Pamoja na Mchungaji William Burns

BAADA ya Shanghai kutekwa tena na majeshi ya Kifalme, mwezi Februari 1855, niliwezeshwa kupanga nyumba ndani ya kuta za mji wa wenyeji, nami kwa furaha nikaitumia nafasi hii kuishi katikati ya umati mkubwa wa watu walioachwa kukaa katika magofu yaliyosalimika baada ya vita. Hapa ndipo nilipoweka makao yangu makuu, ingawa mara nyingi nilikuwa mbali katika safari za kuhubiri za muda mfupi au mrefu.

Kwa shauri la Mchungaji Dkt. Medhurst, kiongozi mkongwe wa London Mission, niliongozwa wakati huo hivi kuvaa mavazi ya wenyeji badala ya mavazi ya kigeni, ili kurahisisha kusafiri na kuishi bara. Wachina walikuwa wameiruhusu kampuni moja ya kigeni kujenga kiwanda cha hariri umbali fulani ndani ya bara, kwa sharti kwamba mtindo wa jengo uwe wa Kichina kabisa, na kwamba pasiwe na kitu chochote cha nje kinachoashiria kuwa ni cha kigeni. Faida kubwa ilionekana kutokana na badiliko hili la mavazi; nami, pamoja na wengi wa wale walioshirikiana nami, tumeendelea kuvaa mavazi ya wenyeji.

Uasi wa T'ai-p'ing, ulioanza mwaka 1851, ulikuwa wakati huu umefikia kilele cha mafanikio yake ya muda mfupi. Mji mkubwa wa Nan-king ulikuwa umeanguka mbele ya jeshi lililovamia; na huko, umbali wa chini ya maili mia mbili kutoka Shanghai, waasi walikuwa wameweka makao yao makuu, wakaanza kujiimarisha kwa ajili ya ushindi zaidi. Wakati wa kiangazi cha 1855 majaribio mbalimbali yalifanywa ya kuwatembelea viongozi wa harakati hiyo, ili kuwaletea mvuto wa Kikristo ulio dhahiri; lakini mafanikio yaliyopatikana yalikuwa madogo mno, hata juhudi hizo zikaachwa.

Mimi, pamoja na wengine, nilikuwa nimejaribu kufika Nan-king; lakini nilipoona kwamba haiwezekani, nikaelekeza tena fikira zangu kwenye kazi ya uinjilisti katika kisiwa cha Ts'ung-ming. Baada ya muda niliwezeshwa kushinda chuki na hofu za watu kiasi cha kupanga nyumba ndogo na kukaa katikati yao. Jambo hili lilikuwa furaha kubwa na faraja kwangu; lakini kabla wiki nyingi hazijapita, maofisa wa mahali hapo walipeleka malalamiko kwa Balozi Mdogo wa Uingereza, naye akanilazimisha kuondoka; ingawa Balozi Mdogo wa Ufaransa yeye mwenyewe alikuwa amewapatia wamisionari wa Kiroma mali umbali wa maili tatu au nne tu kutoka nyumba niliyolazimika kuihama. Nikiwa nimejaribiwa sana na kuvunjika moyo kwa kizuizi hiki kisichotarajiwa, nilirudi Shanghai bila kupenda, bila kuota hata kidogo baraka ambayo Mungu alikuwa ameniwekea huko.

Miezi michache kabla, Mchungaji William Burns, wa English Presbyterian Mission, alikuwa amefika bandari hiyo akirudi kutoka nyumbani; na kabla ya kwenda kwenye eneo lake la zamani la huduma katika jimbo la kusini la Fu-kien, alikuwa amejaribu, kama mimi, bila mafanikio, kuwatembelea waasi wa T'ai-p'ing huko Nan-king. Aliposhindwa katika jaribio hilo, aliweka makao yake makuu Shanghai kwa muda, akijitoa kwa uinjilisti katika maeneo yenye watu wengi yaliyozunguka. Hivyo katika majira ya kupukutika ya mwaka huo niliongozwa kwa majaliwa ya Mungu kushirikiana na mtumishi huyu wa Mungu mpendwa na mwenye heshima.

Tulisafiri pamoja, tukihubiri Injili katika miji mikubwa na midogo ya kusini mwa Kiang-su na kaskazini mwa Cheh-kiang, tukiishi katika mashua zetu, na kufuata mkondo wa mifereji na mito ambayo huko imetandaa kama wavu juu ya uso wote wa nchi ile tajiri yenye rutuba. Bw. Burns wakati huo alikuwa akivaa mavazi ya Kiingereza; lakini aliona kwamba, ingawa mimi nilikuwa mdogo zaidi na mwenye uzoefu mdogo kwa kila namna, mimi nilipata wasikilizaji watulivu, wakati yeye alifuatwa na wavulana wakorofi, na watu wenye udadisi lakini wasiojali; kwamba mimi nilialikwa nyumbani mwa watu, wakati yeye aliombwa radhi kwamba umati ambao ungemfuata ulizuia asialikwe. Baada ya wiki kadhaa za kuchunguza, yeye pia alivaa mavazi ya wenyeji, akafurahia nafasi zilizoongezeka ambazo mavazi hayo yalimpa.

Miezi ile ya furaha ilikuwa kwangu furaha na fursa isiyoneneka. Upendo wake kwa Neno ulipendeza sana, na maisha yake matakatifu yenye kicho, pamoja na ushirika wake wa daima na Mungu, vilifanya ushirika naye uitosheleze kiu kuu ya moyo wangu. Habari zake za kazi ya uamsho na za mateso huko Kanada, na Dublin, na Uchina Kusini zilifundisha sana, pamoja na kuvutia; kwa maana kwa ufahamu wa kweli wa kiroho mara nyingi alionyesha makusudi ya Mungu katika majaribu kwa namna iliyofanya maisha yote yapate sura na thamani mpya kabisa. Maoni yake hasa kuhusu uinjilisti kuwa ndiyo kazi kuu ya Kanisa, na kuhusu daraja la wainjilisti walei kuwa daraja lililopotea ambalo Maandiko yalidai lirudishwe, yalikuwa mbegu za mawazo ambazo zingezaa matunda katika kuundwa kwa China Inland Mission baadaye.

Hata hivyo, kwa nje, njia yetu haikuwa laini sikuzote; lakini tulipoachwa kukaa kwa muda wowote katika mji mdogo au mkubwa, nafasi hiyo ilitumiwa vizuri. Ilikuwa desturi yetu kuziacha mashua zetu, baada ya kuomba baraka, karibu saa tatu asubuhi, tukiwa na kigoda chepesi cha mianzi mkononi. Tukiisha kuchagua mahali pafaapo, mmoja angepanda juu ya kigoda na kuhubiri kwa dakika ishirini, huku mwingine akiomba baraka kwa bidii; kisha tukibadilishana nafasi, sauti ya msemaji wa kwanza ilipata kupumzika. Baada ya saa moja au mbili zilizotumika hivyo, tungehamia mahali pengine umbali fulani kutoka pa kwanza, na kuhubiri tena. Kwa kawaida karibu adhuhuri tulirudi kwenye mashua zetu kwa chakula cha mchana, ushirika, na maombi, kisha tukaendelea na kazi yetu ya nje hadi jioni. Baada ya chai na kupumzika zaidi, tungekwenda pamoja na wasaidizi wetu wenyeji kwenye duka fulani la chai, ambako saa kadhaa zingeweza kutumika katika mazungumzo huru na watu. Si mara chache, kabla ya kuuacha mji, tulikuwa na sababu nzuri ya kuamini kwamba kweli nyingi ilikuwa imeeleweka; nasi tuliweka Maandiko na vitabu vingi mikononi mwa wale waliovutiwa. Barua ifuatayo iliandikwa na Bw. Burns kwa mama yake nyumbani Uskoti wakati huo:—

“Maili ishirini na tano kutoka Shanghai,
Januari 26, 1856.

“Nikitumia nafasi ya siku ya mvua inayonifungia ndani ya mashua yangu, naandika mistari michache, pamoja na barua kwenda Dundee yenye habari kamili ambazo sina haja ya kuzirudia. Sasa ni siku arobaini na moja tangu nilipoondoka Shanghai safari hii ya mwisho. Mmisionari kijana Mwingereza, Bw. Taylor, wa Chinese Evangelisation Society, amekuwa mwenzangu katika wiki hizi—yeye katika mashua yake, nami katika yangu—nasi tumepata rehema nyingi, na nyakati nyingine msaada mkubwa katika kazi yetu.

“Lazima nisimulie tena habari ambayo nimekwisha kuisimulia zaidi ya mara moja—jinsi wiki nne zilizopita, tarehe 29 Desemba, nilivyovaa mavazi ya Kichina, ambayo ninayavaa sasa. Bw. Taylor alikuwa amefanya badiliko hili miezi michache kabla, nami niliona kwamba, kwa sababu hiyo, yeye hakusumbuliwa sana na umati katika kuhubiri, n.k., kama mimi, hata nikaamua kwamba ni wajibu wangu kufuata mfano wake. Wakati huo tulikuwa mbali na Shanghai mara mbili zaidi ya tulivyo sasa, na tungekuwa bado mbali vile vile kama tusingekutana mahali fulani na kundi la watu wasiotii sheria, waliodai fedha na kutishia kuzivunja mashua zetu kama madai yao yangekataliwa. Wanamashua waliogopa sana, wakashikilia kwamba turudi mahali fulani karibu zaidi na nyumbani. Watu hao walikuwa wamekwisha kuvunja kwa nguvu sehemu ya mashua ya Bw. Taylor, kwa sababu dai lao lisilo la busara la kupewa vitabu halikutimizwa.

“Tuna shamba kubwa, kubwa sana, la kazi katika eneo hili, ingawa huenda ikawa vigumu kwa sasa mtu kujiimarisha mahali fulani hasa; watu husikiliza kwa makini, lakini tunahitaji Uwezo utokao juu ili kuwasadikisha na kuwaongoa. Je, kuna roho yoyote ya maombi kwa ajili yetu miongoni mwa watu wa Mungu huko Kilsyth? au kuna juhudi yoyote ya kuitafuta roho hii? Jinsi hitaji lilivyo kubwa, na jinsi hoja na sababu za kuomba zilivyo kubwa katika jambo hili. Mavuno hapa kweli ni mengi, na watenda kazi ni wachache, nao hawajafaa kikamilifu kwa kazi kama hii bila neema nyingi. Na bado neema yaweza kuvifanya vyombo vichache na dhaifu kuwa njia ya kutimiza mambo makubwa—mambo makubwa kuliko hata tuwezavyo kuwaza.”

Tukio linalotajwa katika barua hii, lililotufanya turudi Shanghai mapema kuliko tulivyokusudia mwanzoni, lilitokea kwenye mpaka wa kaskazini wa Cheh-kiang. Tulikuwa tumefika katika mji wa soko wenye shughuli nyingi ujulikanao kwa jina la Wu-chen, au Mji Mweusi, ambao wakazi wake, tulikuwa tumeambiwa, walikuwa watu wakali zaidi na wasiotii sheria kuliko wote katika sehemu ile ya nchi. Ndivyo kweli tulivyowakuta: mji huo ulikuwa kimbilio la wasafirishaji haramu wa chumvi na watu wengine waovu. Dondoo zifuatazo zimechukuliwa kutoka shajara yangu, iliyoandikwa wakati huo:—

Januari 8, 1856.

Tulianza kazi yetu huko Wu-chen asubuhi hii kwa kugawa idadi kubwa ya trakti na baadhi ya Agano Jipya. Watu walionekana kushangaa sana, wala hatukuweza kupata habari kwamba mgeni yeyote alikuwa amefika hapa kabla. Tulihubiri mara mbili—mara moja katika hekalu la mungu wa Vita, na baadaye katika uwanja mtupu ulioachwa na moto, uliokuwa umeteketeza kabisa nyumba nyingi. Alasiri tulihubiri tena kwa hadhira kubwa yenye usikivu mahali pale pale; na jioni tukahamia kwenye duka la chai, ambapo tulipata nafasi nzuri ya kuzungumza mpaka habari ikaenea kwamba tulikuwa pale, na kwa kuwa watu wengi mno waliingia, tukalazimika kuondoka. Hata hivyo wasaidizi wetu wenyeji, Tsien na Kuei-hua, waliweza kubaki. Tukirudi kwenye mashua zetu, tulizungumza na kundi la watu waliokuwa wamesimama juu ya daraja, tukaona kwamba tulikuwa na sababu tele ya kushukuru na kutiwa moyo kwa matokeo ya kazi ya siku yetu ya kwanza.

Januari 10.

Kwanza tuliwatuma Tsien na Kuei-hua kugawa trakti za karatasi moja. Waliporudi tulikwenda pamoja nao, na katika uwanja ulioachwa wazi na moto tuligawanyika, tukahutubia makundi mawili. Tuliporudi kwenye mashua kwa chakula cha mchana, tuliwakuta watu wakingoja, kama kawaida, wakitaka vitabu. Vingine viligawiwa kwa wale walioweza kuvisoma; kisha, tukiwaomba kwa upole watuwie radhi tulipokuwa tukila chakula chetu cha mchana, niliingia katika mashua yangu nikafunga mlango.

Sikuwa hata nimepata muda wa kumimina kikombe cha chai, mapigo yakaanza, na paa likavunjwa mara moja. Nilitoka kwa nyuma, nikawakuta watu wanne au watano wakichukua madonge makubwa ya udongo ulioganda kwa baridi yaliyopinduliwa katika shamba lililokuwa karibu—yenye uzito, nadhani, wa ratili saba hadi kumi na nne kila moja—na kuyatupa kwenye mashua. Kuwaonya hakukufaa kitu, na haikupita muda mrefu kabla sehemu kubwa ya muundo wa juu wa mashua haijavunjwa vipande vipande, na udongo mwingi ukafunika vitu vilivyokuwa ndani. Mwishowe, Tsien alipata mashua iliyokuwa ikipita imshushe ufukweni umbali mfupi, na kwa trakti chache akavuta mbali usikivu wa watu wale, hivyo shambulio likakoma.

Sasa tulipata habari kwamba kati ya wale waliofanya uharibifu ni wawili tu waliokuwa wenyeji wa mahali hapo, wengine wakiwa wasafirishaji haramu wa chumvi, na kwamba chanzo chake kilikuwa kutotimiza kwetu dai lao lisilo la busara la kupewa vitabu. Kwa majaliwa ya Mungu hakuna aliyeumia; na mara utulivu uliporudi kidogo, sote tulikutana katika mashua ya Bw. Burns tukashiriki kutoa shukrani kwa kuwa tulikuwa tumehifadhiwa tusipate madhara mwilini, tukiwaombea pia wale waliofanya uovu huo, na kwamba jambo hilo ligeuzwe liwe kwa mema kwetu na kwa wale waliokuwa pamoja nasi. Kisha tulikula chakula chetu cha mchana tukashuka pwani, na hatua chache tu kutoka mashuani tukahutubia umati mkubwa uliokusanyika upesi. Tulisaidiwa kwa namna ya pekee; hatujawahi kusikilizwa kwa usikivu zaidi, wala haikupatikana sauti hata moja iliyowaunga mkono watu wale waliotusumbua. Jioni, katika maduka ya chai, roho ile ile ilidhihirika, na wengine walionekana kusikia kwa furaha habari njema za wokovu kwa njia ya Mwokozi aliyesulibiwa na kufufuka.

Tulipokuwa tukirudi tulipita duka la kinyozi lililokuwa bado wazi, nikaingia, na nilipokuwa nikinyolewa kichwa nilipata nafasi ya kuzungumza na watu wachache, na baadaye nikabandika trakti mbili za karatasi moja ukutani kwa faida ya wateja watakaokuja baadaye.

Januari 11.

Mwenye duka mmoja mwenye heshima aitwaye Yao, ambaye katika siku ya kwanza au ya pili ya kukaa kwetu Wu-chen alikuwa amepokea sehemu za Agano Jipya na trakti, alikuja jana, mashua yetu ilipovunjwa, kuomba vitabu zaidi. Wakati huo sote tulikuwa katika vurugu kutokana na uharibifu uliofanywa, na udongo uliotupwa ndani ya mashua, hivyo tukamkaribisha aje tena baada ya siku moja au mbili, ambapo tungempatia kwa furaha. Asubuhi hii alitokea akatukabidhi barua fupi ifuatayo:—

“Siku moja iliyopita niliwaomba Burns na Taylor, wale 'Rabi' wawili, wanipe vitabu vizuri. Ikatukia wakati huo kwamba wale wa mji wetu ambao mioyo yao ilidanganywa na Shetani, wasimjue Mwana wa Daudi, walifika hata kuthubutu kusema 'raca' na 'moreh' na kuiharibu mashua yenu yenye heshima. Nawashukuru kwa kuahidi kunipa vitabu baadaye, naomba vifuatavyo: Agano Jipya Kamili, 'Maneno ya Mtu Mwema Alipokaribia Kufa,' 'Mafundisho Muhimu ya Kikristo,' Almanaki, 'Kanuni za Ukristo,' 'Njia ya Kuufanya Ulimwengu Uwe na Furaha,'—nakala moja ya kila kimoja. Natumaini Sung na Tsien, na walimu wote, hawajambo. Salamu nyingine hazijaandikwa.”

Barua hii inavutia, kwa kuwa inaonyesha kwamba alikuwa amesoma Agano Jipya kwa makini, kwa maana maneno yaliyoandikwa kwa italiki yote yalichukuliwa humo. Matumizi yake ya “raca” na “moreh” kwa maana ya kutukana yanaonyesha kwamba maana yake haikumpita.

Baada ya kumpatia mtu huyu vitabu, tulitoka pamoja na Tsien na Kuei-hua kwenda upande wa mashariki wa mji, tukahubiri barabarani kwa muda mfupi. Tuliporudi kwenye mashua, nilitembelewa na watu wawili wa Chih-li, walio katika ofisi ya hakimu hapa. Nilisaidiwa sana katika kuzungumza nao juu ya Mwokozi aliyesulibiwa kwa lahaja ya Kimandarini; na ingawa mmoja wao hakusikiliza sana, yule mwingine alisikiliza, akauliza maswali yaliyoonyesha shauku aliyokuwa nayo. Walipokwisha kuondoka, nilishuka pwani nikazungumza na watu waliokusanyika pale, ambao Kuei-hua alikuwa akiwahubiria. Jua lililokuwa likitua lilitoa mfano, na kunikumbusha maneno ya Yesu, “Usiku waja, ambapo hakuna mtu awezaye kufanya kazi;” na nilipokuwa nikinena juu ya muda usiojulikana wa maisha haya, na juu ya kutojua kwetu wakati wa kurudi kwake Kristo, hali ya uzito mkubwa ilitawala ambayo sikuwahi kuiona kabla katika Uchina. Niliomba, na utaratibu mkubwa sana ulishikwa. Kisha nilirudi kwenye mashua yangu pamoja na kuhani mmoja wa Kibuddha aliyekuwa miongoni mwa wasikilizaji, naye akakiri kwamba Ubuddha ulikuwa mfumo wa udanganyifu usioweza kutoa tumaini lolote wakati wa kufa.

Januari 12.

Alasiri tuliwahutubia watu ufukweni karibu na mashua zetu, na pia katika mojawapo ya barabara za mji, na katika duka la chai, vitabu vikigawiwa kila mara. Jioni tulikwenda kama kawaida kuhubiri katika maduka ya chai, lakini tuliamua kwenda upande wa pili wa mji, ili kuwapa wale walioishi huko nafasi nzuri zaidi ya kukutana nasi. Ulikuwa mji mrefu uliotawanyika, karibu maili mbili za Kiingereza kwa urefu. Kwa kuwa Bw. Burns nami tulikuwa na desturi ya kuzungumza pamoja kwa Kichina, uamuzi huu ulijulikana kwa wale waliokuwa katika mashua.

Baada ya kwenda umbali mfupi tulibadili nia, tukaenda badala yake kwenye duka la chai la kawaida, tukidhani kwamba huenda watu walikuwa wamekwenda huko wakitarajia kukutana nasi. Lakini haikuwa hivyo; wala hatukuwapata wasikilizaji makini kama tulivyowapata nyakati zilizotangulia. Kwa sababu hiyo Bw. Burns alipendekeza tuondoke mapema kuliko kawaida, nasi tukafanya hivyo, tukiwaambia Tsien na Kuei-hua kwamba wangeweza kubaki muda kidogo zaidi. Tukirudi kwenye mashua, tuligawa vitabu vichache; lakini, cha ajabu, tuliachwa tuende peke yetu, bila mtu yeyote kufuatana nasi, kama ilivyo kawaida sana. Badala ya kuwa usiku wenye nuru, kama ulivyokuwa tulipoanza safari, tuliona kwamba giza lilikuwa limekuwa nene mno. Njiani tulikutana na mwanamashua, ambaye mwenendo wake ulionekana wa ajabu sana, na bila kutupa maelezo yoyote alizima mshumaa wa taa yetu; tuliiwasha taa tena, tukimwambia asiizime tena, ndipo, kwa mshangao wetu, akauondoa mshumaa kwa makusudi akautupa mfereji. Kisha akatembea kufuata ukuta mfupi uliojitokeza hadi ukingo wa mto, akakodolea macho majini.

Nisijue kilichokuwa kimempata, nilikimbia mbele kumshika, nikiogopa kwamba huenda alikuwa akitaka kujizamisha; lakini kwa faraja yangu kubwa alirudi kwa utulivu. Akijibu maswali yetu ya mara kwa mara alituambia tusiseme, kwa maana watu fulani waovu walikuwa wakitafuta kuziharibu mashua, nao walikuwa wamezisogeza mbali ili kuwaepuka. Kisha akatuongoza hadi mahali ambapo mojawapo ilikuwa imetia nanga. Punde Tsien na Kuei-hua wakaja wakapanda salama, na muda mfupi baadaye mwalimu Sung akajiunga nasi, na mashua ikaondoka.

Chanzo cha msukosuko huu wote kilielezwa wakati huo. Mtu mmoja aliyejidai kuwa askari wa mtaa alikuwa amekuja kwenye mashua tulipokuwa hatupo, akiwa na dai la maandishi la dola kumi na kiasi cha afyuni. Alisema kwamba kulikuwa na zaidi ya watu hamsini wa mashambani (wasafirishaji haramu wa chumvi) waliokuwa wakingoja jibu letu katika duka la chai lililokuwa jirani; na kwamba kama tungewapa walichotaka, pamoja na sarafu za shaba mia tatu za kulipia chai yao, tungeweza kukaa kwa amani; lakini kama sivyo, wangekuja mara moja kuziharibu mashua zetu. Sung aliwaambia kwamba hatungeweza kutimiza dai lao; kwa maana, kwa kuwa hatukuwa tukifanya biashara, bali tukihubiri tu na kugawa vitabu, hatukuwa na afyuni hata chembe, na fedha zetu zilikuwa karibu zimekwisha zote. Hata hivyo, mtu yule alimwambia waziwazi kwamba hakumwamini, na Sung hakuwa na la kufanya ila kututafuta, akimtaka mtu yule angoje jibu letu. Kwa kuwa hakujua kwamba tulikuwa tumebadili mipango yetu, alitutafuta upande usio sahihi, na bila shaka bure.

Wakati huo huo wanamashua walikuwa wamefaulu kuondoka. Walikuwa wameogopa sana; na kwa kuwa walikuwa wamepata hivi karibuni ushahidi wa yale watu hao wangeweza kufanya mchana kweupe, hawakuwa na hamu ya kuonja yale ambayo wangeweza kujaribu usiku. Kwa hiyo, walipoondoka, walikuwa wametengana, ili kama mashua moja ingeharibiwa, nyingine ipate kutupa kimbilio. Ilikuwa baada ya hayo ndipo tulipokutana na mwanamashua kwa majaliwa ya Mungu, na kuongozwa salama hadi chomboni. Sung alipopita tena mahali tulipokuwa tumetia nanga awali, aliona katikati ya miti watu kumi na wawili au zaidi, na kuwasikia wakiuliza mashua zimekwenda wapi; lakini hakuna aliyeweza kusema. Kwa bahati nzuri walitafuta bure.

Baada ya muda mashua mbili zilikutana, zikapigwa makasia pamoja kwa muda. Ilikuwa tayari usiku sana, na kusafiri usiku katika sehemu ile ya nchi haikuwa njia ya kuepuka hatari ya watu waovu; hivyo swali likazuka la nini kifanyike. Jambo hili tuliwaachia wanamashua kuamua; wao walikuwa wameondoka kwa hiari yao wenyewe, nasi tuliona kwamba, chochote ambacho sisi binafsi tungetamani, hatungeweza kuwalazimisha wengine kubaki katika hali ya hatari kwa ajili yetu. Hata hivyo, tuliwahimiza wafanye upesi lolote walilokusudia kufanya, kwa kuwa kesho yake ilikuwa Siku ya Bwana, ambapo hatungependa kusafiri. Tuliwajulisha pia kwamba popote tulipokuwa ni lazima tutimize utume wetu, na kuihubiri Injili; kwa hiyo haikuleta tofauti kubwa mahali tungekaa, kwa maana hata kama tungepitisha usiku bila kuonekana, hakika tungegunduliwa asubuhi iliyofuata. Basi watu hao wakaamua kwamba ni afadhali turudi mahali tulipotoka; jambo hili tulilikubali kabisa, nao wakageuka kurudi. Lakini—kama ni kwa bahati au la hatukuweza kujua—waliingia katika mkondo mwingine, wakapiga makasia kwa muda wasijue wanakokwenda. Mwishowe, kwa kuwa kulikuwa na giza nene sana, walitia nanga kwa usiku huo.

Kisha tuliwaita wanamashua wote pamoja, na wasaidizi wetu wenyeji, tukawasomea Zaburi ya tisini na moja. Yaweza kuwaziwa jinsi sehemu hii ya Neno la Mungu ilivyofaa hali yetu na mahitaji yetu, na jinsi ilivyofariji kwa utamu:—

“Aketiye mahali pa siri pake Aliye juu
Atakaa chini ya uvuli wake Mwenyezi.
Nitasema juu ya Bwana, Yeye ni kimbilio langu na ngome yangu:
Mungu wangu; nitamtumaini Yeye.

“Hakika atakuokoa na mtego wa mwindaji,
Na tauni iharibuyo.
Atakufunika kwa manyoya yake, na chini ya mbawa zake utatumaini:
Kweli yake ni ngao yako na kigao.
Hutaogopa hofu ya usiku;
Wala mshale urukao mchana.

“Kwa kuwa amekaza kunipenda, kwa hiyo nitamwokoa.
Nitamweka juu kwa sababu amelijua jina langu.
Ataniita, nami nitamwitikia;
Nitakuwa pamoja naye taabuni;—nitamwokoa na kumtukuza.
Kwa siku nyingi nitamshibisha,—na kumwonyesha wokovu wangu.”

Tukijikabidhi kwa maombi chini ya utunzaji na ulinzi wake Yeye aliyekuwa ametufunika kwa giza nene na kuturuhusu kuokoka mkononi mwa watu wa jeuri, tulikwenda kulala; nao usiku huo—shukrani kwa ulinzi wa upole wa Mlinzi wa Israeli, asiyesinzia wala kuwasahau watu wake—tuliupitisha kwa amani na utulivu, tukawezeshwa, kwa kadiri fulani, kuitambua kweli ya neno lile la thamani, “Wewe ndiwe Sitara yangu, na Ngao yangu.”

Jumapili, Januari 13.

Asubuhi hii niliamshwa karibu saa 10 alfajiri na maumivu makali katika kiungo cha goti. Nilikuwa nimeliumiza siku iliyotangulia, na matokeo yake yalikuwa uvimbe mkali. Kwa mshangao wangu mkubwa nilisikia mvua ikimwagika kwa nguvu, ingawa hali ya hewa ilikuwa nzuri sana kabla ya hapo. Tulipochungulia nje, tulijikuta tuko karibu sana na mahali tulipokuwa tumetia nanga awali, hata kwamba, kama hakuna kitu kingetuzuia, tusingejiona kuwa na haki ya kuacha kwenda mjini kuhubiri kama kawaida; lakini mvua ilikuwa nyingi mno mchana kutwa hata hakuna aliyeweza kuziacha mashua. Hivyo tulifurahia siku nzuri ya kupumzika, ambayo hatukuwa tumeipata kwa muda; na hali ya hewa ilizuia watu wasitutafute sana. Kama siku ingekuwa nzuri huenda tungegunduliwa, hata kama tusingetoka mashuani. Kama ilivyokuwa, tuliachwa tutafakari kwa amani, kwa mshangao na shukrani, juu ya matendo ya neema ya Mungu wetu, aliyekuwa ametuongoza hivyo kando “mahali pasipokuwa na watu” tupumzike kidogo.

Jumatatu, Januari 14.

Asubuhi isiyo na wingu. Mmoja wa wasaidizi wenyeji alikwenda kabla ya mapambazuko kuchukua nguo fulani zilizokuwa zimetolewa kufuliwa. Alirudi na habari kwamba, licha ya mvua kubwa ya jana, watu walikuwa wakitutafuta pande zote. Hata hivyo, tulikuwa tumehifadhiwa kwa amani na usalama “chini ya uvuli wake Mwenyezi.”

Wanamashua sasa walikuwa wameogopa kabisa hata hawakukubali kukaa zaidi, wakaondoka alfajiri. Nilikuwa nimefungiwa chumbani mwangu kwa kuchechemea, wala sikuwa na la kufanya ila kwenda pamoja nao. Alasiri tulifika Ping-wang, njiani kuelekea Shanghai.

“Baya analolibariki Mungu ni jema kwetu,
Na jema lisilobarikiwa ni baya;
Na yote ni sawa yaonekanayo kuwa makosa kabisa,
Ikiwa ni mapenzi yake matamu.”

---