina la kawaida katika wilaya ninakotoka.”

“Na naweza kuuliza unatoka wapi na unakwenda wapi?”

“Ninasafiri kutoka Shanghai kwenda Ningpo, kupitia Hang-chau.”

“Kazi yako yenye heshima ni ipi?”

“Ninawaponya wagonjwa.”

“Lo! wewe ni tabibu,” mwenye nyumba akasema; na kwa faraja yangu kubwa akakifunga kitabu. Lakini mkewe akaendeleza mazungumzo.

“Wewe ni tabibu, sivyo?” akasema; “nafurahi kusikia hivyo, kwa maana nina binti aliyepatwa na ukoma. Ukimponya, utapata chakula chako cha jioni na kitanda bure.”

Nilikuwa na udadisi wa kutosha kuuliza chakula changu cha jioni na kitanda vingegharimu kiasi gani, kama ningevilipia; na kwa kuchekesha kwangu niligundua kwamba thamani yake ilikuwa chini ya peni moja na nusu za fedha yetu!

Kwa kuwa sikuweza kumsaidia msichana yule, nilikataa kumwandikia dawa, nikisema kwamba ukoma ni ugonjwa mgumu sana kutibika, na kwamba sikuwa na dawa zozote pamoja nami.

Lakini mama yake alileta kalamu na karatasi, akisisitiza, “Angalau unaweza kuandika cheti cha dawa, ambacho hakitadhuru, hata kama hakitasaidia.”

Lakini hili pia nilikataa kulifanya, nikaomba nionyeshwe kitanda changu. Nilipelekwa katika chumba duni sana cha ghorofa ya chini, ambamo, juu ya mbao chache zilizowekwa juu ya viti viwili, nililala usiku ule, bila kitanda wala mto, isipokuwa mwavuli wangu na kiatu changu, na bila chandarua chochote. Wageni wengine kumi au kumi na mmoja walikuwa wakilala katika chumba kile kile, kwa hiyo sikuweza kuvua chochote, kwa kuhofia kisiibiwe; lakini, kama nilivyogundua, sikuwa na joto la kupita kiasi hata kidogo usiku wa manane ulipokaribia.

Agosti 5.

Kama inavyoweza kudhaniwa, niliamka nikiwa nimepumzika kidogo tu, bila kuburudika, na nilijisikia vibaya sana. Ilinibidi kungoja muda mrefu kabla ya kupata kifungua kinywa, na kisha kukawa na kuchelewa kwingine kabla sijaweza kupata chenji ya dola pekee niliyokuwa nayo, kwa sababu ilikuwa imebanduka mahali pamoja au pawili. Zaidi ya sarafu mia tatu pia zilikatwa kutoka katika thamani yake kwa sababu hiyo, jambo ambalo lilikuwa hasara kubwa kwangu katika hali yangu ngumu.

Kisha nilitafuta mji mzima habari za mtumishi wangu na wapagazi, kwa kuwa nilidhani yawezekana walifika baadaye, au walikuja asubuhi. Mji huo ni mkubwa, mrefu, na umetawanyika, ukiwa na urefu wa karibu maili mbili kutoka mwisho mmoja hadi mwingine, kwa hiyo jambo hilo lilichukua muda. Hata hivyo sikupata habari yoyote; na, nikiwa na miguu inayouma na nimechoka, nilianza safari ya kwenda Hai-ning katika joto kali la mchana. Safari hiyo—ya maili nane hivi—ilinichukua muda mrefu; lakini kijiji kimoja katikati ya njia kilinipa mahali pa kupumzika na kikombe cha chai, nami nilivitumia vyote viwili kwa furaha. Nilipokuwa karibu kuondoka tena, mvua kubwa ilianza kunyesha, na kuchelewa kulikosababishwa nayo kulinipa nafasi ya kusema kidogo na watu kuhusu kweli za Injili.

Alasiri ilikuwa imekwenda sana kabla sijakaribia kitongoji cha kaskazini cha Hai-ning, ambako nilianza kuuliza, lakini sikuweza kusikia habari zozote za mtumishi wangu wala vitu vyangu. Niliambiwa kwamba nje ya Lango la Mashariki ningekuwa na nafasi zaidi ya kusikia habari zao, kwa kuwa ni pale ambapo majahazi ya baharini yalitia nanga. Kwa hiyo nilikwenda huko, nikawatafuta nje ya Lango Dogo la Mashariki, lakini bure. Nikiwa nimechoka sana, niliketi katika duka la chai kupumzika; na nilipokuwa pale watu kadhaa kutoka katika ofisi moja ya mandarini waliingia, wakauliza mimi ni nani, nimetoka wapi, n.k. Walipojua lengo la utafutaji wangu, mmoja wa watu katika duka la chai akasema, “Sanduku la mianzi na kitanda, kama unavyoeleza, vilibebwa kupita hapa yapata nusu saa iliyopita. Mbebaji alionekana akielekea ama Lango Kuu la Mashariki ama Lango la Kusini; afadhali uende kwenye maghala ya biashara huko ukaulize.” Nilimwomba aandamane nami katika utafutaji, nikaahidi kumlipa kwa usumbufu wake, lakini hakukubali. Mtu mwingine alijitolea kwenda pamoja nami, basi tukaondoka pamoja, na ndani na nje ya malango hayo mawili tukauliza kwa bidii, lakini yote bure. Kisha nilimwajiri mtu mmoja afanye utafutaji kamili, nikimwahidi zawadi nono kama angefanikiwa. Wakati huo nilikula chakula, nikahutubia umati mkubwa wa watu uliokuwa umekusanyika.

Aliporudi, bila kufanikiwa, nilimwambia, “Sasa nimechoka kabisa: je, utanisaidia kupata mahali pa kulala usiku huu, kisha nitakulipa kwa usumbufu wako?” Alikuwa tayari kunisaidia, tukaondoka kutafuta mahali pa kulala. Mahali pa kwanza au pa pili watu hawakukubali kunipokea; kwa maana ingawa tulipoingia mara ya kwanza walionekana tayari kufanya hivyo, kuwapo kwa mtu mmoja aliyetufuata, ambaye, kama nilivyogundua, alikuwa mtumishi katika mojawapo ya ofisi za Serikali, kulionekana kuwatisha, nami nikakataliwa. Sasa tulikwenda mahali pa tatu, na kwa kuwa hatukufuatwa tena na tarishi wa mandarini, tuliahidiwa mahali pa kulala; chai ikaletwa, nami nikamlipa yule mtu aliyekuwa ameandamana nami kwa usumbufu wake.

Muda mfupi baada ya yeye kuondoka, watu fulani wa serikali waliingia; waliondoka upesi, lakini matokeo ya ziara yao yalikuwa kwamba niliambiwa siwezi kukaribishwa pale usiku ule. Kijana mmoja aliyekuwapo aliwalaumu kwa tabia yao isiyo na huruma, akasema, “Usijali, njoo pamoja nami; na tusipoweza kukupatia mahali pazuri zaidi pa kulala, utalala nyumbani kwetu.” Nilikwenda pamoja naye, lakini tukakuta watu wa nyumbani kwake hawataki kunipokea. Nikiwa nimechoka na miguu inayouma, hata nisiweze kusimama, ilinibidi tena kutafuta mahali pa kulala, na mwishowe nikaahidiwa; lakini kwa kuwa kikundi kidogo cha watu kilikusanyika mlangoni, walinitaka niende kwenye duka la chai na kungoja pale hadi watu watakapokuwa wameondoka, la sivyo wasingeweza kunipokea. Hapakuwa na njia nyingine, basi nikaenda, nikiwa bado nimeandamana na yule kijana, nikangoja hadi baada ya usiku wa manane. Kisha tukaondoka kwenda mahali tulipoahidiwa pa kupumzika; lakini kiongozi wangu hakutaka kupaona, akanizungusha hadi sehemu nyingine ya mji; na mwishowe, kati ya saa saba na saa nane usiku, aliniacha nikae usiku uliobaki kwa kadiri nilivyoweza.

Nilikuwa mbele ya hekalu, lakini lilikuwa limefungwa; kwa hiyo nililala juu ya ngazi za mawe zilizo mbele yake, na nikiweka fedha zangu chini ya kichwa changu kama mto, ningepatwa na usingizi upesi licha ya baridi kama nisingeona mtu akija kwa kunyemelea kuelekea kwangu. Alipokaribia niliona kwamba alikuwa mmoja wa ombaomba walio wengi sana Uchina, na sikuwa na shaka kwamba nia yake ilikuwa kuniibia fedha zangu. Sikutikisika, bali niliyaangalia matendo yake, nikamtazamia Baba yangu asiniache katika saa hii ya jaribu. Mtu yule alikuja, akanitazama kwa muda ili ajihakikishie kwamba nimelala (kulikuwa na giza nene hata asiweze kuona macho yangu yakimkazia), kisha akaanza kunipapasa kwa upole. Nilimwambia kwa sauti ya utulivu kabisa, lakini kwa namna ya kumthibitishia kwamba sikuwa nimelala, wala sikuwa nimelala hapo kabla, “Unataka nini?” Hakujibu neno, bali aliondoka.

Nilishukuru sana kumwona akienda, na alipotoweka machoni niliweka sarafu zangu zote ambazo zisingeingia mfukoni salama ndani ya mkono wa shati langu, nikaufanya mto wangu kuwa jiwe lililochomoza ukutani. Haukupita muda mrefu nikaanza kusinzia, lakini niliamshwa na nyayo karibu zisizo na sauti za watu wawili wakikaribia; kwa maana mishipa yangu ya fahamu ilikuwa imefanywa nyeti mno kwa uchovu hata sauti ndogo kabisa ilinishtua. Tena nilitafuta ulinzi kwake Yeye ambaye peke yake alikuwa tegemeo langu, nikalala kimya kama hapo awali, hadi mmoja wao alipokuja na kuanza kupapasa chini ya kichwa changu kutafuta sarafu. Nilisema tena, nao wakaketi miguuni pangu. Niliwauliza walikuwa wakifanya nini; wakajibu kwamba wao, kama mimi, walikuwa wakienda kukaa pale usiku ule. Kisha niliwaomba wakae upande wa pili, kwa kuwa kulikuwa na nafasi tele, na waniachie upande huu; lakini hawakutaka kuondoka miguuni pangu, kwa hiyo niliinuka nikaegemeza mgongo wangu ukutani.

Wakasema, “Afadhali ulale upate usingizi; usipolala, hutaweza kutembea kesho. Usiogope; hatutakuacha, na tutahakikisha kwamba hakuna mtu atakayekudhuru.”

“Nisikilizeni,” nikajibu. “Sitaki ulinzi wenu; siuhitaji; mimi si Mchina; siabudu sanamu zenu zisizo na akili wala uwezo. Mimi namwabudu Mungu; Yeye ni Baba yangu; ninamtumaini Yeye. Ninajua vema ninyi ni watu wa namna gani, na nia zenu ni nini, nami nitawakazia macho, wala sitalala.”

Kwa hilo, mmoja wao aliondoka, lakini mara akarudi pamoja na mwenzao wa tatu. Nilikuwa na wasiwasi mwingi, lakini nilimtazamia Mungu anisaidie. Mara moja au mbili mmoja wao aliinuka kuona kama nimelala. Nilisema tu, “Msidanganyike; sijalala.” Mara kwa mara kichwa changu kilishuka, na hiyo ilikuwa ishara kwa mmoja wao kuinuka; lakini mara moja nilijiamsha na kusema neno fulani. Usiku ulipokuwa ukipita polepole, nilijisikia nimechoka sana; na ili nijiweke macho, na pia kuifurahisha nafsi yangu, niliimba nyimbo kadhaa za kumsifu Mungu, nikakariri kwa sauti baadhi ya sehemu za Maandiko, na nikaomba kwa Kiingereza, jambo lililowaudhi sana wenzangu hao, ambao walionekana kana kwamba wangetoa chochote ili niache. Baada ya hapo hawakunisumbua tena; na muda mfupi kabla ya mapambazuko waliniacha, nami nikapata usingizi kidogo.

Agosti 6.

Niliamshwa na yule kijana aliyekuwa amenipotosha hivyo jioni iliyotangulia. Alikuwa mkorofi sana, akasisitiza niamke na kumlipa kwa usumbufu wake, hata akafikia hatua ya kujaribu kupata kwa nguvu alichotaka. Jambo hili liliniamsha kabisa; na katika dakika ya kutojihadhari, kwa hisia isiyofaa kabisa, nilimshika mkono kwa nguvu ambayo hakutazamia hata kidogo kwamba ningekuwa nayo, nikamwonya asithubutu kunigusa hata kwa kidole tena wala kunisumbua zaidi. Jambo hili lilibadilisha kabisa mwenendo wake; aliniacha nikae kwa utulivu hadi mizinga ilipotangaza kufunguliwa kwa malango ya mji, kisha akaniomba nimpe fedha za kununulia afyuni. Haina haja kusema kwamba ombi hilo lilikataliwa. Nilimpa bei ya mishumaa miwili, aliyosema kwamba aliiwasha alipokuwa pamoja nami usiku uliopita, wala si zaidi. Niligundua kwamba alikuwa na uhusiano na mojawapo ya ofisi za mandarini.

Mara iwezekanavyo, nilinunua uji wa mchele na chai kwa ajili ya kifungua kinywa, kisha kwa mara nyingine nikavitafuta vitu vyangu mimi mwenyewe. Saa kadhaa zilizotumika hivyo zilipokuwa bure, nilianza safari ya kurudi, na baada ya mwendo mrefu, wa kuchosha, na wenye maumivu nilifika Chang-gan yapata adhuhuri. Hapa pia maulizo yangu hayakuniwezesha kupata dalili yoyote ya vitu vilivyopotea; kwa hiyo nilipikiwa chakula katika duka la chai, nikaoga vizuri na kuiosha miguu yangu iliyovimba, na baada ya chakula nikapumzika na kulala hadi saa kumi alasiri.

Nikiwa nimeburudika sana, kisha niliondoka kurudi kwenye mji ule ambao kwenye Lango lake la Kusini nilikuwa nimeachana na mtumishi wangu na wapagazi siku mbili kabla. Njiani niliongozwa kutafakari wema wa Mungu, nikakumbuka kwamba sikuwa nimelifanya kuwa jambo la maombi kwamba nipatiwe mahali pa kulala usiku uliopita. Nilijihukumu pia kwa kuwa nilikuwa na wasiwasi mwingi hivyo kwa ajili ya vitu vyangu vichache, wakati roho nyingi za thamani zilizonizunguka hazikuwa zimenigusa moyo ila kidogo tu. Nilikuja kama mwenye dhambi na kuitegemea damu ya Yesu, nikitambua kwamba nimekubaliwa ndani yake—nimesamehewa, nimetakaswa, nimefanywa mtakatifu—na lo, upendo wa Yesu, jinsi nilivyouona kuwa mkuu! Nilijua jambo zaidi kuliko nilivyowahi kujua hapo awali kuhusu maana ya kudharauliwa na kukataliwa, na kutokuwa na mahali pa kujilaza kichwa; na niliona kuliko wakati wowote uliopita ukuu wa upendo ule uliomfanya aache makao yake katika utukufu na kuteseka hivyo kwa ajili yangu; naam, hata kuutoa uhai wake wenyewe Msalabani. Nilimfikiria Yeye: “Amedharauliwa na kukataliwa na watu; ni mtu wa huzuni nyingi, ajuaye sikitiko”; nilimfikiria akiwa kisimani pa Yakobo, amechoka, ana njaa, na kiu, lakini akiona kwamba chakula chake na kinywaji chake ni kufanya mapenzi ya Baba yake; na nikalinganisha hayo na udogo wa upendo wangu. Nilimtazamia anisamehe yaliyopita, na anipe neema na nguvu ya kufanya mapenzi yake wakati ujao, kufuata nyayo zake kwa ukaribu zaidi, na kuwa wake kabisa kuliko wakati wowote. Niliomba kwa ajili yangu mwenyewe, kwa ajili ya marafiki zangu huko Uingereza, na kwa ajili ya ndugu zangu katika kazi. Machozi matamu ya furaha iliyochanganyika na huzuni yalitiririka kwa wingi, njia karibu ikasahaulika, na kabla sijatambua nilikuwa nimefika nilikokuwa nikienda. Nje ya Lango la Kusini nilikunywa kikombe cha chai, nikauliza habari za mizigo yangu iliyopotea, na nikasema juu ya upendo wa Yesu. Kisha nikaingia mjini, na baada ya maulizo mengi yasiyo na faida nikatoka kwa Lango la Kaskazini.

Nilijisikia nimeburudika sana kwa nafsi na kwa mwili kwa ushirika niliokuwa nao katika mwendo wangu wa kwenda mjini hata nikadhani ningeweza kumaliza maili sita zilizobaki za kurudi Shih-mun-wan jioni ile. Kwanza niliingia katika duka jingine la chai kununua keki za kienyeji, na nilipokuwa nikizila, ni nani aliyeingia isipokuwa mmoja wa wale wapagazi wenyewe waliobeba vitu vyangu katika hatua ya kwanza ya safari. Kutoka kwake nilipata habari kwamba baada ya mimi kuwaacha walipeleka mizigo yangu hadi Lango la Kusini; pale mtumishi wangu aliondoka, na aliporudi akasema kwamba nimetangulia, kwamba yeye hakukusudia kuondoka mara moja, bali angekaa mchana kutwa kwa rafiki yake, kisha anifuate; wakavipeleka vitu nyumbani kwa rafiki huyo, wakaviacha pale. Nilimshawishi aende nami kwenye nyumba ile, na pale nikapata habari kwamba mtu yule alikaa nao mchana na usiku, na asubuhi iliyofuata aliita wapagazi wengine, akaondoka kwenda Hang-chau. Hayo ndiyo yote niliyoweza kupata; kwa hiyo, nikiwa siwezi kufanya lolote ila kuendelea na safari yangu ya kurudi Shanghai kwa haraka yote, nilitoka mjini tena. Sasa ilikuwa imechelewa mno kuendelea hadi Shih-mun-wan. Nilimtazamia Baba yangu kama awezaye kunijazia kila nilichohitaji, nikapokea ishara nyingine ya upendo wake usiokoma na utunzaji wake, kwa kualikwa kulala katika mashua ya biashara, iliyokuwa sasa imekwama mahali pakavu katika mkondo wa mto. Usiku ulikuwa tena na baridi sana na mbu walisumbua. Hata hivyo, nilipata pumziko kidogo, na jua lilipochomoza nilikuwa nimeamka nikaendelea na safari yangu.

Agosti 7.

Mwanzoni nilijisikia mgonjwa sana, na nilikuwa na kidonda kooni, lakini nilitafakari wema wa ajabu wa Mungu katika kuniwezesha kustahimili joto la mchana na baridi ya usiku kwa muda mrefu hivyo. Nilihisi pia kwamba sasa mzigo mzito ulikuwa umeondolewa moyoni mwangu. Nilikuwa nimejikabidhi mimi mwenyewe na mambo yangu kwa Bwana, na nilijua kwamba kama ingekuwa kwa faida yangu na kwa utukufu wake vitu vyangu vingerudishwa; kama sivyo, yote yangekuwa kwa ajili ya mema. Nilitumaini kwamba sehemu ngumu zaidi ya safari yangu sasa ilikuwa ikikaribia mwisho, na jambo hili lilinisaidia, nikiwa nimechoka na miguu inayouma, kuendelea njiani. Nilipofika Shih-mun-wan na kula kifungua kinywa, niliona kwamba bado nilikuwa na sarafu mia nane na kumi mkononi; na nilijua kwamba nauli ya mashua ya biashara hadi Kia-hing Fu ilikuwa sarafu mia moja na ishirini, na kutoka huko hadi Shanghai mia tatu na sitini, ikiniachia sarafu mia tatu na thelathini tu—au peni kumi na mbili na sehemu ndogo—kwa chakula cha siku tatu au nne. Mara moja nilikwenda kwenye ofisi ya mashua, lakini kwa kufadhaika kwangu nikakuta kwamba kwa sababu ya ukavu wa mto bidhaa hazikuwa zimeshuka, hivi kwamba hakuna mashua ingeondoka leo na huenda hata kesho. Niliuliza kama hapakuwa na mashua za barua kwenda Kia-hing Fu, nikaambiwa kwamba tayari zilikuwa zimeondoka. Njia pekee iliyobaki ilikuwa kuchunguza kama kulikuwa na mashua za watu binafsi zilizokuwa zikienda ambamo ningeweza kupata nafasi ya kusafiri. Lakini utafutaji wangu ulikuwa bure; na sikuweza kupata mashua yoyote ikubali kwenda njia yote hadi Shanghai, la sivyo shida yangu ingekuwa imekwisha.

Wakati huo huo niliona mbele yangu, kwenye kona ya mfereji, mashua ya barua ikienda upande wa Kia-hing Fu. Nilikata shauri kwamba hii lazima ilikuwa mojawapo ya mashua za Kia-hing zilizokuwa zimezuiliwa bila kutazamiwa, nami nikaanza kuifuata kwa kasi kadiri tumaini na mahitaji ya hali ile yalivyoweza kunibeba. Kwa wakati ule uchovu na miguu inayouma vyote vilisahaulika. Baada ya kuikimbiza yapata maili moja niliifikia.

“Je, mnakwenda Kia-hing Fu?” nikaita kwa sauti.

“Hapana,” ndilo lilikuwa jibu pekee.

“Je, mnakwenda upande ule?”

“Hapana.”

“Mtanipa nafasi ya kusafiri nanyi kwa umbali wowote mtakaokwenda upande ule?”

Bado “Hapana,” wala si zaidi.

Nikiwa nimevunjika moyo kabisa na kuishiwa nguvu, nilianguka chini juu ya majani nikazimia.

Fahamu zilipokuwa zikinirudia sauti kadhaa zilifika masikioni mwangu, nikagundua kwamba walikuwa wakizungumza habari zangu. Mmoja alisema, “Anasema lahaja safi ya Shanghai,” na kutokana na usemi wao wenyewe nilijua kwamba wao ni watu wa Shanghai. Nilipojiinua, niliona kwamba walikuwa katika mashua kubwa ya biashara upande wa pili wa mfereji, na baada ya maneno machache walituma mashua yao ndogo kunichukua, nami nikapanda jahazi lile. Walikuwa wema sana, wakanipa chai; na nilipoburudika na kuweza kula, wakanipa chakula pia. Kisha nilivua viatu na soksi zangu ili kuipumzisha miguu yangu, na mwenye mashua kwa wema akanipatia maji ya moto ya kuiosha. Waliposikia habari yangu, na kuona malengelenge miguuni mwangu, ni dhahiri kwamba walinihurumia, wakaiita kila mashua iliyopita ili kuona kama ilikuwa ikienda njia yangu. Wasipoipata, baadaye, baada ya kulala usingizi wa saa chache, nilishuka pwani pamoja na nahodha, nikikusudia kuhubiri katika hekalu la Kwan-ti.

Kabla ya kuliacha jahazi niliwaambia nahodha na wale waliokuwamo kwamba sasa sikuweza kujisaidia mwenyewe; kwamba sikuwa na nguvu ya kutembea hadi Kia-hing Fu, na kwa kuwa nilikuwa nimekosa nafasi ya kusafiri leo, sikuwa tena na fedha za kutosha kunifikisha huko kwa mashua ya barua, ambayo ilikuwa njia ya gharama kubwa ya kusafiri; kwamba sikujua jinsi Mungu ninayemtumikia atakavyonisaidia, lakini sikuwa na shaka kwamba atafanya hivyo; na kwamba kazi yangu sasa ilikuwa kumtumikia pale nilipokuwa. Niliwaambia pia kwamba msaada ule niliojua utakuja ungekuwa ushahidi kwao wa kweli ya dini ambayo mimi na wamisionari wengine huko Shanghai tuliihubiri.

Tulipokuwa njiani kwenda mjini, nikiwa katika mazungumzo na nahodha, tuliona mashua ya barua ikija. Nahodha alinionyesha; lakini nilimkumbusha kwamba sikuwa tena na fedha za kulipa nauli yangu katika mashua hiyo. Hata hivyo aliiita, akagundua kwamba ilikuwa ikienda mahali fulani yapata maili tisa za Kiingereza kutoka Shanghai, ambako mmoja wa wapiga-makasia angebeba barua kwa njia ya nchi kavu hadi mjini. Kisha akasema, “Bwana huyu ni mgeni kutoka nchi za nje anayetoka Shanghai, ambaye ameibiwa, na hana tena njia ya kurudi. Mkimchukua pamoja nanyi kwa umbali mtakaokwenda, kisha mkamkodia machela imbebe sehemu iliyobaki ya njia, atawalipa huko Shanghai. Mnaona mashua yangu imekwama kule kwa kukosa maji, wala haiwezi kuondoka. Basi, mimi nitakuwa mdhamini; na kama bwana huyu asipolipa mtakapofika Shanghai, nitalipa mimi mtakaporudi.” Wema huu ambao sikuuomba kutoka kwa Mchina, mgeni kabisa, utaonekana wa ajabu zaidi kwa yeyote anayeijua tabia ya Wachina, ambao kwa kawaida husita mno kuhatarisha fedha zao. Wale wa mashua ya barua walipokubali masharti hayo, nilichukuliwa ndani kama abiria. Lo, jinsi nilivyoshukuru kwa uingiliaji huu wa maongozi ya Mungu, na kwa kuwa tena njiani kwenda Shanghai!

Mashua za barua kama ile niliyokuwa nikisafiria sasa zimeundwa ndefu na nyembamba, na nafasi ya ndani ni ndogo sana. Inampasa mtu kulala chini muda wote zinapokuwa zikienda, kwa kuwa mtikisiko mdogo ungeweza kuzipindua kwa urahisi. Lakini hali hii haikuwa ya kuchosha kwangu; kinyume chake, nilifurahi mno kuwa kimya. Ndizo mashua zenye mwendo wa kasi kuliko zote nilizoziona Uchina. Kila moja huendeshwa na watu wawili, wanaopokezana bila kukoma usiku na mchana. Hupiga makasia kwa miguu yao, na kupiga kafi kwa mikono yao; au kama upepo ni mzuri kabisa, hupiga makasia kwa miguu yao, na kwa mkono mmoja huendesha tanga dogo, huku wakiongoza usukani kwa mkono mwingine.

Baada ya safari ya kupendeza na ya haraka, nilifika Shanghai salama Agosti 9, kwa msaada wake Yeye aliyesema, “Sitakupungukia kabisa, wala sitakuacha kabisa;” “Tazama, mimi nipo pamoja nanyi siku zote, hata ukamilifu wa dahari.”

---