Okwatula
Ekitabo VIII

Essuula 8 · eddakiika 32 ez’okusoma · eddakiika 41 ez’okuwuliriza

Ekitabo VIII

Essuula I

Ayi Katonda wange, ka nzijukire n’okwebaza, era nkwatulire Ggwe okusaasira kwo kw’onkoledde. Amagumba gange ka gatobezebwe okwagala kwo ng’omusulo, era gakugambe nti, Ani afaanana nga ggwe, Ayi Mukama? Wakutula ebyansiba; ndiwaayo gy’Oli ekiweebwayo eky’okwebaza. Era engeri gye wabikutulamu nja kugibuulira; era bonna abakusinza, bwe banaawulira kino, banaagamba nti, “Mukama yeebazibwe, mu ggulu ne ku nsi; erinnya lye kkulu era lya kitalo.” Ebigambo byo byali binywevu nnyo mu mutima gwange, era nga wanneetooloola enjuyi zonna. Obulamu bwo obutaggwaawo nnali mbukakasizza kaakano, newaakubadde nga nnabulabanga mu kifaananyi bufaananyi, ng’abali mu ndabirwamu. Kyokka nnali ndekedde ddala okubuusabuusa nti waliwo ekiriwo ekitavunda, era nti ebiriwo ebirala byonna kwe byava; era saali nkyayagala kukukakasa kusingawo, wabula okunywera ennyo mu Ggwe. Naye ku bulamu bwange obw’ensi eno, byonna byali bikankana, era omutima gwange gwali gwetaaga okulongoosebwamu ekizimbulukusa eky’edda. Ekkubo, ye Mulokozi Yennyini, lyansanyusa nnyo, naye nnali nkyatya okuyita mu bufunda bwalyo. Ne oteeka mu birowoozo byange, era ne kirabika nga kirungi mu maaso gange, okugenda eri Simplicianus, eyandabikira ng’omuweereza wo omulungi; era ekisa kyo kyayakaliranga mu ye. Era nnali mpulidde nti okuva mu buto bwe yali awangadde ng’akwewaddeyo ddala. Kaakano yali akaddiye; era olw’emyaka egyo emingi bwe gityo gye yamala ng’agoberera amakubo go n’obunyiikivu obw’engeri eyo, yandabikira ng’ayinza okuba ng’afunye obumanyirivu bungi; era bwe kyali. Mu ggwanika eryo nnayagala ambuulire (bwe nnamuyanjulira ebyanneeraliikiriza) engeri esinga okusaanira omuntu ali mu mbeera yange okutambulira mu makubo go.

Kubanga nnalaba ekkanisa ng’ejjudde; omu ng’akwata ekkubo lino, n’omulala eryo. Naye ne sisanyuka olw’okubeera mu bulamu obw’ensi; weewaawo kaakano okwegomba kwange nga tekukyanyokya nga edda olw’essuubi ly’ekitiibwa n’amagoba, kyali kizito nnyo gye ndi okugumiikiriza obuddu obuzito obwenkanidde awo. Kubanga, bwe nnabigeraageranya n’obuwoomi bwo, n’obulungi bw’ennyumba yo gye nnali njagala, ebintu ebyo tebyali bikyansanyusa. Kyokka nnali nkyasibiddwa okwagala abakazi; so n’Omutume teyangaana kuwasa, newaakubadde nga yambuulirira ekisingako obulungi, ng’ayagala nnyo abantu bonna babeere nga ye bwe yali. Naye nze, olw’obunafu bwange, ne neeroboza ekifo ekyangu; era olw’ekyo kyokka nnali nsuukundibwa eno n’eri mu bintu ebirala byonna, nga nzirise era nga nkooye olw’okweraliikirira okuwotokya, kubanga mu bintu ebirala nnawalirizibwanga, nga sikyagala, okwefaananyiriza obulamu bw’obufumbo, bwe nnali nneewaddeyo gye buli era nga bunfuga. Nnali mpulidde okuva mu kamwa k’Amazima nti waliwo abalaayi abeefuula abalaayi ku lw’obwakabaka obw’omu ggulu: naye, bw’agamba, Buli asobola okutegeera kino akitegeere. Mazima abantu bonna abatamanyi Katonda ba bwereere, era tebaasobola kuva mu birungi ebirabika okuzuula Oyo omulungi. Naye nze nnali sikyali mu bwereere obwo; nnali mbuvuddemu; era olw’obujulirwa obw’awamu obw’ebitonde byo byonna nnali nkuzudde Ggwe Omutonzi waffe, n’Ekigambo kyo, Katonda awamu naawe, era awamu naawe Katonda omu, gwe wayitamu okutonda ebintu byonna. Waliwo n’ekika ekirala eky’abatatya Katonda, abo, newaakubadde nga Katonda bamumanyi, tebaamugulumiza nga Katonda wadde okumwebazanga. Era mu kino nange nnali ngudde, naye omukono gwo ogwa ddyo gwampanirira, ne gunzigyayo, n’onteeka we nnali nsobola okuwonera. Kubanga wagamba omuntu nti, Laba, okutya Mukama, ge magezi, era nti, Teweegombanga kulabika nga wa magezi; kubanga abo abeeyitanga ab’amagezi ne bafuuka abasirusiru. Naye kaakano nnali nzudde ejjinja ery’omuwendo omungi, lye nnali nsaanidde okugula nga ntunze byonna bye nnalina, ne nsigala nga nneebuusabuusa.

Essuula II

Awo ne ŋŋenda eri Simplicianus, kitaawe wa Ambrose (kaakano Omulabirizi) mu kufuna ekisa kyo, era Ambrose gwe yayagalanga ddala nga kitaawe. Ne mmunyumiza ebitabulatabula eby’okubungeeta kwange. Naye bwe nnamugamba nti nnali nsomye ebitabo ebimu eby’Abaplatoni, Victorinus, eyali omusomesa w’okwogera mu Rooma (eyafa nga Mukristaayo, nga bwe nnali mpulidde), bye yali avvuunuse mu Lulatini, n’alaga essanyu lye nti saagwa ku biwandiiko by’abafirosoofo abalala, ebijjudde obukyamu n’obulimba, ebigoberera obulombolombo obw’ensi eno, sso nga Abaplatoni mu ngeri nnyingi bakulembera abantu okukkiriza Katonda n’Ekigambo kye. Awo okunkubiriza okwetoowaza kwa Kristo, okwakisibwa ab’amagezi ne kubikkulirwa abaana abato, n’ayogera ku Victorinus yennyini, gwe yali amanyi ennyo ng’ali e Rooma: era ku ye yannyumiza kye sijja kukisa. Kubanga kirimu ettendo ddene ery’ekisa kyo, eririna okwatulwa gy’Oli, engeri omusajja oyo omukadde, omuyivu ennyo era omukugu mu masomo ag’obuyigirize, eyali asomye era n’apima ebitabo bingi nnyo eby’abafirosoofo; omusomesa w’abakungu bangi ab’ekitiibwa ab’Olukiiko lwa Rooma, era eyali, ng’ekijjukizo ky’obulungi bwe yatuukiriza omulimu gwe, (ekintu abantu b’ensi eno kye batwala ng’ekitiibwa ekinene) asaanidde era n’aweebwa ekibumbe mu Kibangirizi kya Rooma; ye, okutuusa ku myaka egyo nga musinza wa bifaananyi, era ng’eyeetabanga mu mikolo egivvoola eby’obutukuvu, kumpi abakungu bonna ab’e Rooma gye baali beewaddeyo, era eyali ayigirizza abantu okwagala

Anubis, katonda awuuma, n’abalala bonna

Bakatonda ab’ekikula ky’ensolo ab’engeri zonna, abaalwana

‘Ne Neptune, Venus, ne Minerva:

be Rooma yawangula edda, kaakano b’esinza, ebyo byonna Victorinus omukadde bye yali amaze emyaka emingi ng’abiwolereza n’obwogezi obubwatuka ng’eggulu;—kaakano teyakwatibwa nsonyi kuba mwana wa Kristo wo, era omwana omuwere ow’ensulo yo; ng’akkiriza ensingo ye okussibwako ekikoligo eky’obwetoowaze, n’ekyenyi kye okugondera ekivume ky’Omusalaba.

Ayi Mukama, Mukama, Ggwe eyakutamya eggulu n’okka, n’okwata ku nsozi ne zinyooka omukka, wayingira otya mu kifuba ekyo? Yasomanga (nga Simplicianus bwe yagamba) Ebyawandiikibwa ebitukuvu, n’anoonyereza n’obunyiikivu bungi ebiwandiiko byonna eby’Ekikristaayo, n’agamba Simplicianus (si mu lwatu, wabula mu kyama era nga mukwano gwe), “Tegeera nti nze ndi Mukristaayo dda.” N’amuddamu nti, “Sijja kukikkiriza, era sijja kukubala mu Bakristaayo, okuggyako nga nkulabye mu Kkanisa ya Kristo.” Ye n’amuddamu ng’asaaga nti, “Kale bisenge bye bifuula abantu Abakristaayo?” Era kino yakyogeranga emirundi mingi, nti yali dda Mukristaayo; ne Simplicianus emirundi gye gimu n’amuddangamu ekyo kye kimu, ye n’addangamu olusaago lw’“ebisenge” emirundi gye gimu. Kubanga yatyanga okunyiiza mikwano gye, abasinza baddayimooni ab’amalala, ng’alowooza nti okuva waggulu ku kitiibwa kyabwe eky’Ekibabulooni, ng’okuva ku mivule gya Lebanooni, Mukama gye yali tannamenya, obuzito bw’obulabe bwandimugwiridde. Naye bwe yamala okufuna obunywevu olw’okusoma n’okufumiitiriza ennyo, n’atya okwegaanibwa Kristo mu maaso ga bamalayika abatukuvu, singa kaakano atya okumwatula mu maaso g’abantu, ne yeerabako omusango munene, olw’okukwatibwa ensonyi z’Ebisakramentu by’obwetoowaze bw’Ekigambo kyo, nga takwatibwa nsonyi za mikolo egivvoola egya baddayimooni abo ab’amalala, be yali agoberedde mu malala gaabwe era n’ayingira emikolo gyabwe, n’afuna obuvumu mu maaso g’obwereere, n’akwatibwa ensonyi mu maaso g’amazima, n’agamba Simplicianus amangu ago era nga tekisuubirwa (nga ye yennyini bwe yaŋŋamba), “Tugende mu Kkanisa; njagala okufuuka Mukristaayo.” Naye ye, ng’atasobola kwefuga olw’essanyu, n’agenda naye. Era bwe yamala okuyingizibwa mu Kisakramentu ekisooka n’afuuka omuyigirizwa (Katekumeni), nga wayiseewo akaseera katono n’awaayo erinnya lye, alyoke azaalibwe omulundi ogwokubiri mu kubatizibwa, Rooma ng’ewuniikirira, Ekkanisa ng’esanyuka. Ab’amalala ne balaba, ne basunguwala; ne baluma obugigi, ne basaanuuka. Naye Mukama Katonda ye yali essuubi ly’omuweereza wo, era teyafaayo ku bitaliimu na bulalu obw’obulimba.

Okukomekkereza, ekiseera bwe kyatuuka eky’okwatula okukkiriza kwe (ekyo e Rooma abo abali kumpi okusemberera ekisa kyo kye bakola, nga bayimiridde mu kifo ekigulumivu, mu maaso g’abakkiriza bonna, mu bigambo ebigereke ebikwatiddwa mu mutwe), abakadde b’Ekkanisa, bwe yagamba, baasaba Victorinus (nga bwe kyakolebwanga eri abo abaalabikanga nga bayinza okutya olw’ensonyi) okwatula mu kyama: naye ye n’asinga kwagala kwatula bulokozi bwe mu maaso g’ekibiina ekitukuvu. “Kubanga ebyo bye yayigirizanga mu by’okwogera tebyali bulokozi, kyokka yali abyatudde mu lwatu: kale yali asaanidde atya okutya ekisibo kyo ekiwombeefu, ng’ayatula ekigambo kyo, ye eyali tatyanga kibiina kya balalu, ng’ayogera ebigambo bye ku bubwe!” Awo bwe yalinnya okwatula, bonna, nga bwe baali bamumanyi, ne bagambagana erinnya lye mu kaama n’eddoboozi ery’okumwebaliza. Era ani eyali tamumanyi eyo? Ne wabaawo amaloboozi amatono agaayitanga mu kamwa konna ak’ekibiina ekyali kisanyuka, Victorinus! Victorinus! Essanyu lyabaluka mangu, bwe baamulaba; ne basirika amangu ddala balyoke bamuwulire. N’ayatula okukkiriza okw’amazima n’obuvumu obw’ekitalo, bonna ne baagala okumusikira mu mitima gyabwe ddala; weewaawo olw’okwagala kwabwe n’essanyu baamusikirayo, egyo gye gyali emikono gye baamusikisa.

Essuula III

Ayi Katonda omulungi! kiki ekibaawo mu muntu, alyoke asinge okusanyuka olw’obulokozi bw’emmeeme eyali eweddemu essuubi, era ewonyezeddwa mu kabi akasinga obunene, okusinga singa ebadde erina essuubi bulijjo, oba akabi nga kaali katono? Kubanga naawe bw’otyo, Kitaffe ow’ekisa, osanyuka nnyo olw’omwonoonyi omu eyeenenyezza okusinga ekyenda mu omwenda abatuukirivu abateetaaga kwenenya. Era tuwulira n’essanyu lingi, buli lwe tuwulira endiga eyali ebuze bw’ekomezebwawo ku bibegabega by’omusumba n’essanyu lingi, n’ennoso bw’ezzibwa mu ggwanika lyo, baliraanwa nga basanyukira wamu n’omukazi eyagizuula; era essanyu ery’okusinza okw’ekitiibwa mu nnyumba yo lireeta amaziga, bwe kisomebwa mu nnyumba yo ku mutabani wo omuto, nti yali afudde kaakano mulamu, yali azaaye laba wuuno azaawuse. Kubanga osanyukira mu ffe, ne mu bamalayika bo abatukuvu, abatukuvu olw’okwagala okutukuvu. Kubanga Ggwe tokyuka emirembe gyonna; kubanga ebintu byonna ebitabeerera ddala bye bimu era ebitabeerawo emirembe gyonna, Ggwe obimanyi emirembe gyonna mu ngeri y’emu.

Kale kiki ekibaawo mu mmeeme, bw’esinga okusanyuka okuzuula oba okuddizibwa ebintu by’eyagala, okusinga singa ebadde ebirina bulijjo? weewaawo, n’ebintu ebirala bikakasa kino; era ebintu byonna bijjudde abajulirwa, abaleekaana nti, “Bwe kiri.” Omuduumizi awangudde ajaguza; naye teyandiwangudde singa teyalwana; era akabi gye kakoma okuba akanene mu lutalo, n’essanyu gye likoma okuba eddene mu kujaguza obuwanguzi. Kibuyaga asuukunda abavuzi b’emmeeri, ng’atiisa okubbira; bonna ne batukula mu maaso olw’okufa okubasemberedde; eggulu n’ennyanja ne bikkakkana, ne basanyuka nnyo ddala, kubanga baali batidde nnyo ddala. Mukwano gw’omuntu alwala, n’emisuwa gye giraga akabi; bonna abeegomba okuwona kwe balwala mu birowoozo wamu naye. Awona, newaakubadde nga tannatambula na maanyi ge aga edda; kyokka wabaawo essanyu eritaaliwo edda bwe yatambulanga nga mulamu era nga wa maanyi. Weewaawo, n’amasanyu gennyini ag’obulamu bw’abantu, abantu bagafuna mu bizibu, si ebyo byokka ebitujjira nga tetubisuubira era nga tetwagala, naye ne mu bizibu bye beerondera era bye banoonya olw’okwesanyusa. Okulya n’okunywa tebiwooma, okuggyako ng’enjala n’ennyonta bisoose okubaluma. Abantu abaagala okunywa, balya ennyama ezimu ez’omunnyo, balyoke bafune ebbugumu eribatawaanya, ekyokunywa bwe kirikkakkanya, ne kireeta essanyu. Era kyalagirwa nti omugole eyayogerezebwa taweebwanga mangu ago, bba aleme okunyooma oyo gwe yali tannalumirwa kwegomba ng’akyamwogereza.

Etteeka lino likola mu ssanyu ery’obugwagwa era erikolimiddwa; likola mu ssanyu erikkirizibwa era ery’amateeka; likola ne mu bulungi obusingayo obulongoofu obw’omukwano; likola ne ku oyo eyali afudde, n’alamuka; eyali abuze, n’azuulibwa. Wonna wonna essanyu erisinga obunene likulemberwa obulumi obusinga obunene. Kino kitegeeza ki, Ayi Mukama Katonda wange, sso nga Ggwe oli ssanyu eri Ggwe kennyini emirembe gyonna, era ebintu ebimu ebikwetoolodde bisanyukira mu Ggwe bulijjo? Kino kitegeeza ki, ekitundu kino eky’ebintu okweyongera n’okukendeera bwe kityo, nga bikyukakyuka, nga binyiiga ate nga bitabagana? Kino kye kipimo kyabyo ekyabigerekerwa? Kino kyokka kye wabigerekera, sso nga okuva mu ggulu erisingayo waggulu okutuuka ku nsi esingayo wansi, okuva ku ntandikwa y’ensi okutuuka ku nkomerero y’emirembe, okuva ku malayika okutuuka ku kiwuka, okuva ku kwenyeenya okusooka okutuuka ku kusembayo, buli kimu okiteeka mu kifo kyakyo, era buli kimu okituukiriza mu kiseera kyakyo, buli kintu ekirungi ng’engeri yaakyo bw’eri? Zinsanze! nga oli waggulu nnyo mu bya waggulu ennyo, era nga oli wansi nnyo mu bya wansi ennyo! era Ggwe toyabulira n’akatono, naffe tukaluubirirwa nnyo okudda gy’Oli.

Essuula IV

Golokoka, Ayi Mukama, okole; tuzuukuse, otuyite tudde; tukoleezeemu omuliro, otusikirize; tubugumye, otuwoomere; ka tukwagale kaakano, ka tudduke. Abangi tebadda gy’Oli, okuva mu ggeyeena y’obuzibe ey’ebuziba okusinga eya Victorinus, ne basembera, ne bamulisibwa, nga bafuna Omusana ogwo, abo abagufuna gwe bafuniramu obuyinza okuva gy’Oli okufuuka abaana bo? Naye bwe baba nga tebamanyiddwa nnyo mu mawanga, n’abo abaabamanyi babasanyukira kitono. Kubanga abangi bwe basanyukira wamu, buli omu naye abeera n’essanyu eriyitiridde, kubanga bakoleezebwa era ne bayakizibwa omu ku mulala. Era, kubanga abo abamanyiddwa abangi bakwata ku bangi okubaleeta eri obulokozi, era babakulembera ng’abangi babagoberera. Noolwekyo n’abo abaabasooka babasanyukira nnyo, kubanga tebasanyukira bo bokka. Kubanga kikafuuwe, mu weema yo okusosola ng’abagagga basembezebwa okusinga abaavu, oba ab’ekitiibwa okusinga abakopi; wabula Ggwe walonda ebinafu eby’ensi okukwasa ab’amaanyi ensonyi; n’abakopi ab’ensi eno n’abanyoomebwa wabalonda, n’ebitaliiwo, olyoke oggyewo ebiriwo. Era naye ne mutume wo oyo asembayo obuto, gwe wayitira olulimi lwe n’oyogera ebigambo bino, bwe yalwana olutalo lwe, Paulus Gavana w’essaza, amalala ge bwe gaawangulwa, n’ayisibwa wansi w’ekikoligo kya Kristo wo ekyangu, n’afuuka omu ku abo abafugibwa Kabaka omukulu; naye, mu kifo ky’erinnya lye ery’edda Sawulo, n’asiima okuyitibwa Pawulo, okujjukiza obuwanguzi obwo obunene. Kubanga omulabe asinga okuwangulwa mu oyo gw’asinga okunyweza; era mu oyo gw’ayitamu okunyweza abangi. Naye ab’amalala abanyweza nnyo okuyita mu kitiibwa kyabwe; ate okuyita mu bo, n’anyweza abangi olw’obuyinza bwabwe. Kale omutima gwa Victorinus gye gwakoma okutwalibwa nga gw’omuwendo, Setaani gwe yali akutte ng’ekigo ekitayinza kuwambibwa, n’olulimi lwa Victorinus, ekyo ekyokulwanyisa eky’amaanyi era eky’obwogi kye yattisa abangi; abaana bo gye baali basaanidde okukoma okusanyuka ennyo, kubanga Kabaka waffe yasiba ow’amaanyi, ne balaba ebintu bye nga bimuggyiddwako ne birongoosebwa, ne bisaanyizibwa okukuweesa ekitiibwa; ne bifuuka eby’omugaso eri Mukama, olwa buli mulimu omulungi.

Essuula V

Naye omusajja oyo owuwo, Simplicianus, bwe yamala okunnyumiza ebya Victorinus, ne nkwatibwa omuliro okumugoberera; kubanga ekyo kye yali agenderedde mu kukinnyumiza. Naye bwe yayongerako n’engeri mu mirembe gy’Omufuzi Julian etteeka bwe lyateekebwawo, Abakristaayo mwe baagaanibwa okuyigiriza amasomo ag’obuyigirize oba ag’okwogera; n’engeri ye, bwe yagondera etteeka eryo, bwe yasinga kwagala kuleka ssomero ly’ebigambo okusinga Ekigambo kyo, ky’oyitamu okufuula ennimi z’abasiru ennimi ez’obwogezi; yandabikira nga wa mukisa nga bw’ali omumalirivu, olw’okufuna bw’atyo omwagaanya okukuweereza Ggwe wekka. Ekintu ekyo kye nnali nsinda olw’okukyegomba, nga nsibiddwa, si n’enjegere z’omulala, wabula n’okwagala kwange nze kennyini okw’ekyuma. Okwagala kwange omulabe yali akukutte, era mu kwo yali ankoledde olujegere, n’ansiba. Kubanga okuva mu kwagala okukyamu, okwegomba ne kuzaalibwa; n’okwegomba bwe kwagonderwa, ne kufuuka empisa; n’empisa bwe yataziyizibwa, ne efuuka obwetaavu. Mu ngeri eyo, ng’empeta eziyungiddwa awamu (kyennava nkiyita olujegere) obuddu obukakali bwankuumanga nga ndi mu busibe. Naye okwagala kuli okuggya okwali kutandise okubeera mu nze, okukuweereza Ggwe ku bwereere, n’okwagala okukunyumirwa Ggwe, Ayi Katonda, obuwoomi bwokka obukakafu, kwali tekunnasobola kuwangula kwagala kwange okw’edda okwakakanyala, nga kunywezeddwa emyaka. Bwe bityo eby’okwagala byange ebibiri, ekimu ekiggya n’ekirala eky’edda, ekimu eky’omubiri n’ekirala eky’omwoyo, ne birwanagana mu nze; era olw’obutakkaanya bwabyo ne bimenyaamenya emmeeme yange.

Bwe ntyo, nnategeera, olw’ebyantuukako nze kennyini, kye nnali nsomye, engeri omubiri bwe gwegomba okulwanyisa omwoyo, n’omwoyo okulwanyisa omubiri. Nze kennyini mu njuyi zombi; naye nnali nze kennyini okusingawo mu kye nnasiimanga mu nze, okusinga mu kye nnagaananga mu nze. Kubanga mu ekyo ekyasembayo, kaakano emirundi egisinga nnali si nze, kubanga mu bingi nnali mbigumiikiriza nga sikyagala, okusinga okubikola nga njagala. Kyokka empisa eyo yafuna amaanyi gano ag’okunnwanyisa okuyita mu nze, kubanga nnajja nga njagala, mu kifo kye nnali saagala. Era ani alina obuyinza okukyogerako obubi, singa ekibonerezo eky’obwenkanya kigoberera omwonoonyi? So nnali sikyalina kwekwasa kwange okw’edda, nti kyennava nkyalwawo okusukkuluma ensi n’okukuweereza, kubanga amazima gaali tegannategeerekeka ddala gye ndi; kubanga kaakano nago gaali gategeerekese. Naye nze, nga nkyali muddu w’ensi, ne ngaana okulwanira wansi w’ebbendera yo, ne ntya okuggibwako emigugu gyonna, nga bwe twanditidde okugitikkibwa. Bwe ntyo nnali nnyigiddwa wansi mu ssanyu n’emigugu gy’ensi eno, nga mu tulo: n’ebirowoozo bye nnakulowoozangamu byali ng’okufuba kw’abo abaagala okuzuukuka, naye ne bawangulwa otulo otungi, ne beebakamu nate. Era nga bwe wataba ayagala kwebaka emirembe gyonna, era mu kulamula okutereevu okw’abantu bonna okutunula kusinga, naye omuntu emirundi egisinga, ng’awulira obuzito bw’otulo mu bitundu bye byonna, alwawo okukunkumula otulo, era newaakubadde nga tasanyuse kitundu, naye, ne bwe kiba nga ekiseera eky’okugolokoka kituuse, akkiriza otulo n’essanyu, bwe ntyo nange nnali nkakasa nti kyali kisingako nnyo obulungi gye ndi okwewaayo eri okwagala kwo, okusinga okwewaayo eri okwegomba kwange; naye newaakubadde ng’ekisooka kyammatiza era ne kiwangula, ekyokubiri kyansanyusa era ne kinfuga. Era saalina kye nnyinza kukuddamu ng’onkoowoola nti, Zuukuka ggwe eyeebase, Ozuukire mu bafu, Kristo anaakwakira. Era bwe wandaganga enjuyi zonna nti ky’ogamba kya mazima, nze, nga nsingiddwa amazima, saalina kye nnyinza kuddamu n’akatono, wabula ebigambo ebyo ebinafu era ebirimu otulo, “Mangu, mangu,” “kaakano,” “ndekaayo akaseera katono.” Naye “kaakano, kaakano,” tekwalina kaakano, n’“akaseera kange akatono” ne kawangaala ebbanga ddene; bwereere nnasanyukira etteeka lyo mu muntu ow’omunda, ng’etteeka eddala mu bitundu byange liwakanya etteeka ly’amagezi gange, era ne linfuula omusibe w’etteeka ly’ekibi eryali mu bitundu byange. Kubanga etteeka ly’ekibi ge maanyi g’empisa, amagezi mwe gasikirwa era mwe gakwatirwa, ne bwe gataba na kwagala; naye nga kibasaanira, kubanga gaagwamu nga gaagala. Kale ani yandindokodde nze omunaku bwe ntyo mu mubiri guno ogw’okufa, wabula ekisa kyo kyokka, mu Yesu Kristo Mukama waffe?

Essuula VI

Era engeri gye wannokola mu bisiba eby’okwegomba, bye nnali nsibiddwamu ennyo eri okwegomba okw’omubiri, ne mu buddu obw’ebintu eby’ensi, nja kugibuulira kaakano, era ngyatulire erinnya lyo, Ayi Mukama, omubeezi wange era omununuzi wange. Nga okweraliikirira kweyongera, nnali nkola emirimu gyange egy’olubeerera, era nga nsinda gy’Oli buli lunaku. Nnajjanga mu Kkanisa yo, buli lwe nnabanga sirina mirimu egyo, gye nnasindiranga wansi w’omugugu gwagyo. Alypius yali nange, kaakano nga amaze okuva ku mirimu gye egy’amateeka oluvannyuma lw’olutuula olwokusatu, ng’alindirira gw’anaatundira amagezi ge mu by’amateeka, nga nze bwe nnatundanga obukugu bw’okwogera, oba nga ddala okuyigiriza kuyinza okubuwa. Nebridius yali kaakano, olw’omukwano gwaffe, akkirizza okuyigiriza wansi wa Verecundus, omutuuze era omusomesa w’olulimi ow’e Milan, era mukwano gwaffe ffenna ow’oku lusegere ennyo; eyali ayagala ennyo, era olw’obwenkanya bw’omukwano n’asaba mu kibiina kyaffe, obuyambi obw’obwesigwa bwe yali yeetaaga ennyo. Nebridius teyasikirizibwa kino olw’okwegomba amagoba (kubanga yandifunye bingi nnyo mu kuyiga kwe singa yayagala), wabula nga mukwano gwaffe omusaasizi ennyo era omuwombeefu, teyayagala kulemwa kukola kirungi, n’okunyooma okusaba kwaffe. Naye mu kino yakola n’amagezi mangi, nga yeewala okumanyibwa abantu abakulu ng’ensi eno bw’ebalaba, nga yeewala okutaataaganyizibwa mu birowoozo ebyandivudde mu ekyo, era ng’ayagala okubeera n’ebirowoozo bye nga biri ddembe era nga biwummudde, essaawa nnyingi nga bwe kisoboka, okunoonya, oba okusoma, oba okuwulira ekintu ku magezi.

Awo olunaku lumu, Nebridius bwe yali taliiwo (sijjukira lwaki), laba, ne wajja okutulaba nze ne Alypius, omusajja ayitibwa Pontitianus, munnansi waffe kubanga yali Mwafirika, eyali ow’ekifo ekya waggulu mu lubiri lw’Omufuzi. Kye yali atwagalako, simanyi, naye ne tutuula okunyumya, ne kibaawo nti ku mmeeza ey’emizannyo, mu maaso gaffe, n’alaba ekitabo, n’akikwata, n’akibikkula, era nga takisuubira, n’asanga nga kya Mutume Pawulo; kubanga yalowooza nti kyali kimu ku bitabo ebyo bye nnali neekooya nabyo mu kuyigiriza. Awo n’amwenya, n’antunuulira, n’alaga essanyu lye n’okwewuunya nti yali asanze ekitabo kino amangu ago, era kino kyokka, mu maaso gange. Kubanga yali Mukristaayo, era nga mubatize, era emirundi mingi yavunnamiranga mu maaso go Ggwe Katonda waffe mu Kkanisa, mu kusaba okw’emirundi emingi era okutakoma. Awo bwe nnamala okumugamba nti nnali nfuba nnyo ku Byawandiikibwa ebyo, ne wasituka emboozi (eyava mu bye yali annyumiza) ku Antony, omumonaako Omumisiri: erinnya lye lyali lya kitiibwa kingi mu baweereza bo, newaakubadde nga okutuusa essaawa eyo nga tetulimanyi. Ekyo bwe yakizuula, n’ayongera okulwawo ku nsonga eyo, ng’atutegeeza era nga yeewuunya obutamanya bwaffe ku muntu ow’erinnya eryo bwe lityo. Naye ffe ne tuwuniikirira, nga tuwulira eby’ekitalo byo nga bikakasibwa ddala mu bujjuvu, mu biseera eby’okumpi bwe bityo, kumpi mu byaffe ffennyini, ebyakolebwa mu Kukkiriza okw’amazima ne mu Kkanisa Katolika. Ffenna ne twewuunya; ffe, nti byali binene bwe bityo, ye, nti byali tebinnatutuukako.

Okuva awo emboozi ye n’edda ku bibiina by’abamonaki mu nnyumba zaabwe, ne ku mpisa zaabwe entukuvu, akawoowo akalungi gy’Oli, ne ku malungu g’eddungu agabala ebibala, bye twali tetumanyiiko n’akatono. Era waaliwo ennyumba y’abamonaki e Milan, ejjudde ab’oluganda abalungi, ebweru wa bbugwe w’ekibuga, nga Ambrose y’agirabirira, naye nga tetwagimanya. N’agenda mu maaso n’emboozi ye, ffe ne tuwuliriza nga tusirise nnyo. Awo n’atubuulira engeri olweggulo lumu e Triers, Kabaka bwe yali amaliddwako omwoyo emizannyo gy’e Circus, ye n’abalala basatu, banne, bwe baafuluma okutambulatambula mu nnimiro okumpi ne bbugwe w’ekibuga; era eyo, bwe baali batambula babiri babiri, omu n’agenda naye ku bbali, ate abalala bombi ne batambula bokka; abo, mu kutambulatambula kwabwe, ne batuuka ku kayumba akamu, nga mubeeramu abaddu bo abamu, abaavu mu mwoyo, abo obwakabaka obw’omu ggulu bwe bwabwe, ne basangamu akatabo akaali kalimu obulamu bwa Antony. Omu ku bo n’atandika okukasoma, ne kamwewuunyisa, ne kamukoleezaamu omuliro; era bwe yali asoma, n’atandika okulowooza ku kutwala obulamu ng’obwo, n’okuleka emirimu gye egy’ensi akuweereze Ggwe. Era abo bombi baali ku abo be bayita abakungu abakola emirimu gy’obwakabaka. Awo amangwago, ng’ajjudde okwagala okutukuvu n’ensonyi ez’amagezi, ng’asunguwalidde yennyini, n’atunuulira mukwano gwe, n’agamba nti, “Nkwegayiridde, mbuulira, kiki kye tunaafuna mu kutegana kwaffe kuno kwonna? kiki kye tuluubirira? tuweereza lwa ki? Essuubi lyaffe mu lubiri liyinza okulinnya okusinga okufuuka ab’omukwano ba Kabaka? era mu ekyo, kiki ekitali kyangu kumenyeka, era ekitajjudde kabi? era bulabe bumeka bwe tuyitamu okutuuka ku bulabe obusingawo? era tulituuka eyo ddi? Naye okufuuka mukwano gwa Katonda, bwe njagala, nkufuuka kaakano wennyini.” Bw’atyo bwe yayogera. Era ng’alumwa ng’omukazi alumwa okuzaala obulamu obuggya, n’azza amaaso ku katabo, n’agenda mu maaso n’okusoma, n’akyuka munda, Ggwe gye walaba, era omutima gwe ne gwambulwa ensi, nga bwe kyalabika amangu. Kubanga bwe yali asoma, ng’ayuuguumizibwa amayengo g’omutima gwe eruuyi n’eruuyi, n’akaayukira yennyini okumala akaseera, n’alyoka ategeera, n’amalirira okukwata ekkubo erisinga obulungi; era bwe yali kaakano owuwo, n’agamba mukwano gwe nti, “Kaakano nneesudde essuubi lyaffe eryo, era mmaliridde okuweereza Katonda; era kino, okuva mu ssaawa eno, mu kifo kino, kye ntandika. Bw’oba toyagala kungoberera, tonziyiza.” Munne n’addamu nti yandimunywereddeko, okugabana empeera ey’ekitiibwa ennyo bw’etyo, n’obuweereza obw’ekitiibwa ennyo bwe butyo. Bwe batyo bombi, nga kaakano babo, ne bazimba omulungooti nga basasula omuwendo ogwetaagisa, kwe kuleka byonna bye baalina, n’okukugoberera Ggwe. Awo Pontitianus n’oyo eyali naye, abaali batambulira mu bitundu ebirala eby’ennimiro, ne bajja nga babanoonya mu kifo ekyo kye kimu; bwe baabasanga, ne babajjukiza okuddayo, kubanga obudde bwali buwungedde. Naye bo ne babannyonnyola kye baali bamaliridde n’ekigendererwa kyabwe, n’engeri okwagala okwo gye kwatandikamu ne kunywerera mu bo, ne babeegayirira nti, obanga tebaagala kwegatta ku bo, baleme kubateganya. Naye abalala, newakubadde nga tebaakyuka n’akatono okuva ku bwe baali edda, baakungubagira bokka (nga bwe yakakasa), ne babayozaayoza mu kutya Katonda, nga babeesigisa okubasabira; bwe batyo, nga emitima gyabwe gikyalwawo ku nsi, ne bagenda mu lubiri. Naye bali bombi, nga bassizza omutima gwabwe ku ggulu, ne basigala mu kayumba. Era bombi baalina abawala be baali baayogereza, nabo bwe baawulira ekyo, ne beewaayo eri Katonda okusigala nga bambeerera.

Essuula VII

Bw’etyo bwe yali emboozi ya Pontitianus; naye Ggwe, Ayi Mukama, bwe yali ayogera, n’onkyusa okwetunuulira nzekka, ng’onzigya emabega w’omugongo gwange gye nnali nneeteeka, nga saagala kwetunuulira; n’onteeka mu maaso gange, ndabe bwe nnali omuvundu, bwe nnali omukyamu era omugwagwa, ow’amabala era ow’amabwa. Ne ndaba ne nsamaalirira; era ne sifuna gye nnandiddukidde okwewala nzekka. Era bwe nnagezaako okukyusa eriiso lyange okuva ku nze, ye n’agenda mu maaso n’emboozi ye, Ggwe n’oddamu okunteeka mu maaso gange, n’onsindiikiriza mu maaso gange, ndyoke nzuule obutali butuukirivu bwange, era mbukyawe. Nnali mbumanyi, naye ne neefuula ng’atabulaba, ne mbuziba amaaso, ne mbwerabira.

Naye kaakano, gye nnakoma okwagala ennyo abo be nnawulirako okwegomba kwabwe okulamu, nti baali beewaddeyo ddala gy’Oli okuwonyezebwa, gye nnakoma okwetamwa nzekka, bwe nneegeraageranya nabo. Kubanga emyaka gyange mingi (nga kkumi n’ebiri) gyali giyiseewo kaakano okuva ku gwange ogw’ekkumi n’omwenda, bwe nnasoma Hortensius wa Cicero, ne nkubirizibwa okwagala ennyo amagezi; naye nnali nkyalwisa okugaana essanyu ery’ensi lyokka, n’okwewaayo okunoonya ekyo, nga si kukizuula kwokka, wabula n’okukinoonya kwennyini, kwali kusaanidde okusinga eby’obugagga n’obwakabaka bw’ensi, ne bwe byandibadde bimaze okuzuulibwa, n’okusinga amasanyu g’omubiri, ne bwe gandibadde ganjaaliddwa enjuyi zonna nga bwe njagala. Naye nze omunaku, omunaku ddala, mu ntandikwa yennyini ey’obuvubuka bwange, nnali nkusabye obulongoofu, ne ŋŋamba nti, “Mpa obulongoofu n’okwefuga, naye si kaakano.” Kubanga nnatya nti oyinza okumpulira mangu, n’onwonya mangu obulwadde bw’okwegomba, bwe nnali njagala okukkusibwa okusinga okuzikizibwa. Era nnali mbungeese mu makubo amakyamu mu ddiini ey’obulimba evvoola ebitukuvu, nga si ngikakasizza ddala, wabula nga ngisinza ku ndala ze saanoonya mu kutya Katonda, naye ze nnawakanya mu bubi.

Era nnali ndowooza nti kyennava nnalwisanga buli lunaku okugaana essuubi ly’ensi eno, n’okukugoberera Ggwe wekka, lwa kuba tewaalabika kintu kikakafu kye nnandiraze ekkubo lyange. Era kaakano olunaku lwali lutuuse lwe nnali ndibikkulirwa nzekka, n’omutima gwange lwe gwali gunnenya. “Oli ludda wa kaakano, olulimi lwange? Wagamba nti olw’amazima agataali makakafu tewaagala kwesuulako mugugu gwa butaliimu; kaakano gakakafu, naye omugugu ogwo gukyakunyigiriza, ate abo abatakooye bwe batyo nga baganoonya, era abatamaze myaka kkumi n’okusingawo nga bagalowoozaako, ebibegabega byabwe biwewuddwa, ne baweebwa ebiwaawaatiro okubuuka.” Bwe ntyo nnali ndumwa munda, era nga nswadde nnyo n’ensonyi ez’entiisa, Pontitianus bwe yali ayogera bw’atyo. Ye bwe yamaliriza emboozi ye n’omulimu gwe yali azze okukola, n’agenda; nange ne nzira munda mu nze. Kiki kye saayogera ku nze? Mbooko ki ez’okusalirwa omusango ze saakuba nazo emmeeme yange, endyoke engoberere, nga nfuba okugenda Gy’Oli! Naye yo n’edda emabega; n’egaana, naye n’eteewolereza. Ensonga zonna zaali ziweddewo era nga ziwakanyiziddwa; ne wasigalawo okwekunkumula okusirise; era n’etya, nga bwe yanditidde okufa, okuziyizibwa okuva mu mukoka gw’empisa eyo, gye yali eyonoonekeramu okutuuka ku kufa.

Essuula VIII

Awo mu lutalo luno olunene olw’ennyumba yange ey’omunda, lwe nnali nsitudde n’amaanyi ku mmeeme yange, mu kisenge ky’omutima gwange, nga ntabuse mu birowoozo ne mu ndabika, ne nkyukira Alypius. “Kiki ekituluma?” bwe ndeekaana: “kiki kino? wawulidde ki? Abatali bayigirize basituka ne batwala eggulu n’amaanyi, naffe n’okuyiga kwaffe, era awatali mutima, laba, gye twekulukuunya mu mubiri n’omusaayi! Tukwatibwa ensonyi okugoberera, kubanga abalala batukulembedde, ate ne tutakwatibwa nsonyi obutagoberera n’akatono?” Ebigambo ebiringa ebyo bye nnayogera, era omusujja gw’omutima gwange ne gunzigya w’ali, ye n’asirika, ng’antunuulira ng’awuniikiridde. Kubanga ogwo tegwali mulamwa gwange ogw’abulijjo; era ekyenyi kyange, amatama, amaaso, langi, n’eddoboozi, byayogera ebiri mu mutima gwange okusinga ebigambo bye nnayogera. Waaliwo akannimiro akatono ku nnyumba gye twasulangamu, ke twakozesanga, nga bwe twakozesanga ennyumba yonna; kubanga nnyini nnyumba, eyatusuza, teyabeeranga omwo. Eyo akavuyo k’omu kifuba kyange kwe kanzigya, awatali muntu yenna eyandiyimirizza olutalo olw’amaanyi lwe nnali nnwana nange nzekka, okutuusa lwe lwandikomye nga Ggwe bwe wamanya, nze nga simanyi. Naye nnali mu kutabuka okw’obulamu, nga nfa, ndyoke mbe mulamu; nga mmanyi ekintu ekibi kye nnali, era nga simanyi kintu kirungi kye nnali ŋŋenda okufuuka mu bbanga ttono. Awo ne nzira mu nnimiro, Alypius n’agoberera ebigere byange. Kubanga okubeerawo kwe tekwakendeeza ku kubeera kwange nzekka; oba yandindese atya nga ntabuse bwe ntyo? Ne tutuula wala nga bwe kyasoboka okuva ku nnyumba. Nnali ntabuse mu mwoyo, nga nnyiize nnyo nti saayingira mu kwagala kwo ne mu ndagaano yo, Ayi Katonda wange, amagumba gange gonna kye gaali gankaabirira okuyingira, era ne gakitendereza okutuuka ku ggulu. Era omwo tetuyingira na mmeeri, oba na magaali, oba na bigere, nedda, tetwetaaga kutambula wadde ebbanga eryenkana lye nnali nvudde mu nnyumba okutuuka mu kifo we twali tutudde. Kubanga okugendayo kwokka, era n’okuyingirayo, kwali tekuli kirala wabula okwagala okugenda, naye okwagala n’okumalirira era ddala ddala; si kukyukakyuka n’okwesuukunda, eruuyi n’eruuyi, nga n’okwagala okulemadde okwawuddwamu ebitundu bibiri, nga kulwana, ekitundu ekimu nga kibbira ng’ekirala kisituka.

N’ekisembayo, mu musujja gwennyini ogw’obutamalirira bwange, ne nkola n’omubiri gwange ebikolwa bingi ebiringa ebyo abantu bye bandyagadde okukola oluusi, naye ne batasobola, oba nga tebalina bitundu bya mubiri, oba nga bisibiddwa n’emiguwa, nga binafuyiziddwa obulwadde, oba nga biziyiziddwa mu ngeri endala yonna. Bwe ntyo, bwe nnakuunyuunya enviiri zange, ne nkuba ekyenyi kyange, bwe nnagatta engalo zange ne nkwata evviivi lyange; nnayagala, ne nkikola. Naye nnandyagadde, ne sikikola; singa amaanyi g’okutambuza ebitundu byange tegaagondera. Ebintu bingi bwe bityo bye nnakola, nga “okwagala” si kwe “kusobola”; ate ne sikola ekyo kye nnali njagala ennyo okukola okusinga ebirala byonna, era kye nnandisobodde okukola amangu ddala oluvannyuma, bwe nnandyagadde; kubanga amangu oluvannyuma, bwe nnandyagadde, nnandyagadde ddala ddala. Kubanga mu bintu ebyo amaanyi gaali gamu n’okwagala, era okwagala kwali kukola; naye nga tekikoleddwa: era omubiri gwange gwagondera mangu okwagala okusinga obunafu okw’emmeeme yange, mu kutambuza ebitundu byagwo ku kabonero kaayo akatono, okusinga emmeeme bwe yeegondera yokka okutuukiriza mu kwagala kwokka okwagala kwayo kuno okunene ennyo.

Essuula IX

Ekyewuunyo kino kiva wa? era lwa nsonga ki? Okusaasira kwo kwakaayakane ndyoke mbuuze, oba nga ebibonerezo eby’ekyama eby’abantu, n’obulumi obusinga okuba obw’ekizikiza obw’abaana ba Adamu, biyinza okunziramu. Ekyewuunyo kino kiva wa? era lwa nsonga ki? Omutima gulagira omubiri, ne gugondera amangu ddala; omutima gwelagira gwokka, ne guwakanyizibwa. Omutima gulagira omukono okutambula; era wabaawo okwetegeka kungi bwe kuti, ekiragiro ne kiba nga kumpi tekyawukana na buwulize. Naye omutima mutima, n’omukono mubiri. Omutima gulagira omutima, gwennyini, okwagala, naye ne gutakola. Ekyewuunyo kino kiva wa? era lwa nsonga ki? Gwelagira, nkigamba, okwagala, era tegwandiragidde singa tegwayagadde, naye kye gulagira tekikolebwa. Naye tegwagala mu bujjuvu: noolwekyo tegulagira mu bujjuvu. Kubanga gulagira nga bwe gwagala: era ekiragirwa tekikolebwa, nga bwe gutayagala. Kubanga okwagala kulagira nti wabeewo okwagala; si kulala, wabula kwo kwennyini. Naye tekulagira mu bujjuvu, noolwekyo kye kulagira tekibaawo. Kubanga singa okwagala kwali kujjuvu, tekwandikulagidde na kubaawo, kubanga kwandibadde kumaze okubaawo. Noolwekyo si kyewuunyo okwagala ekitundu ekimu, n’obutayagala ekitundu ekirala, wabula bulwadde bw’omutima, nti tegusituka mu bujjuvu, nga gusitulibwa amazima, nga gusindikibwa wansi empisa. Era noolwekyo waliwo okwagala kubiri, kubanga okumu ku kwo si kujjuvu: era ekyo okumu kye kubulwa, okulala kukirina.

Essuula X

Bazikirire mu maaso go, Ayi Katonda, nga bwe bazikirira aboogera ebitaliimu n’abalimba emmeeme: abo, bwe baalaba nti mu kuteesa mulimu okwagala kubiri, ne bagamba nti mu ffe mulimu emitima ebiri egy’engeri bbiri, ogumu mulungi, ogulala mubi. Bo bennyini be babi ddala, bwe banywerera ku bintu bino ebibi; era bo bennyini balifuuka balungi bwe banaanywerera ku mazima ne bakkiriza amazima, Omutume wo alyoke abagambe nti, Edda mwali ng’abantu ab’ekizikiza, naye kaakano muli bantu ba musana mu Mukama waffe. Naye bo, nga baagala okuba omusana, si mu Mukama, wabula mu bo bennyini, nga balowooza nti obutonde bw’emmeeme kye kimu ne Katonda kye ali, bafuuliddwa ekizikiza ekisingako obukutte olw’amalala ag’entiisa; kubanga baddayo emabega ewala okuva gy’Oli, ggwe omusana ogw’amazima, ogujja mu nsi, okwakira buli muntu. Mwegendereze kye mwogera, era mukwatibwe ensonyi: mumusemberere mwakirwe, n’amaaso gammwe tegaliswala. Nze kennyini bwe nnali nteesa okuweereza Mukama Katonda wange kaakano, nga bwe nnali mmaze ebbanga ddene nga nkimaliridde, nze nnali njagala, nze nnali ngaana, nze, nze kennyini. Saayagala mu bujjuvu, era saagaana mu bujjuvu. Noolwekyo nnali nnwana nange nzekka, nga neeyuzaayuza nzekka. Era okuyulika kuno kwantuukako nga saagala, naye ne kulaga, si kubeerawo kwa mutima mulala, wabula ekibonerezo ky’ogwange. Noolwekyo tekyali nze eyakikola, wabula ekibi ekyali kibeera mu nze; ekibonerezo ky’ekibi ekyakolebwa mu ddembe ery’okusingawo, kubanga nnali mwana wa Adamu.

Kubanga singa waliwo obutonde obukontana bungi nga bwe waliwo okwagala okulwanagana, kaakano tebuliba bubiri bwokka, wabula bungi. Omuntu bw’ateesa obanga agende mu lukuŋŋaana lwabwe oba mu kifo eky’emizannyo, Abamanikaya bano baleekaana nti, Laba, wano waliwo obutonde bubiri: obumu obulungi, busika eruuyi; obulala obubi, buzza emabega eruuyi. Kubanga obutali ekyo, okubuusabuusa kuno wakati w’okwagala okulwanagana kuva wa? Naye nze ŋŋamba nti kwombi kubi: okwo okusika eri bo, n’okwo okuzza emabega eri ekifo eky’emizannyo. Naye bo tebakkiriza nti okwagala okwo okusika eri bo kuyinza okuba okutali kulungi. Kale kiri kitya singa omu ku ffe ateesa, era mu lutalo lw’okwagala kwe okubiri n’aba mu kalumwa, obanga agende mu kifo eky’emizannyo oba mu kkanisa yaffe? Abamanikaya bano nabo tebandibadde mu kalumwa kye banaddamu? Kubanga oba balina okukkiriza (kye batayagala) nti okwagala okutwala mu kkanisa yaffe kulungi, nga bwe kuli okw’abo abaafuna ebyama byabwe era abakwatiddwa byo: oba balina okulowooza nti waliwo obutonde bubiri obubi, n’emmeeme bbiri embi nga zirwanagana mu muntu omu, era tekiriba kya mazima kye boogera, nti waliwo obumu obulungi n’obulala obubi; oba balina okukyukira amazima, ne batakyagaana nti omuntu bw’ateesa, emmeeme emu ewuubaala wakati w’okwagala okukontana.

Kale baleme kuddayo kugamba, bwe balaba okwagala kubiri okulwanagana mu muntu omu, nti olutalo luli wakati w’emmeeme bbiri ezikontana, ez’obuzaale bubiri obukontana, okuva mu nsibuko bbiri ezikontana, emu ennungi, endala embi. Kubanga Ggwe, Ayi Katonda ow’amazima, obalaga nti bakyamu, obaziyiza, era obasinga omusango; nga bwe kiba, okwagala kwombi nga kubi, omuntu bw’ateesa obanga atte omuntu n’obutwa oba n’ekitala; obanga anyage ettaka lino oba liri ery’omulala, bw’aba tasobola kwombi; obanga agule essanyu mu kwejalabya, oba akuume ensimbi ze olw’omululu; obanga agende mu circus oba mu kifo eky’emizannyo, bwe biba nga byombi bigguddwawo ku lunaku lumu; oba, eky’okusatu, okubba mu nnyumba y’omulala, bw’aba afunye omukisa; oba, eky’okuna, okwenda, bw’aba mu kiseera ekyo kye kimu ng’alina n’engeri y’okukikola; byonna nga bisisinkanye mu kiseera kimu, era nga byonna byegombebwa kyenkanyi, ate nga tebiyinza kukolebwa mu kiseera kimu: kubanga biyuzaayuza omutima wakati w’okwagala kuna, oba n’okusingawo (wakati w’ebintu ebingi ennyo ebyegombebwa), okulwanagana, naye tebagamba nti waliwo obuzaale obw’enjawulo obungi bwe butyo. Bwe kityo ne mu kwagala okulungi. Kubanga mbabuuza, kirungi okusanyukira okusoma Omutume? oba kirungi okusanyukira Zabbuli ey’amagezi? oba kirungi okwogera ku Njiri? Bajja kuddamu ku buli kimu nti, “kirungi.” Kale kiri kitya singa byonna bisanyusa kyenkanyi, era byonna omulundi gumu? Okwagala okw’enjawulo tekuwugula mutima, omuntu ng’ateesa ky’asaanidde okusinga okulonda? naye byonna birungi, era biwakana okutuusa ekimu lwe kirondebwa, okwagala okumu okujjuvu kulyoke kutwalibwe eyo, okwali kwawuddwamu bingi. Bwe kityo, obutaggwaawo bwe butusanyusa waggulu, n’essanyu ly’ebirungi eby’ekiseera ne litunyweza wansi, emmeeme y’emu y’etayagala kino oba kiri n’okwagala okujjuvu; era noolwekyo eyuzibwayuzibwa n’okutabulwa okw’ennaku, kubanga olw’amazima eteeka kino mu maaso, naye olw’empisa teteeka kiri ku bbali.

Essuula XI

Bwe ntyo bwe nnali omulwadde mu mmeeme, nga mbonaabona, nga neenenya nnyo okusinga bwe nnali mpeeza, nga neekulukuunya era nga neenyoolanyoola mu lujegere lwange, okutuusa lwe lwandimenyese ddala, olwali lunkutte kaakano katono nnyo, naye nga lukyankutte. Era Ggwe, Ayi Mukama, n’onzitoowerera munda mu nze n’okusaasira okukakali, ng’oyongera emirundi ebiri emiggo gy’okutya n’ensonyi, nneme okuddamu okuggwaamu amaanyi, era bwe nnandirese okukutula akasiba ako akatono akaali kasigaddewo, kaleme okuddamu amaanyi ne kansiba n’okusingawo. Kubanga nnagamba munda mu nze nti, “Kikolebwe kaakano, kikolebwe kaakano.” Era bwe nnali njogera, kumpi nnakituukiriza: kumpi nnakikola, naye ne sikikola: naye saddayo mu mbeera yange ey’edda, wabula ne nnyimirira kumpi awo, ne nzisa omukka. Ne ngezaako nate, ne mbulwako katono, era katono nate, ne kumpi nkikwatako, ne nkikwata; naye ne situuka okwo, ne sikikwatako wadde okukikwata; nga nnyangaala okufiira okufa n’okubeera omulamu eri obulamu: n’ekibi kye nnali mmanyidde kyansinza amaanyi okusinga ekirungi kye nnali simanyidde: era akaseera kennyini mwe nnali ŋŋenda okufuuka omulala okuva ku kye nnali, gye kakoma okunsemberera, gye kakoma okunteekamu entiisa ennene; naye tekanzizaayo mabega, wadde okunkyusa, wabula kandeka nga ndengejja wakati.

Ebisanyusa ebitaliimu ebisingira ddala obutaliimu, n’obutaliimu bw’obutaliimu, ab’omukwano bange ab’edda, byali bikyankutte; byasika ekyambalo kyange eky’omubiri, ne binjogerera mpola mu kaama nti, “Otusuula? era okuva mu kaseera ako tetukyaliba naawe emirembe gyonna? era okuva mu kaseera ako kino oba kiri tekiriba kikkirizibwa gy’oli emirembe gyonna?” Era kiki kye byandaga mu kye nnagamba nti, “kino oba kiri,” kiki kye byandaga, Ayi Katonda wange? Okusaasira kwo kukiggye ku mmeeme y’omuddu wo. Bucaafu ki bwe byandaga! nsonyi ki! Era kaakano nnali mbiwulira kitono nnyo okusinga ekitundu, era nga tebyelaga lwatu ne binnwanyisa, wabula nga byemumunya ng’emabega wange, era nga binsika mu kyama, bwe nnali ŋŋenda, ndyoke nkyuke mbitunuulire. Naye byandwisaawo, ne nnyangaala okubikutula n’okwekunkumula okubyesumattulako, n’okubuuka okugenda gye nnali mpitiddwa; empisa ey’amaanyi ng’eŋŋamba nti, “Olowooza nti oyinza okubeera omulamu awatali byo?”

Naye kaakano yayogera mpola nnyo. Kubanga ku ludda luli gye nnali nkyusizza amaaso gange, era gye nnali nkankana okugenda, ne wandabikira Okwefuga, omulongoofu ow’ekitiibwa, ng’akkakkamu, era ng’asanyufu naye nga si mu bugayaavu, ng’ansikiriza mu bwesimbu okujja n’obutabuusabuusa; era ng’agolola okunnyaniriza n’okungwa mu kifuba emikono gye emitukuvu, egijjudde ebibiina by’ebyokulabirako ebirungi: waaliwo abavubuka bangi n’abawala abato wano, ekibiina ky’abavubuka n’ab’emyaka gyonna, bannamwandu abeegendereza n’abawala abakadde ab’embeerera; era Okwefuga yennyini mu bonna, nga si mugumba, wabula nnyina ow’abaana ab’essanyu abangi, ng’abazaala ku Ggwe Bba we, Ayi Mukama. N’ammwenyeza ng’ansekerera mu ngeri esikiriza, ng’alinga agamba nti, “Toyinza kye bayinza abavubuka bano, kye bayinza abawala bano? oba bo basobola mu bo bennyini, so si mu Mukama Katonda waabwe? Mukama Katonda waabwe ye yampa gye bali. Lwaki oyimiridde mu ggwe wennyini, n’otoyimirira? Weesuule ku ye, totya nti alyeggyako olyoke ogwe; weesuule ku ye awatali kutya, ajja kukwaniriza, era ajja kukuwonya.” Ne nkwatibwa ensonyi nnyingi nnyo, kubanga nnali nkyawulira okwemumunya kw’ebitaliimu ebyo, ne ndengejja. N’alabika ng’addamu okugamba nti, “Ziba amatu go eri ebitundu byo ebyo ebitali birongoofu eby’oku nsi, bifiire. Bikubuulira ku masanyu, naye si nga etteeka lya Mukama Katonda wo bwe likola.” Empaka zino mu mutima gwange zaali za nze ku nze nzekka. Naye Alypius, eyali atudde kumpi nange ku lusegere, yalindirira mu kasirise enkomerero y’okweraliikirira kwange okutali kwa bulijjo.

Essuula XII

Naye okufumiitiriza okw’amaanyi bwe kwamala okukuŋŋaanya okuva wansi ennyo mu kyama ky’emmeeme yange n’okutuuma ennaku yange yonna mu maaso g’omutima gwange; ne wajjawo omuyaga ogw’amaanyi, nga guleese enkuba ey’amaanyi ey’amaziga. Era ndyoke ngakulukuse gonna, n’amaloboozi gaago ag’obutonde, ne nsituka ne nva ku Alypius: okubeera nzekka kwandabikira nga kwe kusinga okusaanira omulimu gw’okukaaba; bwe ntyo ne ŋŋenda wala ne kiba nti n’okubeerawo kwe tekwanzitoowerera. Bwe kityo bwe kyali nange olwo, era ye n’ategeerako ekitono; kubanga ndowooza nti nnali njogedde ekintu, eddoboozi lyange ne liwulikika nga lizibiddwa amaziga, ne ndyoka nsituka. Awo ye n’asigala we twali tutudde, ng’awuniikiridde nnyo ddala. Ne neesuula wansi, simanyi bwe nnakikola, wansi w’omutiini ogumu, ne ndekera ddala amaziga gange; n’emigga gy’amaaso gange ne gikulukuta nga ssaddaaka esiimibwa gy’Oli. Era, si mu bigambo bino, naye ku nsonga eno, nnakugamba bingi: era Ggwe, Ayi Mukama, kutuusa ddi? kutuusa ddi, Mukama, olisunguwala ennaku zonna? Tojjukira bibi byaffe eby’edda, kubanga nnawulira nga bye binkutte. Ne nsindika waggulu ebigambo bino eby’ennaku: Kutuusa ddi, kutuusa ddi, “enkya, n’enkya?” Lwaki si kaakano? lwaki si ssaawa eno enkomerero y’obucaafu bwange?

Bwe ntyo bwe nnali njogera era nga nkaaba mu kwenenya okusinga okuluma okw’omutima gwange, laba! ne mpulira okuva mu nnyumba eyali okumpi eddoboozi, ng’ery’omulenzi oba ery’omuwala, simanyi, nga liyimba, era nga liddiŋŋana emirundi mingi nti, “Ddira osome; ddira osome.” Amangwago, endabika yange n’ekyuka, ne ntandika okulowooza ennyo obanga abaana baali bamanyidde mu muzannyo gwonna okuyimba ebigambo ng’ebyo: era ne sisobola kujjukira nga nnali mpulidde ekiringa ekyo. Bwe ntyo, nga nsibye omugga gw’amaziga gange, ne nsituka; nga nkitegeera nti si kirala wabula ekiragiro okuva eri Katonda okubikkula ekitabo, n’okusoma essuula esooka gye nnandisanze. Kubanga nnali mpulidde ku Antony, nti bwe yayingira nga Enjiri esomebwa, n’afuna okubuulirirwa, ng’ekyali kisomebwa kyali kyogerwa gy’ali: Genda otunde ebibyo, ensimbi ozigabire abaavu, kale oliba n’obugagga mu ggulu, olyoke ojje ongoberere: era olw’obubaka obwo n’akyuka amangu ddala n’adda gy’Oli. Awo ne nddayo mangu mu kifo Alypius we yali atudde; kubanga eyo gye nnali ndese ekitabo ky’Omutume bwe nnasituka okuvaayo. Ne nkikwata, ne nkibikkula, ne nsoma mu kasirise ekitundu amaaso gange kwe gaasooka okugwa: Si mu binyumu ne mu kutamiira, ne mu bwenzi n’obukaba, ne mu kuyombagana n’obuggya; naye twambale Mukama waffe Yesu Kristo so tetuwanga mubiri bbanga kukola ng’okwegomba kwagwo bwe kuli. Saayagala kusoma kusingawo; era saakyetaaga: kubanga amangu ddala ku nkomerero y’ensonga eno, ng’ekitangaala eky’emirembe kiyiiriddwa mu mutima gwange, ekizikiza kyonna eky’okubuusabuusa ne kibula.

Awo ne nteeka olunwe lwange wakati, oba akabonero akalala, ne nzigala ekitabo, era nga mu maaso ndi mukkakkamu ne mmanyisa Alypius. N’ekyo ekyali kikoleddwa mu ye, kye nnali sikimanyi, n’akindaga bw’ati. Yasaba okulaba kye nnali nsomye: ne mmulaga; n’atunula n’asukka ku we nnali nkomye okusoma, so nze nnali simanyi bigoberera. Bino bye byagoberera: Mwanirizenga omunafu mu kukkiriza; n’ebyo n’abyetwalira yennyini, n’abimbikkulira. Era okubuulirira okwo kwamunyweza; era mu kumalirira okulungi n’ekigendererwa, ebyali bikwatagana ennyo n’empisa ze, mwe yansingiranga ennyo bulijjo mu bulungi, n’anneegattako awatali kulwa kwonna okw’okutabukatabuka. Awo ne tuyingira ewa maama wange; ne tumubuulira; n’asanyuka: ne tumunyumiza mu bujjuvu nga bwe kyabadde; n’abuuka olw’essanyu, n’ajaguza, n’akwebaza Ggwe, Ggwe asobola okukola okusinga byonna bye tusaba ne bye tulowooza; kubanga yategeera nti wamuwa ku lwange okusinga bye yali yeegayirira bulijjo mu kusinda kwe okw’okulajana n’okw’ennaku ennyingi ennyo. Kubanga wankyusa n’onkomyawo gy’Oli, ne sinoonya mukazi wadde essuubi lyonna ery’ensi eno, nga nnyimiridde mu kiragiro ekyo eky’okukkiriza, mwe wali ondaze gy’ali mu kwolesebwa, emyaka mingi emabega. Era okwaziirana kwe wakufuula essanyu, eringi nnyo okusinga bwe yali ayagadde, era ery’omuwendo ennyo era erirongoofu okusinga bwe yali asaba edda, ng’afuna abazzukulu abava mu mubiri gwange.

Olupapula 1 / 1 · 32 eddakiika zisigadde mu ssuula
Ekyayita Ekiddako