Essuula 5 · eddakiika 26 ez’okusoma · eddakiika 34 ez’okuwuliriza
Ekitabo V
Essuula I
Kkiriza ssaddaaka ey’okwatula kwange evudde mu buweereza bw’olulimi lwange, lwe Wabumba era lwe Wakubiriza okwatula erinnya lyo. Wonya amagumba gange gonna, era gagambe nti, Ani afaanana nga ggwe, Ayi Mukama? Kubanga oyo akwatulira takuyigiriza ebibeera munda mu ye; kubanga omutima oguggaddwa tegusiba liiso lyo, era n’obukakanyavu bw’omutima gw’omuntu tebusobola kuzza mukono gwo mabega: kubanga obusaanuusa nga bw’oyagala, mu kusaasira oba mu kuwoolera eggwanga, era tewali kiyinza kwekweka bbugumu lyo. Naye emmeeme yange ekutendereze, ekwagale; era ekwatulire okusaasira kwo Ggwe kennyini, ekutendereze. Ebitonde byo byonna tebirekeraawo era tebisirika kukutendereza; omwoyo gw’omuntu tegusirika, nga gukozesa eddoboozi eryolekedde Ggwe, era n’ebitonde ebiramu n’ebitali biramu tebisirika, nga biyita mu ddoboozi ly’abo ababifumiitirizaako: emmeeme zaffe zisobole okusituka okuva mu bukoowu bwazo zijje gy’Oli, nga zeesigama ku bintu bye Watonda, era nga ziyitamu okutuuka gy’Oli Ggwe, eyabikola mu ngeri ey’ekitalo; era eyo gye kuli okuwummulibwa n’amaanyi ag’amazima.
Essuula II
Abatateredde, abatatya Katonda, bagende badduke bave gy’Oli; naye Ggwe obalaba, era oyawula ekizikiza. Era laba, ensi yonna wamu nabo nnungi, newakubadde nga bo bacaafu. Era bakukoze ki ekibi? Oba bawemudde batya obufuzi bwo, obutuukirivu era obutuukiridde okuva mu ggulu okutuuka ku nsi eno eya wansi ddala? Kubanga baddukira wa, bwe badduka okuva mu maaso go? Oba wa gy’otobasanga? Naye baadduka, baleme kukulaba ng’Obalaba, era nga bazibye amaaso, bakwesittaleko (kubanga toleka kintu na kimu ku bye Watonda); abatali batuukirivu, nkyogera, bakwesittaleko, balumizibwe mu bwenkanya; nga beggya mu bukkakkamu bwo, nga beesittala ku bugolokofu bwo, era nga bagwa ku bukakanyavu bwabwe bo bennyini. Mu mazima tebamanyi nti oli buli wantu, Ggwe atazingizibwa kifo kyonna! Era Ggwe wekka oli kumpi, ne eri abo abeesenza ewala naawe. Kale bakyuke, bakunoonye; kubanga nga bo bwe baleka Omutonzi waabwe, Ggwe toleka bitonde byo bw’otyo. Bakyuke bakunoonye; era laba, oli eyo mu mutima gwabwe, mu mutima gw’abo abakwatulira, abeesuula ku Ggwe, abakaabira mu kifuba kyo, oluvannyuma lw’amakubo gaabwe gonna amakakanyavu. Olwo Ggwe n’obasangula amaziga gaabwe mpola, ne beeyongera okukaaba, ne basanyukira mu kukaaba; kubanga Ggwe, Mukama,—si muntu wa mubiri na musaayi, wabula—Ggwe, Mukama, eyabakola, obaddamu okubakola era obabudaabuda. Naye nze nnali wa, bwe nnali nkunoonya? Ggwe wali mu maaso gange, naye nze nnali nvudde gy’Oli; era sasobola na kwesanga nzekka, kale nandikusanze ntya Ggwe!
Essuula III
Njagala okwanjulira Katonda wange omwaka ogwo ogw’amakumi abiri mu omwenda ogw’obukulu bwange. Mu kiseera ekyo yali azze e Carthage Omulabirizi omu ow’Abamanikaya, erinnya lye Faustus, omutego omunene ogwa Setaani, era bangi baagwa mu mutego gwe olw’ekisikiriza ky’ebigambo bye ebiweweevu: bye nnatenderezanga, naye nga nsobola okubyawula ku mazima g’ebintu bye nnali njagala ennyo okuyiga: era saafaayo nnyo ku buweereza bw’obwogezi ng’okumanya Faustus ono, eyatenderezebwa ennyo mu bo, kwe yanteekera mu maaso okulya. Ettutumu lyali limwogeddeko edda nti amanyi nnyo mu buli kuyiga okw’omuwendo, era nti mukugu nnyo mu masomo ag’obuyigirize. Era olw’okuba nnali nsomye era nga nzijukira bulungi bingi ku bafirosoofo, nnageraageranya ebimu ku byabwe n’engero z’Abamanikaya empanvu ezo, ne nsanga nga ebyabwe bye bisinga okuba eby’okukkirizibwa; newakubadde nga amaanyi gaabwe gaakoma ku kusalira ensi eno eya wansi omusango kyokka, naye Mukama waayo tebaasobola kumuzuula n’akatono. Kubanga oli mukulu, Ayi Mukama, era ofaayo eri abeetoowaza, naye ab’amalala obalaba ng’oli wala. Era tosemberera wabula abo abalina emitima egimenyese, era ab’amalala tebakuzuula, nedda, newakubadde nga mu bukugu bwabwe obw’okwekeneenya basobola okubala emmunyeenye n’omusenyu, n’okupima eggulu ery’emmunyeenye, n’okugoberera amakubo g’emmunyeenye ezitambula.
Kubanga n’okutegeera kwabwe n’amagezi gaabwe, bye Wabawa, banoonyereza ku bintu bino; era bingi bye bazudde; era baalanga, emyaka mingi emabega, okuziba kw’ebitangaala ebyo, enjuba n’omwezi,—ku lunaku ki ne ku ssaawa ki, n’ebitundu bimeka,—era okubala kwabwe tekwasobya; era ne kibaawo nga bwe baalanga; era ne bawandiika amateeka ge baazuula, era gasomebwa n’aleero, era okuva mu go abalala balanga mu mwaka ki ne mu mwezi ki ogw’omwaka, ne ku lunaku ki olw’omwezi, ne ku ssaawa ki ey’olunaku, n’ekitundu ki eky’ekitangaala kyagwo, omwezi oba enjuba bwe biriziba, era kiriba bwe kityo, nga bwe kiraguddwa. Ku bintu bino abantu abatamanyi magezi gano beewuunya era basamaalirira, n’abo abagamanyi bajaguza era beegulumiza; era olw’amalala agatatya Katonda, nga bava gy’Oli era nga bajula ekitangaala kyo, balaba nga bukyali okuziba kw’ekitangaala ky’enjuba okujja okubaawo, naye tebalaba kuziba kwabwe, okuliwo kaakano. Kubanga tebanoonya mu kutya Katonda gye baggya amagezi ge banoonyerezaamu bino. Era bwe bazuula nti Ggwe wabakola, tebeewaayo gy’Oli, okukuuma kye Wakola, era tebakuwaayo ssaddaaka ebyo bye beekoze bo bennyini; era tebatta birowoozo byabwe ebyebuuka waggulu, ng’ennyonyi ez’omu bbanga, newakubadde okwagala kwabwe okumanya okubbira wansi (kwe batambuliramu, ng’ebyennyanja eby’omu nnyanja, mu makubo agatamanyiddwa ag’obuziba), newakubadde obwagazi bwabwe obw’okwejalabya, ng’ensolo ez’omu nsiko, Ggwe, Mukama, omuliro ogwokya, osobole okwokya ebyeraliikiriza byabwe ebyo ebifu, n’okubatonda obuggya babeere abatafa.
Naye tebaamanya kkubo, Kigambo kyo, oyo gwe Wakozesa okukola ebintu bino bye babala, nabo bennyini ababala, n’okuwulira kwe bategeeramu bye babala, n’okutegeera kwe babaliramu; oba nti amagezi go tegaliiko muwendo. Naye Omwana omu yekka eyazaalibwa ye yennyini eyafuuka amagezi gye tuli, n’obutuukirivu, n’okutukuzibwa, era n’abalirwa wamu naffe, era n’asasula omusolo eri Kayisaali. Tebaamanya kkubo lino mwe bandiyise okukka okuva mu bo bennyini okutuuka gy’Ali, era okuyita mu Ye okulinnya gy’Ali. Tebaamanya kkubo lino, ne beerowooza nti bagulumiziddwa mu mmunyeenye era nti bamasamasa; era laba, ne bagwa ku ttaka, era omutima gwabwe omusirusiru ne gujjuzibwa ekizikiza. Boogera bingi mu mazima ku bitonde; naye Amazima, Omuzimbi w’ebitonde, tebamunoonya mu kutya Katonda, n’olwekyo tebamulaba; oba bwe bamulaba, nga bamanyi nti ye Katonda, tebaamugulumiza nga Katonda wadde okumwebazanga, naye ne bagobereranga ebitaliimu mu birowoozo byabwe, ne beeyita ab’amagezi, nga beetwalira ebibyo; era olw’ekyo, mu buzibe obusingira ddala okukyama, bafuba okukuteekako ebyabwe, nga bakulimbirira Ggwe ali Amazima, era ne bawanyisa ekitiibwa kya Katonda ataggwaawo okukifaananyiriza ekifaananyi ky’omuntu aggwaawo, n’eky’ebinyonyi, n’eky’ebirina amagulu ana n’eky’ebyewalula, nga bafuula amazima go okuba obulimba, era ne basinza era ne baweereza ebitonde, mu kifo ky’okusinza eyabitonda.
Naye amazima mangi agakwata ku bitonde nnagafuna okuva ku bantu bano, era ne ndaba ensonga yaago okuva mu kubala, mu kuddiriŋŋana kw’ebiseera, ne mu bujulizi obulabika obw’emmunyeenye; ne mbigeraageranya n’ebigambo bya Manichaeus, bye yawandiika mu bulalu bwe ennyo ku nsonga zino; naye saasangamu kunnyonnyola kwonna ku biseera enjuba w’ekoma ku njuyi zombi, oba ennaku ekiro n’emisana lwe byenkanankana, oba okuziba kw’ebitangaala ebisinga obunene, newakubadde ekintu kyonna eky’engeri eyo kye nnali nsomye mu bitabo by’amagezi ag’ensi. Naye nnalagirwa okukkiriza; so nga tekyakwatagana na bye nnali nkakasizza mu kubala n’amaaso gange, wabula kyali kikontana nabyo ddala.
Essuula IV
Kale, Ayi Mukama Katonda ow’amazima, buli amanyi ebintu bino, kyava akusanyusa? Mazima omuntu oyo wa nnaku amanyi bino byonna, naye nga takumanyi Ggwe: naye wa mukisa oyo akumanyi Ggwe, newakubadde nga tamanyi bino. Era oyo amanyi Ggwe n’ebyo byombi, tafuuka wa mukisa okusingawo ku lw’ebyo, wabula ku lulwo Ggwe wekka, bw’aba, ng’akumanyi, akugulumiza nga Katonda, n’akwebaza, era n’atagoberera bitaliimu mu birowoozo bye. Kubanga nga bwe kiri nti omuntu amanyi okubeera n’omuti, n’akwebaza olw’okugukozesa, newakubadde nga tamanyi bwe guli obuwanvu mu mikono emeka, oba bwe gubunye obugazi, ali bulungi okusinga oyo asobola okugupima, n’okubala amatabi gaagwo gonna, naye nga si gugwe, era nga tamanyi wadde okwagala Omutonzi waagwo: bw’atyo omukkiriza, nnannyini bugagga bw’ensi eno yonna, era atalina kintu naye ate ng’alina byonna, olw’okwegatta naawe, Ggwe gwe biweereza byonna, newakubadde nga tamanyi wadde enkulungo z’emmunyeenye ez’Eddubu Ennene, busirusiru okubuusabuusa nti ali mu mbeera esinga obulungi okusinga oyo asobola okupima eggulu, n’okubala emmunyeenye, n’okupima obuzito bw’ebintu ebisookerwako, naye n’akulagajjalira Ggwe, eyakola ebintu byonna mu muwendo, mu buzito, ne mu kigera.
Essuula V
Naye ani eyalagira Manichaeus okuwandiika ne ku bintu bino, nga obukugu mu byo si kitundu kya kutya Katonda? Kubanga wagamba omuntu nti, Laba, okutya Katonda n’amagezi; by’ayinza obutabimanya, newakubadde nga yandibadde amanyi bulungi ddala ebintu bino; naye ebintu bino, olw’okuba yayaŋŋanga n’obuswavu bungi okubiyigiriza nga tabimanyi, kyeyoleka bulungi nti teyalina kumanya kwonna ku kutya Katonda. Kubanga butaliimu okwenyumiriza mu bintu bino eby’ensi ne bwe biba nga bimanyiddwa; naye okwatula gy’Oli kwe kutya Katonda. Kyeyava, omubuze ono, ayogera nnyo ku bintu bino, abo abaabiyiga mu mazima bwe bamusinga, kiryoke kyeyoleke amagezi ge yalina mu bintu ebirala ebisingako obuzibu okutegeera. Kubanga teyayagala bantu kumulowoozaako kitono, wabula yagezaako okumatiza abantu nti, “Omwoyo Omutukuvu, Omubeezi era Omugaggawaza w’abeesigwa bo, yali mu ye yennyini ng’alina obuyinza bwonna.” Kale bwe yazuulibwa nti yayigiriza eby’obulimba ku ggulu n’emmunyeenye, ne ku ntambula y’enjuba n’omwezi (newakubadde nga ebintu bino tebikwata ku njigiriza y’eddiini), okwekulumbaza kwe okuvvoola Katonda kwandyeyolese bulungi ddala, kubanga yayigiriza ebintu by’atamanyi kyokka, wabula ebyali eby’obulimba, n’obutaliimu bw’amalala obw’obulalu bungi bwe butyo, n’ayagala okubyetwalira, ng’ali omuntu ow’obwakatonda.
Kubanga bwe mpulira ow’oluganda yenna mu Kristo atamanyi bintu bino, era akyamye ku byo, nsobola okumugumiikiriza ng’akwatirira endowooza ye; era sirowooza nti obutamanya bwonna ku kifo oba ku mbeera y’ebitonde eby’omubiri buyinza kumukolako kabi, kasita aba nga takkiriza kintu kyonna ekitakugwanira Ggwe, Ayi Mukama, Omutonzi wa byonna. Naye kimukolako akabi, bw’alowooza nti kikwatagana n’ekifaananyi ky’enjigiriza y’okutya Katonda, n’akyalemera nnyo ng’akakasa ekyo ky’atamanyi. Era naye obunafu ng’obwo, mu buwere bw’okukkiriza, bugumiikirizibwa maama waffe Okwagala, okutuusa omuzaalibwa omuggya lw’alikula n’atuuka ku muntu omukulu atuukiridde, aleme kutwalibwanga na buli muyaga ogw’okuyigiriza. Naye mu oyo eyeegulumiza okuba omusomesa, ensibuko, omukulembeze, omukulu w’abo bonna be yasobola okumatiza, ne kiba nti buli eyamugoberera yalowooza nti agoberera, si muntu buntu, wabula Omwoyo wo Omutukuvu; ani ataasalewo nti obulalu obunene bwe butyo, bwe bumala okukakasibwa nti bwayigiriza ekintu kyonna eky’obulimba, bwandikyayiddwa ne bugobwa ddala? Naye nnali sinnakakasa bulungi oba enkyukakyuka z’ennaku empanvu n’ennyimpi n’ebiro, n’emisana n’ekiro byennyini, n’okuziba kw’ebitangaala ebisinga obunene, na buli kirala eky’engeri eyo kye nnasoma mu bitabo ebirala, byandinnyonnyoddwa mu ngeri ekwatagana n’ebigambo bye; bwe kityo, singa byali bisobola mu ngeri yonna, ekibuuzo kyandisigaddewo gye ndi oba bwe kiri bwe kityo oba nedda; naye nandisobodde, olw’obutukuvu bwe obwali bumanyiddwa, okwesigamya okukkiriza kwange ku buyinza bwe.
Essuula VI
Era kumpi emyaka egyo gyonna omwenda, mwe nnali omuyigirizwa waabwe n’ebirowoozo ebitateredde, nnalindirira nnyo ddala okujja kwa Faustus ono. Kubanga abalala ab’ekibiina ekyo, be nnasisinkananga, bwe baalemwanga okuddamu ebibuuzo byange ku bintu bino, baansuubizanga okujja kwa Faustus ono, nti bwe nnandyogedde naye, ebizibu bino n’ebisingako obunene, singa nnali nabyo, byandinnyonnyoddwa mangu era mu bujjuvu. Kale bwe yajja, ne mmusanga nga muntu w’ebigambo ebisanyusa, era ayogera bulungi era mu bigambo ebirungi okusingawo, naye nga by’ayogera bye bimu ddala bye baali bakwatanga okwogera. Naye obuyonjo obw’enkomeredde obw’omugabi w’ebyokunywa bwangasa ki, nze eyalumwa ennyonta y’ekyokunywa eky’omuwendo omungi okusingawo? Amatu gange gaali gamaze okukkuta ebiri ng’ebyo, era tegandabikidde nti birungi okusingawo olw’okuba byogeddwa bulungi; wadde nti bya mazima olw’okuba byogerwa n’obwogezi; wadde nti emmeeme ya magezi olw’okuba amaaso malungi, n’olulimi lunyuma. Naye abo abaamunsuubiza tebaali basazi balungi ba bintu; n’olwekyo gye bali yalabika ng’omutegeevu era ow’amagezi, olw’okuba ebigambo bye byali bisanyusa. Kyokka nnawulira nti abantu ab’engeri endala babuusabuusa n’amazima gennyini, era ne bagaana okugakkiriza, singa gayigirizibwa mu bigambo ebiweweevu era ebingi. Naye Ggwe, Ayi Katonda wange, wali omaze okunjigiriza mu makubo ag’ekitalo era ag’ekyama, era kyenva nzikiriza nti Ggwe wanjigiriza, kubanga gano ge mazima, era tewali musomesa wa mazima omulala okuggyako Ggwe, wonna wonna oba okuva wonna wonna gye gayinza okutwakira. Ku bubwo Ggwe kale nnali nnyize kaakano nti tewali kintu kirina kulabika nga kyogeddwa mu mazima olw’okuba kyogeddwa n’obwogezi; wadde nga kya bulimba olw’okuba ebigambo by’emimwa tebiwulikika bulungi; wadde, nate, nga kya mazima olw’okuba kyogeddwa mu ngeri enkakali; wadde nga kya bulimba olw’okuba olulimi lugagga; wabula nti amagezi n’obusirusiru biri ng’emmere ennungi n’emmere embi; n’ebigambo ebiyooyooteddwa n’ebitayooyooteddwa biri ng’ebibya eby’omu lubiri n’eby’omu kyalo; era emmere ey’engeri zombi eyinza okugabulirwa mu bibya eby’engeri zombi.
Okululunkana okwo kale, kwe nnali nnindiridde omuntu oyo ebbanga eddene bwe lityo, kwasanyukiranga ddala engeri gye yeeyisangamu n’okuwulira kwe ng’awakana, n’okulonda kwe n’obwangu bw’ebigambo bye yayambazanga ebirowoozo bye. Ne nsanyuka, era wamu n’abalala bangi n’okusinga bo, ne mmutendereza era ne mmugulumiza. Naye kyanneeraliikiriza nti mu kibiina ky’abaali bamuwuliriza, saakkirizibwa kuyingiza n’okumutegeeza ebibuuzo ebyo ebyanteganya, mu kunyumya naye ng’ab’omukwano. Bwe nnafuna akakisa, ne ntandika, wamu ne mikwano gyange, okumusaba atuwulirize mu biseera bwe kyali tekimuswaza kukubaganya nange birowoozo, ne mmwanjulira ebintu ebyo ebyantawaanya; ne mmusanga okusooka nga tamanyi n’akatono masomo ag’obuyigirize, okuggyako amateeka g’olulimi, era nago mu ngeri ya bulijjo. Naye olw’okuba yali asomye ezimu ku mboozi za Tully, ebitabo bitono ddala ebya Seneca, ebimu ku by’abayiiya ennyimba, n’ebitabo bitono eby’ekibiina kye ebyawandiikibwa mu Lulattini era obulungi, era nga buli lunaku yeegezangamu okwogera, yafuna obwogezi obumu, obwalabika nga bunyuma era busikiriza nnyo, kubanga bwaluŋŋamizibwa amagezi amalungi, era nga bulimu obulungi obw’obutonde. Ekyo si bwe kiri, nga bwe nkijjukira, Ayi Mukama Katonda wange, Ggwe omulamuzi w’omwoyo gwange? Mu maaso go mwe muli omutima gwange n’okujjukira kwange, Ggwe eyannuŋŋamyanga mu kiseera ekyo mu kyama ekikusike eky’okulabirira kwo, n’oteeka ensobi zange ezo ez’ensonyi mu maaso gange, ndyoke nzirabe era nzikyaawe.
Essuula VII
Kubanga bwe kyamala okweyoleka nti tamanyi masomo ago gye nnalowooza nti yali asinga, ne ntandika okuggwamu essuubi nti alinzigulira n’okunnyonnyola ebizibu ebyantabula (newakubadde nga yali tabimanyi, yandisobodde okukwata amazima g’okutya Katonda, singa teyali Mumanikaya). Kubanga ebitabo byabwe bijjudde engero empanvu, ku ggulu, n’emmunyeenye, enjuba, n’omwezi, era kaakano nnali sikyamulowooza nti asobola okusalawo mu ngeri ematiza ekyo kye nnali njagala ennyo, oba, bwe ngeraageranya ebintu bino n’okubala kwe nnali nsomye awalala, ebinnyonnyolwa mu bitabo bya Manichaeus byali bisinga, oba waakiri nga byenkanankana. Ekyo bwe nnakireeta kirowoozebweko era kikubaganyizibweko ebirowoozo, ye, mu buwombeefu, n’ayewala omugugu ogwo. Kubanga yali amanyi nti tamanyi bintu ebyo, era teyakwatibwa nsonyi kukyatula. Kubanga teyali omu ku bantu abo aboogezi, bangi ku bo be nnagumiikiriza, abeewaayo okunjigiriza ebintu bino, ne batalina kye boogera. Naye omuntu ono yalina omutima, newakubadde nga tegwali mulongoofu eri Ggwe, naye era nga si gwa bukuusa ddala eri ye yennyini. Kubanga teyali nga tamanyi n’akatono obutamanya bwe, era teyayagala kwesiba mangu mu mpaka mwe yandibadde talina kudda mabega wadde okwejjamu obulungi. Ne ku lw’ekyo nnamwagala okusingawo. Kubanga obwetoowaze bw’omutima omwesimbu bulungi okusinga okumanya ebintu bye nnali njagala; era bw’atyo bwe nnamusanga, mu bibuuzo byonna ebisingako obuzibu era ebyetaaga amagezi amayitirivu.
Obunyiikivu bwange mu biwandiiko bya Manichaeus bwe bwakendeera bwe butyo, era nga n’essuubi lyange eri abasomesa baabwe abalala ligenda liggwaawo nnyo, kubanga mu bintu bingi ebyantabula, ye, eyali omututumufu ennyo mu bo, yali avuddemu bw’atyo; ne ntandika okwegatta naye mu kusoma ebiwandiiko ebyo, bye yali naye ayagala ennyo (era bye nnali nsomesa mu kiseera ekyo abavubuka e Carthage, nga ndi omusomesa w’obwogezi), n’okusoma naye, oba ebyo bye yali ayagala okuwulira, oba ebyo bye nnalaba nga bisaanira amagezi ge. Naye okufuba kwange kwonna kwe nnali nteeseteese okweyongerayo mu kibiina ekyo, bwe nnamala okutegeera omuntu oyo, ne kukoma ddala; si nti nneeyawula ku bo ddala, wabula ng’omuntu atalabye kisinga, nnali mmaliridde okumatira mu kiseera ekyo n’ekyo kye nnalina, mu ngeri yonna gye nnakigwako, okuggyako nga ku bw’omukisa ekintu ekisinga okusaanira kinjakidde. Bwe kityo, Faustus oyo, eyali omutego gw’okufa eri bangi, yali atandise, nga tayagala era nga tamanyi, okusumulula ekyo kye nnali nkwatiddwamu. Kubanga emikono gyo, Ayi Katonda wange, mu kigendererwa eky’ekyama eky’okulabirira kwo, tegyaleka mmeeme yange; era okuva mu musaayi gw’omutima gwa maama wange, mu maziga ge ge yafukanga ekiro n’emisana, ssaddaaka yaweebwayo ku lwange gy’Oli; era wakola nange mu makubo ag’ekitalo. Ggwe wakikola, Ayi Katonda wange: kubanga Mukama aluŋŋamya entambula y’omuntu, era y’alirongoosa ekkubo lye. Oba tunaafuna tutya obulokozi, okuggyako okuva mu mukono gwo, ogukola obuggya kye gwakola?
Essuula VIII
Wakola nange, ndyoke mmatizibwe okugenda e Rooma, nsomeseeyo ebyo bye nnali nsomesa e Carthage. Era engeri gye nnamatizibwamu okukola kino, sijja kulagajjalira kukyatula gy’Oli; kubanga ne mu kino ebifo ebisingayo obuziba eby’amagezi go, n’okusaasira kwo okutuli okumpi ennyo, birina okulowoozebwako n’okwatulwa. Saayagala kugenda Rooma olw’okuba mikwano gyange abaammatiza bansuubiza amagoba amangi n’ebitiibwa ebisingawo (newakubadde nga n’ebintu bino mu kiseera ekyo byalina amaanyi ku birowoozo byange), naye ensonga yange enkulu era kumpi yokka yali nti nnawulira nti abavubuka baayo basoma mu mirembe okusingawo, era bakuumibwa nga basirise wansi w’empisa ez’obukwakkulizo ezisingako okutegekeka; ne kiba nti tebaafubutukanga, nga bwe baagala, mu ssomero ly’omusomesa atali waabwe, wadde okukkirizibwa okuyingira nga tabakkirizza. Naye e Carthage mu bayizi mulimu obujeemu obw’ensonyi ennyo era obutafugika. Bafubutuka mu ssomero n’obuvumu, era n’ebikolwa kumpi eby’obulalu, ne batabangula enteekateeka yonna omuntu gy’aba ataddewo olw’obulungi bw’abayizi be. Bakola ebikolwa ebyonoonefu eby’enjawulo, n’obusirusiru obw’ekitalo, ebyandibonereddwa amateeka, singa empisa teyabikuumanga; empisa eyo ng’eraga nti bo bakyali ba nnaku okusingawo, kubanga kaakano bakola ng’ekikkirizibwa ekyo ekitalikkirizibwa emirembe gyonna mu mateeka go ag’olubeerera; era balowooza nti bakikola nga tebabonerezebwa, so nga babonerezebwa n’obuzibe bwennyini bwe bakikozesa, era babonaabona mu ngeri embi ennyo okusinga bye bakola. Empisa ezo kale, ze saayagala kufuula zange nga ndi muyizi, nnawalirizibwa okuzigumiikiriza mu balala nga ndi musomesa: era bwe ntyo nnasanyuka okugenda gye, abo bonna abaamanya ekifo ekyo, gye bankakasa nti ebintu ng’ebyo tebikolebwa. Naye Ggwe, kiddukiro kyange, ggwe mugabo gwange mu nsi y’abalamu; ndyoke nkyuse ekifo kyange eky’oku nsi olw’obulokozi bw’emmeeme yange, e Carthage wansindiikiriza, ndyoke nzigibweyo; ate e Rooma n’ompa ebisikiriza, ebyandinsembezezza eyo, okuyita mu bantu abaagala obulamu obufa, abamu nga bakola eby’obulalu, abalala nga basuubiza ebitaliimu; era, okutereeza amagenda gange, n’okozesa mu kyama obukyamu bwabwe n’obwange. Kubanga abo abaatabangula emirembe gyange baali bazibye amaaso olw’obulalu obw’ensonyi, n’abo abampita okugenda awalala baawunya eby’ensi. Ate nze, eyakyawa wano obunaku obwa nnamaddala, nnali nnoonya eyo essanyu eritali lya nnamaddala.
Naye ensonga lwaki nnava wano ne ŋŋenda eyo, Ggwe wagimanya, Ayi Katonda, naye n’otogiraga nze, newakubadde maama wange, eyakaabira ennyo olugendo lwange, n’angoberera okutuuka ku nnyanja. Naye ne mmulimba, bwe yali ankutte n’amaanyi, alyoke anziyize oba agende nange, ne nneefuula nga nnina mukwano gwange gwe siyinza kuleka okutuusa ng’afunye empewo ennungi okusaabala. Ne nnimba maama wange, era maama ow’engeri eyo, ne nzira: kubanga kino nakyo wakinsonyiwa mu kusaasira kwo, ng’onkuuma, nga nzijudde obucaafu obw’omuzizo bwe butyo, okuva mu mazzi g’ennyanja, olw’amazzi g’Ekisa kyo; mwe nnandinaazibwa, emigga gy’amaaso ga maama wange ne gikalira, gye yafukiriranga ettaka wansi w’amaaso ge buli lunaku ku lwange. Kyokka bwe yagaana okuddayo awatali nze, nnamumatiza n’obuzibu bungi okusigala ekiro ekyo mu kifo ekiriraanye eryato lyaffe, awaali ekkanisa entono ey’okusabiramu mu kijjukizo ky’omutukuvu Cyprian. Ekiro ekyo ne nzira mu kyama, naye ye teyasigala mabega mu kukaaba n’okusaba. Era kiki, Ayi Mukama, kye yali akusaba n’amaziga amangi bwe gatyo, okuggyako nti tondeka kusaabala? Naye Ggwe, mu buziba bw’ebiteeso byo, ng’owulira ensonga enkulu ey’ekyo kye yali ayagala, n’otafaayo ku kye yali asaba mu kiseera ekyo, olyoke onfuule ekyo kye yasabanga bulijjo. Empewo n’ekunta n’ejjuza amatanga gaffe, n’eggya olubalama mu maaso gaffe; era ye enkeera n’abeerawo, ng’ali mu bulalu olw’ennaku, era n’okwemulugunya n’okusinda n’ajjuza amatu go, Ggwe eyabibuusa amaaso mu kiseera ekyo; nga Ggwe, okuyita mu kwegomba kwange, wali onnyanguya okutuuka ku nkomerero y’okwegomba kwonna, n’ekitundu eky’ensi eky’okwagala kwe gye ndi ne kibonerezebwa n’embooko y’ennaku eyamugerekerwa. Kubanga yayagala okubeera nange, nga bamaama bwe bakola, naye okusinga ennyo bangi; era teyamanya ssanyu lingi nnyo ly’ogenda kumukolera okuva mu kubeera kwange ewala. Teyamanya; kyeyava akaaba era n’akuba ebiwoobe, era mu bulumi buno ne mweyoleka mu ye obusika bwa Kaawa, ng’anoonya mu bulumi ekyo kye yazaala mu bulumi. Kyokka, bwe yamala okunenya obulimba bwange n’obukakanyavu bw’omutima gwange, n’addamu nate okukwegayirira ku lwange, n’agenda mu kifo kye ekya bulijjo, nange ne ŋŋenda e Rooma.
Essuula IX
Era laba, eyo ne nkwatibwa omuggo gw’obulwadde bw’omubiri, ne nzika okugenda mu ggeyeena, nga nsitudde ebibi byonna bye nnali nkoze, ebingi era ebizito, ebyo bye nnakola eri Ggwe, n’eri nze nzennyini, n’eri abalala, okwongereza ku kisiba ekyo eky’ekibi eky’olubereberye, ffenna mwe tufiira mu Adamu. Kubanga tewali na kimu ku ebyo kye wali onsonyiye mu Kristo, era Ye yali tannaggyawo, olw’Omusaalaba gwe, obulabe bwe nnali nneereeseeko naawe olw’ebibi byange. Kale yandibuggyeewo atya ng’akomererwa nga kisiikirize obusiikirize, nga bwe nnali nzikiriza nti bw’ali? Bwe kityo okufa kw’emmeeme yange kwali kwa mazima nga bwe nnalaba okufa kw’omubiri gwe nga kwa bulimba; era nga okufa kw’omubiri gwe bwe kwali okw’amazima, bwe butyo obulamu bw’emmeeme yange, eyali tekukkiriza, bwe bwali obw’obulimba. Ate omusujja bwe gweyongera, nnali nva ku nsi, nga ŋŋenda emirembe gyonna. Kubanga singa nnava wano mu kiseera ekyo, nnandigenze wa, okuggyako mu muliro ne mu kubonaabona, ng’ebikolwa byange ebibi bwe byali bisaanidde mu mazima g’ekiragiro kyo? Era kino ye teyakimanya, naye newankubadde nga yali wala, yansabiranga. Naye Ggwe, abeera buli wantu, wamuwulira gy’ali, era gye nnali n’onsaasira; ndyoke nzijjibwe obulamu bw’omubiri gwange, newankubadde nga nnali nkyali mulalu mu mutima gwange ogwanyoomanga ebitukuvu. Kubanga mu kabi ako konna saayagala kubatiza kwo; era nnali mulungi nga ndi mwana omuto, bwe nnasaba okubatizibwa okuva eri maama wange omutya Katonda, nga bwe nnasooka okunyumya n’okwatula. Naye nnali nkuze okutuuka ku nsonyi zange, era ne nsekerera mu bulalu ebiragiro by’eddagala lyo, Ggwe ataandikkiriza nze, nga bwe nnali, okufa okufa okw’emirundi ebiri. Singa omutima gwa maama wange gwafumitibwa ekiwundu ekyo, tegwandiwonye emirembe gyonna. Kubanga siyinza kwogera kwagala kwe yalina gye ndi, n’obulumi obusingako obungi bwe yalina kaakano ng’alumwa okunzaala mu mwoyo, okusinga bwe yalumwa ng’anzaala mu mubiri.
Kale sirabye bwe yandiwonye, singa okufa kwange okw’engeri eyo kwafumita omunda mu kwagala kwe. Era essaala ze ezo ez’amaanyi ennyo era ezitaggwaawo, ze yawangayo eri Ggwe wekka obutayosa, zandibadde wa? Naye wandinyoomye, Ayi Katonda ow’okusaasira, omutima ogumenyese era ogwetoowaze ogwa nnamwandu oyo omulongoofu era omutegeevu, eyagabanga ennyo eby’ekisa, eyali ajjudde okuweereza n’okuyamba abatukuvu bo, ataayosanga lunaku na lumu okuleeta ekiweebwayo ku kyoto kyo, eyajjanga mu kkanisa yo emirundi ebiri buli lunaku, ku makya ne akawungeezi, awatali kuyosa, si lwa lugambo olutaliimu n’enfumo z’abakadde abakazi; wabula alyoke akuwulire Ggwe mu bigambo byo, naawe omuwulire mu ssaala ze. Wandinyoomye era n’ogaana okuyamba amaziga g’omuntu ow’engeri eyo, ge yakwegayiririzanga, nga takusaba zaabu wadde ffeeza, wadde ekirungi kyonna ekikyuka oba ekiyitawo, wabula obulokozi bw’emmeeme y’omwana we? Ggwe eyamufuula bw’atyo olw’ekirabo kyo? Nedda, Ayi Mukama. Weewaawo, wali kumpi, ng’owulira era ng’okola, mu ntegeka gye wali wasalawo edda nti bw’etyo bwe kirikolebwa. Kikafuuwe Ggwe okumulimba mu kwolesebwa kwo ne mu by’wamuddamu, ebimu bye njogeddeko, ebirala bye sinnaba kwogerako, bye yaterekanga mu mutima gwe omwesigwa, era bulijjo ng’asaba, ng’abikukwanjulira ng’ebiwandiiko by’omukono gwo Ggwe kennyini. Kubanga Ggwe, olw’okuba okwagala kwo kubeerera emirembe gyonna, osiima, eri abo b’osonyiwa amabanja gaabwe gonna, okufuuka naawe abanjibwa olw’ebisuubizo byo.
Essuula X
Awo n’ompoonya obulwadde obwo, n’owonya omwana w’omuzaana wo, mu kiseera ekyo mu mubiri, alyoke abeere omulamu, Ggwe olyoke omuwe obulamu obulungi era obw’olubeerera okusingawo. Ne mu kiseera ekyo, mu Rooma, ne neegatta ku “batukuvu” abo abalimba era abalimbibwa; si ku bayigirizwa baabwe bokka (mu bo mwe mwali oyo, mu nnyumba ye mwe nnalwalira ne mpona), naye era ne ku abo be bayita “Abalonde.” Kubanga nnali nkyalowooza “nti si ffe abakola ekibi, wabula nti obutonde obulala bwe simanyi bwe bwonoona mu ffe”; era kyasanyusanga amalala gange, okuba nga sirina musango; era bwe nnakolanga ekibi kyonna, obutakkiriza nti nkikoze, olyoke owonye emmeeme yange kubanga yakwonoona: naye nnayagalanga okukyewolereza, n’okulumiriza ekintu ekirala kye simanyi, ekyali nange, naye nze kye sali. Naye mu mazima nze nzenna nze nnali, era obutatya Katonda bwange bwanjawulamu nze kennyini: era ekibi ekyo kyali kizibu nnyo okuwonyezebwa, kubanga saayeerowooza nti ndi mwonoonyi; era bwali bubi bwa kivve, nti nnandyagadde Ggwe, Ggwe, Ayi Katonda Ayinza byonna, owangulibwe mu nze ne nzikirira, okusinga nze okuwangulibwa Ggwe ne ndokolebwa. Kale wali tonnateeka mukuumi ku kamwa kange, n’oluggi olukuuma emimwa gyange, omutima gwange guleme kukyamira mu bigambo ebibi, okwekwasa ensonga ku bibi, wamu n’abantu abakola ebitali bya butuukirivu; era kyennava nkyegatta n’Abalonde baabwe.
Naye kaakano bwe nnali nzigiddwamu essuubi ery’okukulaakulana mu njigiriza eyo ey’obulimba, n’ebyo byennyini (bye nnali nsazeewo okumatira nabyo singa sizuula birungi okusingawo) nnali kaakano mbikwata mu bunafu era mu bulagajjavu. Kubanga waaliwo ekirowoozo ekyali kitandise okumbuukamu kitundu nti abafirosoofo abo, be bayita Abakadeemiya, baali ba magezi okusinga abalala, kubanga baali bagamba nti abantu basaana okubuusabuusa buli kintu, era nga bassaawo nti tewali mazima muntu g’ayinza kutegeera: kubanga bwe ntyo, nga sinnategeera wadde amakulu gaabwe, nange nnali nzikirizza ddala nti bwe baalowooza, nga bwe boogerwako bulijjo. Kyokka nnamuziyizanga lwatu era mu lwatu oyo eyali ansuza ewuwe okwekakasa okuyitiridde kwe nnalaba ng’alina mu nfumo ezo, ebitabo bya Manichaeus ze bijjudde. Naye nnali mu mukwano ogw’oku lusegere nabo okusinga abalala abataali mu bukyamu buno. Era saabukuumanga n’obunyiikivu bwange obw’edda; naye okwegatta kwange n’ekibiina ekyo (Rooma ng’ekweka bangi ku bo mu kyama) kwandeetera okulwawo okunoonya ekkubo eddala lyonna: okusingira ddala kubanga nnali nzigiddwamu essuubi ery’okuzuula amazima, ge baali banzigyako, mu Kkanisa yo, Ayi Mukama w’eggulu n’ensi, Omutonzi w’ebintu byonna ebirabika n’ebitalabika: era nnalaba nga si kisaana n’akamu okukkiriza nti olina ekifaananyi ky’omubiri gw’omuntu, era nti oli mukoma mu nsalo ez’omubiri ez’ebitundu byaffe. Era kubanga, bwe nnayagalanga okulowooza ku Katonda wange, saamanya kye nnyinza kulowooza, okuggyako ekikuŋŋaanyo ky’emibiri (kubanga ekitaali bwe kityo tekyandabikira nga kintu n’akatono), kino kye kyali ekisinga obukulu, era kumpi ensonga yokka ey’ensobi yange gye saasobola kwewala.
Kubanga eyo gye nnava okukkiriza nti n’Obubi nabwo kikula kya ngeri eyo, era nti bulina obunene bwabwo obw’obugwagwa era obw’entiisa; oba obukwafu, bwe baayitanga ettaka, oba obugonvu era obutalabika (ng’omubiri gw’empewo), bwe balowooza nti ge magezi amabi, agewalula mu ttaka eryo. Era kubanga okutya Katonda kwe nnalina, nga bwe kwali, kwankaka okukkiriza nti Katonda omulungi teyatonda butonde bubi bwonna, nnalowooza nti waliwo ebikuŋŋaanyo bibiri, nga bikontana, byombi nga tebirina nkomerero, naye ekibi nga kifunda, ate ekirungi nga kigazi. Era okuva ku ntandikwa eyo ey’olumbe, endowooza endala ez’okuvvoola ebitukuvu ne zingoberera. Kubanga amagezi gange bwe gaagezaako okudda ku kukkiriza kw’Ekkanisa Katoliki, ne ngobebwa emabega, kubanga ekyo kye nnalowooza nti kwe kukkiriza kw’Ekkanisa Katoliki, tekwali kwo. Era nnalaba nga nkuwa ekitiibwa okusingawo, singa nkukkiriza Ggwe, Katonda wange (okwagala kwo okutaggwaawo kukwebaza nga kuyita mu kamwa kange), okuba atalina nkomerero, waakiri ku njuyi endala, wadde nga ku ludda olwo olumu ekikuŋŋaanyo ky’obubi we kyakwolekera nnakakibwa okwatula nti olina enkomerero; okusinga okulowooza nti ku njuyi zonna oli mukoma mu kifaananyi ky’omubiri gw’omuntu. Era nnalaba nga kisinga okukkiriza nti tewatonda kibi kyonna (ekyo nze atamanyi kye nnalowooza nti si kintu kyokka, naye kikula kya mubiri, kubanga saasobola kulowooza ku magezi okuggyako ng’omubiri ogutalabika, nga gwanjadde mu bifo ebigere), okusinga okukkiriza nti obutonde bw’ekibi, nga bwe nnabulowooza, buyinza okuva gy’Oli. Weewaawo, n’Omulokozi waffe yennyini, Omwana wo omu yekka, nnakkiriza nti yagololwa (ng’okugamba) ku lw’obulokozi bwaffe okuva mu kikuŋŋaanyo ky’ekikula kyo ekisinga okumasamasa, ne sikkiriza kintu kyonna ku Ye, okuggyako kye nnayinza okulowooza mu butaliimu bwange. Kale Obutonde bwe, nga bwe butyo, nnalowooza nti tebwandisobodde kuzaalibwa Omuwala Embeerera Maliyamu, nga tebutabuddwa na mubiri: era engeri ekyo kye nnali nneefaananyiriza bwe kyandisobodde okutabulwa ne kitayonoonebwa, saakiraba. Kyennava ntya okukkiriza nti yazaalibwa mu mubiri, nneme okuwalirizibwa okukkiriza nti yayonoonebwa omubiri. Kaakano abantu bo ab’omwoyo banaamwenyamwenya gye ndi mu bukkakkamu n’okwagala, bwe banaasoma okwatula kwange kuno. Naye bwe ntyo bwe nnali.
Essuula XI
Ate era, Abamanikaya bye baali bavumirira mu Byawandiikibwa byo, nnalowooza nti tebiyinza kuwolerezebwa; naye oluusi mu mazima nnayagalanga okwogera ku nsonga ezo kinnoomu n’omuntu omukugu ennyo mu bitabo ebyo, ne mmanya kye yandibirowoozezzaako; kubanga ebigambo by’omusajja omu Helpidius, bwe yayogeranga n’okuwakana nga batunuuliganye n’Abamanikaya abo, byali bitandise okunkwatako ne mu Carthage: kubanga yali aleese ebintu okuva mu Byawandiikibwa ebitaali byangu kuwakanya, era okuddamu kw’Abamanikaya nnakulaba nga kunafu. Era okuddamu kuno tebaayagalanga kukwogera mu lwatu, wabula gye tuli ffekka mu kyama. Kwali nti Ebyawandiikibwa by’Endagaano Empya byali byonooneddwa omuntu gwe simanyi, eyayagala okugattika amateeka g’Abayudaaya ku kukkiriza kw’Abakristaayo: kyokka bo bennyini tebaaleetanga kopi zonna ezitaayonoonebwa. Naye nze, nga ndowooza ku bintu eby’omubiri byokka, nnali nnyigiriziddwa wansi nnyo, nga nzitoowereddwa nnyo era kumpi okuziyira, “ebikuŋŋaanyo” ebyo; era nga ntawaana wansi waabyo nga nneegomba omukka gw’amazima go, saasobola kugussa nga mulongoofu era nga tegwonoonese.
Essuula XII
Awo ne ntandika okukola n’obunyiikivu ekyo kye nnajjira e Rooma, okusomesa obwogezi; era okusooka, okukuŋŋaanya abamu mu nnyumba yange, abo be nnali ntandise okumanyibwa, era abaali bammanyisa; awo, laba, ne nzuula ebikolwa ebirala ebibi ebikolebwa mu Rooma, bye saasanganga mu Afirika. Mazima, “okutabangula” okwo okw’abavubuka abatalina mpisa tekwakolebwanga wano, nga bwe bambuulira: naye bagamba nti, amangu ago, okwewala okusasula omusomesa waabwe empeera ye, abavubuka bangi beekobaana, ne bagenda eri omusomesa omulala;—abamenya obwesigwa, abanyooma obwenkanya olw’okwagala ensimbi. Bano nabo omutima gwange gwabakyawa, naye si n’obukyayi obutuukiridde: kubanga oboolyawo nnabakyawa nnyo kubanga nze nnali ŋŋenda okubonaabona ku lwabwe, okusinga kubanga baakola ebitakkirizibwa n’akatono. Mu mazima abantu ab’engeri eyo ba wansi, era bakuvaako ne bagenda mu bwenzi, nga baagala ebisaago bino ebiyitawo eby’ebintu eby’ensi, n’amagoba ag’obuswavu, agasiiga obucaafu omukono ogugakwata; nga bawambaatira ensi eyiyitawo, era nga bakunyooma Ggwe, abeerera, era akomyawo, era asonyiwa emmeeme y’omuntu eyayenda, bw’ekomawo gy’Oli. Era kaakano abantu ab’engeri eyo ababi era abakyamu mbakyawa, newankubadde nga mbaagala singa bayinza okutereezebwa, ne bakulembeza okuyiga kwe bafuna okusinga ensimbi, era ne bakulembeza Ggwe okusinga okuyiga, Ayi Katonda, amazima n’okujjula kw’obulungi obukakafu, n’emirembe egisinga obulongoofu. Naye mu kiseera ekyo nnali ssaagala bubi bwabwe ku lwange nze, okusinga okubaagala n’okubaagaliza obulungi ku lulwo.
Essuula XIII
Awo ab’e Milan bwe baatuma e Rooma eri omukulu w’ekibuga, okubafunira omusomesa w’obwogezi ow’ekibuga kyabwe, era ng’alitambulizibwa ku nsimbi za gavumenti, nze ne nsaba (nga mpita mu bantu abo bennyini, abaali batamiiziddwa obutaliimu bw’Abamanikaya, be nnali ŋŋenda okununulibwako nga ŋŋenze, newankubadde nga tewali n’omu ku ffe yali akimanyi) nti Symmachus, eyali omukulu w’ekibuga mu kiseera ekyo, angezese ng’ampa omulamwa gw’okwogerako, n’oluvannyuma antume. Ne ntuuka e Milan, eri Ambrose Omulabirizi, eyamanyibwa ensi yonna nti ali mu bantu abasinga obulungi, omuweereza wo omwewaayo; ebigambo bye eby’obwogezi mu kiseera ekyo byagabiranga abantu bo mu bungi obuwunga bw’eŋŋaano yo, essanyu ly’amafuta go, n’obutamiivu obutegeevu obwa wayini wo. Gy’ali nnatwalibwa Ggwe nga simanyi, ndyoke ntwalibwe gy’Oli nga mpita mu ye nga mmanyi. Omusajja oyo owa Katonda yannyaniriza nga kitange, era n’andaga ekisa ekisaanira omulabirizi bwe nnatuuka. Okuva olwo ne ntandika okumwagala, mu kusooka si ng’omusomesa w’amazima (ge nnali nzigiddwamu ddala essuubi ery’okugazuula mu Kkanisa yo), wabula ng’omuntu ankwatirwa ekisa. Era nnamuwuliriza n’obunyiikivu ng’abuulira abantu, si n’ekigendererwa kye nnali nsaanidde okuba nakyo, wabula nga ngezesa obwogezi bwe, oba nga bukwatagana n’ettutumu lyabwo, oba nga bukulukuta okusinga oba wansi okusinga bwe bwali bwogerwako; era nnawuliriza nnyo ebigambo bye; naye ku makulu gaabyo nnali ng’omulabi atafaayo era anyooma; era nnasanyukira obuwoomi bw’okwogera kwe, okwali okw’amagezi ag’omunda ennyo, naye mu ngeri tekwali kusikiriza n’okukwatagana ng’okwa Faustus. Ku makulu, wabula, tewaali kugeraageranya; kubanga omu yali awaba mu bulimba bw’Abamanikaya, omulala ng’ayigiriza obulokozi mu ngeri esinga obutuufu. Naye abakola ebibi obulokozi bubabeera wala, nga nze bwe nnali mu kiseera ekyo nga nnyimiridde mu maaso ge; kyokka nnali nsemberera mpolampola, nga simanyi.
Essuula XIV
Kubanga newankubadde nga saafaayo kuyiga bye yayogeranga, wabula okuwulira bwe yayogeranga kwokka (kubanga okufaayo okwo okutaliimu kwe kwokka kwe nnali nsigazza, nga nzigiddwamu essuubi ery’ekkubo, eriggule eri omuntu, erituuka gy’Oli), naye wamu n’ebigambo bye nnayagalanga, ne bijja mu birowoozo byange n’ebintu bye nnandigaanye; kubanga saasobola kubyawula. Era bwe nnaggulawo omutima gwange okuyingiza “bwe yayogeranga n’obwogezi,” ne muyingira ne “bwe yayogeranga amazima”; naye kino mpolampola. Kubanga okusooka, ebintu bino nabyo byali bitandise okundabikira nga biyinza okuwolerezebwa; era okukkiriza kw’Ekkanisa Katoliki, kwe nnali ndowooza nti tekuyinza kuwolerezebwa n’akatono ku kuwakanya kw’Abamanikaya, kaakano ne ndowooza nti kuyinza okukuumibwa awatali buswavu; okusingira ddala bwe nnamala okuwulira ebifo kimu oba bibiri eby’Endagaano Enkadde nga binnyonnyolwa, era emirundi mingi “mu kifaananyi,” bye nnategeeranga ng’ennukuta bwe ziri, ne nnattibwa mu mwoyo. Ebifo bingi nnyo eby’ebitabo ebyo bwe byamala okunnyonnyolwa, kaakano ne nnenya okuggwamu essuubi kwange, mu kukkiriza nti abo abakyawa era abasekerera Amateeka ne Bannabbi tebayinza kuddibwamu. Kyokka saalaba olw’ekyo nti ekkubo ly’Ekkanisa Katoliki lye lyali ery’okukwatibwa, kubanga nalyo lyasobola okufuna abaliwolereza abayivu, abaali basobola okuddamu ebiwakanyizibwa mu bujjuvu era nga balina ensonga ezirabika ng’ez’amagezi; wadde nti kye nnali nkwata kyali kya kusalirwa musango olw’ekyo, kubanga enjuyi zombi zaali ziyinza okuwolerezebwa. Kubanga ensonga y’Ekkanisa Katoliki yandabikira nga tewanguddwa, naye era nga tennawangula.
Awo ne nteeka amagezi gange mu nsonga eno n’obunyiikivu, okulaba oba nga mu ngeri yonna nnyinza okulumiriza Abamanikaya obulimba n’obukakafu obumu obwa ddala. Singa nnali nsobodde okulowooza ekikula eky’omwoyo, ebigo byabwe byonna byandimenyeddwa, ne bisuulibwa ddala ebweru w’amagezi gange; naye saasobola. Wabula, ku ntegeka y’ensi eno, n’obutonde bwonna, obuyinza okutuukibwako obusimu bw’omubiri, bwe nneeyongera okulowooza n’okugeraageranya ebintu, ne nsalawo nti enjigiriza z’abafirosoofo abasinga obungi zaali ziyinza okuba ez’amazima okusingako ennyo. Kale nga ngoberera engeri y’Abakadeemiya (nga bwe balowoozebwa), nga mbuusabuusa buli kintu, era nga siteredde wakati w’ebyo byonna, ne nkakasa kino kyokka, nti Abamanikaya baali ba kulekebwa; nga nsalawo nti, ne mu kubuusabuusa kwange, sisaana kusigala mu kibiina ekyo, nga nnali nsinga dda okwagala abafirosoofo abamu okusinga kyo; kyokka abafirosoofo abo, kubanga baali tebalina Linnya lya Kristo erirokola, nnagaanira ddala okubakwasa okujjanjaba emmeeme yange endwadde. Kyennava nsalawo okubeera Katekumeni, omuyigirizwa eyeetegekera okubatizibwa, mu Kkanisa Katoliki, abazadde bange gye bankwasa, okutuusa nga waliwo ekikakafu ekimbikkuliddwa, kye nnyinza okugoberera mu kwolekeza olugendo lwange.
Essuula 5 ewedde
Ekitabo V